TAP CHi CONG THIflTNG
A>
DAY MANH PHAT TRIEN HOAT DONG THANH TOAN
KHONG DUNG TIEN MAT Of VIET NAM
PHAN THI THU HANG
TOM TAT:
^ Mdt trong nhttng bien phap de' nang cao vi the canh tranh eua cae ngan hang thttdng mai va day nhanh hieu qua boat ddng eua nen kinh te la phat trien boat ddng thanh toan khdng diing tien mat. Trong thdi gian qua, boat ddng nay da dttpc chu trpng va cd nhieu bttdc phat trie'n, tuy nhien viec day manh boat ddng thanh toan khdng dung tien mat vSn eon nhieu ban che va thach thttc. Tren cP sd dd, bai vie't da dtta ra nhttng giai phap trpng tam de day raanh phat trien boat ddng thanh toan khdng dung tien mat trong thdi gian tdi d Viet Nam.
Tuf khda: Thanh toan khdng dung tien mat, ngan hang thttPng mai, Viet Nam.
1. Dat van d^
Cho de'n nay, Thanh toan khdng dung tien mat (TTKDTM) da trd thanh phttPng thttc thanh toan phd bie'n tai nhieu qud'c gia phat trien vdi gia tri cbi tieu cua ngttdi dan chie'm tdi hPn 90% tdng so' giao dich hang ngay.
Tai Viet Nam, de thuc day phat trien TTKDTM, Chinh phu da phe duyet De an phat trie'n TTKDTM giai doan 2016 2020. Theo dd, de'n cud'i nam 2020, ty trpng tien mat tren tdng phttPng tien thanh toandrattc tha'p hPn 10%; Toan thi trttdng CO tren 300.000 thie't bi cha'p nhSn the POS dttpc lap dat vdi so Itfpng giao dich dat khoang 200 trieu giao dich/nara. 100% cac sieu thi, trung tam raua sam va cP sd phan phdi hien dai cd thiet bi chap nhan the va cho phep ngttdi tieu dung TTKDTM khi mua bang; 70% cac dPn VI cung cap dich vu dien, nttdc, viln thdng va truyen thdng cha'p nhan thanh toan hda dPn cua cac ca nhan, hp gia dinh qua cac hinh thttc TTKDTM; 50% ca nhan, hd gia dinh d cac thanh
phd ldn stt dung phttdng tien TTKDTM trong raua sam, tieu dung. Tap trung phat trien mot so phttPng tien va hinh thttc thanh toan mdi, hien dai, phuc vu cho khu vttc ndng thdn, vung sau, vung xa, nang ty le ngttdi dan ttt 15 tudi trd len cd tai khoan tai ngan hang len mttc it nha't 70%
vao cud'i nam 2020.
Vdi nhttng muc tieu cu the nhtt tren, TTKDTM trong thdi gian qua da cd nhttng biidc phat trien manh me. Tuy nhien, han che ldn nhat eua boat ddng TTKDTM tai Viet Nam thdi gian qua la ty trpng tien mat tren tdng phttdng tien thanh toan cdn rat ldn; Thanh toan d khu viic ndng thdn, vung sau, vung xa van chtta cd nhieu chuye'n bie'n rd ret; He thd'ng an ninh mang con nhieu sP hd, gap nhieu rui ro. Ttt nhttng thiic te nay, tac gia mud'n de xua't cac giai phap day manh boat ddng TTKDTM nham da dang hoa dich vu, nang cao nang Ittc canh tranh, tttng biidc hien dai hda vao boat ddng eua be thd'ng ngan hang trong khu vttc va tren the gidi.
390 So 13-Thdng 10/2018
TAI CHiNH - NGAN H A N G - BAO HIEM
2. Cd sd ly luan
Theo Dang Cdng Hoan (2015), TTKDTM la mot boat ddng dich vu thanh toan dttpc thttc hien bang each stt dung eac cdng cu/phttPng thttc thanh
|; toan de bu trtt tien ttt tai khoan/ ban mttc tien cua ngttdi phai tra sang tai khoan cua ngttdi thu hifdng hoac dttpc bu trtt lan nhau thdng qua dPn vi cung ttng dich vu thanh toan.
Trong dich vu TTKDTM, cac NHTM ddng vai tro trung gian thttc Men yeu cau cua khach hang nham thda man muc dich eua ho thdng qua cac hinh thttc thanh toan nhtt thu hd, chi hd, chuye'n tien... bang cac trich tien ttt tai khoan cua ngttdi nay sang ngttdi khac thdng qua he thd'ng jngan hang.
