Transactions with Related Parties
Bank Mandiri and Subsidiaries have transactions with related parties as defined in SFAS 7, “Related Party Disclosures” and Regulation of the Financial Services Authority (formerly Bapepam-LK) or POJK No. KEP-347/BL/2012 dated June 25, 2012 on the “Presentation of Financial Statements of Public Company”. All transactions made in 2016 were categorized as Arm’s Length transactions and in accordance with the ordinary commercial requirements as shown by “Unqualified Opinion” fromIndependent Auditor on 2016 Consolidated Financial Statements. A related party is a person or entity that is related to the entity that is preparing its financial statements (reporting entity). A person or entity which can be categorized as related party are as follow: 1. A person who (a) has control or joint control over the
reporting entity; (b) has significant influence over the reporting entity; or (c) is a member of the key management personnel of the reporting entity or of a parent of the reporting entity.
2. An entity is related to a reporting entity if any of the following conditions applies:
a. The entity and the reporting entity are members of the same group;
b. One entity is an associate or joint venture of the other entity;
c. Both entities are joint ventures of the same third party; d. One entity is a joint venture of a third entity and the
other entity is an associate of the third entity;
e. The entity is a post-employment benefit plan for the benefit of employees of either the reporting entity or an entity related to the reporting entity;
f. The entity is controlled or jointly controlled by a person identified in (1); or
g. A person identified in (1)(a) has significant influence over the entity or is a member of the key management personnel of the entity;
h. The entity is controlled or jointly controlled or significantly influenced by Government, namely Ministry of Finance or Local Government which are the shareholders of the entity.
3. A party who is not a related party:
a. Two entities merely due for having the same director or key management personnel from one entity with significant influence over the other entity;
b. Two venturers merely due for having joint control over joint venture;
c. Financier, labor union, public service entity and department and government institution with no control, joint control or significant influence over reporting entity, merely in administration of normal affairs with entity;
d. Customers, Suppliers, Franchise Owners, distributors or general agent with whom the entity made business transaction with significant volume, merely due to the economic dependence caused by the condition.
Relationships with Related Parties through Ownership and/or Management
No Name of Related Parties Nature of Relationship 1. PT Kustodian Sentral Efek Indonesia Association Company 2. PT Sarana Bersama Pengembangan Indonesia Association Company 3. Dana Pensiun Bank Mandiri Bank Mandiri as founder 4. Dana Pensiun Bank Mandiri 1 Bank Mandiri as founder 5. Dana Pensiun Bank Mandiri 2 Bank Mandiri as founder 6. Dana Pensiun Bank Mandiri 3 Bank Mandiri as founder 7. Dana Pensiun Bank Mandiri 4 Bank Mandiri as founder
8. PT Bumi Daya Plaza Controlled by Mandiri Pension Fund (as of December 19, 2013)
9. PT Pengelola Investama Mandiri Controlled by Mandiri Pension Fund (as of December 19, 2013)
10. PT Usaha Gedung Mandiri Controlled by Mandiri Pension Fund (as of December 19, 2013)
11. PT Estika Daya Mandiri Controlled by Mandiri Pension Fund 1 12. PT Asuransi Staco Mandiri (dahulu PT Asuransi Staco Jasapratama) Controlled by Mandiri Pension Fund 2 13. PT Mulia Sasmita Bhakti Controlled by Mandiri Pension Fund 3 14. PT Krida Upaya Tunggal Controlled by Mandiri Pension Fund 4 15. PT Wahana Optima Permai Controlled by Mandiri Pension Fund 4 16. Dana Pensiun Lembaga Keuangan Bank Mandiri Significantly influenced by Bank Mandiri 17. Koperasi Kesehatan Pegawai dan Pensiunan Bank Mandiri (Mandiri
Healthcare)
Transactions with related government entities which include current accounts with other banks, placements with other banks, securities, government bonds, other receivables trade transactions, derivative receivables, loans, consumer financing receivables, acceptances receivable, liabilities derivatives, customer deposits, deposits from other banks, interbank call money, liabilities acceptances, obligations on securities sold under repurchase agreements, securities issued, borrowings.
