PROSES
PROSES PEMBUATPEMBUATAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGIAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGI (Priacanthus(Priacanthus tayenus)
tayenus) DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. REJOWINANGUN, KEC. KOTAGEDE, YOGYAKARTA REJOWINANGUN, KEC. KOTAGEDE, YOGYAKARTA
PRAKTEK KERJA MAGANG PRAKTEK KERJA MAGANG
PROGRAM STUDI TEKNOLOGI HASIL PERIKANAN PROGRAM STUDI TEKNOLOGI HASIL PERIKANAN JURUSAN MANAJ
JURUSAN MANAJEMEN SUMEMEN SUMBERDABERDAYYA PERAIRANA PERAIRAN
Oleh : Oleh : SYAFIRA AFIATI SYAFIRA AFIATI NIM. 1! NIM. 1!"#"$""11"#"$""111"$11"$1 FAKUL
FAKULTATAS PES PERIKANAN DAN RIKANAN DAN ILMU KELILMU KELAUTAUTANAN UNI%ERSITAS BRAWIJAYA
UNI%ERSITAS BRAWIJAYA MALANG
PROSES
PROSES PEMBUATPEMBUATAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGIAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGI (Priacanthus(Priacanthus tayenus)
tayenus) DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. REJOWINANGUN, KEC. KOTAGEDE, YOGYAKARTA REJOWINANGUN, KEC. KOTAGEDE, YOGYAKARTA
PRAKTEK KERJA MAGANG PRAKTEK KERJA MAGANG
PROGRAM STUDI TEKNOLOGI HASIL PERIKANAN PROGRAM STUDI TEKNOLOGI HASIL PERIKANAN JURUSAN MANAJ
JURUSAN MANAJEMEN SUMEMEN SUMBERDABERDAYYA PERAIRANA PERAIRAN
Se()*)+ S)l)h S) S)/) 0
Se()*)+ S)l)h S) S)/) 0 Me/)+h Gel)/ S)/2)0) Pe/+)0)0 3+Me/)+h Gel)/ S)/2)0) Pe/+)0)0 3+ F)l)4 Pe/+)0)0 3)0 Il5 Kel))0
F)l)4 Pe/+)0)0 3)0 Il5 Kel))0 U0+6e/4+)4 B/)7+2)) U0+6e/4+)4 B/)7+2)) Oleh : Oleh : SYAFIRA AFIATI SYAFIRA AFIATI NIM. 1! NIM. 1!"#"$""11"#"$""111"$11"$1 FAKUL
FAKULTATAS PES PERIKANAN DAN RIKANAN DAN ILMU KELILMU KELAUTAUTANAN UNI%ERSITAS BRAWIJAYA UNI%ERSITAS BRAWIJAYA MALANG MALANG &"1' &"1'
PROSES
PROSES PEMBUATPEMBUATAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGIAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGI (Priacanthus(Priacanthus tayenus)
tayenus) DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. REJOWINANGUN, KEC. KOTAGEDE, YOGYAKARTA REJOWINANGUN, KEC. KOTAGEDE, YOGYAKARTA
PRAKTEK KERJA MAGANG PRAKTEK KERJA MAGANG
PROGRAM STUDI TEKNOLOGI HASIL PERIKANAN PROGRAM STUDI TEKNOLOGI HASIL PERIKANAN JURUSAN MANAJ
JURUSAN MANAJEMEN SUMEMEN SUMBERDABERDAYYA PERAIRANA PERAIRAN
Se()*)+ S)l)h S) S)/) 0
Se()*)+ S)l)h S) S)/) 0 Me/)+h Gel)/ S)/2)0) Pe/+)0)0 3+Me/)+h Gel)/ S)/2)0) Pe/+)0)0 3+ F)l)4 Pe/+)0)0 3)0 Il5 Kel))0
F)l)4 Pe/+)0)0 3)0 Il5 Kel))0 U0+6e/4+)4 B/)7+2)) U0+6e/4+)4 B/)7+2)) Oleh : Oleh : SYAFIRA AFIATI SYAFIRA AFIATI NIM. 1! NIM. 1!"#"$""11"#"$""111"$11"$1 FAKUL
FAKULTATAS PES PERIKANAN DAN RIKANAN DAN ILMU KELILMU KELAUTAUTANAN UNI%ERSITAS BRAWIJAYA UNI%ERSITAS BRAWIJAYA MALANG MALANG &"1' &"1'
LAPORAN PRAKTEK KERJA MAGANG LAPORAN PRAKTEK KERJA MAGANG
PROSES
PROSES PEMBUATPEMBUATAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGIAN OTAK-OTAK IKAN SWANGGI (Priacanthus tayenus)(Priacanthus tayenus) DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. REJOWINANGUN, KEC. DI UKM FANIA FOOD GEDONGKUNING, KEL. REJOWINANGUN, KEC.
KOTAGEDE, YOGYAKARTA KOTAGEDE, YOGYAKARTA Oleh : Oleh : SYAFIRA AFIATI SYAFIRA AFIATI NIM. 1! NIM. 1!"#"$""11"#"$""111"$11"$1
Tel)h 3+8e/)h)0)0 3+3e8)0 Pe5(+5(+0* P)3) T)0**)l Tel)h 3+8e/)h)0)0 3+3e8)0 Pe5(+5(+0* P)3) T)0**)l
3)0 3+0)))0 Tel)h Me5e0h+ S)/) 3)0 3+0)))0 Tel)h Me5e0h+ S)/) Me0*e)h+, Me0e2+, Me0*e)h+, Me0e2+, K Kee) ) JJ//44))00 DD9944ee0 0 PPee55((++55((++00** D
D//. I/. I/. A. A/0/0+0* +0* W+W+ll2e2e0* E0* E))7)7)++, MS, MS;; DD//. I/. I/. T. T++++ D D7+ S7+ Sll+4+4++))++, MP, MP;; N
NIIP P ..11<<==&&""##""! ! 11<<##==""$ $ & & """"11 NIIPN P. . 11<<!!##11&&$$1 1 11<<##==""1 1 & & """"&& T
T))00***)*)l : >l : >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>> TT))00****))l : >l : >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>> >
1 1
KATA PENGANTAR
DAFTAR ISI
Hal
LAPORAN PRAKTEK KERJA MAGANG...i
RINGKASAN...ii KATA PENGANTAR...iii DAFTAR ISI...iv DAFTAR TABEL...vii DAFTAR GAMBAR...viii DAFTAR LAMPIRAN...ix 1. PENDAHULUAN...1 1.1 Latar Bla!a"#...1
1.2 Ma!$%& &a" T%'%a"...2
1.3 K#%"aa"...3
1.( )a!t% &a" T*+at Pla!$a"aa"...( 2. METODE DAN TEKNIK PENGAMBILAN DATA..., 2.1 Mt-& P"&!ata" Pra!t! Kr'a Ma#a"#..., 2.2 T!"i! P"#a*ila" Data..., 2.2.1 Data Pri*r.../ 2.2.1.1 O$rva$i.../ 2.2.1.2 I"trvi0 )a0a"ara... 2.2.1.3 Parti$i+a$i A!ti4... 2.2.1.( D-!%*"ta$i... 2.2.2 Data S!%"&r...5
3. KEADAAN UMUM LOKASI TEMPAT KERJA MAGANG...6
3.1 Ka&aa" U*%* Dara7 U$a7a...6
3.1.1 L-!a$i &a" Lta! G-#ra4i$...6
3.1.2 K-"&i$i P"&%&%!...18
3.2 Ka&aa" U*%* T*+at U$a7a...18
3.2.1 S'ara7 Pr!*a"#a" U$a7a...18
3.2.2 L-!a$i &a" Tata Lta! U$a7a...12
3.2.3 Str%!t%r Or#a"i$a$i U"it U$a7a...1(
3.2.( Kt"a#a!r'aa" &a" K$'a7traa"...1(
3.2., Sara"a Pr-&%!$i...1,
3.2.,.1 Ba"#%"a"...1,
(. PROSES PEMBUATAN PRODUK...16
(.1 Pr-$$ P*%ata" Ota!9-ta! I!a" S0a"##i (Priachantus tayenus)...16
(.2 Pr$ia+a" Ba7a" Ba!%...28
(.3 Pr$ia+a" Ba7a" Ta*a7a"...21
(.3.1 Gara*...21 (.3.2 G%la...22 (.3.3 Ba0a"# P%ti7...22 (.3.( Da%" Ba0a"#...22 (.3., E$ Bat%...23 (.3./ Mi":a! G-r"#...23 (.3. S-&a K%...2( (.3.5 T+%"# Tri#%...2( (.3.6 T+%"# Ta+i-!a...2, (.3.18 T+%"# P"#":al...2, (.( P*"t%!a" A&-"a"...2/ (., P"ta!a" A&-"a"...2/ (./ Pr%$a"...2 (. P"#*a$a"...25 (.5 P":i*+a"a"...26 (.6 R"&*"...26 ,. PENGUJIAN MUTU...38 ,.1 A"ali$a Pr-!$i*at...38 ,.1.1 Ka&ar Pr-ti"...31 ,.1.2 Ka&ar L*a!...31 ,.1.3 Ka&ar Air...32 ,.1.( Ka&ar A%...32 1.1.1 Ka&ar Kar-7i&rat...32
