hå chÝ minh vÒ sù khoan dung t«n gi¸o

(1)

t«n gi¸o - vÊn ®Ò lÝ luËn vμ thùc tiÔn

hå chÝ minh vÒ sù khoan dung t«n gi¸o

Hå Träng Hoμi^(*) h©n lo¹i ®ang chøng kiÕn sù ph¸t

triÓn cùc k× ®a d¹ng vμ thô h−ëng nh÷ng thμnh tùu k× diÖu cña chÝnh bμn tay vμ khèi ãc cña m×nh. Tuy nhiªn trong sù ph¸t triÓn vò b·o cña x· héi ngμy nay còng tiÒm tμng nh÷ng nghÞch lÝ mμ nhiÒu nghÞch lÝ ®· trë thμnh hiÓm ho¹ ®e do¹ nh÷ng thμnh tùu cïng sù tån t¹i cña téc lo¹i. Trong lÜnh vùc t«n gi¸o, chóng ta thÊy, kh«ng ai kh¸c, chÝnh con ng−êi,

®−îc sù th«i thóc cña nhu cÇu sèng ®·

s¸ng t¹o ra t«n gi¸o song còng thËt trí trªu, kÓ tõ ngμy Êy, chÝnh hä ph¶i g¸nh chÞu nh÷ng hËu qu¶ tõ chÝnh s¶n phÈm cña sù s¸ng t¹o cña m×nh. Nh÷ng cuéc chiÕn tranh vμ xung ®ét d©n téc vμ t«n gi¸o, sù k× thÞ vÒ tÝn ng−ìng diÔn ra trong nhiÒu quèc gia, khu vùc vμ trªn toμn thÕ giíi chøng minh r»ng t«n gi¸o

®·, ®ang vμ sÏ lμ nguyªn nh©n hay nguyªn cí. Thªm vμo ®ã, xu thÕ thÕ tôc hãa cña t«n gi¸o trong x· héi hiÖn ®¹i

®ang lμm xuÊt hiÖn nhiÒu d¹ng thøc t«n gi¸o míi mμ kh«ng thiÕu nh÷ng d¹ng thøc ph¶n nh©n v¨n vμ phi nh©n tÝnh.

Nh÷ng nghÞch lÝ ®ã buéc con ng−êi ph¶i nhanh chãng ph¶n tØnh, tù rót ra bμi häc trªn c¬ së nh÷ng lçi lÇm ®Ó ®−a ra mét c¸ch nh×n, mét lèi øng xö phï hîp víi b¶n tÝnh ng−êi trong x· héi v¨n minh.

Trong bèi c¶nh ®Çy biÕn ®éng cña x·

héi, C. M¸c vÜ ®¹i l¹i nh¾c ta: “con ng−êi lμ mét sinh vËt cã tÝnh loμi …”⁽¹⁾ §ã lμ lêi c¶nh tØnh ®Ó lÝ trÝ cña chóng ta nhËn ra

r»ng, kh«ng thÓ tr«ng chê sù b¾t ®Çu cña mét ai ®ã hay cho r»ng ®iÒu ®ã kh«ng ph¶i lμ c«ng viÖc cña t«i …, ng−îc l¹i tÊt th¶y ®Òu ph¶i tù nh×n l¹i, ®iÒu chØnh vμ cïng hμnh ®éng. Tuy nhiªn, vÊn ®Ò ®Æt ra lμ, ph−¬ng c¸ch øng xö thÕ nμo? Phñ

®Þnh hay tiÕp nhËn? Thï hËn hay khoan dung? … ë ®©y vÊn ®Ò ®Æt ra buéc ta ph¶i døt kho¸t lùa chän, ®ã lμ: khoan dung.

LÞch sö vμ truyÒn thèng cña nh©n lo¹i ®·

d¹y ta r»ng, khoan dung lμ thuéc tÝnh cã tÝnh toμn nh©n lo¹i bëi ngay trong tæ chøc x· héi ®Çu tiªn, con ng−êi ®· biÕt khoan dung víi ®ång lo¹i ®Ó cè kÕt, duy tr× sù tån t¹i vμ ph¸t triÓn céng ®ång.

