KINH T6 TH€ GIOI 2011 Vfl TRI6N VONG 2 0 ^
Kinh te Nhat Ban nam 2011:
Tham hoa, phuc hoi cham va bat on
PGS.TS. Liru Ngoc Trjnh Vi^n Kinh te vd Chinh trf the giai
Dung Id "hog vo dem chi", chua day mgt ndm sou khi bf Trung Quoc trudt ngoi vi sieu cuang kinh te thir hai the gidi md Nhdt Bdn ndm giit sudt han 40 ndm qua, nen kinh te Nhgt Bdn dd bi nhdn chim trong thdm hog kep dgng ddt, song thdn vd sir co nhd mdy dien hat nhdn Fukushima vdo ngdy 11/3/2011. Co the ndi, thdm hog ndy dd day nen kinh te Nhdt von dang vdt Ign de phuc hoi sau khung hodng kinh te todn cdu liin sdu them vdo kho khdn vd khung hodng vd gdy ra nhieu vdn de nan gidi cho nen kinh te Nhdt Bdn khong chi trong ndm 2011 md co the cdn nhieu ndm nita de khdc phuc nhimg hdu qud vo ciing tai hgi do thdm hog ndy gdy ra. Tuy vdy, cuoi cirng nen kinh te Nhgt
Bdn cGng da chain chgp vuat qua duac ndm 2011 vai day rdy khd khdn cimg bdt on, trong sir kham phuc cua cd the gidi trudc sir binh tinh vd tu tin ciia ngudi Nhdt khi phdi gdnh thdm hog thien nhien
CO mgt khdng hai ndy, vd hy vgng mgt tucmg lai khd quan han trong ndm 2012.
Tir khoa: kinh tl Nhgt Ban 2011, triln vpng 2012, khic phye hgu qua thien tai
I. Nhirng van de not bat cua kinh te Nhat Ban nam 2011
1.1 Kinh te tdng trudng thdp vd bat on 1.1.1 Thuc trgng tdng tru&ng kinh te
Mac du nin kinh tl Nhat Ban co t6c dp phyc h6i kha tit trong nam 2010 (vdi t6c dp tang 4,0% so vdi nam 2009, miirc cao nhit trong vong khoang 20 nam), song budc vao dau nam 2011, nen kinh te Nhgt Ban da bj rai ty do, vdi t6c dp tang trudng ciia Quy 1/2011 (tir thang 1 din thang 3) giam 3,7% so vdi cimg ky nam 2010 va 0,9% so vdi Quy IV/2010.
Ly do trye tilp la, tham hoa kep (dpng dat, song thin va sy c6 nha may difn hat nhan Fukushima) ngay
11/3 da giang mpt don mgnh vao nin kinh tl Nhgt Ban v6n da trd nen ylu dt vao quy cuoi ciia nam 2010^ Hau qua nang nl ciia tran dpng dit, song thin dl lgi khiln cho toe dp tang trudng kinh tl Nhat Ban tilp tyc giam d quy II va quy III/2011 la dilu dl nhgn thiy trudc. Cy thl, theo Bao cao tinh hinh kinh tl do Van phong Npi cac Nhat Ban cong bo ngay
15/8/2011, GDP quy II giam 0,3% so vdi quy 1 va giam 1,3% so vdi cung ky nam 2010^ Nhu vay, co thl noi, din giira nam 2011, nin kinh tl Nhat Ban da thuc sy rai vao suy thoai vdi GDP giam 3 quy lien tilp tinh tir thang 10 nam 2010. Tuy vay, sang quy III (kit thuc vao 30/9/2011), GDP cua Nhat Ban lai dot
ngot xoay chieu tang 1,5% so vdi quy trude va 5,6%
so vdi mpt nam trudc do. Song, dang tiec la, den thang 10, GDP eua nin kinh tl ldn thu ba the gidi nay da giam 0,3%, thang 11 giam 0,5%, va den thang
12/2011 tinh hinh khong nhirng khong co dau hifu kha quan hom, ma tham chl con c6 ve xiu hom, bupe ngudi ta phai hg miirc dy bao ve trien vpng kinh te Nhat Ban khi eho ring GDP qu6c gia nay se giam 0,6% trong quy culi ciing cua nam 2011, thay vi tang 0,5% nhu dy bao trudc do. Dong thdi, Ngan hang Nhgt Ban con cho ring se suy giam khoang 0,4% trong nam tai chlnh 2011 (kit thuc vao ngay 31/3/2012), so vdi ude tinh se tang 0,3% trudc d6.
1.1.2. Nguyen nhdn tri tre vd bdt on ciia nen kinh ti Nhdt Bdn ndm 2011
Sy tri trf va khong on djnh eua nen kinh te Nhgt Ban nam 2011 la do mpt so nguyen nhan chu yeu sau:
Trudc het, mac du nen kinh te Nhgt Ban da vugt qua dugc "thap ky mat mat" 1990 va thoat ra khoi cupc khung hoang kinh te toan cau 2008, song t6c dp tang trudng GDP trung binh hang nam cua Nhgt Ban trong suot hai thap ky 1990 va 2000 van chi dao dpng trong khoang 1-2%, thip ban so vdi toe dp tang trudng tiem nang va luon cham ban so vdi toe
^ / '
dp tang trudng kinh te chung cua the gidi, va kinh te Nhat Ban nam 2011 van nim trong da tiln triln
Kinh teJ^hat trien
15© I N H T6 TH€ GI612011 Vfl TRI6N VONG 2012
^hung d6. Tinh trang do la do, cho den nay, nen kinh tl Nhat Ban vin bj k?t cirng trong mo hinh kinh tc cu, 16i thdi ra dai tir sau Chien tranh the gidi thir hai, ma chua cai each dupe. Chinh vi the, khong chi hai thap ky qua, ma co lc trong nhicu nam nua, nen kinh tl Nhgt Ban van kh6ng the tlioiit khoi tinh trgng tang trudng thap, dudi mirc litMii nang.