/. SANITASI DAN H;GIENE...3(
/.1 Sa"ita$i &a" H:#i" Ba7a" Ba!% &a" Ba7a" Ta*a7a"...3(
/.2 Sa"ita$i &a" H:#i" Pralata"...3,
/.3 Sa"ita$i &a" H:#i" Air...3/
/.( Sa"ita$i &a" H:#i" P!r'a...35
/., Sa"ita$i &a" H:#i" Li"#!%"#a"...(8
/./ Sa"ita$i &a" H:#i" Pr-&%! A!7ir...(1
. ANALISA USAHA...(2
.1 M-&al...(2
.2 Bia:a Pr-&%!$i...(2
.2.1 Bia:a Tta+ <Fix& =-$t>...(2
.2.2 Bia:a Ti&a! Tta+ <?arial =-$t>...(2
.3 K%"t%"#a"...(2
.( R= Rati-...(2
., A"ali$a Bra! Ev"t P-i"t <BEP>...(2
5. KESIMPULAN DAN SARAN...(3
5.1 K$i*+%la"...(3
5.2 Sara"...(3 DAFTAR PUSTAKA...(( LAMPIRAN... (,
DAFTAR TABEL
Hal Tal 1 Pralata" Pa&a Pr-$$ Pr-&%!$i Ota!9-ta! I!a" &i UKM Fa"ia F--&. .. .1/ Tal 2 Ka"&%"#a" Gi@i I!a" S0a"##i &i UKM Fa"ia F--& &a" P*a"&i"#.. ..28 Tal 3 A"ali$aPr-!$i*at Pr-&%! Ota!9Ota! &a" P*a"&i"#... ...31
DAFTAR GAMBAR
Hal
Ga*ar 1 Str%!t%r Or#a"i$a$i UKM Fa"ia F--&...1(
Ga*ar 2 Dia#ra* Alir Pr-$$ P*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i &i UKM Fa"ia F--&... 16
Ga*ar 3 L%*ata" Da#i"# I!a" S0a"##i (Priachantus tayenus)...28
Ga*ar ( P"a*+%ra" a&-"a" ta7a+ I...2/
Ga*ar , P"a*+%ra" a&-"a" ta7a+ II...2/
Ga*ar / P"ta!a" A&-"a" -ta!9-ta!...2
Ga*ar Pr-$$ Pr%$a" -ta!9-ta!...2
Ga*ar 5 Pr-$$ P"iri$a" -ta!9-ta!...2
Ga*ar 6 Pr-$$ P"#*a$a" -ta! -ta! i!a" $0a"##i...25
Ga*ar 18 !*a$a" -ta! -ta! &i seal *"##%"a!a" sealer ...25
Ga*ar 11 -ta! -ta! i!a" $0a"##i &i$i*+a" &ala* 4r@r...26
DAFTAR LAMPIRAN
La*+ira" 1 Pta L-!a$i R%*a7 Pr-&%!$i UKM Fa"ia F--&...(5 La*+ira" 2 La:-%t R%*a7 Pr-&%!$i UKM Fa"ia F--&...(6 La*+ira" 3 Ha$il U'i Pr-!$i*at Ota!9-ta! I!a" S0a"##i < Priacanthus tayenus>.,1 La*+ira" ( Pr-$&%r U'i Ka&ar Pr-ti"...,2 La*+ira" , Pr-$&%r U'i Ka&ar L*a!...,( La*+ira" / Pr-$&%r U'i Ka&ar Air...,, La*+ira" Pr-$&%r U'i Ka&ar A%...,/ La*+ira" 5 Pri"ia" M-&al I"v$ta$i &i UKM Fa"ia F--&..., La*+ira" 6 Pri"ia" Bia:a Pr-&%!$i Pa&a P*%ata" Ota!9-ta! I!a" S0a"##i &i UKM Fa"ia F--&...,5 La*+ira" 18 Pr7it%"#a" A"ali$a U$a7a Pa&a P*%ata" Ota!9-ta! I!a"
S0a"##i &i UKM Fa"ia F--&...,6
1. PENDAHULUAN
1.1 L))/ Bel))0*
I"&-"$ia &a+at &iri!a" '%l%!a" $a#ai "#ara *ariti* :a"# &ia+it -l7 $a*%&ra l%a$ :a"# **ili!i $%*r &a:a +ri!a"a" rli*+a7 r%a7.Bra#a* '"i$ +r-&%! +ri!a"a" &i#%"a!a" &ala* +a$ar &-*$ti! &a" +a$ar !$+-r.I"&%$tri +ri!a"a" $a#ai $%*r :a"# r"ilai ti"##i a#i +r!-"-*ia" $rta &a+at &i'a&i!a" $a#ai +":&ia +a"#a" :a"# *"#a"&%"# +r-ti" <#i@i> :a"# ti"##i +%la. I!a" S0a"##i *r%+a!a" $ala7 $at% i!a" &*r$al :a"# %*%*":a *"&ia*i +raira" &a$ar ata% &ara7 rat%. I!a" $0a"##i tr*a$%! ! &ala* i!a" !-"-*i$ +"ti"# &i La%t =i"a Slata". <Ri4ai 2812>.
Slai" +-t"$i +ri!a"a"":a :a"# $a"#at ai! 7a$il +ri!a"a" I"&-"$ia ai! &ala* "t%! $#ar *a%+%" r"t%! -la7a" '%#a $*a!i" &i*i"ati. Na*%" a&a +r*a$ala7a" :a"# trlta! +a&a +r-&%! &ala* "t%! $#ar :a"# &a+at *"#ala*i !*%"&%ra" *%t% &"#a" +at. Ol7 !ar"a it% &i+rl%!a" $%at% ara +"a"#a"a" a#ar i!a" tta+ $#ar ata% &ala* "t%! -la7a". =ara :a"# &a+at &i#%"a!a" :ait% &"#a" *"#a0t!a" &a" *"#-la7":a :a"# $ara !-"-*i$ a!a" **ri!a" "ilai ta*a7 +a&a +r-&%!. <A7*a& et al., 2812>.
=ara +"a"#a"a" +ri!a"a" &a+at &ila!%!a" &"#a" **%at ra#ai -la7a" i!a" &a" &i!*a$ &"#a" !*a$a" :a"# t+at $7i"##a &a+at &i$i*+a" &ala* 'a"#!a 0a!t% :a"# la*a. P"#-la7a" tr$%t ia$a":a *"'a&i a7a" $t"#a7 'a&i *a%+%" :a"# $%&a7 'a&i. Sala7 $at% -"t-7 +r-&%! +ri!a"a" :a"# $%&a7 'a&i :ait% -ta!-ta! i!a".
Ota!9-ta! i!a" %"t%! $aat i"i &i I"&-"$ia $%&a7 a":a! tr$ar &i ra#ai &ara7 &a" *%&a7 &i&a+at!a" !ar"a -ta!9-ta! i!a" **ili!i ra$a 1
:a"# "a! &a" 7ar#a :a"# %!%+ *%ra7 $7i"##a -ta!9-ta! i!a" &i$%!ai -l7 *a$:ara!at I"&-"$ia. Ba7a" a!% %ta*a -ta!9-ta! i!a" a&ala7 &a#i"# i!a" $#ar "a*%" &ala* +r-$$ +*%ata"":a &ita*a7!a" ra#ai a7a" lai" a#ar &a#i"# i!a" tr$%t i$a *"'a&i -ta!9-ta! i!a" <P%tra et, al . 281,>. Ota!9 -ta! *r%+a!a" *-&i4i!a$i +r-&%! -la7a" a"tara a$- &a" !a*a-!-. Ma$:ara!at +a&a %*%*":a tla7 *"#"al -ta!9-ta! !ar"a ra$a":a :a"# "a! &a" ara +"#-la7a"":a :a"# %!%+ $&r7a"a. P"#-la7a" -ta!9-ta! &ila!%!a" &"#a" ara +"#%!%$a" +*a"##a"#a" &a" +"##-r"#a". U*%*":a i!a" :a"# ia$a &i#%"a!a" %"t%! **%at -ta!9-ta! a&ala7 i!a" la%t. P*%ata" -ta!9-ta! ti&a! 'a%7 r&a &"#a" +*%ata" *a!a"a" :a"# ra7a" &a$ar $%ri*i $+rti a$- "%##t $-$i$ *+!9*+! &a" lai"9lai". <N%r'a"a7 et, al., 288,>
T%'%a" I!a" S0a"##i &i'a&i!a" +r-&%! -la7a" -ta!9-ta! i!a" :ait% *"#a7 !*%"&%ra" *%t% $rta *"a*a7 "ilai '%al &"#a" a&a":a +r-&%! 'a&i. I!a" $0a"##i i"i '%#a *a$i7 l%* a":a! :a"# **a"4aat!a"":a.
S7i"##a &"#a" a&a":a &ivr$i4i!a$i +r-&%! &ari i!a" $0a"##i ata% :a"# &i!"al &"#a" "a*a l-!al":a :ait% i!a" *ata -*- &i7ara+!a" *"'a&i li7 a":a! &i*i"ati -l7 *a$:ara!at &a" tri+ta":a #"ra$i I"&-"$ia :a"# #*ar *a!a" i!a".
1.& M)43 3)0 T2)0
Ma!$%& &ari &ila!$a"a!a"":a Pra!t! Kr'a Ma#a"# <PKM> i"i a&ala7 %"t%! *"#ta7%i &a" **+la'ari $ara la"#$%"# +r-$$ +r-&%!$i &a" +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i &i UKM Fa"ia F--& ;-#:a!arta.