Ph−¬ng §«ng cæ ®¹i giμu truyÒn thèng nh©n b¶n còng ®· tõng kh¼ng ®Þnh lèi øng xö ®ã, mét lèi øng xö ®· trë thμnh gi¸ trÞ cña nhiÒu d©n téc trong ®ã cã d©n téc ViÖt Nam. Ph−¬ng T©y cæ ®¹i còng kh«ng khã t×m gi¸ trÞ ®ã. X«cr¸t ®· tõng khuyªn, con ng−êi h·y tù ng¾m nh×n chÝnh m×nh ®Ó råi khoan dung víi tha nh©n, víi ®ång lo¹i.

C¶ ngμn n¨m thêi Trung cæ ë ph−¬ng T©y, ®øc khoan dung t«n gi¸o cã khi bÞ l·ng quªn bëi sù lÊn l−ít cña chñ nghÜa côc bé vμ k× thÞ tÝn ng−ìng, song nã còng kh«ng hÒ mÊt. Ng−îc l¹i nã vÉn

®−îc duy tr× ®Ó råi loÐ s¸ng vμo thêi ®¹i

*. TS. Häc viÖn CTQG Hå ChÝ Minh.

1. C.M¸c. B¶n th¶o kinh tÕ-triÕt häc. M¸c-¨ngghen.

TuyÓn tËp. TËp 1. Nxb ST. Hµ Néi 1960. tr. 116.

N

(2)

Phôc h−ng. Trong thêi k× thùc d©n, ®Õ quèc, còng nhiÒu khi ®øc khoan dung bÞ lîi dông, bÞ chμ ®¹p bëi nh÷ng lîi Ých vμ toan tÝnh Ých kØ, thiÓn cËn nh−ng còng

®Õn lóc kh«ng mét thÕ lùc nμo ng¨n c¶n

®−îc sù hiÖn diÖn vμ vÞ thÕ cña nã trong x· héi hiÖn ®¹i.

Lμ ®Ønh cao cña chñ nghÜa nh©n ®¹o, nh©n v¨n, chñ nghÜa M¸c, tù nã lμ sù khoan dung bëi kh¸t väng cña nã lμ sù kh¾c phôc “sù tha hãa” b¶n chÊt ng−êi, bëi nã muèn t¹o ra mét sinh quyÓn sèng ë ®ã “Thay cho x· héi t− s¶n cò, víi nh÷ng giai cÊp vμ ®èi kh¸ng giai cÊp cña nã, xuÊt hiÖn mét liªn hîp, trong ®ã sù ph¸t triÓn tù do cña mçi ng−êi lμ ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn tù do cña tÊt c¶

mäi ng−êi”⁽²⁾. MÆc dï thÕ giíi quan m¸cxÝt lμ kh¸c biÖt víi thÕ giíi quan t«n gi¸o song nã chñ tr−¬ng kh¾c phôc sù kh¸c biÖt trªn c¬ së khoan dung - t«n träng triÖt ®Ó quyÒn tù do tÝn ng−ìng t«n gi¸o cña con ng−êi. Nã chñ tr−¬ng kh«ng x©m ph¹m ®Õn ®øc tin b»ng nh÷ng biÖn ph¸p hμnh chÝnh hay mÖnh lÖnh, b»ng sù ®μn ¸p hay tuyªn chiÕn.

Cao h¬n n÷a, nã chñ tr−¬ng kiÕn t¹o mét

“Thiªn ®−êng”, mét câi “Bång lai^” ngay chÝnh ë câi trÇn. Gi¶ ®Þnh cã ai ®ã cßn kh¸t khao vμo mét thÕ giíi thÇn tiªn sau c¸i chÕt ¾t h¼n còng thÊy h¹nh phóc h¬n khi ®−îc nÕm h−¬ng vÞ ngät ngμo ë chèn trÇn gian. Ngoμi ra, chñ nghÜa M¸c cßn chñ tr−¬ng thùc hμnh sù b×nh ®¼ng t«n gi¸o trong c¶ t− t−ëng vμ hμnh ®éng. Sù khoan dung ®ã ®ñ nãi lªn r»ng, ®ã lμ sù v−ît tréi so víi t− t−ëng vÒ mét “trung t©m Ch©u ©u” hay lμ sù phñ nhËn tÝn ng−ìng cña ng−êi kh¸c vμ xem ®ã lμ “DÞ” hay “Tμ” gi¸o ®· tõng tån t¹i trong t©m thøc cña nhiÒu ng−êi Ch©u ©u.