Thir lmi, tham hpa thien nhien kc|i nghiem trpng chua tirng c6 ngay 11/3 khong chi gop pluin can tio mpi no luc phyc hoi va cai each ciia iicii kinh lc Nhat Ban, va da> nen kinh te thir ba the gioi, von dang bi tn tie, cang liin siiu them v;io ngu> ca bj suy thoai \a dinh don. Co the noi, vice pli;ii liiriig chju tham hpa kep tren dupe xem nlur la nguyen nhan trye tiep khien cho kinh tc Nhat Ban nam 2011 rai va tinh trang kho khan va tri trf. Dieu do dupe the hifn d cae khia cgnh sau: (i) Ngay ca d cac viing khong bj tac dpng trye tilp bdi tham hog, nhieu nha may van bj dong cira nhicu ngay do cac ca sd hg tang nhu dudng bp va dudng sat bj pha hogi, do vifc cung cap phu timg bj gian dogn va difn bj cat lien tyc do khong dii ngu6n eung. (ii) De giai quyet hgu qua nang ne cua tham hog nay, Nhgt Ban, trudc het la Chlnh phii va cac c6ng ty bao hiem, da phai bo ra mpt lupng tien ldn (co the len tdi hang tram ti USD) de chi cho vifc den bii va xay dyng lgi cau c6ng, dudng xa, ben cang, nha may va nha cira da bi dpng dat va song than tan pha-'. Va (iii) tac dpng tieu cyc ciia tham hog tren kh6ng chi bo hep trong nen kinh te Nhgt Ban, ma con lan rpng tdi ca nen kinh te khu vyc va toan cau, do nhirng hang hoa co gia trj gia tang cao lau nay dugc san xuat tgi Nhgt Ban, trong mpt thdi gian dai sau tham hog, co the kh6ng dupe san xuat du de cung cap cho the gidi, nhat la cho cac nha may lap rap d Trung Quoc, My va EU. Dieu do se gay kho khan cho cac nganh c6ng nghifp co lien quan d cac nai nay va dan den tinh trgng khan hiem va tang gia d6i vdi cac mat hang nay. Dong thdi, do can rat nhieu v6n de tai thiet dit nude sau tham hog, nen khong nhtrng cac cong ty Nhgt Ban se hgn chl dau tu (trye tiep va gian tilp) ra nude ngoai, ma tham chl con thoai v6n tir nude ngoai de chuyin vl nude, dieu do cung khien cho dau tu ciia cac c6ng ty Nhat Ban ra nude ngoai se bj ban chl trong vai nam tdi. Dieu dac bift nira la, khac bin so vdi cac tham hog khac da tirng xay ra d Nhgt Ban va thl gidi chi de lgi nhtrng tac dpng tieu cyc ngin hgn, tham hog kep nay la cyc ky nghiem trpng va chua tirng CO, nen hgu qua cua chiing dl lgi rit lau dai, anh hudng nang nl din nhirng co sd ha tang rat can ban
cua nen kinh te nhu dudng xa, cau cong, ben cang va nguon cung cip difn, nen khong de gi co the khiic phyc trong mpt thdi gian ngin, ma tham chl co the ph;ii nhieu nam.
Tliirba, xuat khau ciia Nhgt Ban, nam 2011, giam 2,7%, cpng vdi nhu cau nhgp khau nang lupng tang vpt (12%) sau tham hpa hgt nhan tgi Fukushima da khien cho thuang mgi quoc tc rai vao tinh trang tham hyt lan dau tien sau han 30 nam, va lam cho iicii kinh lc nude nay mat di dpng lyc tang truang truyen thong. Cy the, theo Bp Tai chinh, mirc tham hyt tliinriig m;ii nam 2011 ciia Nhat Ban dgt gan 2.500 ti YC-n, tire khoang 32 ti dola, cao thir nhi tinh tir sau chien tranh the gidi thir hai di-n nay. Co mot so yen li) da tae dong den tinh trgng sa sut ciia xuat khiin, sy gia iang ciia nhap khau va do do, la su tham hyt thuang mgi eiia Nhgt Ban lan diu tien trong nhicu nam vao nam 2011. Moi Id, sy thift hgi nang cung nhu ehi phi cho cong cupc tai thiet sau tham hog thien nhien kep da anh hudng ticu cyc den buon ban quoc tc. thudng chiem khoang 26-27% GDP hang nam cua Nhgt Can. Tham hoa thien nhien tren da khiln cho cac nha may (cliii > cu la oto va dien tir) bj tan pha nang ne, phai ngirng san xuat do thieu difn va/hoac phai can mot thdi gian dai de phuc h6i^, nen da khong c6 dii san pham de cung cap cho ca thj trudng trong nude lan xuat khau. Sy co ro ri phong xg qua mirc cho phep tai nha may difn hat nhan Fukusima cung khien cho cae nha nhgp khau va tieu diing nude ngoai lo nggi \a eat giam nhieu dom dgt hang (thvrc pham \ a rau qua) Ion tir Nhat Ban va ngay ca ngudi tieu diing Nhgt cung chi muon mua Ciic hang thyc pham nhgp khau tha\ cho cac hang "made in Japan" \6n lau iia\ \an dupe ua chupng. Con khach du Ijch nude ngoai cung da huy nhieu tour du Ijch den Nhgt Ban \i sg bj nhiem phong xa tir cac nha may difn hgt nhan ciia nuac nay. Dong thdi, Nhgt Ban cung bupe phai chi kha nhieu lien de nhgp khau nhieu vat tu, may moc cac logi, ciing nhu dau mo va khi dot de phuc vu cho cong cupc tai thilt dat nude sau tham hog tren, nen da khien cho nhgp khau va tham hyt thuomg mai tang cao. Hai Id, vifc tang mgnh trj gia ciia dong Yen so vdi cac dong tien chu chot tren the gioi (USD va Euro) trong nam 2011 cung khiln cac nha san xuat lau nay van bam try san xuat d trong nuac bj mit sire cgnh tranh d ca thj trudrtg trong nuac (trudc hang nhgp khiu) va ngoai nude (trudc hang hoa cua cac nude khac). Cy the, dong Yen da len mirc cao nhit kl tir sau The chien thir 2 d mirc 75,35
16
Kinh te&Phat trien
KINH T6 TH€ GIOI 2011 Vfl TRI€N VONG 2 G ^
Yen/USD hom 31/10/2011 bit chip vifc Ngan hang Nhat da ban it nhit 14,3 nghin ty Yen (183 ty USD) trong ca nam 2011 dl giir ty gia dong npi tf d mirc on djnh nhim h6 trg qua trinh phuc h6i kinh tl sau tham hpa dpng dit, song thin. Nhirng bit lgi nay sinh tir vifc dong Yen Ien gia cung vdi triln vpng se phai chju thul cong ty cao hom trong tuomg lai da bupe cac doanh nghiep Nhgt Ban bit dau tinh din chuyen phai chuyen san xuit ra nude ngoai (nai co chi phi san xuit va gia nhan cong re hom), hogc phai nhgp khau nhilu linh kifn r^ tir eac nude khae, dl tranh tac dpng xiu cua dong Yen tang gia. Theo dy doan cua J.P. Morgan, vao nam 2014, 76% san xuit cua cac cong ty oto Nhgt Ban se dugc dgt d nude ngoai, tang so vdi 49% vao 2003 va hgu qua se la nhap khau 6 to se tang len con xuat khau se giam xuong. Ba Id, sy tri tre cua cae nen kinh te ldn tren the gidi nhu My, EU va chinh sach that lung bupe bung ciia ngudi dan d cae nude von la bgn hang chii chot eiia Nhat Ban trudc tac dpng cua cac khoan ng cong da len tdi mure bao dpng eiing la mpt nhan to quan trpng khien xuit khau ciia Nhat Ban trong nam 2011 va c6 le ea nam 2012 bj kh6 khan va co the giam sut. Bdn Id, nan lii lyt dae bift nghiem trpng va keo dai nhieu thang d Thai Lan vao nua cuoi nam 2011 cung giang them mpt don nang ne nira vao nen kinh tl, nhit la cae nganh cong nghifp try cot la oto va difn tOr, v6n dang rit kho khan cua Nhat Ban. Bdi vi hiu hit cac ca sd lap rap oto va difn tiJ tgi Nhgt Ban va cua Nhat Ban tren thl gidi va khu vyc deu phu thupc phin Idn vao ngu6n cung cip phy tiing va Iinh kifn tir cac nganh cong nghifp ho trg oto va dien tu d Thai Lan.