T%'%a" +la!$a"aa" Pra!t! Kr'a Ma#a"# <PKM> i"i a"tara lai" %"t%!C 9 M*+la'ari +r-$$ +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i <Priachantus
9 M"#a*ati +r-$$ +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i $rta $a"ita$i &a" 7:#i" +r-&%! &a" li"#!%"#a"
9 M*+r-l7 !tra*+ila" t!"i$ +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i *%lai a7a" a!% 7i"##a *"'a&i +r-&%! a!7ir
9 M"#ta7%i !a"&%"#a" #i@i &ari Ota!9Ota! I!a" S0a"##i *lal%i a"ali$i$ +r-!$i*at
1.$ Ke*0))0
K#%"aa" +ra!t! !r'a *a#a"# i"i a&ala7 a#ar *a7a$i$0a &a+at *"a*a7 +"#ta7%a" &a" !tra*+ila" $rta **+r-l7 #a*ara" :a"# ":ata *"#"ai +r-$$ +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i $7i"##a &a+at *"ra+!a" t-ri :a"# tla7 &i&a+at &i +r!%lia7a" +a&a !r'a *a#a"#. Slai" it% %"t%! *"#ta7%i !a"&%"#a" #i@i :a"# &i&a+at &ari +r-$$ +*%ata" Ota!9 Ota! I!a" S0a"##i $&a"#!a" la+-ra" &a+at r#%"a a#i C
a. L*a#a A!a&*i$ <Ma7a$i$0a &a" Pr#%r%a" Ti"##i> $a#ai i"4-r*a$i !il*%a" %"t%! *"a*a7 0a0a$a" +"#ta7%a" &a"" !tra*+ila" &ala* +"#*a"#a" il*% *a7a$i$0a &"#a" ara **+la'ari %$a7a !la$ *""#a7 $rta *lati7 !*a"&iria" *a7a$i$0a &ala* !r'a &i la+a"#. . P"#%$a7a $a#ai a7a" altr"ati4 %"t%! &i'a&i!a" *a$%!a" &a" i"4-r*a$i
&ala* %+a:a +"i"#!ata" &a" +"#*a"#a" %$a7a +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i $rta &a+at **ri!a" *a"4aat $a#ai a7a" +rti*a"#a" &ala* *"i"#!at!a" 4!ti4ita$ %$a7a.
. Ma$:ara!at $a#ai *&ia i"4-r*a$i +*a"4aata" i!a" S0a"##i r%+a -ta!9-ta! *"i"#!at!a" "ilai !-"-*i$ &ari -ta!9-ta! i!a".
1. W) 3)0 Te58) Pel)4)0))0
Pra!t! Kr'a Ma#a"# <PKM> a!a" &ila!$a"a!a" +a&a ta"##al 18 J%li $a*+ai &"#a" 12 A#%$t%$ 281. Pra!t! Kr'a Ma#a"# i"i &ila!$a"a!a" &i UKM Fa"ia F--& ;-#:a!arta.
&. METODE DAN TEKNIK PENGAMBILAN DATA
&.1 Me93e Pe03e))0 P/)e Ke/2) M)*)0*
Mt-& +"#a*ila" &ata :a"# &i#%"a!a" +a&a +la!$a"aa" +ra!t! !r'a *a#a"# i"i a&ala7 *t-& &$!ri+$i. M"%r%t S%r:a"a <2818> Mt-& D$!ri+ti4 :ait% *t-& :a"# &i#%"a!a" %"t%! *"ari %"$%r9%"$%r iri9iri $i4at9 $i4at $%at% 4"-*"a. Mt-& i"i &i*%lai &"#a" *"#%*+%l!a" &ata *"#a"ali$i$ &ata &a" *"#i"tr+r$ta$i!a"":a.Mt-& &$!ri+ti4 &ala* +la!$a"aa"":a &ila!%!a" &"#a" t!"i! $%rv: $t%&i !a$%$ <&a!a" &"#a" $%at% !a$%$> $t%&i !-*+arati4 $t%&i t"ta"# 0a!t% &a" #ra! a"ali$i$ ti"#!a7 la!% &a" a"ali$i$ &-!%*"tr.
Dala* *"&$!ri+$i!a" ara +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i &i%t%7!a" &ata +ri*r &a" &ata $!%"&r. Dala* !#iata" Pra!t! Kr'a Ma#a"# <PKM> i"i 7al97al :a"# a!a" &i&$!ri+$i!a" a"tara lai" !a&aa" %*%* $ara"a &a" +ra$ara"a &ala* +r-$$ +r-&%!$i +r-$$ +*%ata" Ota!9Ota! I!a" S0a"##i &ari +"a"#a"a" a0al $a*+ai +*a$ara" $a"ita$i &a" 7:#i" t*+at %$a7a &a" li"#!%"#a" $!itar t*+at %$a7a. Hal97al tr$%t &i!ta7%i *lal%i !#iata" -$rva$i 0a0a"ara +arti$i+a$i &a" &-!%*"ta$i.
&.& Te0+ Pe0*)5(+l)0 D))
T!"i! +"#%*+%la" &ata &ala* +"litia" :a"# %ta*a a&ala7 -$rva$i +arti$i+ati4 &a" 0a0a"ara *"&ala* &ita*a7 !a'ia" &-!%*" :a"# rt%'%a" ti&a! 7a":a %"t%! *"##ali &ata tta+i '%#a %"t%! *"#%"#!a+ *a!"a :a"# tr!a"&%"# &ala* latar +"litia". Dala* *la!%!a" -$rva$i +arti$i+ati4 +"liti r+ra" a!ti4 &ala* !#iata" &i la+a"# $7i"##a +"liti &"#a" *%&a7 *"#a*ati !ar"a ra%r &"#a" :a"# &itliti. P"##%"aa" 7!li$t 7a":a ,
$a#ai +l"#!a+ %ta*a":a a&ala7 **%at atata" la+a"#a" :a"# tr&iri &ari atata" &$!ri+ti4 :a"# ri$i #a*ara" t*+at -ra"# &a" !#iata"":a tr*a$%! +*iaraa" &a" !$+r$i":a $rta atata" r4l!ti4 :a"# ri$i +"&a+at #a#a$a" &a" !$i*+%la" $*"tara +"liti $rta r"a"a ri!%t":a. Dala* 0a0a"ara *"&ala* $ai!":a &i#%"a!a" 0a0a"ara tr%!a :a"# &a+at $ara ll%a$a *"##ali &ata $l"#!a+ *%"#!i" &a" $&ala* *%"#!i" $7i"##a +*a7a*a" +"liti tr7a&a+ 4"-*"a :a"# a&a $$%ai &"#a" +*a7a*a" +ara +la!% it% $"&iri 'i!a +rl% &ia"t% alat +r!a* <D'ala"i 2813>.
Data :a"# &ia*il +a&a Pra!t! Kr'a Ma#a"# t"ta"# +r-$$ +"#-la7a" I!a" S0a"##i <Priacanthus tayenus> *"'a&i Ota!9-ta! &i UKM Fa"ia F--& ;-#:a!arta *li+%ti &ata +ri*r &a" &ata $!%"&r.
&.&.1 D)) P/+5e/
Data +ri*r :a"# &ia*il &ala* Pra!t! Kr'a Ma#a"# i"i *li+%ti $'ara7 &a" +r!*a"#a" +r%$a7aa" '"i$ &a" '%*la7 +ralata" $rta ara +"#-+ra$ia" +ralata" +r-$$ +*%ata" -ta!9-ta! i!a" S0a"##i +r*-&ala" ia:a +r-&%!$i +"&a+ata" ata% +"ri*aa" &ara7 &a" ra"tai +*a$ara" -ta!9-ta! i!a" S0a"##i !a&aa" +r%$a7aa" t"a#a !r'a :a"# **a"t% +r-$$ +*%ata" -ta!9-ta! i!a" S0a"##i *a"a'*" +r%$a7aa" $rta +r*a$ala7a" :a"# &i7a&a+i -l7 +r%$a7aa".
&.&.1.1 O(4e/6)4+
M"%r%t D'ala"i <2813> O$rva$i ra$al &ari !ata -$rvati-" :a"# rarti +"#a*ata". Mt-& -$rva$i &ila!%!a" &"#a" ara *"#a*ati +rila!% !'a&ia" ata% !#iata" -ra"# ata% $!l-*+-! -ra"# :a"# &itliti. !*%&ia"*"atat 7a$il +"#a*ata" tr$%t %"t%! *"#ta7%i a+a :a"# $"ar":a tr'a&i. D"#a" +"#a*ata" +"liti &a+at *li7at !'a&ia"
$a#ai*a"a $%:! :a"# &ia*ati *"#ala*i":a *"a"#!a+ *ra$a!a" 4"-*"a $$%ai +"#rtia" $%:! &a" -:! :a"# &itliti. Dala* Pra!t! Kr'a Ma#a"# -$rva$i tr$%t &ila!%!a" tr7a&a+ *t-& :a"# &i#%"a!a" &ala* +r-$$ +*%ata" -ta!9-ta! i!a" S0a"##i &ari a0al +r-$$ $a*+ai a!7ir +r-$$.
&.&.1.& I0e/6+e7 ? W)7)0@)/)
)a0a"ara i"i *r%+a!a" $%at% *t-& r&ial-# &"#a" +i7a! %$a7a +"#-la7a" -ta!9-ta! i!a" S0a"##i :ait% UKM Fa"ia F--& ;-#:a!arta &a" *a$:ara!at :a"# trliat &ala* %$a7a +"#-la7a" Ota!9-ta!. Hal9 7al :a"# &ita":a!a" &ala* +r-$$ 0a0a"ara *li+%ti !a&aa" %*%* +r%$a7aa" &a" 7al97al :a"# r7%%"#a" &"#a" +r-$$ +r-&%!$i 4a$ilita$ $rta $i$t* $a"ita$i &a" 7:#i" :a"# &itra+!a" $la*a +r-$$ +r-&%!$i.
&.&.1.$ P)/+4+8)4+ A+
Parti$i+a$i a!ti4 &ila!%!a" &"#a" *"#i!%ti ra+a ta7a+ &ari +r-$$ +r-&%!$i *%lai &ari +"ri*aa" a7a" a!% $a*+ai ! +r-&%!$i a!7ir !7%$%$":a +a&a -ta!9-ta! i!a" S0a"##i.