§−îc sèng trong m¹ch ngÇm cña sù khoan dung - vèn lμ truyÒn thèng cña d©n téc vμ thô h−ëng tinh hoa cña chñ nghÜa M¸c, Hå ChÝ Minh lμ hiÖn th©n cña sù khoan dung t«n gi¸o. Vèn v¨n hãa cña mäi d©n téc ®−îc thÈm thÊu qua m¹ch ngÇm v¨n hãa truyÒn thèng, ®−îc ch−ng cÊt vμ trë thμnh líp sa båi v¨n hãa trong Hå ChÝ Minh.

ë Ng−êi, chóng ta thÊy cã sù hiÖn diÖn cña nh÷ng gi¸o huÊn vÒ khoan dung cña Khæng - M¹nh, cña PhËt gi¸o cïng nhiÒu t«n gi¸o vμ hÖ t− t−ëng x· héi kh¸c. ë Hå ChÝ Minh cã lÝ t−ëng vÒ mét “ThÕ giíi ®¹i

®ång”, cã t− t−ëng “Tø h¶i giai huynh ®Ö”;

“KØ së bÊt dôc vËt thi − nh©n”, “KØ dôc lËp nhi lËp th©n”, “KØ dôc ®¹t nhi ®¹t nh©n” … Chóng ta còng t×m thÊy t− t−ëng vÒ “Tõ, Bi, HØ, X¶”, vÒ “Lîi l¹c quÇn sinh v« ng· vÞ tha”… cña PhËt gi¸o còng nh− t×m thÊy sù gãp mÆt cña lßng “B¸c ¸i” cña Chóa Kit«…

Tuy nhiªn, ®ã kh«ng thÓ vμ kh«ng ph¶i lμ sè céng nh÷ng gi¸ trÞ vÒ khoan dung mμ lμ sù tÝch hîp ®Ó kÕt tinh trong mét tæng hîp vÒ t− t−ëng vμ biÓu hiÖn trong nh©n c¸ch Hå ChÝ Minh.

Theo chóng t«i, khoan dung t«n gi¸o lμ mét trong nh÷ng trô cét t− t−ëng ®Ó

®Þnh vÞ lèi øng xö ®èi víi t«n gi¸o ë Hå ChÝ Minh. Së dÜ nh− vËy v× mÊy lÏ sau:

Thø nhÊt: Hå ChÝ Minh quan niÖm, mäi ng−êi ViÖt Nam, kh«ng ph©n biÖt giμ, trÎ, trai, g¸i, tÝn ng−ìng… ®Òu lμ con Hång ch¸u L¹c trong mét nghÜa thiªng liªng nhÊt- ®ång bμo. §· cã lÇn Hå ChÝ Minh béc b¹ch, ®ång bμo ta, Nam còng nh− B¾c, trai còng nh− g¸i còng gièng nh− nh÷ng ngãn tay cã ngãn ng¾n, ngãn dμi nh−ng ®Òu cã chung mét bμn tay.

2. M¸c-¨ngghen. TuyÓn tËp. TËp 1. Nxb. ST. Hµ Néi

1980, tr .569.

(3)

ChÝnh v× vËy, theo B¸c, sù nghiÖp c¸ch m¹ng lμ sù nghiÖp chung, vμ thμnh qu¶

cña c¸ch m¹ng th× tÊt c¶ mäi ng−êi ®Òu

®−îc h−ëng vμ Hå ChÝ Minh ®· dμnh trän cuéc ®êi m×nh cho sù nghiÖp ®ã. Trong

“Di chóc” B¸c ®· nh¾c l¹i r»ng: T«i chØ cã mét ham muèn, ham muèn tét bËc lμ lμm cho n−íc ta ®−îc ®éc lËp, d©n ta ®−îc tù do, ®ång bμo ta ai còng cã c¬m no, ¸o Êm vμ ®−îc häc hμnh. Còng chÝnh nhê ®øc khoan dung nªn Hå ChÝ Minh kh¼ng

®Þnh: ®éc lËp d©n téc, tù do, h¹nh phóc cho ®ång bμo lμ mÉu sè chung cña hÕt th¶y mäi ng−êi ViÖt Nam yªu n−íc.

