Tif UEU
MOT SO THONG TIN
VE NAM SINH CUA CHU TKH HO CHI MINH QUACACTAILIEULl/UTRUf
DO HOANG LINH
Phd Gidm doc Khu Di tich Chd lich Ho Chi Minh tgi Phu Chu tich
Tom tSt: Trong suot cuoc iiA hoat dong each mang tay kho khan, gian kho, Chu tjch Ho Chi Minh da 9i qua nhieu quoc gia, vung lanh tho, lam nhieu cong viec khae nhau. Cac ten goi, bi danh, but danh va thong tin ly ljch ciia NgUdi dUBc luu trO trong cac tai lieu cung co nhuing noi dung khae nhau. Bai viet (ung cap mot so thong tin ve nam sinh cua Chu tjch Ho Chi Minh qua cac tai lieu duoc khai thac ft ho so lifu tri) va hoi ky ca nhan trong va ngoai nUdc.
Tir khoa: Chu tjch Hd Chi Minh; nam sinh; tai lieu liTu trii:.
1. Nhiilig nam sinh cua Nguyin Ai Quoc trong hosdlirutriilPhap
Nguyen Ai Qu6c-H6 Chi Minh da cr nirac ngoai 30 nam, di qua 4 cliau luc, den 28 quoc gia, viing lanh dio va ciio den khi tra thanh Chii tjch nuoc Viet Nam Dan chu Cgng hoa. Nguoi timg su dung 90 ten gpi, bi danh, but danh khae nhau bao gom ca ten khai sinh, ten do dian phu doi, ten tren giay to chinh diuc, ten tu dat. C) trong nuac, mat tham Phap da ghi ten Nguyen Tat Thanh vao so den sau khi anh tham gia cugc bieu tmh chong Ihue ctia nong dan Thiia Thien-Hul, thang 4-1908.
Tai Phap, diang 6-1919, sau khi ban Yeu sdch cita nhdn ddn An Nam ky ten Nguyen Ai Quoc dmjtcgin tdi Hgi nghi Versailles, mat tham Phap da lap nic chiJ y den anh NguySn. Ngay 6-9-1919, Bg tnrong Bg Thugc dia Phap Albert Sarrault da moi anh Nguyen den gap mat de dich titan kiem Ira lai lich. Thang 10-1919, chinh quyen fliuc dan
Phap a Paris da thanh lap So Chinh tri tiieo doi tinh hmh, dgng thai cua nguai An Nam tai Phap va cac moi .lien he ciia hg voi Viet Nam. Nguyen Ai Qu6c t4t nliien da tra tiianh mgt doi tugng can phai quan tam dac biet cua so nay. Cung viec luon bi deo bam, giam sat, de net, tham chi luc soat noi 6, mat tiiam con ghi chep mgi di bien dgng trong doi s6ng hang ngay cua Nguoi va deu dan gui bao cao vS Bg Thugc dia. Tuy nliien, diem tiiii vi la cho dil da bam flieo hoat dgng ciia Nguoi o trong va ngoai nuac Phap, lap ho sa ca nhan, dieu tr^, rao riSt tim co hgi khong che, bat giii mgt nhan vat CO tu tuong yeu nuac, nhung mat tiiam Phap vin khong chae chan ve ngay tiiang nam sinh cua Nguai. Sau day la mgt s6 h6 sa, tai lieu, lenh tray na ciia mat fliam Phap cong bo nhirng nam sinh khae nhau cua Nguyen Ai Quoc:
a) Ngay 4-2-1919, sau khi anh Thanh tra lai Phap mgt tiioi gian, mat tiiam Phap da theo doi
79
w
TAPCHfLICHSi;{)ANGS-2020 va phong doan ve ngucri thanh nien An Nam Nguyen Tat Thanh qua ngi dung bao cao giii Bg Thupc dja: "Nhimg tiiam di oia chiing tdi cho bijt y (tiic Nguyen Tat Thanh) tiiay doi ten, giau ky noi sinh tiiat ctia minh, noi tieng Anh kha va noi tieng Phap duge, nhin hinh dang khoang 28 tu6i (sinh nam 1892)'".b) Thing 9-1919, So Canh sat Paris chinh tiiirc cip can cudc cho Nguyen Ai Quoc, ngi dung can cudc xae nhan: Ngucri sinh ngay 15-1-1894 tai Vinh, An Nam.