&.&.1. D95e0)4+
T!"i! &-!%*"ta$i a&ala7 t!"i! *"#%*+%l!a" &ata &"#a" ara *"#%*+%l!a" #a*ar. T!"i! i"i 7a":a &i#%"a!a" %"t%! **+r!%at &ata9&ata :a"# tla7 &ia*il &"#a" *"##%"a!a" t!"i! +"#a*ila" &ata $l%*":a. K#iata" &-!%*"ta$i +a&a Pra!t! Kr'a Ma#a"# I"i tr%ta*a *li+%ti +r-$$ +"#-la7a" a7a" a!% 7i"##a *"'a&i -ta!9-ta! i!a" S0a"##i :a"# $ia+ &i+a$ar!a".
&.&.& D)) Se03e/
Data $!%"&r a&ala7 &ata :a"# %!a" &i%$a7a!a" $"&iri +"#%*+%la"":a -l7 +"liti *i$al":a &ari ir- $tati$ti! *a'ala7 !tra"#a"9 !tra"#a" ata% +%li!a$i lai"":a. Data i"tr"al *r%+a!a" &ata :a"# &i+r-l7 &ari &ala* l-!a$i Pra!t! Kr'a Ma#a"# :ait% UKM Fa"ia F--& ;-#:a!arta :a"# *li+%tiC lta! #-#ra4i$ +r%$a7aa" $tr%!t%r -r#a"i$a$i +r%$a7aa" l-!a$i &a" tata lta! +r%$a7aa" !a&aa" t"a#a !r'a &a" $ar":a +r-&%!$i +a&a +ri-& %la" &a" ta7%". Data !$tr"al *r%+a!a" &ata :a"# &i+r-l7 &ari +i7a! l%ar &ari l*a#a +*ri"ta7a" l*a#a $0a$ta $rta *a$:ara!at :a"# tr!ait &ala* %$a7a +*%ata" -ta!9-ta! S0a"##i.
$. KEADAAN UMUM LOKASI TEMPAT KERJA MAGANG
$.1 Ke)3))0 U55 D)e/)h U4)h)
$.1.1 L9)4+ 3)0 Le) Ge9*/)+4
UKM Fa"ia F--& rt*+at &i Jala" S*a"#% K G9 1 N-. 1/ RT. 83 R). 81 G&-"#!%"i"# Kl%ra7a" R'-0i"a"#%" Ka*ata" K-ta#& K-ta ;-#:a!arta Dara7 I$ti*0a ;-#:a!arta. R%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& trlta! $!itar 288 *tr &ari 'ala" ra:a K%$%*a"#ara t+at":a &i a"tara +*%!i*a" +"&%&%! !l%ra7a" R'-0i"a"#%" &a" r$la7a" &"#a" Ma$'i& ;a%*i# <;a:a$a" U*at I$la* G&-"#!%"i"#>. U"t%! Pta L-!a$i &a+at &ili7at +a&a La*+ira" 1. Bata$ r%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& :ait% C
Sla7 Barat C Kl%ra7a" Pr"##a" Kl%ra7a" )ar%"#-t- Kl%ra7a" M%'a*%'%
Sla7 Ti*%r C D$a Ba"#%"ta+a" Kl%ra7a" P%ra:a" Sla7 Slata" C Kl%ra7a" Pr"##a"
Sla7 Utara C D$a Ba"#%"ta+a"
R'-0i"a"#%" *r%+a!a" $%a7 !l%ra7a" :a"# trlta! &i Ka*ata" K-ta#& :a"# *r%+a!a" +rata$a" a"tara K-ta ;-#:a!arta &"#a" Ka%+at" Ba"t%l. Kl%ra7a" R'-0i"a"#%" *r%+a!a" &atara" r"&a7 :a"# trlta! +a&a !ti"##ia" 113 *tr &ari +r*%!aa" la%t. Sara #-#ra4i$ !l%ra7a" R'-0i"a"#%" trlta! &i a#ia" +ali"# ti*%r K-ta
;-#:a!arta !l%ra7a" i"i trlta! +a&a 118 -2(16 118-25,3 BT &a"
8-(625 9 8-1,2( LS r$%7% %&ara rata9rata *a!$i*%* 32-= &a"
*i"i*%* 21-=. Dara7 K-ta#& i"i tr*a$%! &ara7 &"#a" %ra7 7%'a" :a"# ti"##i a":a!":a %ra7 7%'a" &i &ara7 i"i $$ar 3888 **ta7%". 6
Trti"##i +a&a %la" Fr%ari $!itar 2(( ** tr"&a7 +a&a %la" A#%$t%$ :ait% 8 **.
$.1.& K903+4+ Pe033
P"&%&%! &i !l%ra7a" R'-0i"a"#%" *a:-rita$ r*ata +"a7aria" $a#ai %r%7 +ari! 0ira$0a$ta &a" $"i*a". Kar"a l-!a$i":a :a"# &!at &"#a" !a*+%$9!a*+%$ $ar a":a! +%la &ari *a$:ara!at !l%ra7a" R'-0i"a"#%" :a"# r+r-4$i $a#ai +"'%al *a!a"a" ata%+%" %$a7a9%$a7a +rta!a". Ha":a $a#ia" !il $a'a +"&%&%! !l%ra7a" R'-0i"a"#%" r+r-4$i $a#ai &-!tr #%r% &a" +#a0ai "#ri $i+il.
Di!ar"a!a" l-!a$i !al%ra7a" R'-0i"a"#%" :a"# &!at &"#a" l-!a$i +ari0i$ata $+rti !%" i"ata"# G*iral-!a *a$:ara!at &i R'-0i"a"#%" li7 "&r%"# !r'a &i i&a"# +ari0i$ata &ari+a&a &i i&a"# +ri!a"a" !la%ta". Dita*a7 K-ta ;-#:a!arta :a"# **ili!i l-!a$i +ari0i$ata :a"# a":a! *":ra+ t%ri$ $*a!i" *"a*a7 &a:a tari! *a$:ara!at %"t%! **%!a %$a7a :a"# rl-!a$i &i $!itar t*+at 0i$ata. S7i"##a r&a*+a! +%la !+a&a *a$:ara!at R'-0i"a"#%" :a"# l%* trlal% a":a! **+%":ai %$a7a +"#-la7a" !-*-&ita$ +ri!a"a".
$.& Ke)3))0 U55 Te58) U4)h)
$.&.1 Se2)/)h Pe/e5()0*)0 U4)h)
UKM Fa"ia F--& a&ala7 $%a7 a&a" %$a7a $!ala *""#a7 :a"# r#ra! &i i&a"# +"#-la7a" +a"#a" ra7a" &a$ar !-*-&ita$ +ri!a"a" $+rti i!a" r%*+%t la%t %&a"# va""a*i %*i &a" $a#ai":a. UKM Fa"ia F--& &i&iri!a" +a&a %la" J%"i ta7%" 2885 -l7 i% Ha"i K%$&ar:a"ti SE $-ra"# i$tri &ari a+a! Hari S%$a"t- $!ali#%$ i% &ari &%a a"a! :a"# la7ir &i K%&%$ Ja0a T"#a7. Fa"ia F--& rt*+at &i Kl%ra7a" R'-0i"a"#%"
Ka*ata" K-ta#& K-ta ;-#:a!arta Dara7 I$ti*0a ;-#:a!arta t+at":a Ka*ata" K-ta#& K-ta ;-#:a!arta Dara7 I$ti*0a ;-#:a!arta t+at":a &i $la7 *a$'i& ;a%*i# <;a:a$a
&i $la7 *a$'i& ;a%*i# <;a:a$a" U*at I$la* G&-"#!%"i"#>. R"&a7":a" U*at I$la* G&-"#!%"i"#>. R"&a7":a *i"at !-"$%*$i i!a" &i Dara7 I$ti*0a
*i"at !-"$%*$i i!a" &i Dara7 I$ti*0a ;-#:a!arta **%at i% Ha"i;-#:a!arta **%at i% Ha"i K%$&ar
K%$&ar:a"ti *:a"ti *"#"#*a"*a"#!a" #!a" %$a7a"%$a7a":a :a $a#a$a#ai i +"#-la+"#-la7 7 7a$i7a$il l +ri!a+ri!a"a""a" *
*"'"'a&a&i i +r+r-&-&%!9%!9+r+r-&-&%! %! :a:a"# "# lala:a:a! ! &i!&i!-"$-"$%*%*$i $i :a":a"# # &a&a+a+at t *"*"%"%"'a'a"#"# !%t%7a" +r-ti" 70a"i $la
!%t%7a" +r-ti" 70a"i $lai" &ari &a#i"# a:a* *a% +%" $a+i ata% !a*i"#.i" &ari &a#i"# a:a* *a% +%" $a+i ata% !a*i"#. UKM Fa"ia F--& +a&a a0al":a <ta7%" 2885> 7a":a *"#-la7 i!a" UKM Fa"ia F--& +a&a a0al":a <ta7%" 2885> 7a":a *"#-la7 i!a" *"'a&i -ta!9-ta! a"&
*"'a&i -ta!9-ta! a"&"#. P*%ata" -ta!9-ta! a"&"# "#. P*%ata" -ta!9-ta! a"&"# +%" +a&a a0al":a+%" +a&a a0al":a ti&a
ti&a! ! %"t%"t%! %! &i'&i'%al%al 7a"7a":a :a $$ata$ ata$ 7-i 7-i *"*"#-l#-la7 a7 i!ai!a" " *"*"'a&'a&i i -ta!-ta!9-t9-ta!a! a"&"#
a"&"# &a" *"#i$i 0a!t% l%a"# $a'a. Saat *a$i7 *"'a&i !ar:a0a" $%a7&a" *"#i$i 0a!t% l%a"# $a'a. Saat *a$i7 *"'a&i !ar:a0a" $%a7 !a"t-r &i$it%la7 a0al % Ha"i **+r!"al!a" -ta!9-ta! a"&"# %ata"":a !a"t-r &i$it%la7 a0al % Ha"i **+r!"al!a" -ta!9-ta! a"&"# %ata"":a !+a&a t*a" !a"t-r. Kti!a -ta!9-ta! a"&"# %
!+a&a t*a" !a"t-r. Kti!a -ta!9-ta! a"&"# %ata" ata" i% Ha"i $lal% lari$i% Ha"i $lal% lari$ &a" 7ai$ !*%&ia" i% Ha"i r7"ti !r'a &a" *%lai
&a" 7ai$ !*%&ia" i% Ha"i r7"ti !r'a &a" *%lai $ri%$ &i $ri%$ &i i&a"#i&a"# +"#-l
+"#-la7a" i!a". K$%lita" &ala* a7a" i!a". K$%lita" &ala* 7al +r-&%!$i **%at i% 7al +r-&%!$i **%at i% Ha"i *r!r%tHa"i *r!r%t &%a -ra"# !ar:a0a" :a"#
&%a -ra"# !ar:a0a" :a"# !r'a **a"t% !r'a **a"t% +*%ata" -ta!9-ta! +*%ata" -ta!9-ta! &a"&a" $a#ai t"a#a +"'%al <$al$> &"#a" $i$t* &--r t- &--r &ari r%*a79r%*a7 $a#ai t"a#a +"'%al <$al$> &"#a" $i$t* &--r t- &--r &ari r%*a79r%*a7 tta"#
tta"##a $a*+ai #a $a*+ai ! ! $!-la79$!-la79$!-la$!-la7. 7. Pr-&%Pr-&%!$i !$i -ta!9-t-ta!9-ta !$aat a !$aat it% *a$i7it% *a$i7 &ila!%!a" &i r%*a7 !-$9!-$a" :a"# lia% t*+ati.
