PHAT TRIEN KINH TE
NGUON NHAN LlTC CUA VIET NAM HIEN NAY NHUNG THACH THIfC OOI V O I NEN KINH TE
VA GIAI PHAP PHAT TRIEN
PHAM TH| LV* & NGUY6N THANH TRQNG*
VN hign cd l^rc lir^ig lao dpng doi ddo, dan so trong dp tuoi lao dpng chiim ti /f cao vd dang budc vdo thdi ki "ctr can ddn so vdng". Tuy nhien, chdt lu0tg lao dgng cdn thSp, ti If lao dpng dang ldm vi§c dd qua ddo tqo chi chiim 14,6%, ndng suat lao dpng xa hpi chi mdi dgt 2.060 USD/ngudi lao dpng/nam. Diiu ndy d^t ra nhiiu thdch thO-c dit vdi nin kinh ti trong boi cdnh cqnh tranh todn cdu vd yeu cdu chuyen doi mo hinh tdng trudng. Vi vay, vi^c phdt trien nguon nhdn luc Id yeu cau cap bach hi$n nay. De thqc hifn dieu ndy can gdn kit chiin lirprc phdt triin ngudn nhdn l^c vdi chien lupfc phdt triin kinh ti; ndng cao chit luyng gido due dqi hpc vd ddo tqo nghe; huy dpng cdc nguon It/rc cho diu ttr phdt triin nguon nhan lire; nang cao trdch nhiem vd hifu qud qudn Ii nhd nudc vi phdt triin nguon nhan l^rc; ndng cao nhqn thirc xd hgi vipkat trien nhdn luc.
Ttr khda: Nguon nhdn lire, thdch thuc, cqnh tranh, tang trudng, phdt trien.
1. Dat van de
Se dat dugc muc tieu ca bdn trd thdnh nude eong nghiep theo hudng bien dai vdo nam 2020, nen kinh te VN phdi co muc tang trudng cao va ben viing.
Nghien cuu tdng trudng kinh te cua cdc nudc tren the gidi qua nhieu giai doan lich sit, cdc Ii thuyet tang trudng da chi ra nguon nhan lye dugc eoi la yfiu to quan trgng nhat cho tang trudng kinh t l Cde yfiu to nhu mdy moc thiet hi, nguyen vat ligu hay cong nghe san xuat chi eo thfi phdt buy dugc t6i da hieu qud bdi Iyc lugng Iao dgng co trinh dg chuyen mon Id thu^t, CO sue khoe vd ki ludt Iao dgng. Do do, mgt quoc gia muon co sy tang trudng kinh te nhanh vd ben vung can co nguon nhan Iyc ddi ddo bfin c^nh ede yfiu to von, cong nghe vd tai nguyen. Tuy nhifin, nguon nhan luc doi dao ve so lugng chua hdn Id dgng lye true tiep cho sy phdt trifin kinh tfi. Ngu6n nhan lye vdi chdt lugng thdp, s6 lugng dong trong nhieu trudng hgp lai trd thanh lye edn ddi vdi sy phat trifin. Vi vdy, ngdy nay ngudi ta quan tdm nhieu den phdt trien nguon nhan lye, hay la qua trinh lam bifin ddi ve so lugng, chat lugng vd co eau nguon
nhdn Iyc ngdy eang ddp ung tdt hon yeu cdu cua nen kinh te.
2. Li luan ve vai tro ciia nhan liTc do! vol tang tru'dng
Adam Smith coi lao dgng ehii khdng phai lu nhien. Id nguon goc sinh ra gid tri, la nguon goc cua mgi ciia eai va vi v^y, Iao dgng la dgng lye ciia tang trudng kinh te. Nguyen nhan Idm tang cua cdi qu6c gia la do phan cong Iao dgng. Chinh nhd chuyen mon hda va phan cong lao dgng lam cho nang suat lao dgng tang len nhifiu Idn vd tang sdn lugng qu6c gia.
Li thuyfit tdng trudng cua C. Mde eho rang viec su dyng tu ban bdt bien khong tao ra gia trj thang (fc (Igi nhu|in) bdi nha tu bdn phdi mua tu bdn bat bien vdi gia bdng gid trj md tu bdn bdt bifin do se t?io ra Chi CO tu ban khd bien mdi dem lai gid tri thang clu trong qud trinh san xuat tu ban chu nghia, bdi vi pa tri su dyng ciia hang hda sue lao dgng eo dac diem d^c bi?t la trong qua trinh sd dyng no tao ra mgt gia tri mdi (v + m) Idn han gia tri cua ban than no. Do do, trong lye lugng sdn xudt, yfiu td con ngudi Mp
•ns., Trudng D$i hgc Kinh ti TP.HCM
P H A T T R I E N K I N H T E So 260, Thang S^u ndm 2012
t6 tich cue, chu dgng, sang tao. Id ylu t6 quyfit dinh cdc yeu to khac. C. Mae ciing chi ra rdng lugng gid tri cua hang hoa co quan he mat thiit vdi mde dg phuc tap cua lao d6ng. Lao dgng phdc tap tao ra lugng gid tri nhieu hon so vdi tao dgng gian dan, Iao dgng phdc tap la bgi so cua Iao dgng gidn don. Difiu ndy CO nghia Id chat lugng nguon nhan Iyc cdng cao thi lugng gia tri cua hang hoa eang tang len nhanh ehong, tuc Id tang trudng kinh tfi cdng manh me.
