HQI NGHI KHOA HQC T O A N Q U O C V E SINH THAI V A T A I N G U Y E N SINH VAT LAN T H j J l -
GHI NHAN MOd VE SlT PHAN BO CUA MpT SO LOAl RAN (Reptilia: Squamata: Serpentes) 6 TINH SON LA
PHAM VAN ANH, NGUYEN THI B I C H NGOC, NGUY*F*J"^^ gi^
N G U V t ^ f A N HIING SON Tn^gDaihocSupha^HaN,,
NGUYEN QUANG TRUONG Vien Sinh Ihdi va Tai nguyen sinh vgt.
Vien Han Idm Khoa hgc va Cong nghi Viet Nam Khu Bao tan thien nhien (KBTTN) Copia c6 di?n tich 11.996ha, dirffc thanh lap theoQnya dinh s6 729/OD-UB ngay 28/02/2002 ciia UBND tinh Son U va KBTTN Sop Cqy co d,«n tich I8.709ha d,i<7c thanh lap theo Quy^t dinh s6 3440/OD-UB ngay 11/11/2002 cua UBND tmh Son La. Hai khu bio t6n tren nSm a phia Nam cua tinh Son La, ngan each nhau bai song Ma.
Theo Nguyen Khanh Van va cs (2000) thi ca hai KBT nay nam trong vimg khi hau nhiet dm gio miia CO miia dong lanh, miia he mua, thoi ky kho keo dai 4-5 thang, lu(?ng mira binh quan nam khoang 1100-1500mm. Do co s(r da dang ve dja hinh nen he thue vat rirng 6 khu bao ton (KBT) Copia va Sop Cpp kha da dang ve thanh phan loai, chat lirgmg rirng c5n tucmg doi tot, do vly'day la noi cir ngu ciia nhiSu loai dons vat hoang da (Vien Di4u tra Quy hoach Rimg, 2003;
Le TrSn Chin vd cs., 2012). Vl bo sat va ech nhai, Nguyin Van Sang va Li Nguyen Ngat (trong Le Xuan Hue vd cs, 2009) va Nguyin Van Sang (trong Le Trjn Chan va cs., 2012) di thong kc dugc 36 loai bo sat va 22 loai Ich nhai a KBTTN Copia. Kit gua cua Vien Dilu tra Quy hoach Rirng (2003) cung da thong ke dugc 34 loai bo sat va 14 loai Ich nhai a KBTTN Sop Cpp. Vai cac kit qua nghien cim cua cac tac gia triroc day, a tinh San La da xac dinh co 38 ioai thupc phan bp Ran - Serpentes.
Trong cac chuyen khao sat ve da dang sinh hoc gan day t^i tinh Son La, chung toi da tien hanh danh gia sir da d^ng vl thanh phin loai bo sat va Ich nhai cua hai KBT Copia va Sop Cpp.
Ket qua phan tfch va djnh loai m5u vat da ghi nhan viing phan bo moi cua 6 loai ran 6 tinh Scm La, bao gom 5 loai thupc hp Ran nuac - Colubridae {Pararhabdophis chapaensis, Amphiesma khasiensis, Dendrelaphis pictus, Pareas hamptoni, Pareas macularius) va 1 loai thupc hp Ran Ivic - Viperidae {Ovophis monticola). Dang Iuu y trong s6 6 loai ran tren, loai R4n binh mui sa pa - Pararhabdophis chapaensis Bourret, 1934 dirpc tai phat hien l^i sau gan 80 nam loai nay dupe Bourret cong b6 voi mau chuin thu a Lao Cai.
I. NGUYEN LIEU VA PHU'ONG PHAP
Khao sat thirc dja dupe tien hanh tren dja ban KBTTN Copia (a cac xa: Chieng Bom, Co Ma, Long He thupc huyen Thuan Chau) va KBTTN S6p Cop (o cac xa: Hu6i Mot, Nam Man thupc huyen Song Ma va cac xa S6p Cop, Dom Cang, Pung Banh, Mirong Cai thupc huyen S6p Cpp) trong thang 10 nam 2012, thang 3 v a 4 nam 2013. Mlu rSn chii ylu thu thap bang gay CO moc hoac kep bat ran va dirng trong cac tui vai, Mau vat sau khi chup anh dupe gay me, deo nhan va djnh hinh trong con 90% trong vong 10-20 gio, sau do chuyen sang ngam bao quan trong con 70%. Mau vat hien dang dupe liru giir tai Khoa Sinh - Hoa, Truang Dai hpc Tay Bic.