Trong “Lêi c¶m ¬n ®ång bμo C«ng gi¸o” ngμy 14/10/1945 Ng−êi viÕt: “T«i thay mÆt chÝnh phñ c¶m ¬n bøc th− c¸c vÞ ®· göi cho chóng t«i. Trong th− nãi:

“Dï ph¶i hi sinh x−¬ng m¸u ®Ó kiÕn thiÕt mét n−íc nhμ tù do h¹nh phóc hoμn toμn, th× chóng t«i còng s½n sμng kh«ng ngÇn ng¹i”.

C©u nãi nhiÖt thμnh ®ã tá r»ng c¸c vÞ lμ nh÷ng ng−êi ch©n chÝnh yªu n−íc,

®ång thêi còng chÝnh lμ nh÷ng tÝn ®å ch©n chÝnh cña ®øc Giªsu”⁽³⁾.

Thø hai: §øc khoan dung t«n gi¸o ë Hå ChÝ Minh ®· xuyªn suèt mäi t− t−ëng vμ lèi øng xö cña Ng−êi mμ biÓu hiÖn cña nã lμ sù t«n träng triÖt ®Ó quyÒn tù do tÝn ng−ìng cña ®ång bμo cã ®¹o. MÆc dï lμ ng−êi céng s¶n, cã thÕ giíi quan

“tr¸i ng−îc” víi thÕ giíi quan t«n gi¸o, song B¸c hiÓu r»ng, ®øc tin t«n gi¸o cã c¬ së tõ nh÷ng h¹n chÕ cña c¸c mèi quan hÖ cña con ng−êi víi tù nhiªn, x· héi vμ nÕu bÞ xóc ph¹m sÏ ®−a l¹i nhiÒu hËu qu¶ tiªu cùc, v× vËy ®óng ®¾n nhÊt, nh©n b¶n nhÊt lμ ph¶i t«n träng nã. H¬n n÷a tù do t− t−ëng (trong ®ã cã tù do tÝn ng−ìng, t«n gi¸o) lμ thμnh qu¶ cña cuéc

®Êu tranh l©u dμi, gian khæ cña nh©n lo¹i mμ thμnh qu¶ ®ã chØ cã thÓ ®¹t ®−îc b¾t ®Çu tõ sau th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng t− s¶n d©n quyÒn. V× vËy c¸ch m¹ng ph¶i tiÕp tôc b¶o vÖ, duy tr× thμnh qu¶ ®ã.

ChÝnh v× lÏ ®ã, mét ngμy sau khi n−íc nhμ tuyªn bè ®éc lËp, thay mÆt ChÝnh phñ l©m thêi Ng−êi ®Ò nghÞ: “T«i ®Ò nghÞ ChÝnh phñ tuyªn bè: TÝn ng−ìng tù do vμ l−¬ng gi¸o ®oμn kÕt”⁽⁴⁾. Trong buæi lÔ ra m¾t §¶ng Lao ®éng ViÖt Nam ngμy 3-3- 1951, Hå ChÝ Minh còng kh¼ng ®Þnh:

“Chóng t«i xin nãi thªm hai ®iÓm, nãi râ

®Ó tr¸nh mäi sù cã thÓ hiÓu lÇm.

Mét lμ, vÊn ®Ò t«n gi¸o, th× §¶ng Lao

®éng ViÖt Nam hoμn toμn t«n träng quyÒn tù do tÝn ng−ìng cña mäi ng−êi”⁽⁵⁾.

Cã thÓ nãi, nhê ®øc khoan dung trong øng xö víi t«n gi¸o mμ Hå ChÝ Minh ®·

l·nh ®¹o c¸ch m¹ng ViÖt Nam v−ît qua mu«n ngμn thö th¸ch, v−ît trªn nh÷ng thñ ®o¹n xuyªn t¹c, vu khèng th©m ®éc cña kÎ thï ®Ó ®oμn kÕt toμn d©n, tËp trung lùc l−îng kh¸ng chiÕn, vμ kiÕn quèc thμnh c«ng.

Lμ mét nhμ chÝnh trÞ lçi l¹c, mét danh nh©n v¨n hãa kiÖt xuÊt, Hå ChÝ Minh t«n träng tù do tÝn ng−ìng cña ®ång bμo cã

®¹o vμ thùc hμnh chiÕn l−îc ®oμn kÕt toμn d©n cßn bëi hai lÏ sau:

1. ViÖt Nam lμ quèc gia ®a t«n gi¸o, bëi thÕ nÕu kh«ng thùc hiÖn khoan dung t«n gi¸o th× ch¾c ch¾n xung ®ét t«n gi¸o lμ ®iÒu khã tr¸nh khái. LÞch sö tån t¹i

3. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb. CTQG, Hµ Néi 1995. TËp 4, tr. 50.