Theo mo hinh tang trudng ngoai sinh (e6n ggi Id mo binh tan co dien), tang trudng GDP dugc hinh thanh tir ba yeu to: von, Iao dgng va nang suat nhdn t6 t6ng hgp (TFP - Total Factor Productivity). TFP phdn anh tien bg ciia khoa hgc, kl thudt va eong nghe cua gido due vd ddo tao, qua do sy gia tang dau ra khong chi phu thugc vdo viec tang thfim s6 lugng ciia cdc yeu t6 ddu vdo ma con ca vfi chdt lugng cua no. Tang TFP gan Hen vdi dp dung cac tien bg kl thudt, doi mdi cong nghe, cai tifin phuang thuc quan Ii va nang cao ki ndng, tiinh do tay nghe cua ngudi lao dgng... Cung vdi lugng ddu vao nhu nhau, lugng ddu ra cd thfi Idn hon nhd vdo viee cdi tien chat lugng cua Iao d6ng, eiia vdn vd su dung c6 hieu qud ban cac ngudn Iyc ndy.
Trong mo hinh tang trudng noi sinh, tdng ndng sudt CO dugc tu tich luy v6n con ngudi hay cdc boat dgng phat minh sang che Id yeu to tao nfin tang trudng dai'han ciia thu nhdp binh quan dau ngudi.
Do do, tang nang sudt - "ldm viec thdng minh hon"
chu khong phdi la "lam viec chdm chi ban" Id yeu to thiet yeu cua tang trudng kinh tfi ndi chung.
Frederik Harbison & Charles Andrew Myers ^'^
thi cho rang nguon nhan lye Id nfin tang chu yeu t?io ra cua cdi. Tifin von vd cde tai nguyen thien nhien la nhiing nhan to thy dgng trong san xuat, con ngudi Id nhung tdc nhdn tich eye, chu dgng tich liiy von, khai thdc tdi nguyen thien nhien, xdy dyng cdc to chuc xa hgi, kinh tfi, chinh tri va dua su nghiep phat trien ddt nudc tien len. Vi vay, cdc ong eho rang nudc nao bat lye trong viec phat trien tay nghfi vd kien thuc cho ngudi ddn va khong su dung nd mgt cdeh hiiu hieu trong nfin kinh tfi quoc ddn se khong thfi phdt trifin bat ki mgt thu gi.
Thuc tifin phat trifin kinh tfi ciia eae nudc trfin thfi gidi, dac biet la sy phat trifin thdn ki ciia nhifiu nudc d chdu A nhu Nhdt, Han Qa6c, Ddi Loan,
Singapore... phan Idn nhd vdo ngu6n nhan luc co chat lugng cao.
Nhu vdy, vfi mat H thuyet va thye tien nhifiu nude cho thdy phdt trien nguon nhdn Iyc, tao ra lye lugng lao dgng cd hgc van, tay nghe, chuyen mon k! thuat vd khd ndng thich ling nhanh vdi nhiing thay d6i nhanh ehong cua cong nghe san xuat la mgt yeu to then chot cho su tdng trudng va phdt trien ben viing.
Ddc bifit, trong boi cdnh hgi nhap kinh tfi, sy canh tranli diln ra ngay eang gay gat thi phdt trifin nguon nhan lye dong vai tro ngdy cdng quan trgng.
3. Thu'c trang ngudn nhan li/c VN hien nay 3.1. Ve so lup'ng
Theo s6 lieu th6ng kfi dan s6 VN nam 2010 Id 86.927,7 nghin ngudi, trong do dan so trong do tudi lao dgng la 55.425,9 nghin ngudi chifim 63,76%
tong dan so, Iyc lugng lao dgng tu 15 tuoi trd len la 50.392,9 nghin ngudi chiem 57,97% t6ng dan so.
Moi nam co khoang 1,6-1,8 trieu ngudi bude vdo do tuoi lao dgng, toe do tdng ddn so trong do tuoi lao dgng cao hem gdp doi so vdi t6c do tang dan so ndi chung (tinh trung binh trong giai doan 2000 - 2010 Id 2,47% so vdi 1,16%).