No Name of Related Parties Nature of Relationship
1 Adhi Multipower Pte. Ltd. SOE Subsidiary
2 PT Abacus Distri System Indonesia SOE Subsidiary
3 PT Abuki Jaya Stainless (AJSI) SOE Subsidiary
4 PT Adhiguna Putera SOE Subsidiary
5 PT Aerofood Indonesia SOE Subsidiary 6 PT Aero Globe Indonesia SOE Subsidiary
7 PT Aero Systems Indonesia SOE Subsidiary
8 PT Aerowisata SOE Subsidiary
9 PT Agro Sinergi Nusantara (ASN) SOE Subsidiary
10 PT Angkasa Citra Sarana Catering SOE Subsidiary
11 PT Angkasa Pura Hotel SOE Subsidiary
12 PT Angkasa Pura Logistik SOE Subsidiary
13 PT Angkasa Pura Retail SOE Subsidiary
14 PT Angkasa Pura Solusi SOE Subsidiary
15 PT Antam Resourcindo SOE Subsidiary
16 PT Adhi Persada Beton SOE Subsidiary
17 PT Adhi Persada Gedung SOE Subsidiary
18 PT Adhi Persada Properti SOE Subsidiary
19 PT Artha Daya Coalindo SOE Subsidiary
20 PT Arthaloka Indonesia SOE Subsidiary
21 PT Asrinda Arthasangga SOE Subsidiary
22 PT Asuransi Berdikari SOE Subsidiary
23 PT Asuransi Jasa Raharja Putera SOE Subsidiary
24 PT Asuransi Jiwa Taspen SOE Subsidiary
25 PT Bahana Artha Ventura SOE Subsidiary
26 PT Bank BRI Syariah SOE Subsidiary
27 PT Bank Negara Indonesia Syariah SOE Subsidiary
28 PT Berdikari United Livestock SOE Subsidiary
29 PT Berlian Jasa Terminal Ind SOE Subsidiary
30 PT BNI Life Insurance SOE Subsidiary
31 PT BNI Multi Finance SOE Subsidiary
32 PT Bromo Steel Indonesia SOE Subsidiary
33 PT Daya Laut Utama SOE Subsidiary
34 PT Dharma Lautan Nusantara SOE Subsidiary
35 PT Dok & Perkapalan Waiame SOE Subsidiary
36 PT Electronic Data Interchange Indonesia SOE Subsidiary
37 PT Eltran Indonesia SOE Subsidiary
38 PT Energi Pelabuhan Indonesia SOE Subsidiary
39 PT Gagas Energi Indonesia SOE Subsidiary
40 PT Galangan Pelni Surya SOE Subsidiary
41 PT Gapura Angkasa SOE Subsidiary
No Name of Related Parties Nature of Relationship
43 PT Haleyora Power SOE Subsidiary
44 PT HK Realtindo SOE Subsidiary
45 PT Indofarma Global Medika SOE Subsidiary
46 PT Indonesia Chemical Alumina SOE Subsidiary
47 PT Indonesia Comnets Plus SOE Subsidiary
48 PT Indonesia Kendaraan Terminal SOE Subsidiary
49 PT Indonesia Power SOE Subsidiary
50 PT Infomedia Nusantara SOE Subsidiary
51 PT INKA Multi Solusi SOE Subsidiary
52 PT Ismawa Trimitra SOE Subsidiary
53 PT Itci Hutani Manunggal SOE Subsidiary
54 PT Itci Kayan Hutani SOE Subsidiary
55 PT IPC Terminal Petikemas SOE Subsidiary
56 PT Jasa Armada Indonesia SOE Subsidiary
57 PT Jasa Marga Bali Tol SOE Subsidiary
58 PT Jasa Marga Kualanamu Tol SOE Subsidiary
59 PT Jasa Marga Pandaan Tol SOE Subsidiary
60 PT Citilink Indonesia SOE Subsidiary
61 PT Jasa Peralatan Pelabuhan Indonesia SOE Subsidiary