Do ban chat dich vu TTKDTM la mdt loai hinh dich vu ngan hang nen cd day du cac tinh chat dac i trttng cua dich vu.
Tha nhdt, tinh vd hinh. Day la tinh chat dac trttng de phan biet dich vu ngan hang vdi cac dich vu cua cac nganh san xua't vat chat khac trong nen kinh te qud'c dan. Dich vu ngan hang khdng the nhin tha'y, cam nhan hay stt dung thtt trttdc khi raua chiing nhtt bat ctt dich vu van dttpc cung cap.
Tha hai, tinh khdng tach rdi. Khac vdi hang hoa cd dac diem san xua't tach rdi tieu dung, dieh vu TTKDTM la mdt hanh ddng xay ra cung luc vdi sir hpp tac gitta ngttdi tieu dung va nha cung cap - ngan hang. Cac dich vu cua ngan hang dttpc ban rdi mdi san xua't va tieu dung.
Tha ba, tinh khdng ddng nhat. Dich vu khdng the cung cap hang loat, san xua't tap trung nhtt san xua't hang hda. Do dd, nha cung cap khd kiem tra chat Ittpng theo mdt tieu chuan thd'ng nha't.
Mat khac, cam nhan cua khach hang ve chat Ittdng dich vu lai chiu tac dpng manh bdi ky nang, thai dp cua ngttdi cung cap dich vu. Do dd, khd cd the dat dttpc stt ddng deu ve chat Ittpng dich vu.
Tha ta, tinh khd xac dinh. Dac trttng ve tinh khong ddng nha't da din de'n viec khd xac dinh chat Ittpng dieh vu. Chat Ittpng dich vu TTKDTM con dttpc ca'u thanh ttt nhieu ye'u td' nhtt uy tin, thttdng hieu, quy md hinh anh, cdng nghe ngan hang va trinh dp can bd... Nhttng ye'u to' nay anh httdng trttc tie'p de'n chat Ittpng nhttng lai thttdng xuyen thay ddi, nen cha't Ittpng dich vu TTKDTM kho cd the xac dinh rapt each chinh xac.
Tha ndm, ddng thdng tin hai chieu. Dich vu ngan hang hen quan de'n mdt chudi cac giao dich hai chieu thttdng xuyen trong khoang thdi gian eu the. Kie'u tttdng tac tren cung cap cho ngan hang cae thdng tin quy gia lien quan de'n khach hang de cd nhttng dieu chinh thich hpp trong viec cung cap dich vu.
Tha sdu, tinh da dang phong phu va khdng ngttng phat trie'n. Dich vu TTKDTM cua ngan hang dttpc thie't ke' va eung cap dtta tren cac nhu cau cu the cua tttng dd'i tttpng khach hang rieng biet nen rat da dang ve dich vu va ngay cang phat trien nhttng san pham dieh vu hien dai theo xu httdng chung cua nen kinh te'.
3. Thttc trang hoat ddng thanh toan khong dung tien mat d Viet Nam
TTKDTM trong thdi gian qua da cd nhttng bttdc phat trien manh me, cP sd ha tang va edng nghe phuc vu TTKDTM tiep tuc dttpc chu trpng dau ttt va ngay cang hien dai; cdng tac bao dam an toan thanh toan dien ttt dttpc tang cttdng; so Ittpng cac may giao dich ttt ddng (ATM), thie't bi chap nhan the (POS) tie'p tuc tang len. Theo sd lieu ttt Vu Thanh toan (NHNN), tinh de'n ngay 30/6/2018, tren ca nttdc cd hPn 18.280 ATM va bPn 289.070 POS dang boat ddng (tang tttPng ttng 4,2% va 7,5% so cud'i nam 2017); Cac phttPng tien va dich vu thanh toan phat trien da dang, nhieu tien ich, dap ttng dttpc nhu cau cua ngttdi stt dung.
De phat trie'n dich vu thanh toan cho khu vttc ndng thdn, Ngan hang Nba nttdc da chap thuan trie'n khai tbi diem 3 rad hinh: Dich vu chuye'n tien nhanh cua Ngan hang ThttPng mai cd phan Xang dau Petrolimex tren cP sd hpp tac stt dung raang Ittdi cac chi nhanh, ctta hang xang dau cua Petrolimex tai cac khu vttc ndng thdn; dich vu chuye'n tien gia tri nhd cua Ngan hang Ngoai thttdng Viet Nam tren cP sd hpp tac stt dung mang Ittdi cac dai ly viln thdng cua Cdng ty Co phan Di dpng Trttc tuye'n (M_Serviee) d khu vttc ndng thdn; dich vu chuyen tien eua Ngan hang Quan dpi tren cd sd hpp tac stt dung mang Ittdi cua Tong cdng ty Viln thdng Quan dpi (Viettel) d dia ban ndng thdn, mien nui, hai dao.