Co the noi VN c6 nguon nhdn luc doi ddo vdi quy md dan so Idn - dung thii 13 the gidi, mat do dan so 263 ngudi/km2 - gap 5 Ian so vdi mat do dan so tnmg binh cua the gidi vd bat dau budc vdo thdi ki "co cdu ddn so vang". Thdi ki "ca cau ddn so vdng" chi difin ra trong mgt chu Id nhat dinh, thudng keo ddi trong khoang thdi gian tir 15 den 40 nam vd dugc coi la co hgi vdng dfi nen kinh tfi but pha phat trifin.
3.2. Ve chdt luffng
- Tinh trang thfi Iyc ciia ngudi Viet da dugc cdi thien dang kfi sau han 25 nam doi mdi. Den nay, nam thanh nien VN cao trung binh khodng 163,7 cm, nur cao trung binh 153,4 cm, tang 4,5 em doi vdi nam vd 4 cm doi vdi nii. Nhung so vdi chudn quoc te, chieu cao trung binh ciia thanh nien VN van con thap, nam thdp han 13,1cm va nii thap hon 10,7cm.
Chieu cao trung binh ciia nam thanh nifin VN thdp han nam thanh nifin Nhat 8 cm. Thai Lan 6 cm, nii thanh nien VN thap ban nii thanh nien Nhdt 4 cm va Thai Lan la 2 cm ^^l Mac dii c6 nhifiu chuyen bien tich eye, nhung doi chifiu vdi tieu chuan quoc tfi thi
PHAT TRI^N NGUON NHAN Lye 1 1
PHAT TRIEN KINH TE So 260, Thang Sdu nam 2012
Bang 1. Dan so va \ifc lirdng lao d^ng cua VN trong glal dof n 2000 - 2010
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Ddn 56
S6 lu'9'ng (nghin ngird'l)
77.630.9 7g,620J 79.537,7 80.467.4 81.436,4 82.392,1 83.311,2 84.218,5 85.118,7 86.025,0 86.927,7
Ung (%)
1,35 1,27 1.17 1.17 1.20 1,17 1,12 1,09 1,07 1,06 1,06
L\jfc living lao d$ng tCi' 15 tuAl trd* I6n
S6 lu^ng (nghin ngii'6'l)
38.545,4 39.615.8 40.716.0 41.846.7 43.008.9 44.904.5 46.238.7 47.160.3 48.209.6 49.322.0 50.392.9
Tl Ii ao v^l t i n g dftn 86
(%l 49,7 50,4 51,2 52,0 52,8 54.5 55.5 56.0 56.6 57.3 58.0
T i e d * t i n g (•/.)
2,8 2.8 2.8 2.8 4.4 3.0 2.0 2.2 2.3 2,2
Lao d$ng lir 15 tuoi Uif len dang ldm vl$c
Sd luvng (nghin ngifdl)
37.075,3 38.180.1 39.275.9 40.403.9 41.578.8 42.774.9 43.980.3 45.208.0 46.460.8 47.743.6 49 048.6
Tl Ii to vdt t&ng ddnai
(%)
47.8 48.6 49.4 50.2 51.1 51.9 52.8 53.7 54.6 55,5 56,4 Ngudn: Tfing cgc Thong ke, Men giam thong ke 2010.
tmh trang thfi Iyc ciia nguon nhdn luc VN con nhifiu ban chfi, van con thap so vdi nhifiu nudc, chua ddp img tot cudng do lam viec va nhiing yeu cdu Iao dgng trong mdi trudng cong nghifip.
- Trinh do hgc van ciia lye lugng lao dgng nhirng ndm qua khong ngirng tang. Theo kfit qud cugc T6ng difiu tra dan so vd nhd d nam 2009 thi ti 1? biet ehii cua ddn s6 tir 15 tu6i trd len da tang tii 90,3% vao nam 1999 Ifin 94,0% vao nam 2009. Trong s6 19,2 trifiu ngudi dang di hgc eo 87,6% dang theo hoc cdc bac hgc ph6 thong, 2,7% dang theo hgc nghfi, 3,2%
dang theo hgc cao ddng va 6,6% dang theo hgc d?i hgc trd len. Day la mgt difiu kifin quan trgng vd la chi bao ve ndng cao chat lugng ngudn nhan Iyc. Tuy nhifin, dfi danh gia thuc chat chat lugng nguon nhan Iyc ciia mgt qugc gia cdn can phai xem xet den trinh do chuyfin mdn kT thuat.
- Trinh dg chuyfin mdn kl thu^t cua lye lugnglio dgng dang dugc cai thien nhung cdn kha cham va hi^n chiem mgt ti I^ thap. Nam 2000 ti ie lao doi^
dang Idm vigc da qua ddo t^o la 10,3%, nam 200S ia 12,5%, ndm 2010 la 14,6%.