&ila!%!a" &i r%*a7 !-$9!-$a" :a"# lia% t*+ati.
Si$t* +"'%ala" :a"# +a&a a0al":a &ila!%!a" &"#a" &--r t- &--r Si$t* +"'%ala" :a"# +a&a a0al":a &ila!%!a" &"#a" &--r t- &--r *%lai r!*
*%lai r!*a"# *"'a&i $i$t* a#". A#" a"# *"'a&i $i$t* a#". A#" &ari UKM &ari UKM Fa"ia F--&Fa"ia F--& **a$ar!a" ra#ai +r-&%! -la7a" i!a" ! r%*a7 $a!it 7-tl $!-la7a" **a$ar!a" ra#ai +r-&%! -la7a" i!a" ! r%*a7 $a!it 7-tl $!-la7a" &a" +"#%$a7a atri"# :a"# a&a &i ;-#:a!arta. Stla7 $%!$$ *"#%a$ai &a" +"#%$a7a atri"# :a"# a&a &i ;-#:a!arta. Stla7 $%!$$ *"#%a$ai +a$ar a!7ir":a UKM Fa"ia F--& *%lai &i!"al *a$:ara!at l%a$ &a" !ia" +a$ar a!7ir":a UKM Fa"ia F--& *%lai &i!"al *a$:ara!at l%a$ &a" !ia" r!*a"# :a"# +a&a a0al":a t"a#a !r'a 7a":a &%a -ra"#
r!*a"# :a"# +a&a a0al":a t"a#a !r'a 7a":a &%a -ra"# $!ara"#$!ara"# '%*la7
'%*la7 t"a#a t"a#a !r'a":a !r'a":a $%&a7 $%&a7 *"a+ai *"a+ai 18 18 -ra"# -ra"# :a"# :a"# tr&iri tr&iri &ari &ari 2 2 -ra"#-ra"# t"a#a la!i9la!i $a#ai +"#*a$ &a" +*a$ara" $rta 5 -ra"# +r*+%a" t"a#a la!i9la!i $a#ai +"#*a$ &a" +*a$ara" $rta 5 -ra"# +r*+%a"
1 111
$a#ai t"a#a +r-&%!$i. Hi"##a a!7ir":a $aat i"i +r-&%!9+r-&%! UKM Fa"ia $a#ai t"a#a +r-&%!$i. Hi"##a a!7ir":a $aat i"i +r-&%!9+r-&%! UKM Fa"ia F--& $%&a7 tr$ar &i
F--& $%&a7 tr$ar &i !-ta9!-ta $ar $+rti !-ta9!-ta $ar $+rti S-l- PatS-l- Pati K%&%$i K%&%$ Ba"&% Ba"&%"#"# B-#-r D+-! =i*a7i S*ara"# =ir-" Mala"# Bali &a" lai" $a#ai":a. B-#-r D+-! =i*a7i S*ara"# =ir-" Mala"# Bali &a" lai" $a#ai":a.
UKM Fa"ia F--& +%" !ia" r!*a"# &a" $aat i"i tla7 *a*+% UKM Fa"ia F--& +%" !ia" r!*a"# &a" $aat i"i tla7 *a*+% **+r
**+r-&%!$i $a":-&%!$i $a":a! 2( a! 2( *aa*aa* * +r-&%+r-&%! ! -la7a-la7a" i!a" " i!a" &a" / &a" / +r-&%! -la7a"+r-&%! -la7a" a:a*. S7i"##a $aat i"i UKM Fa"ia F--& tla7 **+%":ai r%*a7 +r-&%!$i a:a*. S7i"##a $aat i"i UKM Fa"ia F--& tla7 **+%":ai r%*a7 +r-&%!$i $"&iri &a" tla7 **ili!i Srti4i!at Halal &ari Ma'li$ Ula*a I"&-"$ia SKP $"&iri &a" tla7 **ili!i Srti4i!at Halal &ari Ma'li$ Ula*a I"&-"$ia SKP <S
<Srtirti4i!at 4i!at KlKla:aa:a!a" !a" P"P"#-l#-la7aa7a"> "> K*K*"t"triaria" " KlaKla%ta%ta" " &a" &a" PrPri!ai!a"a""a" Srti4i!at Ka*a"a" Pa"#a"
Srti4i!at Ka*a"a" Pa"#a" Ba&a" P"#a0a$ Oat &a" Ma!a"a" <BPOM>Ba&a" P"#a0a$ Oat &a" Ma!a"a" <BPOM> &a" P9IRT. S7i"##a +r-&%!9+r-&%! :a"# &i7a$il!a" $%&a7 *a*+% r$ai"# &a" P9IRT. S7i"##a +r-&%!9+r-&%! :a"# &i7a$il!a" $%&a7 *a*+% r$ai"# &"#a" +r-&%! &ari +ari!9+ari! +"#-la7a" !-*-&ita$ +ri!a"a" :a"# a&a &i &"#a" +r-&%! &ari +ari!9+ari! +"#-la7a" !-*-&ita$ +ri!a"a" :a"# a&a &i I"&-"$ia.
I"&-"$ia.
$.
$.&.&.&& L9L9))4+ 34+ 3)0 T)0 T))) Le) Le)) U4 U4)h)h))
R%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& trlta! &i Jala" S*a"#% KG91 N-. R%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& trlta! &i Jala" S*a"#% KG91 N-. 1/ RT. 83 R)
1/ RT. 83 R). 81 Kl%ra7a" R'-0i"a"#%" Ka*ata" K-ta#& K-ta. 81 Kl%ra7a" R'-0i"a"#%" Ka*ata" K-ta#& K-ta ;-#:a!arta Dara7 I$ti*0a ;-#:a!arta $la7 *a$'i& ;a%*i# <;a:a$a" ;-#:a!arta Dara7 I$ti*0a ;-#:a!arta $la7 *a$'i& ;a%*i# <;a:a$a" U*at I$la*
U*at I$la* G&-"G&-"#!%"i#!%"i"#>. R%*a7 +r-&%!$i i"i "#>. R%*a7 +r-&%!$i i"i rla"rla"tai 2 tai 2 &"#a" '%*la7&"#a" '%*la7 r%a"#
r%a"#a" &i a" &i la"tai ata$ $a":a! / r%a"#a" &a" &i la"tai &a$ar tr&a+at 3la"tai ata$ $a":a! / r%a"#a" &a" &i la"tai &a$ar tr&a+at 3 r%a"#a". Di la"tai ata$
r%a"#a". Di la"tai ata$ tr&iri &ari r%a"# ta*% r%a"# +"#*a$a" r%a"# &i$+la:tr&iri &ari r%a"# ta*% r%a"# +"#*a$a" r%a"# &i$+la:
+r-+r-&%! &%! 'a&i'a&i #%&#%&a"# a"# !*!*a$aa$a" " r%ar%a"# "# i$tii$tira7ra7at at $ta$ta4 4 &a" &a" !a*!a*ar ar *a"*a"&i.&i. S&a"#!a" &i la"tai a0a7 <&a$ar> tr&iri &ari r
S&a"#!a" &i la"tai a0a7 <&a$ar> tr&iri &ari r %a"# l-!r ti* *a$a! r%a"#%a"# l-!r ti* *a$a! r%a"# +r-&%!$i &a" r%a"# +":i*+a"a" +ralata" +"#-la7a". U"t%! li7 'la$":a +r-&%!$i &a" r%a"# +":i*+a"a" +ralata" +"#-la7a". U"t%! li7 'la$":a &a+at &ili7at +a&a La*+ira" 2.
&a+at &ili7at +a&a La*+ira" 2.