Tuy nhien, viec day manh boat dpng TTKDTM tai Viet Nam vln cdn gap nhieu khd khan va thach
So 13-Thdng 10/2018 391
TAP CHi CONG THirUNG
thttc. Dac biet la ty trpng tien mat tren tdng phttPng tien thanh toan cdn rat ldn va thanh toan d khu vttc ndng thdn, vung sau, vung xa van chtta cd nhieu chuyen bie'n rd ret. Hien nay, 40% sd' dan Viet Nam da cd tai khoan ngan bang, nhttng vln cdn tdi 90% chi tieu hang ngay stt dung tien mat, 99% stt dung tien mat khi thanh toan cac mat hang dttdi 100 nghin ddng, cd tdi gan 85% giao dich tai ATM la giao dich nit tien. Rieng dd'i vdi khu vttc ndng thdn va vung sau vung xa, 60% dan sd' chtta cd tai khoan tai ngan bang va van cdn gap nhieu khd khan khi tiep can cac dich vu thanh toan qua ngan hang. Sd'Ittpng cac diem giao dich ngan hang binh quan chi dat 2 3 diera giao dich/khu vttc banh chinh d ndng thdn.
Theo ke't qua khao sat cua Cue ThttPng raai dien ttt va Cdng nghe thdng tin, nara 2017, Viet Nara cd 50,05 trieu ngttdi dung Internet, chie'ra 53% dan so, tang 6% so vdi nam 2016. Ty le ngttdi dung Internet thara gia raua sara trttc tuye'n la 58%.
Tuy nhien, phan ldn ngttdi raua bang trttc tuye'n vln ltta chpn phttPng thttc thanh toan bang tien mat khi nhan hang. Cac nguyen nhan chinh la do khach hang thie'u tin tttdng vao chat Ittpng hang boa, ltta dao va lo ngai ve an toan thdng tin khi thanh toan trttc tuye'n nhtt thdng tin ca nhan hi tie't Id, mat cap thdng tin ve tai khoan ngan hang...
4. Giai phap day manh phat trie'n thanh toan khong dung tiln mat
De day manh boat ddng thanh toan khdng dung tien mat trong thdi gian tie'p theo nham gdp phan dat dttpc nhttng muc tieu cu the cua de an phat trien thanh toan khdng dung tien mat theo QD sd 2545/2016/QD-TTg cua Thu tttdng chinh phu, can thttc bien ddng bd cac giai phap sau:
Mpt Id, thay ddi thdi quen va nhan thttc cua ngttdi dan ve cac binb thttc thanh toan. 6 nttdc ta, thanh toan bang tien mat la cdng cu dttpc tta chudng va da an sau, ben re vao nhan thttc cua ngttdi dan. Do dd, raud'n phat trien TTKDTM thi can cho ngttdi dan tha'y dttpc nhttng Ipi ich va hieu qua cua phttPng thttc thanh toan nay. Viec tuyen truyen nen thttc hien mdt each cu the, ttt nhttng phttdng thttc ddn gian nha't, thie't thttc nha't de giup ngttdi dan ttt tiinh dp tha'p nha't vln cd the hieu, thttc hien dttpc. Cac ngan hang cd the ket hdp stt dung cac kenh truyen thdng, raang xa hdi
(facebook, zalo, instargram...), cac diem biAi dien -van hda xa... tai cac khu vi/c ndng thdn, mien nui de' tuyen truyen, giao due, phd bie'n kien thiJc, httdng din ve thanh toan khdng dung tien mat.
Hai Id, tang cttdng bao mat, dam bao an toan an ninh trong cac dich vu thanh toan dien ttt. Mot he thd'ng thanh toan dttpc thttc hien mot each an toan va it rui ro se la tien de de tao dttng va cung cd' niem tin dd'i vdi ngttdi stt dung. Do do, cac ngan hang can tie'p tuc cap nhat va ap dung cac bien phap bao dam an toan cho he thdng thanh toan, bd sung va hoan thien cac quy trinh nghiep vu, quy dinh ndi bd ve an ninh, bao mat he thd'ng cdng nghe thdng tin cua ddn vi cung cap dich vu nham ban che' rui ro; ddng thdi phat hien sdm cac vi pham de' chan chinh, tuan thii cac quy dinh ve an toan trong boat dong thanh toan. Ttt dd, cac dich vu thanh toan mdi dttdc siJ dung rdng rai va hd trp tich cttc cho cac dich vu khac phat trien.