Thu tu, theo danh gia cua Van phong Npi cac Nhgt Ban, viec phai ganh chju tham hpa thien nhien nghiem trpng da khien long tin vao ITnh vyc djch vy du Ijch cua Nhat Ban giam xuong con 27,7 dilm trong thang 3/2011. Hau qua la, doanh so nganh djch vu du Ijch ciia Nhat Ban nam 2011 syt giam ngay sau tham hpa, khi ma lugng khach du lich tdi dit nude
"mat trdi moc" nay giam manh vi e nggi ro ri ph6ng xa, keo theo cac djch vy di kem cung bi anh hudng Idn. Theo Co quan Du Hch Nhat Ban (JNTO), lugng khach du Ijch nude ngoai din Nhat Ban trong thang 4 va 5/2011 lan lugt giam 62% va hom 50% so vdi cimg thdi ky nam 2010. U'dc tinh chi trong 3 thang tir sau tham hoa ngay 11/3, nganh du Ijch Nhat Ban da that thu khoang 1.500 ty Yen. Theo nhilu udc doan, cho din nay, boat dpng ciia nganh du lich Nhat Ban van am dam va, do do, doanh thu cua no van con
rat thip so vdi nhilu nam trudc.
Thu ndm, a Nhat Ban, tieu dimg (ca san xuit lan tieu dimg), thudng chilm khoang tren 60% GDP, giam hoac tang cham da tac dpng trye tiep tdi tang trudng kinh tl Nhat Ban nam 2011. Ngay trong Quy 1/2011, chi tieu dung eua ngudi Nhat da giam 0,6%
so vdi quy IV/ 2010. Trong do, ehi tinh rieng thang 3, chi tieu cac hp gia dinh tir 2 ngudi trd len da giam 3% so vdi thang 2/2011, va giam 8,5% so vdi thang 3/2010. Theo Bp Y tl, Lao dpng va Phiic lgi xa hpi Nhgt Ban, chi tieu hp gia dinh thang 5 dgt trung binh 292.559 Yen (khoang 3.600 USD), giam 3% va la thang thii- bay giam lien tilp. Chi tieu hp gia dinh thang 6 giam 4,6%. Tham hpa dpng dit, song than va sy CO hgt nhan cpng vdi gia ca hang hoa gia tang, sau nhilu nam giam phat, la nhirng nhan to trye tiep lam suy giam long tin va hgn chl chi tieu ciia ngudi dan^. Trong cae thang cuoi nam tinh hinh gia ca, ehi tieu dimg eua ngudi dan Nhgt Ban van khong sang sua. Cac thong ke ghi nhgn dugc eho thiy, trong thang 10, mue ehi tieu binh quan hp gia dinh giam 0,4% so vdi cimg ki nam trudc, gitr d mue 285.605 Yen (3.600 USD). D6ng thdi, eon so nay thip ban muc giam 1,9% duge ghi nhan trong thang 9. Ngoai ra, ehi tieu ciia hp gia dinh tir 2 ngudi trd len da giam 3,2% trong thang 11 so vdi mpt nam trude do. Trong d6, chi tieu eho vui chai giai tri giam mgnh nhit vdi 21%. Tilp theo d6 la nhieu lifu, difn, nude (giam 7,6%) va ehi phi nha d (5,6%). Hgu qua la doanh so ban le eung giam 2,3% trong thang 11 so vdi cimg ki nam trude do. Mirc syt giam cua cac nha ban le quy mo ldn eon len tdi 2,5%. Tinh trang do din din chi tieu dimg eiia Nhgt Ban trong ca nam la am va tac dpng tieu cue ro rft den sy tien trien chung cua nen kinh te.
1.2. No cong khong lo
Nam 2011 CO the dugc xem la nam ma Nhat Ban phai duomg dau vdi khoan ng cong cao nhit trong Ijeh sijr eho den thdi diem hifn nay. Dieu d6 da khien cho Standard & Poor's (S&P), ngay 27/1/2011, lin dau tien ke tir nam 2002, phai ha xep hgng tin dung doi vdi trai philu dai hgn cua Nhat Ban tir muc AA xuong AA-^. S&P cho rang Chinh phu Nhat Ban da thilu chinh sach dong bp de giai quylt cac van dh ng cong. Tinh din ngay 31/3/2011, thdi dilm kit thuc nam tai khoa 2010, ng cong cua Nhgt Ban da dat miirc cao ky luc 924.000 ty Yen (ban 11.000 ty USD) tuomg duong 225% GDP ciia nude nay. Trong tai kh6a 2010, ng ton dpng ciia Nhat Ban, trong do CO trai phieu chinh phu va cac khoan vay tang
17
e INH TG TH6 GIOI 2011 Vfl TRI6N VQNG 2012
khoang 500 ty USD so vdi cimg ky nam tai kh6a 2009. Nguyen nhan cua vifc ng cong cao trong nam tai khoa 2010 la do Chinh phu Nhgt Ban phat hhnh them trai philu de tgo nguon trang trai cho cac chi phi an sinh xa hpi ngay cang gia tang va cac goi ciru trg kinh te qua ldn nhung Igi kem hifu qiui trong cupc khiing hoang tai ehinh toan cau 2008.