62 PT Jakarta International Container Terminal SOE Subsidiary
63 PT Kalimantan Agro Nusantara SOE Subsidiary
64 PT KAI Commuter Jabodetabek SOE Subsidiary
65 PT Kaltim Industrial Estate SOE Subsidiary
66 PT Kawasan Industri Kujang Cikampek SOE Subsidiary
67 PT Kereta Api Logistik SOE Subsidiary
68 PT Kereta Api Pariwisata SOE Subsidiary
69 PT Kertas Padalarang SOE Subsidiary
70 PT Kimia Farma Apotek SOE Subsidiary
71 PT Kimia Farma Trading & Distributor SOE Subsidiary
72 PT Kodja Terramarin SOE Subsidiary
73 PT Krakatau Bandar Samudra SOE Subsidiary
74 PT Krakatau Daya Listrik SOE Subsidiary
75 PT Krakatau Engineering SOE Subsidiary
76 PT Krakatau Information Technology SOE Subsidiary
77 PT Krakatau Prima Dharma Sentana SOE Subsidiary
78 PT Krakatau Wajatama SOE Subsidiary
79 PT Lebercon Perkasa SOE Subsidiary
80 PT Mega Eltra SOE Subsidiary
81 PT Mitra Kerinci SOE Subsidiary
82 PT Multi Nitrotama Kimia SOE Subsidiary
83 PT Multi Terminal Indonesia SOE Subsidiary
84 PT Nusantara Regas SOE Subsidiary
85 PT Pal Marine Service SOE Subsidiary
86 PT Pann Pembiayaan Maritim SOE Subsidiary
87 PT Patra Jasa SOE Subsidiary
No Name of Related Parties Nature of Relationship
89 PT Phapros SOE Subsidiary
90 PT Pelindo Marine Service SOE Subsidiary
91 PT Pelabuhan Tanjung Priok SOE Subsidiary
92 PT Pelita Air Service SOE Subsidiary
93 PT Pelita Indonesia Djaya Corp SOE Subsidiary
94 PT Pembangkit Jawa Bali (PJB) SOE Subsidiary
95 PT Perhutani Alam Wisata SOE Subsidiary
96 PT Perhutani Anugerah Kimia SOE Subsidiary
97 PT Permodalan Nasional Madani Investment Management SOE Subsidiary 98 PT Permodalan Nasional Madani Venture Capital SOE Subsidiary
99 PT Peroksida Indonesia Pratama SOE Subsidiary
100 PT Pertamina Bina Medika SOE Subsidiary
101 PT Pertamina Dana Ventura SOE Subsidiary
102 PT Pertamina Drilling Services Indonesia SOE Subsidiary
103 PT Pertamina EP SOE Subsidiary
104 PT Pertamina Gas SOE Subsidiary
105 PT Pertamina Geothermal Energy SOE Subsidiary
106 PT Pertamina Hulu Energi SOE Subsidiary
107 PT Pertamina Lubricants SOE Subsidiary
108 PT Pertamina Patra Niaga SOE Subsidiary
109 PT Pertamina Retail SOE Subsidiary
110 PT Pertamina Training & Consulting SOE Subsidiary
111 PT Pertamina Trans Kontinental SOE Subsidiary
112 PT Petro Jordan Abadi SOE Subsidiary
113 PT Petrokimia Gresik SOE Subsidiary
114 PT Petrokimia Kayaku SOE Subsidiary
115 PT Petrosida SOE Subsidiary
116 PT PGAS Solution SOE Subsidiary
117 PT PLN Batam SOE Subsidiary
118 PT PLN Tarakan SOE Subsidiary
119 PT Pos Logistik Indonesia SOE Subsidiary
120 PT PP Peralatan SOE Subsidiary
121 PT PP Dirganeka SOE Subsidiary