- Ki lu|it lao dgng cua ngudi lao dgng VN nhin chung con thap. Phan Idn lao dgng xudt than tii nfing thon nfin mgt bg ph^n lao dgng edn mang nang tac phong san xuat eiia nen ndng nghifip tieu ndng, chua quen vdi tae phong vd ki Iu$t lao dgng cdng nghiep.
- Nang suat lao dgng ciia VN con thdp, nam 2O10 la 40,4 tri?u ddng/ngudi (gan 2.000 USD/ngucn), thdp han so vdi cae nudc ASEAN nhifiu lan (thSp ban Indonesia 2,5 lan, Thai Lan 4,1 Idn, Malaysia 10,7 lan [3]).
1 9 f HAT TRI^N NGUON NHAN LI/C
P H A T TKllliIM HkinH TJb So 260, Thang SSu nam 2012
zBang 2. Ti le lao ddng da qua dao t^o va nang suat lao dong xa hoi giai doan 2005 - 2010 So liFffng lao dpng dang Ti Ii so v6i tong Ti If lao d$ng da qua Nang suat lao dgng
lam vl?c (nghin ngu-M) din s6 (%) dSo t^io (%) (trifu dong)
12.5 19,6 13.1'
13.6 25.3 14.3 32.0 14,8 34.7 14.6 40.4 2005
2006 2007 2008 2009 2010
42.774,9 43.980,3 45.208.0 46.460,8 47.743,6 49.048.5
51,9 52,8 53,7 54,6 55,5 56,4 Nguon Tong cue Thong ke. Nien giam thong ke 2010.
3.3. I'cco-cati
- Dan so x";!! luc lupng ILIO dpng ciui MN hii^n co cot cau tre Lire lugng lao dpng trong do tuoi tii 50 trd len chi chiem khoang 20%, tiong khi do lugng lao dong trong dp tuoi tir 25 den 49 chiem tren 60%.
r r
Hinh 1. Cd cau ItiTc lifdng lao dong phan theo nhom tuoi giai doan 2005 - 2010 Nguon: Tong cue Thdng ke. Men giam thong ke 2010
- Xet vfi ea cau ngdnh ciia lao dgng, lugng lao dgng ldm viec trong eae nganh nong nghifip, cong nghiep vd dich vu da eo nhihig thay ddi theo chifiu hudng tich cue, ti 18 Iao dgng trong nganh n6ng nghiep giam, ti IS lao dgng trong ngdnh cong nghifip vd dich vu tang. Tuy nhifin, dfin nam 2010 lire lugng lao dgng ldm vific trong ngdnh nong nghiep van chifim ti lfi Idn - 48,7%, ti Ifi Iao dgng Idm vific trong ngdnh cong nghifip chiem 21,7% va nganh dich vu 29,6%.
Hinh 2. Cd cau lao dong phan theo nganh giai doan 2 0 0 5 - 2 0 1 0
Nguon: Tinh loan cua tac gia tii' nguon so lieu cua long cue Thong ke
4, Nhii'ng thach thu^c doi vdi nen kinh te Thirc trang nguon nhan luc doi dao vfi so lugng nhung chat lugng thdp, thifiu hut nhdn luc cd trinh do. Id" nang, tay nghe cao, nang sudt lao dgng xa hgi thap hifin nay dat ra nhifiu thdch thiic cho nfin kinh te trong b6i cdnh VN hgi nhdp sdu vdo nfin kinh te thfi gidi.
Hfdt Id, thdch thiic ve nang luc canh tranh ciia nfin kinh te. Loi thfi canh tranh eua mgt quoc gia dugc cdu thanh tu nhifiu yfiu td nhu: ha tdng, the chfi, moi trudng kinh doanh, nhdn lire, .. trong do nhan lire dxrgc coi Id yfiu to canh tranh co tinh rieng biet, quyfit dinh doi vdi moi quoc gia.
Mac du VN da dat dugc toe do tang trudng kinh tfi kha eao trong 10 ndm qua, nhung nang luc canh tranh eua nen kinh te vdn chua dugc cai thien nhieu.
PHATTRI^N NGUON NHAM LUC 1 ^
So 260, ThSng SSu nam 2012
Theo bdo cao cua Dien ddn kinh te the gidi (WEF), trong 5 nam qua VN khong c6 nhung cdi lhi?n ddng ke ndo vfi vj tri tren bdng xip h^ng ve nang l\rc c^nh tranh. Chi so canh tranh todn c4u (GCl) cua VN ndm 2011 - 2 0 1 2 Id 65/142 qu6c gia, ndm 2010-2011 Id 59/139 quoc gia, nfim 2009 - 2010 Id 75/ 133 qu6c gia, ndm 2008 - 2009 Id 70/134 quoc gia, ndm 2007-2008 Id 68/131 quoc gia. Dieu ndy c6 nhiiu nguyfin nhan, mgt trong nhirng nguyen nhan quan trgng la do chat lirgng nguon nhan I\rc cua VN hi?n nay con thap, cde chi so lifin quan den chat lugng nhdn l\rc deu thap (ehi so GCI nam 2011 - 2012 Id 65/142 nhung frong d6 chi so vfi siic kh6e vd gido dye CO ban la 73/142, gido dye vd ddo t^o b^c cao Id 103/142).