Nam tai kh6a 2011 se ket thiic vao ngay 31/3/2012 chic chin ganh ngng ng c6ng khong lo ciia Nhgt Ban se tilp tyc ngng them va tham chl co thl len den mirc bao dpng, do chlnh phu nude nay, khong CO each nao khac van phai phat hanh them trai phieu dl co tien kich thich nen kinh te von dang rat kho khan va de khac phyc hgu qua n$ng ne cua tran dpng dat, song thin ngay 11/3. Ngay 10/8/2011, theo Bp Tai chlnh Nhgt Ban, ng cong cua nude nay, bao gom ea trai phieu Chlnh phii, eac khoan vay va cae hoa dom tai chlnh, da dgt mire ky lye mdi 943.800 ty Yen (12.418 ty USD) vao cuoi thang 6, tang 19.450 ty Yen so vdi cu6i thang 3. Con theo danh gia ciia Ngan hang Rabobank International, nguy ea khiing hoang ng c6ng cua Nhgt Ban diirng thiir 2 the gidi chi sau Hy Lgp. Thyc tl, ngay
15/5/2011, S&P tiep tyc hg trien vpng ng e6ng cua Nhgt Ban tir "on djnh" xu6ng "tieu eye" Mac dii, S&P van giir nguyen xep hgng tin dyng doi vdi trai phieu dai hgn cua Nhat Ban d mirc AA-, song canh bao ve kha nang tiep tyc hg trong tuomg lai nlu Nhgt Ban kh6ng eo nhirng giai phap khic phyc tinh trang ng e6ng hifn nay.
Ng cong eao dang va se la rao can ldn doi qua trinh phye hoi va tai thilt kinh tl eua Nhgt Ban.
Dieu nay cung khiln Chlnh phii Nhgt Ban khong dam manh tay phat hanh trai philu vdi lugng Idn bdi lo nggi phan irng eua dan chimg va chong chat them ganh ngng ng cong. Tuy nhien, nlu khong co nhumg khoan dau tu e6ng Idn se rat kho co nhtrng budc dpt pha trong qua trinh phyc hoi kinh tl ciia Nhgt Ban. Mae dii, ng cong eao song, theo danh gia cua cac chuyen gia, Nhgt Ban kho co thl xay ra mpt cupc khung hoang ng trong tuang lai gin hogc tinh trgng xiu nhu cac nude thupc khu vyc dong Euro, bdi chi CO hom 40% ng cong cua Nhat Ban la ng nude ngoai (tuang duomg khoang 5.000 ti USD), con lai la ng trong nude (trudc hit la cac cong ty).
Do do, neu cin, Chinh phu Nhat Ban co the dimg cac chlnh sach tien tf dl can thifp nhim irng pho vdi nguy ca khung hoang ng cong. Han nira, Nhat Ban la quoc gia co dy trir ngoai hoi khong 16, chi sau Trung QuIc. Theo Bp Tai Chinh Nhat Ban, dy
trir ngogi hoi thdng 8/2011 la 1.218 nghin ti Yen, thang 9 la 1.201 nghin ti Yen, giam 1,5%, nhung vin d mire rat cao (khoang 14.750 ti USD), vugt xa con so ng c6ng va ng nude ngoai ciia Nhgt Ban^.
Nhu vgy, trong tinh trgng cin thiet Nhat Ban co the dimg dy trQ" ngogi hoi cua minh dl thanh toan khoan ng nude ngoai tren.
1.3. Thf tru&ng tdi chinh, tien t^ bien dgng xau Doi vdi thj tru&ng chimg khodn: Nhung tin hifu phye hoi kinh te sau khimg hoang tai chlnh toan eau da giu- cho thj trudng chirng khoan Nhgt Ban d miirc on djnh trong nam 2010 va nhirng thang dau nam 2011, chi so Nikkei dao dpng trong khoang tir
10.200 den 10.600 dilm. Tuy vay, tham hpa thien nhien ngay 11/3 va sy co d nha may difn hgt nhan Fukushima la cu soc tieu cyc tac dpng mgnh tdi thj trudng chirng khoan Nhgt Ban. Chi so Nikkei thang 3 tyt mgnh so vdi mirc 10.300 dicm trong thang 2 va dao dpng trung binh quanh nguang 9.000 diem (cao nhat dgt 9.200 diem), tham chl co thdi diem xuong mire 8.600 dilm. Thang 4. tiep tuc chju tac dpng bdi hgu tham hog thien tai, cac nganh san xuat sut giam, cac c6ng ty lam an kh6ng hifu qua dan tdi chi so Nikkei tiep tyc d mirc thip, thj trudng chirng khoan am dgm (chi s6 Nikkei dao dpng quanh mirc 9.400 den 9.700). Qua trinh tai thiet dat nude dien ra nhanh chong va mgnh me, ciing \cri \ ifc cac congty sau mpt khoang thdi gian dinh trf da bit dau san xuit, va bifn phap duy tri lai suit d miirc 0-0,1 % cua Ngan hang Nhgt Ban (BOJ) da tao niem tin cho thj trudng chiirng khoan Nhat Ban bit diu hoi phuc.
Thang 5 ghi nhgn chi so Nikkei tang dilm, co thdi diem vugt mirc 10.600 dilm. Chi so nay trong thang 6 xoay quanh mirc tir 9.400 tdi 9.700 dilm, thang 7 dao dpng trong khoang 9.700 tdi 10.100 diem;
thang 8 la 9.900 din 10.100 dilm. Trong thang 9, chi so Nekkei Igi quay diu giam dirng d mirc thap, c6 thdi diem xuong mirc 8.500 dilm va ehi dgt moc cao nhit 9.000. Dang buon ban nira la, cimg vdi sir chgm Igi cua nen kinh te va sy am dgm noi chung cua cac thj trudng chirng khoan thl gidi, dac bift, do dong Yen len gia va ng cong chau Au tac dpng tieu cyc tdi xuit khiu va phuc hoi kinh tl Nhgt Ban, nen cho den cuoi nam, chi so nay hilm khi nao vugt miirc 9.000 diem ma thudng dao dpng trong khoang 8.400 din 8.600 dilm. Kit cue, tai phien giao djch cuoi nam ngay 31/12/2011, chi s6 Nikkei chi dat khoang 8.400 dilm, tiirc giam 17,3% ca nam.
