f^nuyen ae tiOQt dgng Nghien ciru khoa hpc
OAY MANH HOAT DONG NGHIEN CUU, IJING DUNG KHOA HOC CONG NGHf
Vi muc TIEU PHAT TRIEN KINH TE - XA HOI TINH SON LA
T
rong nhung nam qua, thye hien Nghj quyet Trung uong II (khda VIII) vl khoa hoc va eong nghe (KH&CN), cac cap iiy Dang va chinh quyen tinh Son La da quan tam ngay cang sau sat den hoat dong nghien ciiu, irng dyng cac tien bo KH&CN vao thyc te ddi song, kinh te - xa hoi cua dia phuang va xae djnh day la con dudng nhanh va hieu qua nhat nham tao lap cac luan eir khoa hoe cho qua trinh cong nghiep hda, hien dai hda, tao dong lyc phat trien kinh te - xa hoi tinh mot each ben vUng.Vdi chirc nang la co quan quan ly nha nudc ve ITnh vyc KH&CN tren dja ban tinh, trong thdi gian qua Sd KH&CN xae djnh lay hoat ddng nghien eiru, irng dung va trien khai la nhiem vu dugc uu tien hang dau trong edng tae quan ly KH&CN tai dja phuong. Hang nam Sd da tham muu va trinh UBND tinh ra quyet dinh phe duyet va trien khai danh muc de tai, dy an KHCN. Cac ket qua cua de tai, dy an da cd tae dpng vao moi mat ciia ddi sdng, xa hoi, tao ra nhieu giai phap mdi va cac diem sang ve iing dung tien bd KH&CN phyc vu san xuat va ddi song.
Giai doan 2006 - 2010 da co 94 dl tai, dy an duge nghien eiiu trien khai, qua qua trinh thyc hien da thu hilt ddng dao can bd khoa hpe ciia Trung uang va dja phuang tham gia. Ndi dung nghien eiru da dang, xuat phat tir nhu eau thyc tien, dong thdi gan vdi ttmg san pham cu the nhlm phat huy lgi the ciia dja phuang, cac de tai, dy an duge nghiem thu tong ket da ed nhtrng ddng gdp quan trong phue vu yeu cau eua lanh dao Tinh iiy, HDND va UBND tinh.
Gop phan thye hien tdt yeu eau tang trudng va chuyen djch eo eau kinh te, giai quyet nhCrng van de birc xiic eua xa hoi, cy the:
Trong ITnh vuc kinh te: Da trien khai thyc hien 61 dl tai, dy an. Cac de tai, dy an da tap trung vao viec khao nghiem va tuyen chon cac giong mdi ve cay trdng, vat nudi; U'ng dung cac mo hinh cong ngh? tien tien lam ehuyen djch co cau cong nghiep ndng thdn, md hinh co cau miia vy, thay doi tap quan canh tac, lam tang nang suat cay trong vat nudi, tao cac vting san xuat chuyen eanh va tien tdi eo hang hoa xult khau. Tap trung irng dyng nhanh eae tien bp ky thuat, eae dy an xay dyng mo hinh phuc hoi rtrng bang edng nghe mdi (cdng nghe sinh hpc). Uu tien thye hien cac dy an san xuat thir nghiem, cac dy an
KS. Trin Van Thinh Pho giam ddc So KH&CN San La
dau tu ddi mdi cong nghe de san xuat cac san pham mdi dae thii tir nguyen lieu san eo ciia dia phuang.
Mot sd de tai, dy an da dugc iing dung, md rong vao thyc te san xuat va ddi sdng nhu: Dy an xay dyng mo hinh san xuat giong nam va nam thuang pham cua Cong ty Cd phan Xuat nhap khau tong hgp Son La; Dy an xay dyng md hinh san xuat rau eao cap irng dyng edng nghe tien tien cua Ha Lan do Cong ty Co phan Hoa nhiet ddi trien khai tai Mdc Chau; Dy an san xuat giong nhim bdm tai Son La;
De tai nghien ciiu tuyen chon mot sd giong dua vang thom tai Mdc Chau; Dy an san xuat rugu tir qua man hau; Dy an xay dyng mo hinh san xuat giong ca chep lai va ca ro phi sieu dye .v.v... Dy an Xay dyng md hinh nuoi ca hoi thuang pham tai xa vting cao huyen Bac Yen; dy an xay dyng mo hinh nhan giong hong gion MCI va trong hong thuang pham tai Mpc Chau; Dy an xay dyng mo hinh nuoi Ign riing va Ign lai thuang pham tai Thanh Phd Son La; Dy an xay dyng mo hinh san xuat giong ba ba gai va nuoi ba ba gai thuong pham tai huyen Song Ma; Dy an xay dyng mo hinh nhan giong cac loai lan ban dja tai Moc Chau .v.v...