Cac chi so do voi dp chinh xac den 0,1mm bao gom: SVL: Dai dau va than (do tir mut mom den ria truac 16 huyet); TaL: Dai duoi (do tir ria sau 16 huyet toi mut duoi); TL: Dai toan bp co
XHOAHOCVACQNGNGHE QUDC GIA HOI NGHI KHOA HQC TOAN QUOC V£ SINH THAI VA TAI NGUYEN SINH VAT L A N THO" 5 thi (SVL+TaL). Dinh Mi cac loai ran tham khao cac tai lieu sau: Bourret (1936), Smith (1943), Nguyin Van Sang (2007), Nguyen el al. (2009) va mot s6 bai bao co lien quan.
n . KET QUA NGHIEN Clltl
Dya vao ket qua phan tich mau vat, chung toi mo ta dac diem hinh thai cQa 6 loai ran mai ghi nhan viing phan bo a tinh Son La nhu duai day.
1. Pararhabdophis chapaensis Bourret, 1934/Ran binh mui sa pa
Mau vgt ngliien cuu: 1 mau due (PAR 30), 2 mau cai (PAR 31, PAR 32) va I mlu cai non (PAR 29) thu Cf xa Co M? va xa Long He thugc KBT Copia; 1 mau due (PAR 52) va 3 mlu cai (PAR 53, PAR 54, PAR 55) khac thu taixa Hu6i Mot thuoc KBT S6p Cop. Cac mlu diu do Pham Van Anh, Nguyin Van Tan, Nguyin Thi Men, Nguyen Thi Bich Ngoc va Vi Anh Diic (sau day vi6t tit la PVA vac5.)thu trong thang 4/2013.
Ddc diem nhan dang: SVL 390-432mm a con dirc (n = 2), 449-518mm a con cai (n = 5);
diu hai phan biet vdri co (3,3-5,6% so vai SVL); dai duoi 147-178mm (TaL/TL 0,25-0,28), 16 mui chia doi vay miii; mat 1cm, con nguai tron; vay mom rpng hon cao; 2 vay gian mQi dai gan bang 2 lan vay truac tran; vay tran dai han khoang each ttr no toi mut mom; 2 vay dinh Ian; vay mui kep; 1 vay ma, dai hon cao; 2 vay truac mat; 2-3 vay sau mat; 1+1/2 vay thai ducmg; moi tren 9-10 vay, vay 4-6 hay 5-6 ho^c 5-7 tiep giap mat, vay thii 8 thirang ion nhat; moi duoi 9-10 (hiem khi 8) vay, co 5 vay tiep giap vay sau cam truoc; 2 doi vay sau cam, vay truac Ion nhung ngan han vay sau, 2 vay phia sau tach biet nhau boi cac vay nho; vay than: 17 (hiem khi 18) - 17-17 hang, hang vay giira lung cung ca vai cac hang vay ben, vay lung c6 ga ma holic nhin, 167-172 vay bung; vay hau mon chia doi; 83-107 vay duai duoi, kep. Mau sac: Dau, lung va s\xim nau den; ben diu va d m mau sang hon; hang vay than thu 5 a hai ben suon cocac d6m sang mau tao thanh spc mau nau vang chay dgc tu co ve phia duoi; moi duai mau xam, ria mau nau; bung mau nau nhat, ria ngoai ciia vay bung sang mau (dinh loai theo Bourret, 1935; Smith, 1943; NguySn Van Sang, 2007). So vai mo ta goc cua Bourret (1934) thi so vay byng it han (167-172 so vai 177).
Dgc diem sinh thdi hgc: Mau vat ciia loai P. chapaensis dugc tliu vao khoang tir 18-22h o suoi da CO nuoc chay cham hoac trong hoc da each suoi khoang 30-50cm, trong riing thuong xanh vo'i nhieu cay go xen lan cay bui.