c) Ngay 6-2-1920, ly truong lang Kim Lien, huyen Nara Dan, tinh Nghe An da trinh bao cao sau: "Vao nam Thanh Thai tiiii 13 (1901), ong Nguyen Sinh Huy do Phd bang, tro ve lang ciing bd mp till Nguyen Van Thanh khoang 8 tuoi Ve Nguyen Sinh Huy va nguoi con tiai Nguyen Be Con tiic Nguyen Van Thanh tii nam do den nay khong nhan duge tin tiic gi. Nguyen Sinh Huy cd tiie da ngoai 60 tuoi va Nguyen Van Thanh da hon 28 tuoi (nghia la sinh khoang nam 1892), neu hg cdn song'"'. Tai sao mgt vien iy tniong quan so dinh, dien cua lang ciing khong chic chan duge nam sinh ciia dan lang? La vi dxing cuon Gia pha hg nhd Nguyen Sinh tuy ghi rd hg ten mgi ngudi ciia 6 ddi trong dong tge nhung lai khong ghi ngay thang nam sinh ciia timg ngudi.
d) Sau khi Nguyen Ai Quoc trit thanh dang vien Dang Cgng san Phap. ngay 17-9-1920, Sd Canh sat Paris bd sung hd scr "Nguyen .4i C^idc sinh ngay 15-1-1894 tai Vmh (Trung Ky). Bd ten Nguyen, me ten Hoang. Bd me deu da m i t Bd mat 9 nam mrdc, me mat 15 nam tiudc. Cd 6 anh chi em deu da mat. Nguyen den Paris duoc hon mpt nam, vao thang 6 hoac thang 7-1919. Nguyen khong mang tfieo giay td tiiy ttian gi tir que ca"'.
e) Nam 1921. tnrdc khi Nguydn .M Quoc bi Bg tnrdng Bg Thupc dia Phap uieu tap den de tni xet, de dga lan thir hai thi ngay 20-1-1921, Chanh
mat tiiam Ddng Duong da gui cho Pierre Guesde, Tdng Thanh tta kidm soat tinh tfig va ngudi Ddng Duong tai Phap, nhan vat chju ttach nhiem chinh ttong viec tiieo ddi, giam sat anh Nguyen, mpt birc dien cd ghi tiidng tin: "Nguyen Ai Qudc khoang 35 mdi (sinh nam 1886)"'.
f)NgaylO-10-1929,tdaan Vmh-Nghp An md phien toa sd 115 xet xir 45 chidn si each mjng, trong dd cd 7 an tii hinh. Bien ban phien tda ghi;
"Nguyin Ai CJudc tiic Nguyen Tat Thanh, 30 ttidi (sinh nam 1899), luu vong. An do tda an tinh Si nghi la tii hinli, an do Vipn co mat de nghi la khd sai chung than". Kem theo dd la ldi phe cua Kham sii Trung Ky: "Se xet xii ngay sau khi bi bat"'.
