www.sagadbl.com
Nota Kimia Tingkatan 5
Bab 1 - Kadar Tindak Balas (Ra
Kadar Tindak Balas
Tindak balas kimia (chemical reaction) sama, pada keadaan yang sesuai.
Kelajuan sesuatu tindak balas kimia itu d
Semasa tindak balas kimia, bahan tin terbentuk. Oleh itu, jumlah bahan tind meningkat, sebagaimana tindak-balasnya
Oleh itu, kadar tindak balas boleh ditentu
1. Kadar kehilangan bahan tindak b 2. Kadar pembentukan sesuatu hasil
Kadar tindak balas boleh ditakrifkan seb masa.
Kadar tindak balas juga boleh ditakrif
Kaedah mengukur kadar tindak balas
• Jumlah bahan tindak balas yang
jisim bahan atau kepekatan bahan
• Untuk tindak balas kimia yang m
yang dihasilkan per unit masa.
Tindak balas antara kalsium karbona Tindak balas antara kalsium karbonat (ke diwakili oleh persamaan berikut:
Cikgu Irwan
1
Balas (Rate of Reaction)
n) berlaku apabila bahan tindak balas (reactant)
u dipanggil kadar tindak balas (rate of reaction).
indak balas digunakan sehinggalah hasil tindak ndak balas akan berkurangan manakala jumlah
ya diteruskan.
ntukan oleh salah satu daripada cara-cara berikut:
balas, atau
sil tindak balas (product).
ebagai jumlah sesuatu bahan tindak balas yang dig
rifkan sebagai jumlah hasil tindak balas yang dipe
as.
digunakan atau hasil tindak balas yang diperoleh an tersebut.
g menghasilkan gas, kadar tindak balas boleh diu
at dan asid hidroklorik cair.
(kepingan kecil marmar) dan asid hidroklorik cair
gu Irwan@2013
nt) dicampurkan
bersama-ak balasnyanya (product) h hasil tindak balas akan
digunakan bagi setiap unit
iperolehi per unit masa.
lehi boleh diukur dari segi
diukur sebagai jumlah gas
CaCO (s) +
dimana;
CaCO (s) + 2HCl(aq) adalah bahan tinda CaCl (aq) + CO (g) +H O(l) adalah hasi
Semasa tindak balas, berlaku perubahan
• Jisim kalsium karbonat (bahan tin • Kepekatan asid hidroklorik (baha • Jumlah isipadu karbon dioksida (
Oleh itu, kadar tindak balas antara kalsiu
1. Penurunan dalam jisim kalsium k 2. Peningkatan dalam isipadu karbo
Iaitu,
Kadar tindak balas adalah berkadar song
Tindak balas adalah pantas jika ia men adalah perlahan jika ia mengambil masa
Selain daripada perubahan dalam jisim perubahan lain yang dapat diperhatikan a
1. Perubahan warna.
2. Pembentukan mendakan.
Oleh itu, masa yang diambil untuk warna terbentuk boleh digunakan untuk mengu
Unit-unit yang digunakan untuk kadar tin
2
+ 2HCl(aq) CaCl (aq) + CO (g) +H O(l)
dak balas, dan asil tindak balas.
n yang dapat dilihat seperti berikut:
tindak balas) berkurangan. han tindak balas) berkurangan.
a (hasil tindak balas) yang dihasilkan meningkat.
sium karbonat dan asid hidroklorik boleh ditentuk
karbonat per unit masa, atau bon dioksida per unit masa.
atau
ngsang dengan masa yang diambil bagi tindak bal
engambil masa yang singkat untuk disiapkan. S sa yang panjang bagi suatu tindak balas itu iselesa
m bahan tindak balas atau perubahan dalam ispa n adalah seperti berikut:
rna sesuatu bahan tindak balas itu berubah atau jum gukur kadar tindak balas.
tindak balas bergantung kepada perubahan yang d
ukan dengan mengukur:
alas itu selesai.
. Sebaliknya, tindak balas saikan/dilengkapkan.
padu gas yang dihasilkan,
jumlah mendakan
www.sagadbl.com Cikgu Irwan@2013
3 • cm per unit masa (saat atau minit) untuk gas.
• g per unit masa atau mol per unit masa untuk bahan tindak balas pepejal.
• mol dm per unit masa bagi bahan tindak balas dalam larutan akueus (aqueous solution).
Tindak balas kimia yang berlainan berlaku pada kadar yang berbeza. Sebahagian tindak balas berlaku dengan cepat/pantas dan ada juga yang berlaku secara perlahan.
Bab 2 - Sebatian Karbon (Carbon Compounds)
Sebatian Karbon
Sebatian karbon (carbon compounds) merupakan sebatian yang mengandungi unsur karbon sebagai unsur juzuknya (constituents).
Hampir semua makanan merupakan sebatian karbon, misalnya karbohidrat, protein, lemak, dan vitamin.
Sebatian karbon dikelaskan kepada:
1. Sebatian organik (organic compound) 2. Sebatian tak organik (inorganic compound)
Sebatian organik dan sebatian tak organik
Sebatian organik merupakan sebatian karbon yang berasal daripada haiwan dan tumbuhan. Contohnya;
• Petroleum dan gas asli yang mempunyai unsur juzuk karbon dan hidrogen.