Dae biet, trong viec dau tu cae dy an san xult thir nghiem theo co ehe tai ehinh dugc qui djnh tai thdng tu so: 85/TTLT-BTC-BKHCN trong pliam vi ca nudc, nhat la d mien niii, gap rat nhieu khd khan, it noi thye hien duge. Nhung trong giai doan 2006 - 2010 trung binh moi nam Son La van duy tri dirge tii' 2 - 3 dy an, mirc thu hoi moi nam tren 1 ty dong, day la mot sy co gang rat ldn cua sy nghiep Khoa hoc va edng nghe tinh Son La.
Trong linh vuc xd hgi vd nhdn vdn: Da triln khai thye hien 33 de tai , chii trong nghien ciru ting kit thyc tien, ,xay dyng cac luan cir khoa hoe cho viec hoach djnh cac chii truang ehinh sach va chiln lugc phat trien kinh te - xa hdi, day manh cong nghiep hoa, hien dai hoa ciia dja phuang. Kit qua nghien ciru de tai da va dang duge irng dung vao thyc tiln ddi song ty le ngay cang eao, nhu: Dl tai Nghien ciru xay dyng md hinh ban du ljeh sinh thai cdng ding tai Chieng Yen - Mde Chau; Nghien ciru thilt kl Website quan ly, dieu hanh tac nghiep nganh y tl Son La; Nghien ciru suu tam di san van hoa cac dan toe phue vu phat trien du lich huyen Mpc Chau; Xay
Bdn tin Kliaa ligc vd Cong ngli( so 2/2011
1
Chuyen de Hoat dong Nghien ciru khoa hoc
dyng phan mem quan ly cac trudng hoc bae trung hoc eo sd; Nghien cim xay dyng npi dung chuang trinh hat dan ca Thai Son La; Nghien cuu cac giai phap thye hien va ehuyen giao cac mo hinh "lien ket 4 nha" trong cae viing kinh te hang hoa d tinh Son La; Nghien ciru xac djnh ty le, xay dyng giai phap phdng va dieu trj nhiem ddc giap tai San La; Cac de tai viet ljeh sir nhu: Ljeh sir 60 nam Hpi ddng nhan dan tinh (1945 - 2010), Ljeh sir cdng tae Dang, edng tac chinh trj lye lugng vQ trang tinh Son La...
Ben eanh nhung ket qua da dat dugc, boat ddng nghien cuu, trien khai irng dyng Khoa hoc cdng nghe eua tinh Son La trong thdi gian qua con ton tai mot sd ban che do la: Tiem lyc khoa hpe eong nghe va CO sd vat chat ky thuat edn ban ehe, cac phong thi nghiem, phan tieh, kiem djnh edn it va phan Idn chua dat tieu chuan quy djnh. Doi ngti can bp khoa hoe trinh do va nang lire nghien ciru ehuyen giao ban che. Ca cau bat hgp ly, chu yeu tap trung d cac nganh y te, giao due va cac co quan hanh ehinh sy nghiep, cac doanh nghiep cdn qua mdng. Chua ed nhting can bp dau dan trong cac nganh mtii nhpn nhu cong nghe thdng tin, eong nghe sinh hpe, vat lieu mdi. Thieu cac to chirc nghien eiru irng dung ed tam ed de de xuat nhiem vu nghien eiru.
Cdng tac nghien ciru khoa hoc chua thyc sy gan ket va phuc vu trye tiep cho eae nganh kinh te - xa hoi, cho san xuat kinh doanh eiia doanh nghiep va ho nong dan. Chat lugng nghien ciiu ehua cao. Ket qua nghien ciru dugc dang ky quyen sd huu tri tue va trd thanh san pham thuong mai cdn ban che.
Co sd vat chat phue vy nghien eii'u, iing dung KHCN d eae cap cac nganh, don vj cdn thieu. Viec trien khai de tai, dy an d mot sd don vj edn cham gay khd khan trong cong tac quan ly. Tu tudng bao cap, y lai ngudn vdn nha nudc con nang. Cdn mpt so de tai chua dugc gan sat vdi thj trudng, vdi san xuat eho nen viec md rdng iing dung cham.
Trong thdi gian tdi, de nang eao hieu qua boat dong nghien eii'u, irng dung khoa hoc cong nghe phue vu phat trien kinh te - xa hoi dja phuong, Khoa hpc va Cdng nghe Son La tap trung mpt so nhiem vu, giai phap sau:
+ Ling dung chuyen giao tien bd KHCN la chii yeu, nhat la trong ITnh vyc cdng nghf sinh hpc va xay dyng md hinh td chirc san xuat trong ndng nghiep.
Tap trung phat huy lgi the ndng lam nghidp ciia vting, day manh chuyen dich co cau san xuat cay eon, miia vu theo hudng san xuat hang hda cd hieu quavabenvung.