4. Hå ChÝ Minh. Nh÷ng nhiÖm vô cÊp b¸ch cña Nhµ n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hßa. Hå ChÝ Minh.

Toµn tËp, Nxb. CTQG, Hµ Néi 1995. TËp 4, tr. 9.

5. Hå ChÝ Minh. Lêi kÕt cña buæi ra m¾t §¶ng Lao

®éng ViÖt Nam ngµy 3-8-1951. Hå ChÝ Minh. Toµn

tËp, Nxb. CTQG, Hµ Néi 1995. TËp 6, tr. 184.

(4)

cña çc t«n gi¸o trªn thÕ giíi ®· cho thÊy, çc t«n gi¸o ®Òu cã tÝnh côc bé, ®Òu cè g¾ng t×m çch ®Ò cao t«n gi¸o cña m×nh mμ h¹ thÊp, thËm chÝ phñ nhËn t«n gi¸o kh¸c. §ã lμ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n cña çc xung ®ét, cña çc cuéc chiÕn tranh t«n gi¸o mμ ®Õn tËn ngμy h«m nay nh©n lo¹i vÉn ®ang ®−îc chøng kiÕn.

H¬n n÷a, ®· lμ ®øc tin ch©n chÝnh th×

cÇn thiÕt ®Òu ph¶i ®−îc t«n träng nh−

nhau. V× vËy Hå ChÝ Minh vμ §¶ng ta chñ tr−¬ng b×nh ®¼ng t«n gi¸o vμ kh«ng chÊp nhËn cã t«n gi¸o lμ quèc ®¹o. ë ®©y, nÕu ®−îc lμm phÐp so s¸nh, cã thÓ thÊy r»ng, mäi t«n gi¸o ch©n chÝnh ®Òu chñ tr−¬ng khoan dung nh−ng kÕt côc vÉn ch−a thùc hiÖn ®−îc. Ngμy nay nhiÒu gi¸o héi trªn thÕ giíi còng ®ang chñ tr−¬ng ®¹i kÕt nh−ng ®iÒu ®ã cßn qu¸ xa vêi, thËm chÝ vÉn x¶y ra nh÷ng xung ®ét ngay trong lßng t«n gi¸o cña m×nh.

Trong dÞp tr¶ lêi c¸c nhμ b¸o ngμy 12-7- 1946, Hå ChÝ Minh nh¾c l¹i r»ng, “c¸ch

®©y h¬n 2000 n¨m ®øc Chóa Giªsu ®· nãi lμ ta ph¶i yªu mÕn c¸c kÎ thï cña ta. §iÒu

®ã ®Õn b©y giê vÉn ch−a thùc hiÖn

®−îc”⁽⁶⁾. Giai cÊp t− s¶n khi thèng trÞ x·

héi còng chñ tr−¬ng tù do t«n gi¸o nh−ng nhiÒu n−íc vÉn cã quèc ®¹o vμ nh÷ng t«n gi¸o nhá yÕu vÉn bÞ chÌn Ðp.

Hå ChÝ Minh, v× vËy, ®· v−ît lªn trªn tr×nh ®é ®ã ®Ó ®¹t ®Õn mét vÞ thÕ ®Æc biÖt khi Ng−êi thùc hiÖn khoan dung.

2. Hå ChÝ Minh nhËn thøc r»ng, kh«ng thÓ thay ®æi ®øc tin b»ng sù c−ìng bøc.

Ng−îc l¹i chØ cã thÓ thay ®æi nã th«ng qua ho¹t ®éng c¸ch m¹ng, ho¹t ®éng thùc tiÔn nh»m t¹o lËp mét x· héi mμ ë

®ã nh÷ng c¬ së cho sù tån t¹i cña ®øc tin

®−îc kh¾c phôc. V× vËy, mäi nç lùc cña

Ng−êi lμ nh»m n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vμ tinh thÇn cho ng−êi d©n, lμ quyÕt t©m gi÷ v÷ng nÒn tù do ®éc lËp cho Tæ quèc, bëi theo Ng−êi, n−íc cã ®éc lËp th×

t«n gi¸o míi ®−îc tù do. Ng−êi nãi: “Tõ ngμy n−íc ta trë nªn D©n chñ céng hoμ, hiÕn ph¸p ta t«n träng tù do tÝn ng−ìng th× PhËt gi¸o còng ph¸t triÓn mét c¸ch thuËn tiÖn.