Phdn bo: Loai ran nay hien mai chi dupe ghi nhan a Lao Cai, Viet Nam (Nguyen el al.,2009). Ran binh mui sa pa dugc Bourrei (1934) mo ta dira vao mpt mau chuan duy nhat Ghi nhan mai cua chiing toi ve loai Ran binh miii sa pa a Son La khong chi ma rpng viing phan bo ciia loai ma con la phat hien Iai sau gan 80 nam ke tir khi loai nay dugc cong bo.
2. Amphiesma khasiensis (Boulenger, 1890)/Ran sai kha-si
A/rtM vdl nghien cua: 2 mlu cai (PAR 4 va PAR 6) thu trong thang 10/2012, 2 mlu cai khac (PAR33 con non va PAR34) thu d xa Co Ma thugc KBT Copia va 1 mlu cai (PAR59, cut duoi) thu axa Dom Cang thugc KBTS6pCgp, do Pham Van Anh vocs. thu trong thang 4/2013.
Dgc diem nhi'ni dgng: SVL 292-388mm (n = 4, cai); dau phan biet ro vai co (4,7-7,2% so vai SVL); dai duoi 155-210mm (TaL/TL 0,3-0,35); 16 mui tron, nam a mat ben, mat nho, con nguoi tron; vay mom rgng han cao 2 lan; 2 vay gian mui; 2 vay tnrac tran; I vay tran lan, dai han hoac bang khoar% each tir no tai miit mom; 2 vay dinh lan; 1 vay ma; 1-2 vay truoc mat;
2-3 vay sau mat, 1+2/3 vay thai duong. Moi tren 8-10 vay, vay 4-6 tiep giap 6 mat; moi duai 8- 10 vay, c6 5 (doi khi 4) vay tiep giap vay sau cam Irirac; 2 doi vay sau cam, vay truoc ngan hem vay sau; \ay than: 19 (doi khi 17, 18)-19-17 (doi khi 18), c6 go ro (trir 1-2 hang ngoai ciing sat
17
HQI NGHI KHOA HQC T O A N Q U O C V S SINH THAl VA l A l Nr.llYeN SINH VAT L A N J H ^ j , vai bsng); 139-153 vay byng; vay hau mon chia doi; 81 -106 vay duai duoi^ ^^-'^^chiloti^t- tren dau nau do; lung nau den, CO hai spc nau nhat vai cac dom sang mau rpng ''^."^^^ ^^^ vay 1 hang vay chay song song ve phia duoi; ben dau co soc tring nho ch?^ tir sau ma^^ ^^^^_ ^^j moi tren ve phia gay n6i liln vol soc a lung; vay moi tren co dom trang, vien ^.^^ j^^j dirai co cham nau; dpc siron giap v6i bung co viin den; cam, hpng va ^"^!^^.. A-^ jhjlu cija theo Smith, 1943; David et al.. 2007; Nguyin Van Sang, 2007). S6 vay '*''*'-• "° ,,943) va 92 mau o Son U it hon so vai cac mo ta tnrdc day: 81 -106 so vai 94-110 trong Smim l
trongNguyIn van Sang (2007). , ,8.20haven Dfc mim sinh Ihdi hoc: Mau vat ciia loai A. khasiensis dupe thu vao khoang
bo suoi trong rimg thirong xanh voi nhieu cay g6 xen lan cay bin. ,
; • • . , , • r- : ui nians Cao Bang vao den Phan bo: 0 Viet Nam loai nay phan bo tir cac tmh Lao Cai, Ha oiang, ^=_^ ^ ^,^^
Kon Tum, Lam D6ng (Nguyen et al. 2009). Day la ISn dau tien laai nay " " ^ », , . j „ San La. Tren thi giai loai ran nay dupe ghi nhjn 4 Lao va Myanmar (Nguyen ei a,., ,.
3. Dendrelapliispiclus (Gmelin, 1789)/Ran leo cay thircmg
Mdu vat nghien cru: 1 mlu due (PAR 10) va 1 mlu cai (PAR ' 2 ) ' h " trong >han_S 10/2012 a xa Co Ma thupc KBT Copia; I mlu eai khac (PAR 58) thu trong thang 3/2013 a xa Sop Cpp thupc KBT S6p Cpp, do PVA va nnk. thu.