122 PT PP Pracetak SOE Subsidiary
123 PT Prima Layanan Nasional Enjiniring SOE Subsidiary
124 PT Prima Terminal Petikemas SOE Subsidiary
125 PT Pupuk Indonesia Logistik SOE Subsidiary
126 PT Pupuk Iskandar Muda SOE Subsidiary
127 PT Pupuk Kalimantan Timur SOE Subsidiary
128 PT Pupuk Kujang SOE Subsidiary
129 PT Pupuk Sriwidjaja Palembang SOE Subsidiary
130 PT Railindo Global Karya SOE Subsidiary
131 PT Railink SOE Subsidiary
132 PT Rajawali Nusindo SOE Subsidiary
133 PT Reasuransi Internasional Indonesia SOE Subsidiary
No Name of Related Parties Nature of Relationship
135 PT Rekaindo Global Jasa SOE Subsidiary
136 PT Rekadaya Elektrika SOE Subsidiary
137 PT Rekayasa Industri/PT REKIND SOE Subsidiary
138 PT Rumah Sakit Pelni SOE Subsidiary
139 PT Saka Energi Indonesia SOE Subsidiary
140 PT Sarana Bandar Nasional SOE Subsidiary
141 PT Sari Valuta Asing SOE Subsidiary
142 PT Sariarthamas Hotel International SOE Subsidiary
143 PT Semen Padang SOE Subsidiary
144 PT Semen Tonasa SOE Subsidiary
145 PT Sinergi Perkebunan Nusantara SOE Subsidiary
146 PT Stannia Bineka Jasa SOE Subsidiary
147 PT Sucofindo Advisory Utama SOE Subsidiary
148 PT Sucofindo Episi SOE Subsidiary
149 PT Surveyor Carbon Consulting Indonesia SOE Subsidiary
150 PT Surya Hutani Jaya SOE Subsidiary
151 PT Tambang Timah SOE Subsidiary
152 PT Tanjung Redeb Hutani SOE Subsidiary
153 PT Telkom Akses SOE Subsidiary
154 PT Telekomunikasi Indonesia International SOE Subsidiary
155 PT Telekomunikasi Selular SOE Subsidiary
156 PT Terminal Peti Kemas Surabaya SOE Subsidiary
157 PT Terminal Petikemas Indonesia SOE Subsidiary
158 PT Terminal Petikemas Kodja SOE Subsidiary
159 PT Trans Marga Jateng SOE Subsidiary
160 PT Waskita Toll Road SOE Subsidiary
161 PT Wijaya Karya Bangunan Gedung SOE Subsidiary
162 PT Wijaya Karya Beton SOE Subsidiary
163 PT Wijaya Karya Intrade Energy SOE Subsidiary
164 PT Wijaya Karya Industri Konstruksi SOE Subsidiary
165 PT Wijaya Karya Realty SOE Subsidiary
166 BPJS Kesehatan SOE
167 BPJS Ketenagakerjaan SOE
168 Perum BULOG SOE
169 Perum DAMRI SOE
170 PT Indonesia Asahan Aluminium (INALUM) SOE
171 Perum LKBN Antara SOE
172 Perum Jaminan Kredit Indonesia (JAMKRINDO) SOE
173 Perum Jasa Tirta I (Persero) SOE
174 Perum Jasa Tirta II (Persero) SOE
175 Perum Lembaga Penyelenggara Pelayanan Navigasi Penerbangan Indonesia (PERUM LPPNPI) SOE
176 Perum Pegadaian SOE
177 Perum Percetakan Negara Republik Indonesia SOE
178 Perum Perhutani SOE
179 Perum Percetakan Uang Republik Indonesia/PERUM PERURI SOE
180 Perum Perikanan Indonesia (PERUM PERINDO) SOE
No Name of Related Parties Nature of Relationship
182 Perum PPD SOE
183 Perum Produksi Film Negara SOE