g) Sau khi lanh tiJ Nguydn Ai Qudc td chiic Hgi nghj tiianh lap Dang Cdng san Viet Nam, tiiang 2-1930, d Huong Cang, chinh quydn Phap ra Thdng bao sd 1116 de: 'Truy na Nguyen Ai Qudc, tiic Nguyen Tat Thanh, hay Nguyen Van Thanh, tiic Nguyen Sinh Con, Nguyen Be Con, tue Ly Thuy. Sinh nam 1892,39 tadi. 0 Iang Kim Lien, tdng Lam Thinh, huyen Nam Dan (Nghp An). Con ttai ciia Nguyen Suih Huy tiic Nguyen Xuan Sac (da mat). Cu tni nlueu nam tai My, Anh, Phap va Nga. Dai dien eda Qudc te i n ben eanh cae nhdm cdng san Ddng Duong. Cd the hipn nay dang d viing Vien Ddng, ciing cd kha nang d Ddng Duong'*.
h) Ngay 16-3-1931, Tudn bao sd 1 cua canh sat hinh su BSc Ky (BuUetin hebdomadaire de poUce criminelle au Tonkin) da dang lenh: 'Tray na Nguyen ^ Qudc, tiic Nguyin Tdt Thanh, hay Nguyin Van Thanh, tue Nguyen Sinh Con, Nguyen Be Con, tire Ly Thuy. Sinh nam 1892 tai Kim Lien (Nghe An). Con trai cua Nguyin Sinh Huy tlic Nguyin Xuan S5c (da mjt)'".
i) Ngay 15-8-1931, sau phien tda tiiii 3 cua Tda an tdi cao Hdng Kdng x a xd Tdng Van So (Nguyin Ai Qudc), bao Buu dien Hoa Nam buoi
80
TULIEU
sdng (South China moming post) dang tra lcri ciia Nguoi voi thir ky tham van: 'Ten la Tong Van So. Tu6i 36 (ngMa la sinh nam 1895). C^e quan a Dong Hung, Liem Chau (Quang Tay)"^. Sau khi Hpi dong CO mat Hoang gia Anh ra phan quyet tra t^ do cho Tong Van So ngay 21-7-1932 thi chinh quyen Phap da Hen he voi chinh quyen Hong Kong am muu don bat Nguoi de dan do ve Viet Nam nhung thit bai. Vi vay, ngay 6-8-1932, Toan quyen Dong Ducmg da ra lenh truy na Nguyen AJ Quoc, npi dung nhu tuan bao cua canh sat hinh su BScKf.
j) Jean Sainteny, sT quan tinh bao, dai dien Chinh phil Phap dam phan voi Viet Nam, da nhieu lan tiep xuc voi Chii tich Ho Chi Minh truoc va sau cupc khang chien 9 nam chong Phap cua nhan dan ta ciing viet trong hoi ky: "Nguyen Van Thanh, tijrc Nguyen Ai Quoc, Nguyen Tat Thanh, Nguyen Sinh Cung, Ly Thuy, roi tir 1944 la Ho Chi Minh sinh nam 1892 tai tinh Nghe An'"".
Nhu vay la trong cac ho so mat diam, canh sat, luu trir, nguoi Phap ciing khong xae dinh duoc chae chan nam sinh cua Chu tich Ho Chi Minh ma chi gia thiet trong khoang tit nam 1892 den nam 1899.
2. Mot SO nam sinh khae va nam sinh chinh thuTc cOa Chu tjch Ho Chi Minh
Ngoai nhimg nam sinh khong thong nhat trong ho so Iuu tru cua mat tham Phap thi con co mpt vai nam sinh khae ciia Chii tich H6 Chi Mmh, vi du nhu: Hg chieu va giay diong hanh mang ten Chen Vang (TrSn Vuong), sinh ngay 15-2-1895 o Dong Duong, do Dai su quan Lien Xo tai Berlin (Due) cap ngay 16-6-1923, khi Nguoi sang Lien Xo";
Ban khai ly lich ngay 16-9-1934 cua Nguyen Ai ()u6c de vao hoc Trucmg Quoc te Lenin, Moscow, ghi nam sinh la 1894'-; Ly lich ciia Nguyen Ai (?u6c khai ngay 16-8-1935 di diam du Dai hpi
v n Quoc te Cgng san o Moscow ghi nam sinh la 1900'^; Ban khai ly lich mang ten Lm truoc khi lam diu tue rcri Lien Xo ngay 26-11-1937 ghi nam sinh la 1903'\
Vay tai sao Chii rich Ho Chi Minh c6 nhi8u nam sinh khae nhau? Va can cu vao dau de c6 die xae dinh nam sinh chinh diuc cua Nguoi?