ThÕ lμ: n−íc cã ®éc lËp th× ®¹o PhËt míi dÔ dμng më mang”⁽⁷⁾.

Ngoμi c¸c khÝa c¹nh trªn, sù khoan dông t«n gi¸o ë Hå ChÝ Minh cßn lμ th¸i

®é cÇu thÞ khi nghiªn cøu c¸c t«n gi¸o,

®ång thêi biÕt rót tØa ë ®ã nh÷ng ý t−ëng, nh÷ng c¸ch ®Æt vÊn ®Ò, nh÷ng gi¸

trÞ cã ý nghÜa. Hå ChÝ Minh t«n träng nh÷ng ý t−ëng nh©n ®¹o cña c¸c vÞ s¸ng lËp c¸c t«n gi¸o. Víi Chóa Giªsu, Ng−êi nãi: “§øc Giªsu hi sinh v× muèn loμi ng−êi ®−îc tù do h¹nh phóc”⁽⁸⁾, “Suèt ®êi Ngμi chØ hi sinh phÊn ®Êu cho tù do, cho d©n chñ”⁽⁹⁾, “C¶ ®êi Ng−êi chØ lo cøu thÕ

®é d©n, hi sinh cho tù do, b×nh ®¼ng”⁽¹⁰⁾. Víi ®øc PhËt, Ng−êi nãi: “§øc PhËt lμ

®¹i tõ, ®¹i bi, cøu khæ, cøu n¹n. Muèn cøu chóng sinh ra khái khæ n¹n, Ng−êi ph¶i hi sinh tranh ®Êu diÖt lò ¸c ma”. “PhËt ThÝch Ca lμ mét ng−êi quý téc. Ng−êi ®·

bá hÕt c«ng danh phó quý ®Ó cøu vít chóng sinh”⁽¹¹⁾.

Thø ba: Khoan dung t«n gi¸o ë Hå ChÝ

6. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb. CTQG Hµ Néi 1995. TËp 4. tr. 272.

7. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb CTQG. Hµ Néi 1995. TËp 5, tr .197.

8. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb CTQG. Hµ Néi 1995. TËp 4, tr. 50.

9. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb CTQG. Hµ Néi 1995. TËp 5, tr. 121-122.

10. Hå ChÝ Minh. S®d, tr. 190.

11. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb CTQG. Hµ Néi

1995. TËp 5, tr. 197.

(5)

Minh lμ ®au nçi ®au n« lÖ cña tÝn ®å, lμ lßng c¨m phÉn tr−íc téi ¸c cña ®Õ quèc, lμ sù ®é l−îng, vÞ tha tr−íc nh÷ng sai lÇm cña con ng−êi nh»m môc tiªu ®éc lËp d©n téc, tù do h¹nh phóc cho ®ång bμo.

D−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng vμ B¸c, nh©n d©n ta ®· lμm cuéc C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m long trêi lë ®Êt, ®Ëp tan chÕ ®é phong kiÕn thùc d©n, giμnh ®éc lËp tù do cho d©n téc. Trong kh«ng khÝ cña nh÷ng ngμy c¸ch m¹ng, vμo dÞp N«en 1945, B¸c

®· phÊn khëi viÕt th− cho ®ång bμo C«ng gi¸o. Bøc th− cã ®o¹n viÕt: “Trong lÞch sö ViÖt Nam ta, lÇn nμy lμ lÇn ®Çu mμ ®ång bμo C«ng gi¸o ta lμm lÔ N«en mét c¸ch vui vÎ, sung s−íng trong n−íc ViÖt Nam

®éc lËp tù do. T«i ch¾c r»ng d−íi sù l·nh

®¹o s¸ng suèt cña c¸c vÞ gi¸m môc ViÖt Nam, ®ång bμo C«ng gi¸o quyÕt mét lßng víi nh©n d©n toμn quèc ®Ó gi÷ v÷ng nÒn tù do ®éc lËp ®ã”⁽¹²⁾.