Ddi v&i thf tru&ng tiin t^: Khdng chi sau tham hpa thien nhien 11/3, ma vifc d6ng yen tang gia von
18
Kinh teJhilt trien
KINH T6 TH6 GIOI 2011 Vfl TRIGN VONG 2
da la van de nan giai cua Nhat Ban trong nhilu nam va luon gSy ap luc khong nho tdi qua trinh tiln triln cua nin kinh tl Nhat Ban. La quoc gia phu thupc ldn vao xuit khau, nen ti gia dong Yen cao dong nghTa vdi vifc hang boa cua Nhat Ban d nude ngoai se bj dat len tuomg d6i, anh hudng rit ldn tdi xuit khiu.
Theo Bao cao kinh tl hang thang cua Van phong Npi eac Nhat Ban, thang 1/2011, tl gia mua ban trung binh thang giiJa USD va dong Yen la 1 USD - 82 Yen va thang 2 la lUSD = 83 Yen. Sau tham hpa, do lo nggi thi trudng tien tf se thilu tinh thanh khoan, dac bift la thilu lugng tien mat luu th6ng;
ban ntra, cae quy bao hilm se thu hoi lugng tien Idn de thanh toan eho chi phi bao hilm, nen den trong thang 3/2011, dong Yen da tang gia mgnh so vdi USD, trung binh dgt lUSD = 80 Yen, co thdi dilm lUSD = 76 Yen. Dl ngan chgn sy tang gia cua ding Yen, tir ngay 15/3, Chlnh phu Nhat Ban da nhilu lin bam them tien vao thj trudng. Tuy vay, nhirng hanh dpng do ciia chinh phu cung chi gay tac dpng tam ly nhat thdi va co tac dpng phan nao, chiir khong thl giai quyet duge tinh trgng tang gia cua ding Yen.
Tren thue te, trong nam 2011, eo liie ding Yen da tang gia tdi mirc ky lyc ke tir sau The chien thu hai, lUSD = 75,35 Yen vao ngay 31/10, va ket thiie nam 2011 vdi ti gia lUSD = 77,77 Yen (ngay 28/12/2011 tgi thj trudng Tokyo), tang dang ke so vdi mpt nam trudc do, bat chap viee ehinh phu Nhgt Ban da ban it nhit 14,3 nghin ty Yen (183 ty USD) trong nam 2011 de kim giu da tang lam anh hudng tdi lgi nhuan eiia cae nha xuat khau. Dieu nay dugc ly giai bdi tinh hinh khiing hoang ng c6ng d Chau Au va My ngay cang dien bien phirc tap gay ra cam giac kh6ng an toan cho cae nha dau tu, va vifc dau tu vao dong yen (thay vi USD va Euro) dugc xem nhu la mpt trong nhung kenh dau tu an toan nhit. Ciing vdi do la sy suy yeu tuomg d6i eiia kinh te My va khu vye ding Euro da keo ti gia Yen/USD va Yen/Euro len cao.
1.4. Thdt nghiep duy tri & muc cao
Nhgt Ban la mpt trong s6 cac nude luon co ti If thit nghifp thip nhit thl gidi. Mac du vay, nhtrng nam gin day, do kinh tl tri trf, giam phat kinh nien da khiln cho ti If thit nghifp cua Nhat Ban luon bj duy tri d muc cao. Nam 2011, kinh tl Nhat Ban trai qua nhilu kho khan, bj tri trf va doi difn vdi nhilu thach thuc nghiem trpng, anh hudng xau din vifc giai quyet vifc lam d qu6c gia horn 127 trifu dan.
Theo Bp Npi vu Nhat Ban, ti If thit nghifp thang I la 4,9%, giam 0,6 dilm phan tram so vdi thang
12/2010 (5,5%); giam 0,3 dilm phin tram xuong con 4,6% vao thang 2 va 3, thang 4 tang 0,1 diem phan tram so vdi thang 3 len mire 4,7% nhung lai giam xuong con 4,5% trong thang 5, va trd Igi mirc 4,6%, tuc c6 2,93 trifu ngudi kh6ng eo vifc lam trong tong so 60,02 trifu lao dpng vao thang 6. Ti If that nghifp ciia Nhgt Ban thang 7 da tang 0,1 diem phan tram so vdi thang 6 len mirc 4,7%, nhung do kinh te quy III phye h6i 1,5% so vdi quy trudc, nen da giiip ti If that nghifp trong thang 8 giam 0,4 diem phan tram so vdi thang 7 con 4,3%, thang 9 giam 0,2 diem phan tram eon 4,1%. Anh hudng tir tran dpng dat, song than lam s6 ngudi thit nghifp tang do eac cong ty ngirng hogt dpng hogc phai eat giam nhan e6ng, mac dii vay, tl If that nghifp co chieu hudng giam sau thang 3 la do, sau khi chju tac dpng cua dpng dat, song than, cac nganh san xuat bat dau di vao hogt dpng trd Igi nen kh6ng con xu hudng cat giam nhan e6ng, cimg vdi do, vifc d3u tu lai san xuat tgo them mpt lugng ldn vifc lam, dae bift trong nganh xay dyng. Tuy vay, ngay 29/11, chlnh phu Nhgt Ban c6ng b6 ty If that nghifp eiia nude nay trong thang 10 la 4,5 %, tang 0,4 diem phan tram so vdi thang trudc, tuomg duomg eo 220.000 vifc lam bj cat giam. Trong mpt bao cao khae, Bp Phuc lgi xa hpi cho biet, kha nang dap iirng nhu eau ve vifc lam trong thang 10 chi dgt 67%, dieu do co nghTa la, trong 100 ngudi, ehi eo 67 ngudi tim Axtqc vifc lam, mpt mure kha thap trong vai nam gan day.
II. Trien vong kinh te Nhat Ban nam 2012 2.1 Ung phd cua Nhat Bdn trong viec khdc phuc thdm hga vd kiem sodt nen kinh te trong ndm 2011
Trude khi tham hog thien nhien xay ra, Chinh phu Nhat Ban da no lye thyc hifn nhieu ehinh sach nham kich thich nen kinh te dinh d6n, d6i pho vdi tinh trgng giam phat kinh nien... nhung kh6ng mang Igi nhieu hifu qua. Sau tham hog, co the ndi mpi doi sach cua Nhgt Ban deu tap trung uu tien cho vifc ciiru trg nhan dgo, khic phuc hiem hog ro ri phong xa tir nha may difn hat nhan Fukushima.