Vi vay, van dfi dat ra Id muon ndng cao ndng lye c?nh tranh ciia VN thi mgt trong nhijng yfiu to quyet dinh la phdi ndng cao chat lugng ngudn nhan lye.
Hai Id, han ehe khd nang chuyfin ddi mo hinh tang trudng kinh tfi tu ehii yeu dua vao von va nguon nhan lire vdi so lugng d6i ddo, gid nhdn cong re sang mo hinh tang trudng d\ra vao nguon nhdn lire c6 chdt lugng eao, nang cao su dong gop ciia cdc nhan to ndng sudt tong hgp.
Ld mgt trong nhung nudc dang phdt trifin rdt thifiu von, nhung VN da va dang duy tri phuang
thiic tang trudng dya chii yeu vdo thdm dyng v^
Ddng g6p ciia ylu to von cho tang trudng GDP tii trung binh trong giai do^n 2001 - 2010 la 56%
trong khi d6 ddng g6p eiia nhan to lao dgng vd nhi to ndng suit t6ng hgp thap hon nhieu, tuong iing 26% vd 18%.
Trong khi d6 d cdc nude chau A khde nhu Hi Quoc, Malaysia, Trung Quoc, Thdi Lan d6ng g6p a TFP vdo tdng trudng cao hem nhieu so vdi VN (tii trung binh trong giai doan 2007 - 2010 d6ng gop ci TFP vdo tang tnidng d VN Id 12,54%, Thdi h 21,32%, Malaysia 40,74%, Hdn Quoc 47,54%) '*l
Khi chat lugng lao dpng cdn thdp, kh6 c6 thk c thi?n dugc sy ddng g6p ciia TFP cho tang trudnj Chinh dieu ndy ldm cho nen kinh tfi phy thugc nhii vdo von dau tir de lang trudng. Vi vly, mu6n diq^ t mde tdng trudng cao, phai tifip tyc tang them voi Ddy chinh la mgt thach thiic Idn ddi vdi nen kinh I trudc doi boi phai chuyen ddi mo hinh tang truon va d6ng thdi duy tri ti 1? tang tnidng GDP d mii trung binh 7 - 7,5% de d^t dugc eac myc tifiu cii chien luge phdt trifin kinh tfi - xa hgi giai d o ^ 201 - 2020.
Ba Id. khd thoat khdi bay thu nhdp tnmg bint Nhifiu nudc ASEAN vd My Latinh da vdp phai la thu nhdp trung binh, khong thfi vuan Ifin diigc nui
Bang 3. Ti trong dong gdp cua cac nhan to doi vdi tang tru'dng giai do^n 2001 - 2010
NStn
2001 2002 2003 2004 100.5 .2006 20t>7 2006 2009 2010
6.89 7.08 7.34 7,79 iB.44
&.23 846 6.31 5,32 6.78
K 59.8 59.04 49.32 50.96 51,3 48,85 54.97 63.87 72,37 54,13
Ti 1$ d6ng g6p cila c i c nhfin t6 (%) L
27.29 25.42 24.66 23.49 21.56 22.24 21.51 28.84 34.02 26.55
TFP 12.91 15.54 26,02 25,55 27.14 28.91 23.52 7.29 -6,39 19.32
.*
3 k
Nguon: T6ng hgp, tfnh todn td ngu6n so ]i$u cua T6ng eye Thing k6.