P""t%a" la:-%t r%a"#a" &i r%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& $%&a7 P""t%a" la:-%t r%a"#a" &i r%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& $%&a7 %!%+ ai! !ar"a tla7 **
r%a"# tr$%t &a+at *"#a7 tr'a&i":a !-"ta*i"a$i a7a" !i*ia :a"# a&a r%a"# tr$%t &a+at *"#a7 tr'a&i":a !-"ta*i"a$i a7a" !i*ia :a"# a&a &i !a*ar *a"&i
&i !a*ar *a"&i :a"# *%"#!i" r+i:a"# *%"#!i" r+i"&a7 ! "&a7 ! *a!a"*a!a"a". Slai" it% a". Slai" it% tata lta!tata lta! r%a"# +r-&%!$i":a $%&a7 $$%ai al%r +r-$$ +"#-la7a" +ri!a"a"
r%a"# +r-&%!$i":a $%&a7 $$%ai al%r +r-$$ +"#-la7a" +ri!a"a" :a"#:a"# **"t%! $%at% #ari$ +ra!ita" *
**"t%! $%at% #ari$ +ra!ita" *%lai &ari +"ri*aa" a7a" a!% t*+at%lai &ari +"ri*aa" a7a" a!% t*+at +"%ia" &a" +r-$$9+r-$$ lai"":a $
+"%ia" &a" +r-$$9+r-$$ lai"":a $7i"##a trla!$a"a +r-$$ +r-&%!$i7i"##a trla!$a"a +r-$$ +r-&%!$i :a"# la"ar &a" 4i$i".
:a"# la"ar &a" 4i$i". Di r%*a7
Di r%*a7 +r-&%+r-&%!$i +%" !$i +%" ara +"#-laara +"#-la7a" +r-&%! !ri"# 7a" +r-&%! !ri"# &i+i$a&i+i$a7!a"7!a" &"#a" ara +"#-la7a" +r-&%! a$a7 $7i"##a ti&a! $ali"# **+"#ar%7i &"#a" ara +"#-la7a" +r-&%! a$a7 $7i"##a ti&a! $ali"# **+"#ar%7i +r-$$
+r-$$":a. R%a"# ":a. R%a"# ta*% ta*% trltrlta! ta! r$r$la7a" &"#a" la7a" &"#a" r%a"# &i$+la: +r-&%!r%a"# &i$+la: +r-&%! $7i"##a $tia+ ta*% :a"# &ata"# i$a *li7at9li7at $ara la"#$%"# a"!a $7i"##a $tia+ ta*% :a"# &ata"# i$a *li7at9li7at $ara la"#$%"# a"!a +r-&%
+r-&%! ! 7a$il -la7a" UKM 7a$il -la7a" UKM Fa"ia F--&. S*"tara it% Fa"ia F--&. S*"tara it% r%a"# +"#*r%a"# +"#*a$a"a$a" r
r&!&!ataata" " &"&"#a" #a" r%ar%a"# "# +":+":i*+i*+a"aa"a" " +r-+r-&%! &%! &i &i 4r4r@@r r $7i$7i"##"##a a ti&ati&a!! **rl%!a" 'ara! :a"# 'a%7 $aat +r-&%! :a"# tla7 &i!*a$ 7"&a! &i$i*+a" **rl%!a" 'ara! :a"# 'a%7 $aat +r-&%! :a"# tla7 &i!*a$ 7"&a! &i$i*+a" &i l*ari +"&i"#i". Jara! &ari 'ala" ra:a ! r%*a7 +r-&%!$i 7a":a $!itar 288 &i l*ari +"&i"#i". Jara! &ari 'ala" ra:a ! r%*a7 +r-&%!$i 7a":a $!itar 288 *tr $7i"##a **%&a7!a" +"&ata"#a" a7a" a!% &a" tra"$+-rta$i *tr $7i"##a **%&a7!a" +"&ata"#a" a7a" a!% &a" tra"$+-rta$i +"
+"#ir#iri*ai*a" " araara"#. "#. SlSlai" ai" it%it% r%*ar%*a7 7 +r-+r-&%!$&%!$i i rr$$lala7a" 7a" &"&"#a"#a" +r$a0a7a" **%at %&ara $#ar &a+at *a$%! !
+r$a0a7a" **%at %&ara $#ar &a+at *a$%! ! &ala* r%a"# +r-&%!$i.&ala* r%a"# +r-&%!$i. A&a":a +
A&a":a +"#7%%"# <ta"##a> "#7%%"# <ta"##a> &a" &a" +i"t% +i"t% !l%ar !l%ar *a$%! *a$%! :a"# :a"# r'%*la7 r'%*la7 22 &i la"tai &a$ar **%&a7!a" +!r'a &ala* a!$$":a. R%a"# +r-&%!$i":a +%" &i la"tai &a$ar **%&a7!a" +!r'a &ala* a!$$":a. R%a"# +r-&%!$i":a +%" &il"#!a+i &"#a" v"tila$i %&ara :a"# ai! $7i"##a +!r'a ti&a! *ra$a &il"#!a+i &"#a" v"tila$i %&ara :a"# ai! $7i"##a +!r'a ti&a! *ra$a !+a"
!+a"a$a" $aat a$a" $aat !r'!r'a. a. PltaPlta!a" alat !a" alat +r-&%+r-&%!$i &a" !$i &a" #%&a"# a7a"9a7a#%&a"# a7a"9a7a"" &!a
&!at t &"#a" r%a"# +r-&%!$i $7i"##a 'ara! +i"&a7 a7a" &"#a" r%a"# +r-&%!$i $7i"##a 'ara! +i"&a7 a7a" ! r%a"#! r%a"# +"#-la7a" $7i"##a 4i$i" 0a!t%. P"#at%ra" la:-%t r%*a7 +r-&%!$i UKM +"#-la7a" $7i"##a 4i$i" 0a!t%. P"#at%ra" la:-%t r%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& $%&a7
Fa"ia F--& $%&a7 &i&$ai" $&*i!ia" r%+a &a" $%&a7 li7 ai! &ari r%*a7&i&$ai" $&*i!ia" r%+a &a" $%&a7 li7 ai! &ari r%*a7 +r-&%!$i $l%*":a.
+r-&%!$i $l%*":a.
13 13
$.&.$ S// O/*)0+4)4+ U0+ U4)h)
UKM Fa"ia F--& *r%+a!a" %$a7a *ili! +r$-ra"#a" :a"# tla7 r&iri $'a! ta7%" 2885 :a"# tla7 **ili!i a":a! t"a#a !r'a. T"a#a !r'a UKM Fa"ia F--& &ir!r%t &ari +"&%&%! $!itar !l%ra7a" R'-0i"a"#%" :a"# r%$ia a"tara 2, $a*+ai (8 ta7%" :a"# &ia#i ! &ala* ra+a t%#a$ +"ti"# $la*a 'ala"":a +r-&%!$i. Dir!r%t":a t"a#a !r'a "-" 9+r-&%!ti4 &ila!%!a" %"t%! **4a$ilita$i +ara i% r%*a7 ta"##a :a"# ti&a! **ili!i +!r'aa" &il%ar. Hal i"i &ila!%!a" %"t%! *":ra+ t"a#a !r'a :a"# ti&a! **ili!i !$*+ata" %"t%! !r'a &i %$ia :a"# $%&a7 ti&a! la#i +r-&%!ti4.
$.&. Kee0)*)e/2))0 3)0 Ke4e2)he/))0
UKM Fa"ia F--& $aat i"i **+%":ai t"a#a !r'a $a":a! 18 -ra"# :a"# tr&iri &ari +*ili! UKM 1 -ra"# la!i9la!i $a#ai &i$tri%t-r &i t*+at9 t*+at $trat#i$ K-ta ;-#:a!arta $!ali#%$ +a!a#i"# <+"#*a$a"> +r-&%! $l%* &i+a$ar!a". 1 -ra"# la!i9la!i $a#ai *a"a'r +*a$ara" :a"# rt%#a$ *"#l-la 0$it *"#at%r 4a!t%r +"'%ala" &a" *"atat +"#l%ara" &a" +*a$%!a" ara"#. S&a"#!a" -ra"# la#i $a#ai ti* +r-&%!$i :a"# $*%a":a a&ala7 i%9i% :a"# ti"##al &i &ara7 $!itar r%*a7 +r-&%!$i UKM Fa"ia F--& :a"# r%$ia $!itar 2,9(8 ta7%" :a"# tr#a%"#
DIREKTUR (Hani Kusdaryant, SE)
MANAJER PRODUKSI (Sumiyem) MANAJER MUTU (Jumiat) MANAJER PENGEMASAN (Heru in!"r") MANAJER PEMASARAN
(Hari Susan!", SE)
TIM PENGO#AH Sar$i!ri %atni Jumarni Iin Indarsi& Rini
+r*+%a" :a"# %!a" %$ia +r-&%!ti4 la#i !ar"a rt%'%a" *":ra+ t"a#a !r'a &a" $!ali#%$ %"t%! *"#i$i 0a!t% l%a"# *r!a.
Si$t* +"#%+a7a" t"a#a !r'a &i UKM Fa"ia F--& &ila!%!a" $ara 7aria" :a"# &iri!a" $tla7 +r-$$ +r-&%!$i $l$ai. P"#%+a7a" &iri!a" $ara *i"##%a" &i7it%"# R+. (,.8889 %"t%! $at% r$+ +r-&%!$i. Bia$a":a $at% 7ari i$a **+r-&%!$i $a*+ai 12 r$+ :a"# &ia#i ! &ala* r$+ +r-&%! !ri"# &a" a$a7. D"#a" $i$t* +"#%+a7a" 7aria" i"i *"'a&i!a" t"a#a !r'a &i UKM Fa"ia F--& i$a *"&a+at +"#7a$ila" +a$ti %"t%! $tia+ *i"##%":a $7i"##a &a+at la"#$%"# &i#%"a!a" %"t%! * *"%7i !%t%7a" $7ari97ari +!r'a. U"t%! 7aria"":a +!r'a '%#a *"&a+at!a" %a"# *a!a" $$ar R+. 18.8889. A+aila &ata"# 7ari lara" ia$a":a +!r'a &iri T%"'a"#a" Hari Ra:a <THR>.