184 PT Adhi Karya (Persero) Tbk. SOE
185 PT Amarta Karya (Persero) SOE
186 PT Aneka Tambang (Persero) Tbk. SOE
187 PT Angkasa Pura I (Persero) SOE
188 PT Angkasa Pura II (Persero) SOE
189 PT ASABRI (Persero) SOE
190 PT ASDP Indonesia Ferry (Persero) SOE
191 PT Asei Reasuransi Indonesia (Persero) SOE
192 PT Asuransi Ekspor Indonesia SOE
193 PT Asuransi Jasa Indonesia (Persero) SOE
194 PT Asuransi Jasa Raharja SOE
195 PT Asuransi Jiwasraya (Persero) SOE
196 PT Asuransi Kredit Indonesia/PT Askrindo (Persero) SOE 197 PT Bahana Pembinaan Usaha Indonesia (Persero) SOE
198 PT Balai Pustaka (Persero) SOE
199 PT Bali Tourism Development Corporation SOE
200 PT Bank Negara Indonesia (Persero) Tbk. SOE
201 PT Bank Rakyat Indonesia (Persero) Tbk. SOE
202 PT Bank Tabungan Negara (Persero) Tbk. SOE
203 PT Barata Indonesia (Persero) SOE
204 PT Berdikari (Persero) SOE
205 PT Bhanda Ghara Reksa (Persero) SOE
206 PT Bina Karya (Persero) SOE
207 PT Bio Farma (Persero) SOE
208 PT Biro Klasifikasi Indonesia (Persero) SOE
209 PT Boma Bisma Indra (Persero) SOE
210 PT Brantas Abipraya (Persero) SOE
211 PT Cambrics Primissima (Persero) SOE
212 PT Dahana (Persero) SOE
213 PT Danareksa (Persero) SOE
214 PT Dirgantara Indonesia (Persero) SOE
215 PT Djakarta Llyod (Persero) SOE
216 PT Dok & Perkapalan Kodja Bahari (Persero) SOE
217 PT Dok & Perkapalan Surabaya SOE
218 PT Elnusa Tbk. SOE
219 PT Energi Manajemen Indonesia SOE
220 PT Garam (Persero) SOE
221 PT Garuda Indonesia (Persero) Tbk. SOE
222 PT Hotel Indonesia Natour SOE
223 PT Hutama Karya (Persero) SOE
224 PT Iglas (Persero) SOE
225 PT Indah Karya SOE
226 PT Indofarma (Persero) Tbk. SOE
227 PT Indra Karya (Persero) SOE
No Name of Related Parties Nature of Relationship
229 PT Industri Kereta Api (INKA) SOE
230 PT Industri Nuklir Indonesia (Persero) SOE
231 PT Industri Sandang Nusantara SOE
232 PT Industri Soda Indonesia (Persero) SOE
233 PT Industri Telekomunikasi Indonesia (ITI) SOE
234 PT Inhutani I SOE
235 PT Inhutani II SOE
236 PT Inhutani III SOE
237 PT Inhutani IV SOE
238 PT Inhutani V SOE
239 PT INTI (Persero) SOE
240 PT Istaka Karya SOE
241 PT Jasa Marga (Persero) Tbk. SOE
242 PT Jiep SOE
243 PT Kawasan Berikat Nusantara (Persero) SOE
244 PT Kawasan Industri Makasar (Persero) SOE
245 PT Kawasan Industri Medan (Persero) SOE
246 PT Kawasan Industri Wijayakusuma (Persero) SOE
247 PT Kereta Api Indonesia (Persero) SOE
248 PT Kertas Kraft Aceh (Persero) SOE
249 PT Kertas Leces (Persero) SOE
250 PT Kimia Farma (Persero) Tbk. SOE
251 PT Kliring Berjangka Indonesia (Persero) SOE
252 PT Krakatau Steel (Persero) Tbk. SOE
253 PT Len Industri (Persero) SOE
254 PT Merpati Nusantara Airlines SOE