1 A PHATTRI^N NGUdN NHAN LI/C
So 260, Thang SSu nam 2012
thu nhdp cao, ma mgt trong nhiing nguyfin nhan quan trgng la do khong c6 ngudn nhdn lye du trinh do sang tao lam chii vfi c6ng nghfi vd qudn Ii. Tir nam 2008, VN da thodt khoi nh6m nude ed thu nhdp thap, budc vdo nh6m nude dang phat trien c6 thu nhap tnmg binh. Ddy Id mgt trong nhiing thdnh tyu noi bat ciia chifin luge phdt trifin kinh t^ - xa hgi giai doan 2001-2010. Tuy nhien, VN rdt e6 the khong vugt qua dugc ngudng thu nhdp trung binh n^u tang trudng kinh tfi chi dua vao tdng von, nguon tdi nguyen vd lao dgng gian don chua qua ddo tao. Do do, phat trien, nang cao chat lugng nguon nhdn luc dugc xem Id yeu td then chdt dua VN vugt khdi ngudng thu nhdp trung binh trong nhiing nam tdi
Bon la, ban ehe ca hgi tham gia vao phan cong lao dgng quoc te. Trong phdn edng lao dgng quoc te, moi nudc se chuyen mon hoa vdo sdn xudt vd xudt khdu nhiing mat bang ma nudc do co Igi thfi tuang ddi va nhap khdu nhiing mat hdng kem Igi thfi. Hien nay, mgt trong nhirng the manh cua VN trong phan cong lao ddng qude tfi Id gid nhdn eong re. Song, neu chi dimg lai d yfiu t6 gid nhdn cdng re thi se khong the bifin thfi manh do thanh ca hgi vi nhifiu qudc gia khac nhu Tnmg Qudc, Philippines, Indonesia... eiing dang eanh tranh bdng yeu t6 ndy. Ngoai ra, yfiu t6 gid nhdn eong re chi ed Igi the d6i vdi nhirng ngdnh kinh tfi su dyng nhifiu lao dgng nhu khai khodng, dfit may, da giay, ehe bifin thiiy sdn, ... Dong thdi, khi hgi nhdp sau vdo nen kinh tfi thfi gidi, thi trudng Iao dgng ngoai nudc cung dugc md rdng, lao dgng VN CO them nhifiu ca hgi tham gia vao qua trinh phdn cong lao dgng qudc te. Tuy nhifin, vdi trinh do vd khd nang thieh iing, hgi nhap ciia luc lugng lao dgng cdn nhifiu ban chfi, VN cbi dimg lai d hinh thiic xuat khau lao dgng ph6 thong true tifip, hinh thiic xudt khdu Iao dgng gian tifip - ngudi lao dgng d VN nhung lam vific cho cdc cSng ty ngoai nudc trong moi trudng Internet ciia mdt "the gidi phdng" hay tham gia vdo sdn xudt trong chuoi gia tri toan cau cdn rat ban chfi.
5. Nhii'ng giai phap phat tri^n nguon nhSn lire
Mdt Id, gdn kfit chifin luge phdt trifin nhan luc vd chifin luge phdt trifin kinh te.
Cdc qu6c gia trfin thfi gidi nhu Singapore, An Do tu rat sdm da xde dinh va thiet lap dugc moi quan he
giiia cdc chien luge kinh te vd chifin luge nhdn luc.
Day dugc coi la mgt trong nhung nen tang ciia sy thanh cong ve mat kinh te, khoa hgc kT thuat cua cac quoc gia nay. Da den luc VN d?t van dfi lay sy phdt trien nguon nhan lye ldm dgng Iyc cho tang trudng kinh te thong qua sy ket hgp chdt chfi cac chifin luge phdt trien kinh te va chien luge phdt trien nguon nhdn lye.
Trong nhiing nam gkn ddy, da c6 sy quan tam gdn ket ehien luge phdt trien ngu6n nhan lye vdi chien luge phdt trien kinh tfi the hien qua xu hudng dao tao theo nhu cau xa hgi, su hgp tdc giiia nha trudng va doanh nghiep trong cong tdc ddo tao nhdn lye. Tuy nhifin, nhin d tam vT mo tbi su gdn kfit vd hgp tac nay con manh miin, cac thong tin ve nhu cau nguon nhan luc qu6e gia chua dugc thu thap day du.
Mdu chfit ciia vdn dfi Id chiing ta phai thiet lap dugc moi quan he chat che giiia cde ehien luge phat trifin nhdn iyc vdi cdc chifin luge phat trifin kinh tfi. Mdi quan he nay thfi hifin d cho, cdc chifin luge phdt trifin kinh tfi phdi ehi ro vfi nhu cau va yeu cdu vfi nhan lye. Giai quyfit dugc difiu nay chiing ta mdi giai quyfit dugc tinh trang thifiu hut nhdn lye eo trinh do, tay nghfi vd kl ndng cdn thifit cho sy phat trifin kinh tfi, bifin ganh nang dan so hifin nay thdnh Igi thfi canh tranh cua VN trong qud trinh hgi nhap.
Hai Id, cdi each giao dye dai hgc vd ddo tao nghfi nham nang cao chat lugng dao tao de phat trifin nguon nhdn luc.
Chdt lugng giao due va dao tao dugc coi la chia khoa dfi phdt trifin ngudn nhdn luc. Thfi nhung hifin nay he thdng gido due vd ddo tao cua VN van eon rdt nhifiu ban chfi, chat lugng ddo tao chira dap iing vdi yfiu cau eua xa hgi va su phat trifin ciia nen kinh te.
Do do, dfi phat trien nguon nhan lye can thuc hifin cdi each can bdn nfin gido due nham ndng cao chat lugng gido dye, ddo tao. Trong do, yfiu cdu buc bach hifin nay Id cdn cdi each phat trifin giao due dai hgc vd ddo tao nghfi dfi co anh hudng nhanh dfin chat lugng ngudn nhdn Iyc.