a)Tai heu, ho so ve nhimg nam sinh khae nhau cua Chii tich Ho Chi Minh neu tren chi co trong giai doan tir nam 1911 d^n nam 1941. Pham vi di chuyen, smh song, hoat dpng cua Nguoi trong thoi gian nay trai qua nhieu nuoc tir chau Au sang chau A. De tranh tai mat dieo doi, rinh bat, diii tieu Nguoi ciia mat tham Phap noi rieng va mat tham de quoc noi chung. Ho Chi Minh da phai diay doi, su dung nhieu bi danh, mat danh khae nhau cho phii hop voi van hoa va xa hpi tung nuoc so tai vi nhu: Nguyen Ai Quoc 6 Phap, Tran Vuong a Due, Ly Thuy o Trung Quoc, Tong Van So o Hong Kong, Lin a Lien Xo, Thau Chin a Thai Lan,... Vi vay, viec c6 nhieu nam sinh, ke khai eac trich ngang khong giong nhau la mgt phuang diuc de che giau dian phan that liong khi thi hanh nhiem vu bi mat eiia Quoc te Cgng san cung nhu hoat dgng va chi dao phong trao each mang quoc ti, trong nuoc voi muc dich vira de tu bao ve ban than vira de bao ve cac duong day lien lac va to chirc cpng san bi mat. Dieu nay theo thirc te boi canh lich sii thi logic, don gian va de hieu,
b) Ban dian Chu tich Hd Chi Minh khong thich noi ve tieu su ca nhan. Sau khi gianh dupc dpc lap, khi CO nha van muon phong van de viet tieu su, Ngucri noi: "Ti^u su. Do la mpt y hay. Nhung hien nay con nhiiu viec can diiet hon...Chung ta nen lam nhimg cong viec het sue can kip di da. Con ti^u sir ciia toi... diong dia se noi den"'^
Can cu vao cac tai heu chinh diong do bao chi ciia Dang cong b6, qua hoi ky ciia nhimg hoc tro xuil dc ciia Chii tich H6 Chi Minh, cac dong chi
^1
TAP CHl LICH sir DANG 5-2020
thu k>'. giiip \ iec \ a mgt \ ai tu su ciia Ngucri the hien qua van tho, chiing ta co die biet \ e nam sinh ciia Ngucri.
Dai tuong Vo Nguyen Giap viet: "Dau nam 1941, Bac ve Pac Bo... Trung uong tam gac nhung khau hieu each mang mgng dat va dianh lap Mat tran Viet Minh thuc hien doan ket dan tpc, lanh dao toan dan dku tranh danh duoi bpn cuop nuoc. Ngay dianh lap Viet Minh 19-5-1941 tning hgp voi ngay sinh Chii tich Ho Chi Minh duoc cong bd lan d4u nam 1946. Viet Minh la mgt sang tao, mgt bieu hien tap tmng ciia diien tai Ho Chi Minh""'. Nhu vay dong chi each mang cot can cua Dang da biet ngay thang nam sinh ciia Chii tich Ho Chi Minh ngay sau khi Ngucri ve nuoc tivc tiep lanh dao each mang Viet Nam. D6ng chi Vu Ky. diu ky ciia Chii tich H6 Chi Minh, ki:
"Ngay 19-5-1946... luc do Trung uong Dang, Bac lo lang cong viec suot ngay dem, ngucri gay di...