Bdc diim nhdn dang: SVL 1150mm o con due (n = 1), 707-729mm 6 con cai (n = 2^; dau phan bi?t vol e6 (2,7-3,4% so voi SVL); dai duoi 316-390mm (TaL/TL 0,25-0,30mm); lo mui chia doi vay mui; m8t Ion, con ngua! tron; vay mom co chieu ron^ khoang 1,7-1,9 lan chieu cao; 2 vay gian mui; 2 vay truoc tran; 1 vay tran lan, thuon nhpn ve phia sau; 2 vay dmh Ion, tilp giap voi vay tren mit, vay sau mit, vay tran, vay thai duang va cac vay co 6 phia sau; I vay ma, dai; 1 vay truoc mit; 1 vay tren mit Ion; 2 vay sau mat; 1 -I- 2 vay thai duong; moi tren 9 vay, cac vay 4-6 tiep giap mit; moi du*i 10 vay, co 4 hoac 5 vay tiep giap vay sau cam truac^ 2 ddi vay sau elm, vay trir6c lan nhung ngin han vay sau; vay than: 15-15-11/12 hang, nhan, hang vay giiia lung lan hon vay 6 cac hang ben ejnh; 174-183 vay bung; vay hau mon kep;
110-133 vay duoi duoi, kep. Mau sic: Dau mau nau vang, lirng mau xam, mpt so vay a CO co dom tring dai; hai ben diu co 1 vet den Ion keo dai tir sau mit tcri c6; suon eo spc trang r5, vien phia tren va duofi boi spc mau den; m6i tren, m6i duoi, elm va bung mau kem (dmh lo^i theo Smith, 1943; Ziegler & Vogel, 1999; Nguyin Van Sang, 2007). V6 mat hinh thai, mlu vat o San La giong vai loai D. ngansonensis nhung khac a cac dac dilm sau: S6 vay bung 174-183 it hon (thucmg 181 -199 o loai D. ngansonensis), co spc tring ro dpc hai ben suan (khong co a loai D. ngansonensis) (theo Ziegler & Vogel, 1999).
Dgc diem sinh Ihdi hgc: Mau vat cua loai D. pictus &\sac Xhw vao khoang 15-16h30 tren bcr rao gan nha dan, mpt mau khac thu a ben ba rupng canh byi tre.
Phan bo: CJ Vi?t Nam, Ioai nay gap a nhieu noi tir Dien Bien, Lao Cai, Quang Ninh vao den cac tinh mien Nam: An Giang, Kien Giang, Ca Mau (Nguyen et al, 2009). Day la lan dau tien Ioai nay dupe ^hi nhan 6 tinh Son La. Tren thi giai loai ran nay phan b6 kha rpng tir An Dp, Trung Quoc xuong din phia Nam Philippines (Nguyen et al, 2009).
4. Pareas hamptoni (Boulenger, 1905)/Ran ho may ham-ton
Mdu vgt nghiln ctiu: 2 mlu due gin trudng thanh (PAR 20, PAR 21), 2 mau dye (PAR 25, PAR 26), 3 mlu cai (PAR 16, PAR 19, PAR 23) va 2 mlu cai gin truong thanh (PAR 22, PAR 24) thu trong thang 4/2013 6 xa Co Ma, Long He thupc KBT Copia, 2 mau eai khae (PAR 56, PAR 57) thu trong thang 3/2013 tai xa Hu6i Mpt thupc KBT Sop Cpp, do Pham Van Anh vd cs thu.