Co nhifiu yeu cdu dugc dat ra khi thyc bifin cdi each phdt trifin giao dye dai hgc va dao tao nghfi.
Trong tinh hinh hifin tai, co hai van de quan trpng, cap bach vd ed y nghia Idu ddi trong vific cai thifin chdt lugng dao tao cdn sdm thyc hien, do la:
PHAT TRI^N NGUON NHAN Lye I K
PHAT TRIEN KINH TE So 260, Thang Sdu nam 2012
- Gan ket giiia ddo tao ciia nhd trudng vdi yfiu cau cua thj trudng lao dgng. Sy lifin ket yeu kfim giiia cde trudng dai hgc, eao ddng vdi doanh nghifip vd sy thifiu thong tin ve tinh hinh vific ldm eiia sinh vien sau tot nghifip, ve thj trudng lao dgng vd cde kT ndng cdn thiet Id mgt trong nhiing yeu to ldm ngudi hgc sau khi tot nghidp ehua the ddp ung yfiu cau ciia nhd tuyen dyng. De gidi quyet bdi todn ndy c4n ciing CO Hfin ket giua nha trudng vdi nha tuyen dyng; xay dyng CO chfi khuyen khich doanh nghidp tham gia vd trd thanh mgt chii the quan trgng trong qud trinh ddo t^o: dam bao cung cap dti, thudng xuyfin thong tin vfi tinh hinh vific ldm ciia sinh vifin sau tdt nghifip, ve thj trudng lao d$ng vd cdc kT nang ddo t^o ...
phdt trifin cdc ca sd ddo t^o nghe t^i doanh nghidp, khuyfin khich ddo tgo nghe t^i day chuyfin sdn xuat cua doanh nghifip...
- Tang tinh ty ehii, linh bo^t dap iing yfiu eau eiia thi trudng lao dgng doi vdi cdc trudng dai hgc, cao dang. Hien tai he thong giao due dai hgc d VN van chiu sy qudn Ii t|p trung rdt cao cua Nhd nudc. Su qudn Ii tap trung nay dd han chfi kha nang Hnh boat trong cong tac ddo tao dap iing nhu cdu xa hgi ciia cde trudng dai hgc, cao dang. Do do, cdn giao nhifiu quyfin ty chii hon cho cdc trudng nham tdng tinh linh hoat vd khd nang ddp umg nhu cau thi trudng lao dgng. Tuy nhifin, viec md rgng quyen tu ehii ciia cac trudng se dat he thdng gido due dai hgc VN vdo mgt thdch thuc rdt Idn, dd Id su can bang giiia mgt bfin Id ddp ling nhu cdu myfin sinh va miic hgc phi ngdy mgt tang cao vdi mgt bfin la dam bdo chdt lugng ddo tao vd ndi dung phu hgp vol yeu cdu ciia thi trudng Iao ddng. Vi vdy, ben canh viec trao quyfin ty chii nhifiu han cho cac trudng, Nhd nudc cdn ddt ra mgt khuon khd dam bdo chat lugng cho phep kifim dinh vd xep hang cdc trudng dai hgc, cao ddng vd cdng bd rdng rai cae kfit qua kifim djnh ve boat dgng va chat lugng cua eac trudng dai hgc, cao ddng eho xa hgi.
Ba Id, huy dgng cdc ngudn Iyc cho dau tu phdt trifin ngudn nhdn lye.
De phdt trifin ngudn nhdn lye, bfin eanh tang chi ddu tu phat trifin ngudn nhan lye tir ngan sach nhd nudc, Chinh phii can cd nhung chinh saeh huy ddng vd su dung hieu qua eac ngudn Iyc cua mgi thanh phan kinh tfi trong vd ngoai nudc cho phdt trifin ngudn nhan lire trong boi canh hgi nhap kinh te va
canh tranh todn c^u. Trong dd, can chfi trgng di m^nh xd hgi hda cdc ho^t dgng giao dye vd ddo ta khuyen khich cdc thdnh phan kinh te tham gia da t^o nghe, ddo t^io eao ddng vd d^i hgc; cdi thi^n m trudng dau tu, thyc hifin cdc che dg uu dai ve cdp di gidm tien thufi d4t, don gidn cdc thii tyc hanh chin ... Dong thdi, Chinh phii can uu tien mdi ggi, hu dgng nguon von vi^n trg phdt trien chinh thuc tir cJ ehinh phii vd ede to chiic tdi chinh quoc te, nguo:
von vi^n trg ciia cdc to chiic phi chinh phu, v6n &
dyng thuong m^i uu dai... chg cdc ho^t dgng phj trien nguon nhdn lye, ddc bi^t la gido dye, ddo tda khoa hgc vd cdng ngh?.