Víi d· t©m x©m l−îc n−íc ta, c¸c thÕ lùc thùc d©n, ®Õ quèc ®· dïng ®ñ tr¨m ph−¬ng ngμn kÕ hßng b¾t d©n téc ta khuÊt phôc, Hå ChÝ Minh v« cïng c«ng phÉn tr−íc sù tμn b¹o cña kÎ thï ®èi víi

®ång bμo. Ng−êi nãi: “§øc Chóa ®· cho loμi ng−êi quyÒn tù do vμ d¹y loμi ng−êi lßng b¸c ¸i. ThÕ mμ thùc d©n ph¶n ®éng Ph¸p tμn s¸t ®ång bμo ta, ph¸ ph¸ch nhμ thê chung, khinh rÎ t«n gi¸o. Chóng lμm tr¸i víi lßng cña Chóa, chóng sÏ bÞ téi vμ sÏ thÊt b¹i”⁽¹³⁾. Ng−êi ®éng viªn ®ång bμo gi¸o d©n: “H«m nay, ®ång bμo lÔ Chóa trong mét bÇu kh«ng khÝ chiÕn tranh, v×

giÆc Ph¸p cßn ®ang giμy xÐo trªn ®Êt n−íc ta. Song råi ®©y th¾ng lîi sÏ cho chóng ta lÔ Chóa long träng h¬n, trong mét bÇu kh«ng khÝ vui vÎ vμ t−¬i s¸ng cña mét n−íc hoμn toμn thèng nhÊt vμ

®éc lËp”⁽¹⁴⁾.

nhÑ d¹, c¶ tin ®· bÞ chóng c−ìng bøc, mua chuéc chèng l¹i c¸ch m¹ng. Hå ChÝ Minh ®· thÊu hiÓu vμ th«ng c¶m s©u s¾c víi ®ång bμo. T¹i nhiÒu diÔn ®μn quèc tÕ, Ng−êi ®· lín tiÕng tè c¸o téi ¸c cña chóng. Ng−êi nãi: “Trong h¬n 80 n¨m thèng trÞ n−íc chóng t«i, bän thùc d©n dïng mäi thñ ®o¹n ®Ó chia rÏ d©n téc, chia rÏ t«n gi¸o, chóng ¸p dông chÝnh s¸ch cæ ®iÓn lμ “chia ®Ó trÞ”⁽¹⁵⁾. Víi sè lÇm

®−êng l¹c lèi, Hå ChÝ Minh vμ c¸ch m¹ng lu«n më l−îng khoan hång. Trong th−

göi ®ång bμo Nam Bé n¨m 1947, Ng−êi tha thiÕt kªu gäi: “Nh©n dÞp nμy, t«i thiÕt tha kªu gäi ®ång bμo v× mét cí g× mμ lÇm ®−êng l¹c lèi h·y kÞp trë vÒ víi Tæ quèc. Dï sao c¸c ng−êi còng lμ ruét thÞt.

T«i tin r»ng c¸c ng−êi kh«ng thÓ nì lßng gióp ®Þch lμm cho ®ång bμo ViÖt Nam ta khæ nhôc m·i; t«i rÊt ®au lßng thÊy c¶nh nåi da nÊu thÞt, huynh ®Ö th−¬ng tμn.

T«i mong r»ng c¸c ng−êi h·y mau mau tØnh ngé. Vμ t«i cam ®oan r»ng Tæ quèc, ®ång bμo vμ chÝnh phñ bao giê còng khoan hång. Mét khi c¸c ng−êi ®·

trë vÒ víi Tæ quèc th× c¸c ng−êi sÏ ®−îc

13. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb CTQG. Hµ Néi 1995. TËp 4, tr. 121-122.

14. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb CTQG. Hµ Néi 1995. TËp 5, tr. 333.

15. Hå ChÝ Minh. Toµn tËp, Nxb CTQG. Hµ Néi

1995. TËp 5, tr. 156.

(6)

hoan nghªnh réng r·i nh− nh÷ng ng−êi con ®i l¹c míi vÒ”⁽¹⁶⁾.