Chinh sach cua Nhat Ban trong vifc phye h6i kinh te sau tham hog xuat phat tir chinh sach tai chlnh va tien tf, kh6ng chi kh6i phyc boat dpng binh thudng eua thj trudng tai chinh va tiln tf, ma con tang nguon tien dl thuc diy giao djch tren cac thj trudng, tao dieu kifn tiep can ngu6n tin dyng uu dai de kh6i
f y \
phye san xuat, md rpng dau tu kinh doanh. D6ng thdi, Nhat Ban uu tien kiem soat kh6ng de ti gia dong Yen tang gay can trd tdi xuat khau va phyc hoi kinh te noi chung. Cuoi thang 3, Chinh phu Nhgt
Kinh te&Phat trien
19e 'INH T€ TH€ GIOI 2011 Vfl TRIGN VONG 2012
Ban quylt djnh cho phep eac doanh nghifp d Nhgt Ban tilp can sir dyng nguon von uu dai tir Quy chong khung hoang von dugc thanh Igp tir nam 2008. Ngay 12/3, Ngan hang Nhgt Ban (BOJ) tuyen bo se lam hit siirc co the dl dam bao, duy tri tinh thanh khoan, tinh on djnh ciia cdc thj Iruimg tai chinh. Ngay sau tham hpa, ngoai vifc thanh lap Nhom quan ly giai quylt tham hog, BoJ c6n thong bao danh 1.000 ty Yen (11,71 ty USD) dl cho vay khin cap, nhim tgo thuan lgi cho cac thl che tai chlnh hogt dpng tai cac viing bj anh huang bdi dpng dit, song thin tilp can duge vdi cac khoan vay vdi lai suit thap chi 0,1%. Tinh den ngay 17/3, BoJ da bam tong cpng 418 ti USD (33 ngan ti Yen) vao thj trudng tai chlnh nhim dam bao khong thieu lirgng tiln mat luu thong va kh6ng thilu tien d cac quy cho vay, dong thdi dam bao kh6ng co sy thay doi dpt biln vl lai suit. Ngan hang Nhat Ban ngay 21/6 cho bilt se md rpng eac khoan vay khin cap cho eac to chuc tai chlnh hogt dpng trong cac khu vyc bj anh hudng bdi tran dpng dit, song thin them 129,3 ty Yen (1,6 ty USD), nang ting so cac khoan tien vay theo chuomg trinh ciru trg len 203,4 ty Yen.
Trong kl hogch tai thilt dit nude, Nhat Ban dy djnh chi 243 ty USD cho giai dogn 2011 2016. K I hogch ehi tilt eho chuang trinh tai thiet dat nude dugc Chlnh phu Nhgt Ban cong bo vao cu6i thang 7/2011. Nhgt Ban ciing da len ke hogch phat hanh trai philu tai thilt tong gia trj 10.000 ti Yen (tuomg duomg 128 ti USD). Ngoai ra, Nhgt Ban cung dy kiln danh them 13.000 ti Yen thong qua tang thue va giam ehi tieu danh eho cac chuomg trinh nhu cham soc y te^ De kich thich nhu cau va h6 trg cho hogt dpng tai thilt dit nude, ngay 30/4, Hg vifn Nhgt Ban da th6ng qua khoan ngan sach bo sung dau tien eua nam tai chinh 2011 trj gia 4.153 ti Yen (khoang 49 ti USD) va ngay 5/7, da th6ng qua khoan ngan sach dgt 2 trj gia 2.000 ty Yen (24,7 ti USD). Tinh chung, tir tham hog thien nhien cho din hit nam 2011, chinh phii Nhgt da chap thuan tong cpng 4 chuang trinh b6 sung ngan sach vdi t6ng gia trj khoang 20 nghin ty Yen tuomg duomg 257 ty USD. Cimg vdi cac n6 lyc tren, Nhat Ban cung thyc hifn quyet lift cac giai phap lam hg nhift dong Yen, nhu chiing ta da thay d tren. Ha vifn Nhgt Ban ngay 11/8 da th6ng qua dy luat cho phep Chinh phu phat hanh trai phieu bu dap tham hyt ngan sach tai khoa 2011 va dugc Quoc hpi thong qua ngay 26/8. Dy luat nay dugc thong qua de dam bao khoang 40%
khoan thu ngan sach nam tai khoa 2011. Nhim tao
nguon von phyc vy cho qua trinh tii thiet dat nude, Nhgt Ban cung da cit giam mpt lugng ldn nguon von ODA trong nam 2011 ho$c gian thdi gian cung cap von ODA cho cac nude tdi cuoi nam 2011.
Ngoai cac bifn phdp tai chlnh tiln tf tren, ngay sau khi xay ra dpng dit sdng thin va sy eo tgi nha may difn Fukushima, Nhgt Ban con thyc hifn mft logt cac bifn phdp nhim tilt kifm difn phyc vy cho san xuat bing bifn phap yeu ciu cac nha may san xuat phai giam mirc ticu thy difn den 15% trong miia he, dong thdi thyc hifn Ijch cit difn luon phien, giam lugng tieu thy difn tren toan quoc.
Ciing vai Nha nude, cac Doanh nghifp Nhgt Ban cung thl hifn no lyc tai san xuat, khac phyc hau qua sau tham hpa, bing cac sang kiln lam vifc vao thir 7 va chii nhgt, va nghi vao hai ngay thiir 3 va thur 5 nhim tilt kifm difn. Dong thdi, cae cong ty Nhat Ban ciing dang diy nhanh xu hudng chuyen hoat dpng san xuit ra nude ngoai nham tranh riii ro do thien tai va dong Yen tang gia.
Cac bifn phap tren ciia Nhgt Ban tuy khong tao dugc nhirng budc dpt pha Idn trong nam 2011, nhung budc diu da giiip on djnh tinh hinh sau tham hpa, ddi song ngudi dan dan trd Igi binh thuang.
Han nii-a, nhirng giai phap do con giup cho nen kinh tl Nhgt Ban budc diu co diu hifu h6i phuc kha quan va hy vpng tgo da cho mpt sy tang trudng mdi vao nam 2012.
2.2. Triin vgng kinh ti Nhgt Bdn ndm 2012 Co thl noi, cho din nay, co rit nhieu phuang an va dy bao khac nhau ve trien vpng tang trudng cung nhu cdc vin de ma nen kinh te Nhat Ban phai doi pho trong nam 2012. Tu\ khing djnh khong the xay ra sy tang trudng cao dpt biln, song hau het cac phuang an va dy bao do diu to ra lgc quan ve trien vpng kinh tl Nhgt Ban nam 2012 va noi chung, diu nhit tri cho ring, m$c dii nam 2012, kinh tl Nhat Ban van trong giai dogn tang trudng cham, song se kha quan hom nhilu so vdi tinh trgng sa sut va bat on cua nam 2011. Ching hgn, theo OECD, nam 2012, GDP eua Nhgt Ban se tang trudng vdi toe dp khoang 2.9%, trong khi JPMorgan lai cho ring, chi s6 do ehi CO thl dat khoang 1,3%, thip horn nhieu so vdi du bao tren ciia OECD. Con theo chinh phu Nhat Ban, trong tai kh6a 2012 (kit thuc vao ngay 31/3/2013) GDP ciia nude nay se tang khoang 2,2%. Toe dp kha quan nay, co the la do, can can thuong mai (hang hoa) se chuyin tir tham hut trong tai khoa 2011 sang thang du (chimg IOO ty Yen); thang du tai khoan
20 iH*!