Bon Id, ndng cao trdch nhifim vd hi^u qud qu^ 1 nhd nudc vfi phdt trifin nguon nhan lye.
Nhi?m vy phdt trien ngudn nhdn Iyc can dugit nhdn thiie day du vd td chiic thye hifin co h i ^ quj trong he thdng cdc ca quan qudn H nhd nudc veahao lye. De ldm dugc difiu nay, ngoai vi^c Nhd nuoc cfi cac quan diem, chu truang nhdn m^nh tdm quan trgng ciia phdt trifin ngudn nhan lye, doi hdi cin hodn thi^n bg may qudn H, ddi mdi phuong ph&p quan Ii nhdm ndng eao hifiu qud hoat dgng ciia ck CO quan qudn Ii nha nudc ve nhdn lye trudc nhihig yfiu cau mdi ciia phat trien kinh tfi thj truong, hoi nhap vd canh tranh. Difiu nay doi hdi Nhd nudc cin ed nhiing chinh sdch, hfi thong cdc quy dinh nhSm phdn dinh ro tham quyfin, trdch nhifim, co che phoi hgp giiia ede co quan qudn H nhd nudc trong cong tac chi dao vd td chiic thye hifin cdc chifin Iirgc, chuang trinh, kfi bo^ch phdt trifin ngudn nhan luc.
Ndm Id, nang cao nh$n Ihuc xa hgi vfi phat trien nhdn lye.
Phat trifin nguon nhdn Iyc khdng ehi la nhiem vy eiia Nhd nudc md phai dugc coi la nhifim vu ciia todn xa hgi. Xa hgi edn phdi dugc nhdn thiic vd xac dinh ro nhdn Iyc Id tai nguyfin quy gid nhdt, chit lugng nhdn lye va chdt lugng eude song thucmg xuyen phai duge ndng cao; phat trifin, ndng cao chal lugng ngudn nhdn luc khdng chi theo dudi cdc muc tifiu hifin tai, ngan han ma cdn la tien dfi eho sy ph§l trifin Idu dai ciia dat nudc va xa hdi. Do do, Nha nudc edn cd nhiing chinh sdeh, bien phdp tdc dong dfin n h ^ thuc cua xa hgi vfi trach nhifim trong hoc van vd trang bj cac kT nang nghfi nghiep dfi dap ling cdc yfiu cau phdt trien eiia nfin kinh ti, ndm bdt cae
f A PHAT TR|£N NGUdN NHAN Lyc
PHAT TRIEN KINH TE
So 260, ThSng Sau nam 2012
CO hgi nghfi nghigp vd phat trien bdn thdn trong thdi dai kinh te tri thuc. Trong dd, vific xdc dinh lai cdc thang bac gid tri trong xa h^i, coi trgng nang lyc sdng tao, tao moi trudng xa hdi thuan Igi cho ty do sdng tao vd binh ddng tifip can cdc co hgi cho sy phat trien cua ngudi Iao dgng Id nhung ngi dung quan trgng can sdm thyc hien dfi thiie ddy nang cao
nhan thirc vd vai trd ciia xa hdi trong phat trien nguon nhan lye*
CHU THICH
[1] Tac gia cua c5ng trinh: Education, Manpower and Economic Growth: Strategies of Human Resource Development.
[2] Nguon so lt$u cua BO LDTBXH, Lu$n cCe khoa hQC xiy di,i'ng Chlin lu^ vi$c tdm VN va phit triin quan h$ tao dong.
[3] Trung tdm Ndng sudt VN.
[4] Tnjng tdm Nang suat VN, Bdo cdo ndng sudt VN 2010.
TAI LIEU THAM KHAO
Bp Lao dgng - Thuang binh & Xa hgi (2011), Luin CLf khoa hqc xay di/ng Chien lircec vi$c lam VN va phat tnin quan he lao dQng.
Diln dan Doanh nghidp VN (2007), Kien nghj ve phat triln giao dye flgi hpc va dao tao kT nang, http://www.vbf.org.vn/downloads/5.1.2.%2QEducation%20Paper_Revised%20Oct%206_VN-Final.pdf
Frederick Harbison, Charles Andrew lulyers (1964), Education, Manpower and Economic Growth: Strategies of Human Resource Development, McGraw-Hill.
Le Phuong Dung, Do Hodng Dipp (2009), "Phat triln nguon nhan lyc dya tren cac chien iu-gc kinh t l " , T^p chi Nghien ciru Trung Dong va chau Phi, so 2/2009.
Tong eye Thing ke(2011), Nien giim thong ke 2010. NXB Thong ke.
Trung tam Nang suat VN (2011), Bio cao ning suat VN 2010.
World Economic Forum, TVie Global Competitiveness Report, 2011 - 2012, 2010 - 2011, 2009 - 2010, 2008 - 2009.
PHAT T R I E N N G U O N N H A N LUC