Sau HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ 1954, c¸c thÕ lùc ph¶n ®éng ®· ®−a ra luËn ®iÖu xuyªn t¹c vÒ c¸ch m¹ng, cho r»ng céng s¶n sÏ cÊm ®¹o, diÖt ®¹o, r»ng v× vËy “Chóa ®·

vμo Nam” ®Ó dô dç h¬n 50 v¹n ®ång bμo C«ng gi¸o ®i theo chóng. Tr−íc t×nh h×nh

®ã, Hå ChÝ Minh ®· viÕt nhiÒu bμi b¸o víi nhiÒu bót danh kªu gäi ®ång bμo chí m¾c m−u ®Þch. Trong th− göi ®ång bμo C«ng gi¸o dÞp N«en 1954 Ng−êi viÕt:

“Nh©n dÞp nμy, t«i xin nh¾c l¹i cho ®ång bμo râ: ChÝnh phñ ta thËt thμ t«n träng tÝn ng−ìng tù do. §èi víi nh÷ng gi¸o h÷u ®· nhÇm di c− vμo Nam, chÝnh phñ

®· ra lÖnh cho ®Þa ph−¬ng gi÷ g×n cÈn thËn ruéng v−ên, tμi s¶n cña nh÷ng

®ång bμo Êy vμ sÏ giao tr¶ l¹i cho nh÷ng ng−êi trë vÒ”⁽¹⁷⁾.

DÉn ra nh÷ng vÊn ®Ò ë trªn ®Ó gãp phÇn kh¼ng ®Þnh r»ng, khoan dung t«n gi¸o ë Hå ChÝ Minh lμ sîi chØ ®á ®Þnh h−íng cho nh÷ng øng xö víi t«n gi¸o cña Ng−êi. Sù khoan dung ®ã ®· v−ît lªn giíi h¹n cña sù khoan dung cña c¸c t«n gi¸o vμ c¸c hÖ t− t−ëng x· héi kh¸c. Nhê

khø ®Õn hiÖn ®¹i mμ cßn lμ søc m¹nh cña chñ nghÜa nh©n v¨n toμn nh©n lo¹i phôc vô sù nghiÖp c¸ch m¹ng. V× vËy nã trë thμnh mÉu mùc cho chñ nghÜa nh©n v¨n hiÖn ®¹i vμ còng v× lÏ Êy, Hå ChÝ Minh

Trong giai ®o¹n c¸ch m¹ng hiÖn nay, t− t−ëng vÒ sù khoan dung t«n gi¸o cña Hå ChÝ Minh víi néi dung chñ yÕu lμ, kh¼ng ®Þnh ®ång bμo cã ®¹o lμ bé phËn kh«ng thÓ chia c¾t cña céng ®ång d©n téc; triÖt ®Ó t«n träng quyÒn tù do tÝn ng−ìng vμ kh«ng tÝn ng−ìng cña nh©n d©n; ®é l−îng, vÞ tha tr−íc lçi lÇm cña mét sè tÝn ®å vμ chøc s¾c t«n gi¸o v× môc tiªu ®éc lËp d©n téc, tù do h¹nh phóc cho

®ång bμo cã mét ý nghÜa ®Æc biÖt. §ã lμ c¬ së gãp phÇn ®oμn kÕt, tËp hîp gi÷a ng−êi cã ®¹o víi ng−êi kh«ng theo ®¹o trong mét nç lùc chung nh»m ph¸t triÓn vμ b¶o vÖ ®Êt n−íc. Tinh thÇn ®ã, mét lÇn n÷a ®−îc §¶ng ta kh¼ng ®Þnh trong v¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toμn quèc lÇn thø IX nh»m: “ph¸t huy søc m¹nh cña c¶ céng

®ång d©n téc, truyÒn thèng yªu n−íc, ý chÝ tù lùc tù c−êng vμ lßng tù hμo d©n téc, lÊy môc tiªu gi÷ v÷ng ®éc lËp, thèng nhÊt, v× d©n giμu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh lμm ®iÓm t−¬ng ®ång; t«n träng nh÷ng ý kiÕn kh¸c nhau kh«ng tr¸i víi lîi Ých chung cña d©n téc, xo¸ bá mÆc c¶m, ®Þnh kiÕn, ph©n biÖt ®èi xö vÒ qu¸ khø, giai cÊp, thμnh phÇn, x©y dùng tinh thÇn cëi më, tin cËy lÉn nhau, h−íng tíi t−¬ng lai”⁽¹⁸⁾./.

hå chÝ minh vÒ sù khoan dung t«n gi¸o

t«n gi¸o - vÊn ®Ò lÝ luËn vμ thùc tiÔn