HQl NGHI KHOA HQC T O A N Q U O C V £ SINH T H A I V A TAI NGUYEN SINH VAT LAN THLf 5 Bac diim nhgn d^ng: SVL 311-411mm aeon due (n = 2), 315-476mm aeon cai (n = 5);
diu ngin, phan biet vdi c6 (5-6,9% so voi SVL); dai duoi 97-166mm (TaL/TL 0,21-0,28mm);
16 mui tron, nSm a mat ben va bj che mpt phan, vay mui khon^ chia; mSt lan, con nguai ngang; vay mom rong hon cao; 2 vay gian mui; 2 vay trucrc tran tiep giap mit; 1 vay tran lan, ngin ban chieu dai vay dinh; 2 vay dinh Ion; 1 vay ma, doi khi co mpt phan tiSp giap mat; 1-2 vay truac mit; 1 vay duai mat, dai; 2+2/3 vay thai ducmg; moi tren 7 (hiem khi 8) vay; moi dudi 8 (doi khi 7, 9 hoac 10) vay, co 4-5 vay tiep giap vay sau elm truac; 3 doi vay sau elm;
vay than: 15 (hiem khi 14)-15-15 hang, hang vay song lung lan hon vay ben, co gd md, ddi khi nhin; 177-201 vay bung; vay hau mon dan; 76-96 vay dudi duoi, kep. Mau sic: Mat tren diu va lung nau vang hay vang nhat, dau sam mau hon; tren lung cd nhii'ng vet mau den nh^t vit ngang, khon^ cd hinh dang ro rang (khoang 52-61 vet); mdi mau vang, sau mat thudng co chim nau den; cam, biing mau kem lam cham nhiing dom nau nho (dinh loai theo Smith, 1943 va Nguyen Van Sang, 2007).
£>ac diem sinh thdi hgc: Mau ciia loai P. hamptoni dupe thu vao khoang 19-22h, tren byi cay each mat dat khoang 0,5-2m, d ven sudi.
Phdn b6: Ci Vi?t Nam, loai nay dirge ghi nhan tir Bac vao Nam, tii cac tinh Lao Cai, Ha Giang vao den Dong Nai (Nguyen et al.. 2009). Day la Ian dau tien chiing toi ghi nhan Ioai nay a Scm La. Tren the gidi loai ran nay dupe ghi nhan d Trung Quoc, Lao, Myanmar va Campuehia (Nguyenera/.. 2009).
5. Pareas macularius Theoband, lS68/Ran ho may dom
Mdu vdt nghien cuu: 2 mau cai (PAR 27, PAR 35) thu trong thang 4/2013 d xa Co Ma thupc KBT Copia bdi PVA vd nnk.
Dgc diem nhgn dgng: SVL 300-373mm (n = 2); dau ngan, phan biet vdi cd (5,5-6,1% so vdi SVL); dudi ngan 60-76mm (TaL/TL 0,17); 16 mui tron, nam ben dau, d gdc phia sau ciia vay mui, mat nho, con nguoi tron; vay mom rpng han cao; 2 vay gian mui; 2 vay trudc tran, mgt phin tiep giap vdi mat; 1 vay tran, hinh luc giac; 2 vay dinh ldn keo dai va hai nhpn ve phia sau; vay miii chia hai; I vay ma; 1-2 vay trudc mat; 1 vay dudi mat dai chay qua phi'a sau tiep giap vay tren mat; 2+3/4 vay thai duang; mdi Iren 7-8 vay, vay cuoi cimg Idn va dai; m6i dudi 7 vay, CO 4-5 vay tiep giap vay sau cam trudc; 3 d6i vay sau cam, d6i thir nhat dai nhat va ddi thir 3 rpng nhit; vay than: 15-15-15 hang, 4-6 hang vay giua song lung cd gd; 159-160 vay bung;
vay hau mdn dan; 44-45 vay dudi duoi kep. Mau sac: Dau, lung, mat tren duoi xam nau, d gay CO vet mau trang; tren lung cd mpt so vay mau den xen ke vay mau trang, tao thanh hang ngang dirt do^n; elm, hgng mau trang, bung sang mau vdi nhilu dom mau nau (djnh loai theo Smith, 1943 va Nguyin Van Sang, 2007).
Dgc diem sinh thdi figc: Mau vat ciia loai P. macularius dugc thu vao ban dem, tren canh cay each mat dat khoang 1,6-1,8m, d ven suoi trong rimg.