KINH T€ TH€ GIOI 2011 Vfl TRI6N VONG 2 G ^
vang lai dy kiln se d miirc 12.200 ty Yen (2,5%
GDP); dac biet, diu tu von cua doanh nghifp se tang 5,1%, so vdi miirc giam 1,1% ciia tai khda 2011; va chi tieu tieu diing se tang vdi tic dp 1,1%, gip gin 4 lan so vdi tai khoa 2011. Tuy nhien, thj trudng lao dpng vin kha "ul oai", vdi ty If thit nghifp trong tai khoa 2011 va 2012 d mirc lin lugt la 4,5% va 4,3%, trong bli canh chi so gia tieu dimg (CPI) udc tang tir-0,2% len 0,1%.
De h6 trg cho myc tieu tang trudng tren, Ngan hang Trung uomg Nhgt Ban (BoJ) tuyen bo se duy tri chinh sach tiln tf long cho tdi khi CPI on djnh d mire 2% hogc thip hom (trong viing duomg). Cuoi nam 2011, chlnh phii Nhgt Ban da th6ng qua dy thao ngan saeh cho nam 2012 va tlieo bao ehi Nhgt Ban, tren thyc tl, day la ngan sach ldn nhit tir trudc din nay, len tdi 96 nghin ty Yen, nlu tinh ca mpt so ke hogch quan trpng nhu tai thilt khu vyc chju tae dpng tir tham hpa kep dpng dit, song thin. Dilm dang chii y la 49% ngan saeh mdi se duge liy tir ngu6n tien trai phieu, mpt eon s6 duge xem la ky lyc tir trudc den nay. Theo dy thao ngan saeh, Chinh phu Nhgt Ban se phat hanh kh6i lugng trai philu mdi trj gia 44,2 nghin ty Yen trong tai khda bat dau tir thang 4/2012, chat eao them "nui" ng cong hifn da gap d6i GDP cua nude nay va bien Nhgt Ban thanh qu6e gia ghi nhan mure ng e6ng ldn nhat trong so cae nude cong nghifp phat trien. Dy thao ngan saeh tai khda 2012 eua Nhgt Ban dy bao mpt thdi ky kho khan ve tai ehinh d6i vdi Nhgt Ban, khi thu nhgp tir thue ehi dat tren 42,3 nghin ty Yen. Trong khi do, phi ton vay mugn udc tinh la gan 22 nghin ty Yen, tuomg duomg gan 1/4 tong ngan saeh tai khda mdi va khoang 51,8% thu nhgp tir thul. Phat bilu vdi bao gidi, Bp trudng Tai ehinh, 6ng Jun Azumi, cho bilt ca ngan sach dy thao va ke hogch vay mugn diu da "cham nguomg", dong thdi thira nhan Nhgt Ban cin tiln hanh cai each trift dh vin dl thul va ngan sach dh duy tri eac djch vy e6ng cpng va khoi phyc long tin cua cpng ding qu6c te. Ong cung nhin manh sy cin thilt phai tang thue tieu dimg dh dap ung quy luomg huu dang ngay cang tang do ty If ngudi Iao dpng giam.
Tuy vay, nhiing dy bao tren co trd thanh hifn thyc dugc hay khong, dilu do phy thupc vao rit nhilu nhan tl: Thu: nhdt, lifu chinh phu Nhat Ban co thl de ra va thuc hifn dugc nhirng cai each kinh te- xa hpi nhim dua nin kinh t l Nhat Ban thoat khoi mo hinh tang trudng kinh t l cu dang de nang va lam cham Igi nin kinh tl Nhgt Ban hay khong. Thu hai.
cac chuomg trinh tai thiet sau tham hog thien nhien ciia chinh phii Nhgt Ban lifu cd phat huy dugc tac dyng nhu mong muon hay kh6ng va cd dugc sy hudng img cua cac doanh nghifp hay kh6ng? Thu ba, rat cd thl, vao thang 5/2012, toan bp 54 nha may difn hgt nhan ciia nude nay dang d\xqc kilm tra va bao duong se bi ddng cira, trude sire ep ciia edng lugn va cac dang phai chlnh tri doi lap. Va neu dieu dd xay ra, thi thilu difn ed the la mpt nhan to gay trd nggi eho nganh chl tgo va toe dp tang trudng kinh te tir nam 2012. Thir tu, mac dii xuat khau chi chilm khoang 15% GDP, song lgi Iu6n la dpng lyc ehu yeu gdp phan tgo ra sy tang trudng cua nin kinh te Nhgt Ban. Trong khi do, theo nhieu dy doan khae nhau, nam 2012, eae thj trudng xuat khiu ldm cua Nhat Ban nhu My va Trung Quoc chac chan se tang trudng chgm Igi, va EU se lam vao khiing hoang do van de ng cdng ngay cang nghiem trpng va chua thay cd dau hifu giai quyet duqc^ Hgu qua khong tranh khdi eua tinh trgng dd la nhu eau ddi vdi hang xuat khau eiia Nhgt Ban se bj tae ddng tieu eye theo hudng giam xudng. Thir ndm, ddng Yen hifn dang tang len, khdng chi so vdi ddng USD ma ca ddi vdi ddng Euro, va hifn dang la ddng tien rat dugc ua chuong ciia eae nha dau tu trong bdi canh kinh te the gidi khd khan, khdng chae chan, nguy ca khung hoang tai ehinh ludn rinh rap va eac ddng USD va Euro dang bi mat long tin. Do dd, nen kinh te Nhgt Ban sang nam 2012 van phai duomg dau vdi mdt thach thire kep: xuat khau giam do thj trudng ciia cae ban hang ldm bj thu hep va ddng Yen tang gia se khien hang xuat khau eua Nhat Ban bj suy giam sue cgnh tranh. Cudi cirng, ngn lyt ldi nghiem trpng thdi gian qua d Thai Lan van cdn la mdt van de ldm ddi vdi Nhgt Ban, chang khae gi tham hog thien nhien xay ra d ehinh nude Nhgt vay. Cho den nay, rat nhieu doanh nghifp Nhgt Ban, trong dd cd cae edng ty dtd va difn tir Idm nhu Toyota, Nissan, Hitachi, Panasonic va Canon, da dau tu'° de thanh lap eac nha may cdng nghifp hd trg d nude nay. Hau het cac nha may nay deu nam trong mgng ludi san xuat toan cau va khu vyc ciia Nhgt Ban, eo vai trd nhu nhirng nha eung cip phy timg va Iinh kifn eho cae nha may lap rap tai Nhat Ban va ciia Nhat Ban tren khip thl gidi. Mac dii nude IQ da riit, song khdng it cac nha may nay phai mat hang thang dl lam vf sinh va khoi phyc day dii cdng suat san xuat cua minh.