-I- Tich eye chpn Ipc nhap ngoai mdt sd gidng cay con mdi eo nang suat, chat lugng cao, ddng thdi
phat huy cae eay eon ban dja cd trien vpng tao thanh hang hda dae san cua tinh.
+ Khoa hpc edng nghe phdi hgp vdi cac cap, cac nganh chii ddng tham gia tieh eye phue vu chuang trinh phat trien eay cao su cua tinh. Tao lap CO sd khoa hpe eho viee phat trien ben viing eay eao su d cac vting va d dp eao kbac nhau.
+Trien khai md rdng ket qua cac de tai, dy an da tdng ket.
-H Nhan nhanh gidng va di vao san xuat dai tra giong nhim bdm, gidng ea lang, gidng hong gion MCI, giong lpn riing va lon rti'ng lai Ign ban dia.
Md rpng md hlnh san xuat gidng ca hdi tai mpt so viing CO dieu kien khi hau phii hgp cua tinh.
+ Tiep tuc duy tri va phat trien mo hinh trong nam an, md hinh trdng va ehe bien ehe Actiso, mo hinh trong rau cdng nghe cao, md hinh san xuat rugu man tai Mpc Chau, md hinh trong tre lay mang va ehe bien mang.
+ Tang eudng boat ddng tham muu tu van cua hpi ddng khoa hpe tinh djnh hudng cho cae don vj, ea nhan de xuat nhiem vu nghien cu'u khoa hpc diing trpng tam, trpng diem, xiing tam de tai, dy an khoa hpc cap tinh.
+ Khuyen khieh cac doanh nghiep tham gia de xuat de tai, dy an. Tang eudng ngudn dat bai, giao nhiem vu eiia Tinh iiy, UBND tinh.
+ Tang dan ty trpng eae dy an md rdng san xuat, giam de tai, thu hiit eae td chirc khoa hoc va cae nha khoa hpc Trung uong tham gia de xuat de tai, dy an thyc hien d dja ban ciia tinh.
+ Xay dyng chuang trinh nghien cuu khoa hoc phue vy phat trien kinh te - xa hdi cua tinh. Gan nghien cii'u khpa hpc vdi cac dy an diu tu Idn; long ghep eae nguon vdn de trien khai thye hien khao nghiem, xay dyng md hinh. Thu hut eae nguon lyc ben ngoai dau tu cho khoa hpe va eong nghe.
+ Tang cudng ap dung co ehe hd trg kinh phi de cae td ehiie KHCN va cac doanh nghiep diu tu trien khai CO hieu qua cac dy an san xuat thu nghiem, cac dy an chuyen giao edng nghe. Van dung ca che tai chinh ciia chuong trinh ung dung khoa hpe cong nghe phuc vu nong nghiep ndng thdn mien niii;
Nhung dy an thupc di^n xay dyng md hinh irng dung tien bo khoa hpc khdng phai thu hoi kinh phi.
+ Tham muu cho cac cap ed tham quyln dting kinh phi sy nghiep kinh te va cac nguon khae ho try va eho vay uu dai de cac doanh nghiep va hp nong dan trien khai cac dy an. Cac gidng cay eon sau khi khao nghiem thanh edng doanh nghiep dugc hudng uu dai ve chinh sach khuyen ndng ciia tinh.
(Xem tiep trang 16) Ban tin Khoa hpc vd Cong nghe sd 2/2011
Chuyin de Hogt dgng Nghiin cii-u khoa hpc
+ Budc diu da phan lap, tuyen chpn dugc 5 ehiing nam ttr eae cay Dd bau cd ngudn gdc Viet Nam. Da san xuat thir mpt sd ehe pham tren qui md phong thi nghiem, dap irng du eho nghien eim thirnghiem.
+ Da tiln hanh thir nghiem 4 dgt. Ket qua theo doi tbir nghiem kich thich tao tram d Son La eho thay: Nam da xam nhiem vao than eay Dd bau (thdi gian theo ddi ttr 3 den 18 thang), sy ehuyen hda ttr bieu bi lan sau dpe tbeo phan than gd eay Dd bau.
Mau sac tir mau trang-> trang nga -»vang - nau -. nau tham. Thir nghiem cam quan bang each ddt mau gd nhiem daed mtii thom dju.
+ Tren eo sd thir nghiem, da de xuat qui trinh thir nghiem kich thieh tao tram nhan tao tir cay Dd bau Son La.
+ Bing phuang phap GC/MS da xae djnh duge thanh phln hoa hpe eiia 2 mau tinh dau thu dugc bing each clt loi cudn hoi nude eua than go tuoi Do blu (Aquilaria sinensis Sprengel) duge thu vao 2 thdi diim trude va sau khi ed tae dpng. Ket qua eho thiy thanh phan ehinh eiia 2 mau tinh dau tuang doi khae biet. Kit qua nay hoan toan phii hgp vdi eae nghien cuu ve thanh phan tinh dau ciia loai Dd bau d cac nudc lang gieng da cdng bd.