$.&.! S)/)0) P/934+ $.&.!.1 B)0*0)0
Ba"#%"a" :a"# &i#%"a!a" &ala* +r-$$ +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i &i UKM Fa"ia F--& i"i **ili!i %!%ra" &"#a" l%a$ la"tai ata$ <56*2>
&a" la"tai a0a7 <(,*2>. F%"#$i a"#%"a" +a&a la"tai a0a7 a&ala7 %"t%!
*"#r'a!a" +r-$$ +r-&%!$i &ari +"ri*aa" a7a" a!% $a*+ai +r-$$ +r-&%!$i $&a"#!a" 4%"#$i a"#%"a" +a&a la"tai ata$ a&ala7 %"t%! *"#r'a!a" +r-$$ +"#*a$a" $rta +":i*+a"a"":a. Ba"#%"a" i"i trlta! &i Jala" S*a"#% KG91 N-. 1/ RT. 83 R). 81 Kl%ra7a" R'-0i"a"#%" Ka*ata" K-ta#& K-ta ;-#:a!arta Dara7 I$ti*0a ;-#:a!arta. Ba"#%"a" i"i '%#a 7a":a r'ara! $!itar 288* &ari 'ala" ra:a $7i"##a **+r*%&a7 &ala* *la!%!a" +"&i$tri%$ia" a7a" a!%. Ba"#%"a" i"i r"t%! r%*a7 ia$a &"#a" &i"&i"# &ari at% t-" rata+ #"ti"# &"#a" la"tai !ra*i!. P*a#ia" r%a"# +r-&%!$i &ila!%!a" r&a$ar!a" al%r +r-&%!$i":a.
$.&.!.& Pe/)l))0 P)3) P/94e4 Pe5())0
Dala* +*%ata" Ota!9-ta! i!a" S0a"##i +ralata" :a"# &i#%"a!a" :ait% #a%"#a" a"tara +ralata" *-&r" &"#a" +ralata" r%*a7 ta"##a. Pralata" &a+at **a"t% +r-$$ +"#-la7a" %"t%! *"#%a7 $%at% a7a" +ri!a"a" *"'a&i +r-&%! :a"# &ii"#i"!a". P"'la$a" *"#"ai +ralata" :a"# &i#%"a!a" $la*a +r-$$ +r-&%!$i -ta!9-ta! i!a" $rta #a*ar '%*la7 &a" 4%"#$i":a a"tara lai" &a+at &ili7at +a&a tal 1.
Tal 1 Pralata" Pa&a Pr-$$ Pr-&%!$i Ota!9-ta! I!a" &i UKM Fa"ia F--&
N-. Na*a Alat J%*la7 F%"#$i
1.
Silent Cutter
1
U"t%! *"a*+%r!a" $*%a a7a" +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i <Priachantus tayenus>.
2. S-lt
3
U"t%! **i"&a7!a" a&-"a" &ari silent cutter ! &ala* a$!-* *a%+%" &ari &ala* a$!-* ! +la$ti! $#iti#a.
3.
a$!-*
1
Sa#ai 0a&a7 a&-"a" $tla7 +r-$$ +"a*+%ra" a7a" a!% &a" a7a" ta*a7a"
(.
Pi$a%
1
U"t%! **a"t% *lta!!a" ta!a" -ta!9-ta! ! &ala* +a"i %"t%! &ir%$
,.
Tal"a"
2
Sa#ai 0a&a7 +"ta!a" a&-"a" -ta! -ta! i!a" $0a"##i
/.
&a"&a"#+a"i
1
U"t%! *r%$ -ta!9-ta! i!a" $0a"##i
.
$r-!
1 U"t%! **a"t% *"#a*il -ta!9-ta! i!a" $0a"##i :a"# $%&a7 *ata"#
5.
!-*+-r
1 Sa#ai $%*r +a"a$ :a"# &i#%"a!a" %"t%! *r%$ -ta! -ta! i!a" $0a"##i
6.
Ga$ l+i'i
1
Sa#ai $%*r a7a" a!ar !-*+-r :a"# &i#%"a!a" %"t%! *r%$ -ta! -ta! i!a" $0a"##i
18.
!ra"'a"#
1
Sa#ai 0a&a7 $aat +"iri$a" -ta! -ta! i!a" $0a"##i
11. ti*a"#a" &%&%! 1 U"t%! *"i*a"# rat -ta!9-ta!
i!a" &ala* !*a$a" 12.
$alr
1
U"t%! **a"t% *"%t%+ ata% *ra+at!a" !*a$a" -ta! -ta! i!a" $0a"##i
13. 1
alat a+ ta"##al
!a&al%0ar$a 1
U"t%! **ri i"4-r*a$i ta"##al !a&al%0ar$a +a&a !*a$a" -ta! -ta! i!a" $0a"##i
1(. 1
1 U"t%! *":i*+a" +r-&%! -ta! -ta! i!a" $0a"##i :a"# tla7 &i!*a$
. PROSES PEMBUATAN PRODUK
.1 P/94e4 Pe5())0 O)-9) I)0 S7)0**+ (Priachantus tayenus)
P*%ata" +r-&%! -ta!9-ta! i!a" $0a"#i *li+%ti +r$ia+a" a7a" a!% +r$ia+a" a7a" ta*a7a" +*%ata" a&-"a" +"ta!a" a&-"a" +r%$a" &a" +"#*a$a". Dia#ra* alir +r-$$ +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a##i &i UKM Fa"ia F--& &a+at &ili7at +a&a Ga*ar 2.
16 #uma!an da'in' Ian
S$an''i K' (*** 'ram)
Garam + sdm (+* 'r) Gu-a +. sdm (* 'r) a$an' /ut& * siun' S"da ue sd! (0 'r) Te/un' Pen'enya- sdm (1 'r) Es 2a!u se3uu/nya Pen3am/uran ad"nan I Pen3am/uran ad"nan II Te/un' !eri'u (** 'r) Te/un' !a/i"a (+45* 'r) Minya '"ren' 5 sdm (5* m-) Daun 2a$an'
se3uu/nya Pen3e!aan ad"nan
Pere2usan
Pen'emasan
Penyim/anan
O!a6"!a Ian S$an''i
.& Pe/4+)8)0 B)h)0 B)
Ba7a" a!% +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i :ait% &a#i"# i!a" $0a"##i (Priachantus tayenus). Ba7a" a!% tr$%t &i&a+at &ari T*+at Plla"#a" I!a" <TPI> J%0a"a Pati Ja0a T"#a7. I% Ha"i ia$a":a **$a" 188 K# i!a" $0a"##i i"i $%&a7 &ala* "t%! l%*ata" &a#i"# :a"# &i+$a" l0at travl ! TPI J%0a"a &"#a" 7ar#a R+ 3/.8889 $& R+ (2.8889 <+r K#>. l%*ata" &a#i"# i!a" $0a"##i &a+at &ili7at &i Ga*ar 3.
T)(el & K)030*)0 G++ I)0 S7)0**+ 3+ UKM F)0+) F993 3)0 Pe5()03+0*
K-*+-"" Ha$il <>
Ka&ar Air 5/3
Ka&ar Pr-ti" 161/
Ka&ar A% 11/
Ka&ar L*a! 8,(
Kar-7i&rat (by different) 8,1
G)5()/ $ L5))0 D)*+0* I)0 S7)0**+ (Priachantus tayenus)
S%*rC UKM Fa"ia F--& 281
I!a" *ata #-:a"# ata% $0a"##i <Priachantus tayenus> **ili!i &a#i"# :a"# r0ar"a +%ti7 $7i"##a &a+at &i-la7 *"'a&i ra#ai *aa* +r-&%! $+rti $%ri*i. S%ri*i &i&4i"i$i!a" $a#ai l%*ata" &a#i"# i!a" :a"# tla7 *"#ala*i +r-$$ +"#7ila"#a" t%la"# &a" $a#ia" !-*+-"" lar%t air &a"
l*a! *lal%i +"%ia" &"#a" air $7i"##a &i$%t $a#ai !-"$"trat a$a7 +r-ti" *:-4iril &ari &a#i"# i!a" <A$t%ti et al 281(>.
.$ Pe/4+)8)0 B)h)0 T)5()h)0
Ba7a" ta*a7a" +a"#a" M"%r%t P%tra et al . <281,> *r%+a!a" a7a" :a"# ia$a":a ti&a! &i#%"a!a" $a#ai *a!a"a" tta+i &ita*a7!a" ! &ala* +"#-la7a" *a!a"a" $%+a:a *"'a&i li7 ai!. U"t%! &i&a+at!a" -ta!9-ta! i!a" :a"# r!%alita$ &i%t%7!a" +r+a&%a" a"tara a7a" a!%":a &"#a" a7a" ta*a7a"":a :a"# t+at a#ar *"'a&i -ta!9-ta! i!a" :a"# r!%alita$. Ba7a" ta*a7a" +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i a"tara lai"C #ara* #%la a0a"# +%ti7 &a%" a0a"# $ at% *i":a! #-r"# a!i"# $-&a t+%"# tri#% t+%"# ta+i-!a &a" t+%"# +"#":al. Di*a"a $*%a a7a" ta*a7a" &ala* +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i &i&a+at &ari Pa$ar G&-"#!%"i"# :a"# 'ara!":a $!itar ,8 *tr &ari UKM Fa"ia F--&.