• Kanji, alkohol, gula, dan lemak yang mempunyai unsur juzuk karbon, hidrogen dan oksigen.
Sebatian tak organik merupakan sebatian yang bukan berasal daripada hidupan.
Walaupun hampir semua sebatian karbon dikelaskan sebagai sebatian organik, sebatian karbon yang berikut tergolong dalam kumpulan sebatian tak organik:
• Karbon monoksida, CO • Karbon dioksida, CO • Karbon disulfida, CS
• Sebatian karonat dan bikarbonat: kalsium karbonat, CaCO , dan natrium bikarbonat, NaHCO . • Sebatian karbida (carbide): kalsium karbida, Ca C.
• Sebatian sianat (cyanate) dan tiosianat (thiocyanate): natrium sianat, NaCN, dan natrium tiosianat,
4
Sebatian karbon
1) Sebatian organik
Semua sebatian karbon kecuali
• CO , CO • CS
• Sebatian karbonat, CO , dan bikarbonat, HCO • Sebatian sianida (cyanide), CN , dan tiosianat, SCN • Sebatian karbida, C
2) Sebatian tak organik
• Batu batan seperti sebatian silikat (silicate). • Bijih logam seperti kasiterit.
• Asid mineral seperti asid sulfurik.
Semua sebatian organik terbakar dengan lengkap dalam bekalan gas oksigen yang berlebihan untuk menghasilkan gas karbon dioksida dan air sahaja.
Sebatian organik terbakar dengan tidak lengkap dalam bekalan gas oksigen yang terhad untuk menghasilkan campuran jelaga (karbon), karbon monoksida, karbon dioksida, dan air.
Hidrokarbon
Pada amnya, sebatian organik dikelaskan kepada hidrokarbon dan bukan hidrokarbon.
Hidrokarbon (hydrocarbon) adalah sebatian organik yang terdiri daripada unsur karbon dan unsur hidrogen sahaja. Atom karbon dan atom hidrogen dalam sebatian hidrokarbon diikat bersama-sama melalui ikatan kovalen (covalent bonds).
Hidrokarbon tepu ialah hidrokarbon dengan atom karbonnya terikat kepada atom yang lain melalui ikatan kovalen yang tunggal (single covalent bonds).
www.sagadbl.com Cikgu Irwan@2013
5
Hidrokarbon tak tepu ialah hidrokarbon yang mengandungi sekurang-kurangnya satu ikatan ganda dua (double bond) atau ikatan ganda tiga (triple bond) antara atom-atom karbon dalam molekul itu.
Pembentukan dua ikatan tunggal dan satu ikatan ganda dua.
Pembentukan satu ikatan tunggal dan satu ikatan ganda tiga.
Sebatian organik
1. Hidrokarbon (Unsur karbon dan hidrogen sahaja). i) Alkana (alkanes)
ii) Alkena (alkenes)
2. Bukan hidrokarbon (Unsur karbon, hidrogen dan unsur lain) i) Alkohol
ii) Asid Karbosilik iii) Ester
Sumber utama hidrokarbon ialah petroleum.
Petroleum merupakan cecair hitam yang sangat pekat dan melekit. Bahan ini wujud secara semulajadi sebagai minyak mineral dalam lapisan-lapisan kerak bumi.
Bab 3 - Pengoksidaan dan Penurunan (Oxidation and Reduction)
Tindak Balas Redoks
6
Apabila sesuatu bahan dioksidakan dalam tindak balas redoks, sesuatu bahan yang lain akan diturunkan ataupun dengan yang sebaliknya.
Agen pengoksidaan (oxidizing agent) ialah bahan yang mengoksidakan bahan tindak balas yang lain. Dalam suatu tindak balas redoks, agen pengoksidaan mengalami proses penurunan supaya dapat mengoksidakan bahan yang lain.
Agen penurunan (reducing agent) ialah bahan yang menurunkan bahan tindak balas yang lain. Dalam suatu tindak balas redoks, agen penurunan mengalami proses pengoksidaan supaya dapat menurunkan bahan yang lain.
Pengoksidaan (oxidation) ialah suatu proses yang melibatkan
• penambahan oksigen, atau • kehilangan hidrogen, atau • kehilangan elektron, atau
• penambahan nombor pengoksidaan (keadaan pengoksidaan) bagi unsur-unsur yang terlibat dalam
sesuatu tindak balas.
Penurunan (reduction) ialah suatu proses yang melibatkan
• kehilangan oksigen, atau • penambahan hidrogen, atau • penambahan elektron, atau
• pengurangan nombor pengoksidaan bagi unsur-unsur yang terlibat dalam sesuatu tindak balas.
Bagi menjelaskan pengertian pengoksidaan dan penurunan, perbincangan boleh dibuat terhadap tiga (03) aspek, iaitu;
1. Kehilangan dan penambahan oksigen atau hidrogen. 2. Pemindahan elektron.
www.sagadbl.com Cikgu Irwan@2013