+ Qua so sanh thanh phan bda hpc 2 mau tinh dau cho thay trong mau tinh dau thu vao thang 5/2010 xult hi?n cae secquitecpen nhu: a- beegamoten, a-humulen, eurdion eting vdi ham lugng dang kl mdt sl este: etyl pentadeeeanoat, metyl glieol phtalat, etyl lenoleat, mrtyl oetadeea-9,
I2-dienoat. Day la nhOng thanh phan tao nen mtii thom dae trung eiia tinh dau Dd bau, trong khi eae thanh pliln nay khdng cd mat trong tinh diu than gd tuoi thu vao thang 1.
+ Kit qua tham dd boat tinh sinh hpc cua cac dich cbilt ya cac chit phan lap dugc ttr than gd Dd blu cbo thiy: djch ebilt trong EtOAc, n-hexan va eae chit: ASB2D4.2, ASB2D6.2 deu eho boat tinh gay dpe tren ea ddng tl bao ung thu d ngudi: KB (md bieu bi), HepG2 (gan), MCf7 (vu), Lu (phdi). Trong dd boat tinh tot hon ea la can djeh chiet EtOAC va chit ASB2D6.2, chit ASB2DI0 ed the hien hoat tinh ddc tl bao vdi 3 ddng KB, MCF7 va Lu trong khi djch chiit trong butanol cd thi hien boat tinh gay dgc tl bao vdi 2 dong MCF7 va Lu.
-I- Bing cac phuong phap sle ky edt tren cac chit hip phu khae nhau va dung mdi thieh hpp da phan lap va xac dinh dugc eau triie eiia 6 chat la:
S y r i n g a r e s i n o l (1 - A S B 2 D 4 . 2 ) , ( E ) - N - feruloyltyramin (2-ASB2D6.I); (E)-N-[2-hidroxi- 2-(4- hidroxiphenyl)etyl]ferulamit (3- ASB2DI0);
( Z ) - N - [ 2 - b i d r o x i - 2 - ( 4 - hidroxiphenyl)etyl]ferulamit (4-ASB2DI0); Ancol dehidrodieoniferyl (5- ASB2D6.2); 5,4- ddimetoxitlavon-7-0-a-D-xilopiranozyl-(l#6)-a- D-glueopiranozit (6-ASB2DI5). Chit ky hieu la ASB2D13.1 (7) la mdt iriflophenon-2-O-rhamnozit gin vdi nhanh cd ehira maeb tetraol la mdt ehat co kha nang mdi, cau true day du dang dugc tiep tuc nghien eim.
Cay Dd tau A.sinensis va Do blii A.crassna la cay ed rat nhieu trien vpng pbat trien ben vtrng trong tuong lai d Son La, eae nganh chuc nang can tiep tuc theo doi qua trinh nhiem tram va nghien eim phat trien eae san pham khae ttr eay Dd tai Son La.
Hdi ddng Khoa hpe edng nghe tinh da nghiem thu ket qua nghien cuu de tai va danh gia, xep loai Kha.
Ngge Son
DAY MANH HOAT DONG NGHIEN CliU, l)NG DUNG KHOA HOC CONG NGHE...
' (Tiep theo trang 2)
+ Md rpng vi?c xay dung md hinh img dyng tien bp khoa hpe tren dja ban eae huy?n va Thanh phd, vting dpe dudng Qudc Id 6, vting Idng hd Thuy di?n Son La, Thuy dien Hda Binh, vting eao hien gidi.
-I- Nghien eim xay dyng quy ehe phdi hgp gitira CO quan thudng true Hdi ddng KHCN cap tinb va Hpi ddng KHCN cap nganh va don vj ehii tri de tai, du an trong viee ddn ddc thye bien sau khi de tai, dy an dugc UBND tinh phe duy^t.
-I- Nghien eiru doi mdi hinh thirc de xuat d5ng ky de tai, du an thyc hien hang n5m ttr de xuat dpc lap
thanh de xuat tren eo sd cac chuong trinh dai ban.
Viee day manh boat dpng nghien cim, ung dyng khoa hpe cong nghe tren dja ban tinh Son La trong thdi gian qua da gdp phan quan trpng khai thac tilm nang, the manh eua ttrng vting mien, md ra hudng ehuyen ddi ea eau san xuat trong ndng - lam nghiep, nang eao gia trj san xult edng nghiep, tao viec lam va tang thu nhap cho lao dpng, gdp phln x:oa ddi giam ngheo d khu vyc ndng thdn, dong thdi khlng dinh vj tri, vai tro va su tae ddng tich cue ciia KH&CN ddi vdi su phat trien kinh tl - xa hpi cua dja phuong./.