.$.1 G)/)5
Gara* &ita*a7!a" &ala* +*%ata" -ta!9-ta! 4%"#$i":a %"t%! *"a*a7!a" ra$a #%ri7 +"#%ra"#a" air +"#7ila"#a" l"&ir &ara7 &a" !-t-ra" lai" &ari &a#i"# l%*ata" *a*+% *lar%t!a" +r-ti" &a" $a#ai a7a" +"#a0t Gara* $lai" *a*+% *"i"#!at!a" ita ra$a *a!a"a" '%#a r+ra" $a#ai +*"t%! t!$t%r &a" +"#-"tr-l +rt%*%7a" *i!r--r#a"i$*. Gara* **+%"ai t!a"a" -$*-ti! ti"##i :a"# *a*+% *":ra+ !a&ar air &i &ala* $l *i!r--r#a"i$*. S7i"##a *a*+% *"#7a*at +rt%*%7a" *i!r--r#a"i$* +*%$%! &a" a!tri *"#ala*i !*atia" $l <+la$*-li$i$>. Gara* r$i4at 7i#r-$!-+i$ &a+at *":ra+ air +a&a a7a" +a"#a" :a"# &i#ara*i $7i"##a *a*+% *"%r%"!a" !a&ar air a7a" tr$%t <Ha*ali et al.,
288(>. J%*la7 #ara* :a"# &ita*a7!a" +a&a +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i :ait% 12 $"&-! *a!a" ata% $tara &"#a" 128 #ra*.
.$.& Gl)
G%la &a+at r4%"#$i $a#ai +*ri ra$a *a"i$ '%#a $a#ai a7a" +"#a0t +a&a +r-&%! -la7a". G%la **ili!i $i4at9$i4at &a:a lar%t :a"# ti"##i !*a*+%a" *"#%ra"#i !$i*a"#a" !l*aa" rlati4 &a" *"#i!at air :a"# *":a!a" #%la a":a! &i#%"a!a" &ala* +"#a0ta" a7a" +a"#a". G%la r$i4at 7i#r-$!-+i$ <*":ra+ air> &a" *a*+% *"%r%"!a" A0 < water activity > $7i"##a #%la r$i4at a"ti*i!r-a :ait% *a*+% **%"%7 *i!r-a &"#a" *":ra+ !a&ar air &ala* $l t%%7":a &a" *":a!a" !*atia". Di$a*+i"# it% &a+at **+rai!i t!$t%r ita ra$a &a" &a+at *"i"#!at!a" "ilai !al-ri <Ha*ali et al . 288(>. J%*la7 #%la :a"# &ita*a7!a" +a&a +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i :ait% 1/ $"&-! *a!a" ata% $tara &"#a" 328 #ra*.
.$.$ B)7)0* P+h
Ba0a"# +%ti7 Allium sativum L **+%":ai 4%"#$i $lai" r4%"#$i $a#ai +"a*a7 ar-*a 7ar%* ta"a*a" :a"# *"#a"&%"# a"ti-!$i&a" i"i *a*+% *"#7a*at *ta-li$* *i!r-a &"#a" a"t%a" @at allii". Ba0a"# +%ti7 a&ala7 a7a" ala*ia7 :a"# $ri"# &ita*a7!a" #%"a *"a*a7 $lra *a!a" &"#a" ita ra$a":a :a"# !7a$. Ba% !7a$ &ari a0a"# +%ti7 ra$al &ari *i":a! v-latil :a"# ra$al &ari !-*+-"" $%l4%r <P%l%"#!%" &a" B%&iarti 1662>. J%*la7 a0a"# +%ti7 :a"# &ita*a7!a" +a&a +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i :ait% $a":a! 38 $i%"# ata% $tara &"#a" 2,8 #ra*.
.$. D)0 B)7)0*
*"a*a7!a" ar-*a $&a+ &a" !7a$. Da%" a0a"# ata% $ri"# '%#a &i$%t a0a"# +ri &a+at &i*a"4aat!a" &a%"":a $a#ai +":&a+ &a" **ri!a" !$a" !7a$ +a&a +r-&%! -ta!9-ta!. Bata"# &a%" a0a"# :a"# 0ar"a +%ti7 it%la7 :a"# *"i*%l!a" ra$a $&a+ $!ali#%$ $a#i +"#7ar%* *a$a!a". Ba0a"# +ri $a"#at *%&a7 &i'%*+ai &i i!li* $+rti &i 0ila:a7 I"&-"$ia <Aa! 2818>.
Ba0a"# +ri $a#ai $a:%ra" *"#a"&%"# #i@i :a"# %!%+ l"#!a+ !a"&%"#a" #i@i a0a"# +ri &ala* $tia+ 188 # a7a" :a"# &a+at &i*a!a" a&ala7 !al-ri (, !al +r-ti" 22 # l*a! 83 # !ar-7i&rat 183 # $rat 128 # !al$i%* ,2 *# 4-$4-r ,8 *# $i 11 *# vita*i" A (8 SI tia*i" 811 *# ri-4lavi" 81 *# vita*i" = 188 *# air 5/3 # &a" "i!-ti"a*i& 8,8 *#. <=a7:-"- 288,>. J%*la7 Da%" a0a"# :a"# &ita*a7!a" +a&a +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i ia$a":a $a":a! 3 a!ar.
.$.! E4 B)
D"#a" a&a":a $ at% $%7% &a+at &i+rta7a"!a" tta+ r"&a7 $7i"##a +r-ti" &a#i"# ti&a! tr&"at%ra$i a!iat #ra!a" *$i" +"##ili"# &a" !$tra!$i +r-ti" r'ala" &"#a" ai!. P"##%"aa" $ '%#a r4%"#$i *"a*a7!a" air ! a&-"a" $7i"##a a&-"a" ti&a! !ri"# $la*a +*"t%!a" a&-"a" *a%+%" $la*a +r%$a". P"a*a7a" $ '%#a *"i"#!at!a" r"&*"":a. U"t%! it% &a+at &i#%"a!a" $ $a":a! 1891, &ari rat &a#i"# ata% a7!a" 38 &ari rat &a#i"# <K-$0ara 2886>. J%*la7 $ at% :a"# &ita*a7!a" +a&a +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i $a":a! 188 #ra*.
.$.= M+0) G9/e0*
Pa&a +r-$$ +*%ata" +r-&%! r-la& i!a" a"&"# < Chanos chanos> &ita*a7 a7a" ta*a7a" r%+a *i":a! #-r"# *r%+a!a" $ala7 $at% &ari $*ila" a7a" +-!-! :a"# &i!-"$%*$i -l7 $l%r%7 la+i$a" *a$:ara!at :a"# 23
ia$a":a &i#%"a!a" $a#ai *&ia *"##-r"# a7a" +a"#a". Mi":a! ata% l*a! +ra"a"":a %!a" 7a":a $a#ai +"#a"#!%t vita*i" vita*i" +"ti"# :a"# lar%t &ala* *i":a! < A D E &a" K > &ala* &ara7 *lai"!a" '%#a r+ra" &ala* +r-$$ +*"t%!a" -ta! &a" !r&a$a" *a"%$ia $rta !$7ata" t%%7 +a&a %*%*":a <)i"ar"- 166>. Mi":a! #-r"# +a&a +r-$$ +"#a&-"a" r4%"#$i $a#ai +l%*a$ a#ar a7a"9a7a" ti&a! l"#!t &i &ala* *$i". J%*la7 *i":a! #-r"# :a"# &ita*a7!a" +a&a +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i $a":a! , $"&-! *a!a" ata% $tara &"#a" ,8 *l.
.$.' S93) Ke
Natri%* i!ar-"at ata% $-&a !% a&ala7 $":a0a !i*ia &"#a" r%*%$ NaH=O3. Dala* +":%ta"":a !ra+ &i$i"#!at *"'a&i i"at. S":a0a i"i tr*a$%! !l-*+-! #ara* &a" tla7 &i#%"a!a" $'a! la*a. S":a0a i"i &i$%t '%#a a!i"# $-&a <$-&a !%> S-&i%* i!ar-"at "atri%* 7i&r-#" !ar-"at &a"
lai"lai". S":a0a i"i *r%+a!a" !ri$tal :a"# $ri"# tr&a+at &ala* "t%! $r%!. Natri%* i!ar-"at lar%t &ala* air <Fria"t- et al 281(>. S-&a !% i"i r4%"#$i $a#ai a7a" +"#*a"# &ala* +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i. J%*la7 $-&a !% :a"# &ita*a7!a" +a&a +*%ata" -ta!9-ta! i!a" $0a"##i i"i $a":a! 2 $"&-! t7 ata% $tara &"#a" 5 #ra*.
.$.# Te80* Te/+*
Pa&a +r-$$ +*%ata" +r-&%! -ta!9-ta! i!a" $0a"##i &"#a" a7a" ta*a7a" t+%"# tri#% $a#ai a7a" +"#i$i &a" *%l$i4ir. T+%"# tri#% *r%+a!a" 7a$il !$tra!$i &ari +r-$$ +"##ili"#a" #a"&%"# <T. sativum> :a"# tr$%$%" -l7 /98 !ar-7i&rat 1891( +r-ti" &a" 193 l*a! <Ri#a"a!-$ &a" K-"t-*i"a$ 166,>. Pr-ti" &ari t+%"# tri#% **"t%! $%at% 'ari"#a" :a"# $ali"# ri!ata" <-"ti"-%$> +a&a a&-"a" &a" rta"##%"# 'a0a $a#ai