255 PT Nindya Karya (Persero) SOE
256 PT PAL Indonesia (Persero) SOE
257 PT Pann Multi Finance (Persero) SOE
258 PT Pelabuhan Indonesia I (Persero) SOE
259 PT Pelabuhan Indonesia II (Persero) SOE
260 PT Pelabuhan Indonesia III (Persero) SOE
261 PT Pelabuhan Indonesia IV (Persero) SOE
262 PT Pelayaran Bahtera Adiguna SOE
263 PT Pelayaran Nasional Indonesia (Persero)/ PT PELNI SOE
264 PT Pembangunan Perumahan (Persero) Tbk. SOE
265 PT Pengembangan Pariwisata Indonesia (Persero) SOE
266 PT Perhutani SOE
267 PT Perikanan Nusantara SOE
268 PT Perkebunan Nusantara I (Persero) SOE
269 PT Perkebunan Nusantara II (Persero) SOE
270 PT Perkebunan Nusantara III (Persero) SOE
271 PT Perkebunan Nusantara IV (Persero) SOE
272 PT Perkebunan Nusantara V (Persero) SOE
273 PT Perkebunan Nusantara VI (Persero) SOE
No Name of Related Parties Nature of Relationship
275 PT Perkebunan Nusantara VIII (Persero) SOE
276 PT Perkebunan Nusantara IX (Persero) SOE
277 PT Perkebunan Nusantara X (Persero) SOE
278 PT Perkebunan Nusantara XI (Persero) SOE
279 PT Perkebunan Nusantara XII (Persero) SOE
280 PT Perkebunan Nusantara XIII (Persero) SOE
281 PT Perkebunan Nusantara XIV (Persero) SOE
282 PT Permodalan Nasional Madani (Persero) SOE
283 PT Pertamina (Persero) SOE
284 PT Pertani (Persero) SOE
285 PT Perusahaan Gas Negara (Persero) Tbk SOE
286 PT Perusahaan Listrik Negara (Persero) SOE
287 PT Perusahaan Perdagangan Indonesia (Persero) SOE
288 PT Pindad (Persero) SOE
289 PT Pos Indonesia (Persero) SOE
290 PT Perusahaan Pengelolaan Aset SOE
291 PT Prasarana Perikanan Samudera SOE
292 PT Pupuk Indonesia Holding Company SOE
293 PT Rajawali Nusantara Indonesia SOE
294 PT Reasuransi Umum Indonesia SOE
295 PT Rukindo SOE
296 PT Sang Hyang Seri SOE
297 PT Sarana Karya SOE
298 PT Sarana Multi Infrastruktur (Persero) SOE
299 PT Sarana Multigriya Finansial (Persero) SOE
300 PT Sarinah (Persero) SOE
301 PT Semen Baturaja (Persero) SOE
302 PT Semen Indonesia (Persero) Tbk. SOE
303 PT Semen Kupang SOE
304 PT Sier SOE
305 PT Sucofindo (Persero) SOE
306 PT Survey Udara Penas SOE
307 PT Surveyor Indonesia SOE
308 PT Taman Wisata Candi Borobudur, Prambanan & Ratu Boko SOE 309 PT Tambang Batubara Bukit Asam (Persero) Tbk. SOE
310 PT Taspen SOE
311 PT Telekomunikasi Indonesia Tbk/PT Telkom Tbk. SOE
312 PT Timah (Persero) Tbk. SOE
313 PT Varuna Tirta Prakasya (Persero) SOE
314 PT Virama Karya SOE
315 PT Waskita Karya (Persero) SOE
316 PT Wijaya Karya (Persero) Tbk. SOE
317 PT Yodya Karya (Persero) SOE
318 Lembaga Pembiayaan Ekspor Indonesia State Lembaga Keuangan 319 PT Penjaminan Infrastruktur Indonesia (Persero) Financial Institution