Diing vao liic bi bpn cong \ iec ay. b6ng co tin nhan dan Thii do bieu tinh tuSn hanh, bieu duong luc lupfng de ehiic mung Chii tich Ho Chi Minh 56 tuoi vao ngay 19-5-1946. Ngay 19-5 tir d6 b4t diu di vao lich sur"'^ Nha van Nguyen Huy Tuong ki ve ngay 19-5-1946, tai Bic Bo Phii, Chii tich H6 Chi Minh noi: "Ong nha bao nao cong b6 ngay sinh ciia toi that dang phat. Truoc hk toi chua thay cai gia la cai gi, ngoai 50 tuoi chua gpi la gia. Sau nira. chiing ta dang o dioi kv cong tac, chua phai liic can den hmh diuc le nghi nhu chiic thg"'\ Tac gia Tran Diin Tien'^ viet: "Ho Chii tieh sinh nam 1890"-^'. Nga> 19-5-1948. bao Sir that, s6 93, dang xa luan: "Ho Chu tjch vi lanh tu toi cao ciia toan die dan tge Viet Nam nam nay 58 tuoi". Nga\ 17- 5-1950. bao Ciru qudc. so 1541. da dang bai mimg sinh nhat Chii tich Ho Chi Minh: "Ho Chii dch vi cha gia \eu men ciia chiing ta nam nay 60 tuoi".
Thang 5-1953, Chu tich H6 Chi Minh lam bai tho TJidi Ciru (63 tuoi). ngjua la Ngucri sinh nam
1890. Ngay 2 5 ^ 1 9 6 5 , Chu tich Hd Chi Minh di bo phiau biu cir HDND dianh ph6 Ha Npi t ^ quan Ba Dinh. Tim die cir Iri cua Ngucri mang s6 577, duoc cap ngay 1 5 ^ 1 9 6 5 . uong die ghi ro nam sinh la 1890. Dbcee Badiolomew Feis, chi huy cao nhat ciia to chiic tinh bao chien luge OSS nam 1945 (tien than ciia CIA My), \iet ve Nguoi nhu sau: "Sinh nam 1890 tai Nghe An, phan lon thai trai tre Ho Chi Minh bon ba nam chau bon bien, phai lam dii nghe lat vat va thir nghiem mgt loat triet ly chinh tri"-^'.
Nhu vay, ngay 19-5-1890 la ngay diang nam sinh chinh diiic ciia Chii tich Ho Chi Minh nhu chiing ta van biet tii truoc den nay.
1,2,3,4,5,6,7,9,14 Ban goe cac lailiai tieng Hiap do Ox Van thu va lliu trir Nha nuDC cung c4i
8 VudnNffiymAiQiocdH6ngKdng,'NybCYQG,li 2004, tr. 133-134
10. Cdu chuyen ve mgi nin hda trinh bi bo 15, Nxb CANDK 2003, tr.221
11,12, U.X^mChiitichHoChiMinhvdinwkNgc'^yh CrQG,H,2013,tr.29,107,ll5
15./:ec/H<>CT Boc//<5, Nxb Giao duc,H2008.TI,tr. 132 16. C/jJai diii ffMg vong Hjy^ Nxb QDND,H, 2001, tr. 12 17. ThukyBdcHdkichuyen, Nxb CTQG, H, 2009, tr. 244 18. Bac Ho sdi^ mai vdi chiing ta, Nxb CTQG, H, 2005, TII, IT. 332
19. Xem them bai viae'Tm hiau tac gia Ti&] Dan Tien"
dang tren Dac san Thong tin tu lieu Khu a-ay,//^ Oi'Mff^
to P/iMCTnifc/i.sfi XV, Ihang 5-2014, ir. 112
^•^^i^rf^ichu^^enviddihoglddngaiamChulu^h, NxbCrQG,H,1995.tr;5
^^-OSS mm Chi Mmh^ minh bdl nga i^ng cugc chien chdngphdlxilNhgl,-Nybm^ H, 2iXy]. tr. 15.33