Phdn bo: d Viet Nam loai nay phan bo tir cac tinh VTnh Phiic, Hoa Binh d miln Bac vao den Tay Ninh, thanh pho Ho Chi Minh, Kien Giang d miln Nam (Nguyen el ai, 2009). Day la lan diu tien loai nay dupe ghi nhan d tinh Son La. Tren the gidi loai ran nay dugc ghi nhan d Trung Quoc, Myanmar, Thai Lan, Lao, Malaysia (Nguyen et al.. 2009).
6. Ovophis moiiticola ('Giinther, 1864)/Ran luc niii
Mdu vat nghien tuu: 3 mlu cai (PAR 1, PAR 2. PAR 3) thu thang 10/2012 d xa Co Ma, thupc KBT Copia; 1 mau due (PAR 7) va 1 mlu cai va (PAR 11) thu thang 4/2013 d xa Long He, thugc KBT Copia, do Pham Van Anh va cs. thu.
HQI NGHI KHOA HQC T O A N Q U O C V 6 SINH THAI VA TAl NGUYEN SINH VAT U N THI>_5_
' • r„ = 4)' dau Dgc diem nhgn dgng: SVL 410mm 6 con due (n = 1), 376-436mm a con " i I" '^ , j . hinh tam giac, phan biet ro voi e6 (5,6-7,7% so vol SVL); dai duoi 72-94m_m ('^^ ^ ^ |5 0,19); lo miii hinh oval, nim a mat ben, goc sau ciia vay miii; ducmg kinh hom ma ^^
mui nhung nho hon o mit; mit nho, con nguoi hinh elip, dpc; vay mom hinh ™"8.^'^^^ ^^^
1,3 lan cao; 2 vay gian mui each nhau tir 1-3 vay; vay tren diu nho dan| h?t, nhan; c ^^^
nho giua 2 vay tren 6 mit; 3-4 vay truoc mit; 1 vay tren mit ldn; 3-4 vay dual mat; /- . ^^
mit; moi tren 9 (dai khi 8 hojc 10) vay, vay thii 3-5 6 duai 6 mit, each biet vai o ma ^^
hang vay nho, doi khi vay thir 3 hoae thii 4 tilp giap vol vay tnnjc mat; ""''f""' L'djjim'khi 2 vay tilp giap vay sau elm tnroe; 2 vay sau cim truoc lan; vay than 23 den 2 - I 25)-19 (hilm khi 17) hang,13-17 hang viy Imig eo gcr; 131-138 vay bUng; vay hau mon o™, 34-52 vay diroi duoi, kep. Mau sic: Diu nau hay vang nhat, ben dau co 2 spc mau vai , manh, chay tir sau mit tai c6; lung nau hay ^ang nhat, co 17-20 vet ngang ^ ^ r . ^ " ' ' ^ f ™ hoae doi khi ndi vai nhau mpt phin 6 giira lung, nim so le nhau; bung va duoi duoi vang nnat hay nau xam (dinh ioai theo Smith, 1943 va Nguyen Van Sang, 2007).
Bdc diim sinh Ihdi Itoc: Mlu vat ciia loai O. monticola dupe thu vao khoang 19-22 gio, 6 ben bo su6i trong rirng thuong xanh, thuong In minh duoi tham la muc hay bin co ven suoi.
Phdn hi: 6 Viel Nam, loai nay phan bl tir cac tinh Lao Cai, Lang San viio din viing Tay Nguyen nhu: Kon Tum, Lam D6ng (Nguyen el al. 2009). Day la landau tien loai nay dupe ghi nhan o tinh Son La. Tren the gioi ioai rin nay phan bl kha rpng tir An Dp, Trung Quoe xuong den Malaysia, Indonesia 6 phia Nam (Nguyen et al. 2009).
III. KET LU^N
Qua hai dpi nghien ciiu trong nam 2012 va nam 2013 tai hai KBTTN S6p Cpp va Copia, chiing toi da ghi nhan moi vl su phan bl cua 6 loai rin a tinh Son La, dua tong so loai ran a tinh Son La len 44 loai thupc 30 giong, 6 hp.
Dang chu y, chung toi da phat hien lai, ^hi nhan mo rpng viing phan bo va bo sung dan lipu vl hinh thai, sinh thai cua mpt loai rin rit hilm gap-Rin binh mui sa pa-PararhabdophJs chapaensis Bourret, 1934, sau gin 80 nam ke tir khi loai nay duge Bourret mo ta dira tren man chuan duy nhat thu a Sa Pa (tinh Lao Cai).