f r * f
Thyc te se tien trien nhu the nao? Chiing ta hay chd xem.n
21
INH T6 TH6 GIOI 2011 Vfl TRI6N VONG 2012
1. Kinh te Nhat Ban giam 2,9%) vao quy lV/2010 so vdi ciing ky nam 2009.
2. Cdn nlu chua dieu chinh ve gia, thi GDP trong quy II giam 5,7% so vdi ciing ky nSm trudc, va giam 1,4% so vdi quy trudc.
3. Theo udc tinh ciia chinh phii Nh§t Ban, c6ng bl ngiy 24/06/2011, thift hgi tu tr^n dpng dit va sdng than niy khoang 195 ti USD den 305 ti USD, tuang duang vdi 5,7% GDP ciia Nh^t. Tham hog nay da khien 12.554 ngudi chgt va 15.077 ngudi bj mit tich, long so ngudi chet va mit tich la 27.631 ngudi, ciing vdi 2.866 ngudi bj thucmg; hon 202.000 ngoi nha, 2.126 tuyen dudng, 56 cSy ciu bj pha hiiy hoan loan hojc hu hgi mpt phin; 245.000 ngudi phdi song trong trai ti nan, 243.000 hp gia dinh kh6ng cd difn. 720.000 hf gia dinh thieu nude; d khu vyc Miyagi wi Fukushima cd 1.669 ngdi trudng cdng lap bj pha hiiy, chiem 69% ting s l trudng loan vimg (Congressional Research Service: Japans 2011 Earthquake and Tsunami: Economic Effects and Implications for the United States, 4/2011)
4. Cho den trudc khi xay ra tham hog, 54 nha may difn hgt nhan chiem khoang 1/3 long tieu diing difn ca nirdc Nhat Ban. Do sy co rd ri phdng xg, nen tit ca cac nha may difn hgt nhSn ciia Nh^t Ban da bj ngung san xuat de kiem tra va bao du&ng, gay ra tinh trgng thilu difn nghiem trpng va bufc phai tang nh^p khau dau md va khi dot de bu lai.
5. Tham hoa dpng dit va qua trinh tai thiol sau dd da day CPI tang cao, d muc 0,3% vao thang 3 va thang 4, 0,1%
vao thang 5 va thang 7. Sy co nha may difn hgt nhSn gay ra tinh trgng thieu difn tren difn rpng, nen theo Chinh phu Nhat Ban, chi tinh rieng thang 6, gia nhien lifu, difn va nude da tang 3,4%). NhQ-ng nguyen nhan tren lam cho giaca hang hda, dac bift la luomg thyc va nang lugmg tang cao dan den lgm phat nhich len sau dd.
6. TTXVN, Tin Kinh ti, so ra ngay 29/1/2011 7. TTXVN, Tin kinh te, ngay 21/9/2011.
8 Hien mirc thue d Nhgt Ban khoang 5%, thap han rat nhieu con so 20%) ciia cac nude EU.
9. Trong bao cao cap nhat Triin vgng kinh ti thi gidi, dua ra vao diu nam 2012, IMF da ha dy bao vl tang truang toan ciu nam 2012 xudng 3,9%), so vdi 4,5%) dua ra hoi thang 9/2011. Khu vyc dong tien chung Euro cd thl buac vao suy thoai nhe trong nam 2012 khi tang trudmg giam 0,5%, trong khi tic dp tang trudng cua kinh tl My cd thl dat 1,8%.. IMF du bao tang trudng kinh te Trung Quoc giam tir 9% xuong 8,2%>, cdn An Dp duac du bao tang trudng 7%
trong nam 2012, giam 0,5 diem % so vdi du bao thang 9 va dy bao cho Brazil giam 0,6 diem % xuong 3%.
10. cac doanh nghiep Nhat Ban chiem ting cpng 60% long FDI tgi Thai Lan Tai lieu tham khao:
1. Bank of Japan, Outlook for Economic Activity and Prices, 28/4/2011
2. CRS Report for Congress, Congressional Research Service: Japan's 2011 Earthquake and Tsunami: Economic Effects and Implications for the United States, 4/2011.
3. Economic Research Department, Mitsubishi UFJ Reseach and Consulting, Forescastfor the Japanese Ecomomy in Fiscal 2011 and 2012, 2/2011.
4. Government of Japan, Economic Impact of the Great east Japan Earthquake and Current Status of Recovery, Tokyo, 30/5/2011.
5. IMF, Global Markets Analysis Division, Monetary and Capital Markets Division, Global Markets Monitor, Washington, DC, 17/3/2011.
6. IMF, World Economic Outlook, monthly, 2011 and January 2012.
7. Japan, Ministry of Economy, Trade and Industry, Japan's Nuclear Emergency, Update, April 6, 2011.
8. Masaaki Shirakawa, Govemor of the Bank of Japan, Japan's Economy after the Great earthquake: Rebuilding, Revival, and Further Growth, Tokyo, 25/5/2011.
9. The Reconstruction Design Council to the Prime Minister in response to the Great East Japan Earthquake, Towards reconstruction "Hope beyond the Disaster "
10. Tgp chl Nghien cim Dong Bdc A, cac sd nam 2011.
11. Tap chl Nhiing vdn de Kinh ti vd Chinh tri Thi giai, ckc so nam 2011 12. TTXVN, Ban tin tai chinh, cac s l 1-8/2011
13. van phdng Ndi cac Nhgt Ban, Bdo cdo kinh ti hdng thdng, tir thang 1-12/2011.
14. cac website: http://vywvy.mof.go.ip: http://www.cao.go.ip: http://www.soumu.go.ip: http://www.stat.go.iB;
http://www.meti.go.ip: va http://www.tamnhin.net