Ba Id, xay dttng cP sd ha tang thiic day phat trie'n TTKDTM, dac biet chu trpng d khu vi/c ndng thdn, vung sau, vung xa. Thd'ng ke hien nay cho tha'y d khu vifc ndng thdn cd tren 60% ngifcii dan da stt dung dien thoai thdng minh, day la dieu kien thuan Ipi de trie'n khai thanh toan khdng dung tien mat. Do do, cac ngan hang phai rad rdng cac diem raang Ittdi cha'p nhan the, tang cttdng he thd'ng raay ATM, POS, cac xe ngan hang Ittu ddng, dac biet la d cac khu vttc xa xoi de' giup cho ngttdi dan cd the dl dang stt dung.
Hien dai hda cdng nghe va hoan thien he thdng thanh toan theo httdng ttt ddng hda va tang tdc dp xtt ly giao dich, cac ttng dung thanh toan co the cai dat tren nhieu eac thie't bi khac nhau, de dang ke't nd'i, giao dien than thien, thao tac ddn gian, nhanh chdng va d l thttc hien.
5. Ket luan
Nhtt vay, de thuc day boat ddng TTKDTM co the dat dttdc cac chi tieu de'n nam 2020, Nha nttdc va cac NHTM can tang cttdng cac hoat ddng tuyen truyen, quang cao de thay ddi nhan thttc, thdi quen tieu dung eua ngttdi dan; tang cttdng va dam bao an toan an ninh trong cac giao dich dien ttt de cung cd niem tin cho khach hang va xay dttng cP sd ha tang hien dai de dam bao hieu qua cho viec phat trien •
392 So 13 Thdng 10/2018
TAI CHiNH - NGAN HANG - BAO HIEM
TAI LIEU THAM KHAO:
1. Chinh phu, 2016. Quye't dinh so 2545/QD-TTG ngdy 30/12/2016 cua Thu tudng Chinh phu ban hdnh "Phe duyet de dn phdt trien thanh todn khong dung tien mat giai doan 2016 - 2020".
2. Bang Cdng Hodn, 2015. Phdt trien dich vu TTKDTM cho khu vUc ddn cU tgi Viet Nam. Luan dn tie'n sy Trudng Dgi hoc Kinh te - DH Qudc gia Hd Ndi.
3. Ngdn hdng Nhd nudc, 2014. Thdng tU so 46/2014/TT-NHNN ngdy 31/12/2014 cua Thd'ng dd'c Ngdn hdng Nhd nudc hudng ddn vi dich vu thanh todn khdng dUng tien mat.
4. Vu Vdn Diep, 2017. ThUc trgng thanh todn dien tii tgi Viet Nam vd mot sdkien nghi. Tgp chi Cdng Thuang so 11/2017. [http://tapchicongthuong.vn/thuc-trang-thanh-toan-dien-tu-tai-viet-nam-va-mot-so-kien-nghi- 2017120301325227 Ip0c488. htm].
Ngay nhan bai: 15/9/2018
Ngay phan bien danh gia va suTa chii'a: 25/9/2018 Ngay chap nhSn dang bai: 5/10/2018
Thdng tin tdc gid:
ThS. PHAN THI THU HANG
Khoa Tai chinh - Ke toan, Trttdng Dai hoc Cdng nghiep Thufc pha'm TP. H 6 Chi Minh
PROMOTING THE NON-CASH PAYMENT IN VIETNAM
• Master. PHAN THI THU HANG Faculty of Finance - Accounting Ho Chi IVlinh City University of Food Industry
ABSTRACT:
Promoting the non-cash payment is considered as a measurement to enhance competitive advantages of commercial banks in Vietnara and stimulate the country's economic performance. In recent years, the non-cash payment has drawn attention and achieved some advantages. However, the non-cash payment developraent is still facing with challenges and limitations. This paper is to propose drastic solutions to speed up the non-cash payment in Vietnam in the coming years.
Keyvrords: Non-cash payment, commercial banks, Vietnam.
So 13-Thdng 10/2018 393