Lofi cdm ffn: Cdc tac gid xin cdm an lanh dgo hai KBTTN Copia vd Sdp Cpp, cdc anh Nguyen Vdn Tdn, Vi Anh Birc (Tnrong Dgi hgc Tdy Bdc), Siing A Mua, Siing A Dinh (xa Co Mg, huyen Thugn Chdu). Vi Vdn An. Lirong Vdn Dirang (xa Ddm Cang, huyen Sdp Cgp), Vdng A May (xa Huoi Mot, huyen Sdng Md), Nguyin Vdn Binh vd Lirang Vdn Thi (KBTTN Sop Cgp) dd giup dd trong qud trinh khdo sat thuc dia.
TAI LIEU THAM KHAO
1. Bourret, R., 1934. Bull. Gen. Instr. Pub. Hanoi 7 (March 1934): 129-138.
2. Bourret, R., 1936. Les serpents de I'lndochine. H. Dasuyau, Toulouse, Vol. 1 and 2, 141-505 pp.
3. David, P., Bain, R. H., Nguyen, Q. T., Orlov, N. L., Vogel, C , Vu, N. T. & Ziegler, T., 2007.
Zootaxa, 1462:41-60.
4. Le Tran Chan vd cs., 2012. Bao cao ting hpp dir an dilu tra da dang sinh hoc tai Khu Bao tin thien nhien Copia, tinh Son La. Trung tam Da dang va An toan Sinh hpc. Ha NOi, 172 trang.
5 Le Xuan Huf vd cs., 2009. Dilu tra danh gia da dang sinh hpc eua Khu Bao tin thien nhien Copia (Scm La) va dl xuit cac giai phap dl quan ly bao ton. Bao cao ting hpp kit qua nghien ciiu dl tai, Vien Sinh thai va Tai nguyen sinh vSt, Ha Noi, 267 trang.
HQI NGHj KHOA HOC T O A N Q U O C V £ SINH THAi VA TAI NGUYEN SINH VAT LAN T H l j 5 6. Nguygn VSn Sang, 2007. Dong vat chi Viet Nam (Phan bp Rin). Tap 4, N X B . KHKT, Ha Noi,
179 trang.
7. Nguyen, V. S., Ho, T. C , Nguyen, Q. T., 2009. Herpetofauna of Vietnam. Edition Chimaira, Frankfiirt am Main, 768 pp.
8. Nguyin Khanh Van, Nguyin Thj Hiln, Phan Ke L6c, Nguyin Ti£n Hiep, 2000. Cac biau d6 sinh khi hHu Viet Nam. NXB. DHQGHN, 126 trang.
9. Smith M. A., 1943. The feuna of Bistish India, Ceylon and Burma, reptilia and Amphibia. Voi III.
Serpentes, 583 pp.
10. Vifn Dilu tra Quy hoach Rimg, 2003. Du an b6 sung, dilu chinh xay dyng Khu Bao t6n thien nhien S6p C^p tinh Son La. Chi cue Kiem lam Soti La, 65 trang.
NEW RECORDS OF SNAKES (Reptilia: Squamata: Serpentes) FROM SON LA PROVINCE
PHAM VAN ANH, NGUYEN THI BICH NGOC, NGUYEN THI MEN, NGUYEN LAN HUNG SON, NGUYEN QUANG TRUONG
SUMMARY
Based on recently herpetological collection from Copia and Sop Cop nature reserves, we herein report six new records of snakes from Son La province, comprising five species of the family Colubndae {Pararhabdophis chapaensis. Amphisma khasiensis, Dendrelaphis pictus. Pareas hamptoni, Pareas maculanus) and one species ofthe family Viperidae (Ovophis monticola). Pararhabdophis chapaensis. a poorly known and an endemic species of Vietnam, was rediscovered after 80 years since Bourret's (1934) description based on a single specimen from Sa Pa. Lao Cai province. Our results bring the species number of snakes to 44 belonging to 30 genus and 6 families in Son La province. In addition, we provide further morphological and natural history data of afore mentioned species