A . P E N D A H U LU A N B . S T A N D A R C . S P E S IF IK A S I D . S T A N D A R IS O 9 00 0 V E R S I 2 00 0 S ta nd ar is as i d ib ut uh ka n un tu k : M en in gk at ka n m ut u pr o du k at au ja sa ( F it n e s s f o r U s e ) M e m pe rlu as p en gg un aa n pr od uk M en ce ga h h am ba ta n pe rd ag an ga n da n m e m pe rm ud ah ke rja sa m a te kn ol og i M ew uj ud ka n pe rs ai ng an u sa ha y an g se ha t d al am pe rd ag an ga n
M
a
n
fa
a
t
A
d
a
n
y
a
S
ta
n
d
a
r
M ut u m en in gk at k ar en a st an da ris as i a da la h pr os es d in am is P en ge nd al ia n ke ra ga m a n U nt uk “ co m pa bi lit y” K em a m pu a n sa lin g tu ka r P en in gk at an a sp ek k ea m an an d an k es eh at an P er lin du ng an li ng ku ng an P en ge rt ia n be rs am a ( m u tu a l u n d e rs ta n d in g )B
.
ST
A
N
D
A
R
1
.
D
e
f
i
n
i
s
i
M en u ru t I nt er na tio na l O rg an iz at io n fo r S ta nd ar di za tio n (I S O ) st an da r ad al ah : “S pe si fik as i t ek ni s at au d ok um en s e ta ra y a ng te rs ed ia u nt uk m as ya ra ka t, d ih as ilk an d ar i k on se ns us a ta u pe rs et uj ua n um u m ya ng d id as a rk an k ep ad a IP T E K a ta u p en ga la m a n ag ar d ap a t di m an fa at ka n se ca ra o pt im al o le h m as ya ra ka t s er ta d ia ku i o le h ba da n ya ng b er w en an g ba ik ti ng ka t n as io na l, re gi on a l a ta u in te rn as io na l” S pe si fik as i t ek ni s at au s es ua tu y an g di ba ku ka n te rm as uk t at a ca ra da n m et od e ya ng d is us un b er da sa rk an k on se ns us s em ua p ih ak ya ng te rk ai t de ng an m em pe rh at ik an sy ar at -s ya ra t ke se la m at an , ke am an an , ke se ha ta n, lin gk un ga n hi du p, pe rk em ba ng an ilm u pe ng et ah ua n da n te kn ol og i, se rt a pe ng al am an , pe rk em ba ng an m as a ki ni d an m as a ya ng a ka n da ta ng u nt uk m em pe ro le h m an fa at ya ng s eb es ar -b es ar ny a. M en ur ut P P N o. 1 0 2 ta h u n 2 0 0 0 st an da r ad al ah :K
a
ta
K
u
n
ci
D
e
fi
n
is
i
1. S pe si fik as i t e kn is d an d ok u m en ta si A da k ri te ri a ya ng je la s d an d ap at d iu ku r A da u n it ke rj a ya n g m e ng el o la ( p er si a pa n, p em ba h as a n, p u bl ik as i, in fo rm as i, pe n ga rs ip an ) 2. K on se ns us ( p er se tu ju a n um um ) M em en uh i a sp ir as i s em u a pi h ak ( pe m er in ta h, in d us tr i, pe da ga ng , pe ta ni , k on su m en , o rg an is a si p e ke rj a) 3. IP T E K D is us u n b er d as ar ka n pr in si p ilm ia h d en g an m em a nf a at ka n IP T E K 4. P en ga la m a n M em pe rt im b a ng ka n pe ng al am a n ra si o n al d an k on di si m a sy ar a ka t 5. B ad an b er w e na ng N as io na l : B S N ; R e gi on al : E E C ; I nt er na si on al : IS O ; C O D E X A lim en ta ri us A so si as i p e d a ga ng a ta u pe n gu sa h a2
.
P
ri
n
si
p
-p
ri
n
si
p
S
ta
n
d
a
ri
sa
si
S im pl ifi ka si : m en gu ra ng i p er sy ar at an y an g ko m pl ek s → be nt uk ya ng m ud ah d ip ah am i K oo pe ra si : ke gi at an s os ia l d an e ko no m i u nt uk k ep en tin ga n be rs am a → pe rlu k on se ns us d an k on su lta si Im pl e m en ta si : ha ru s di pu bl ik as ik an d al am b en tu k at ur an y an g da pa t d ila ks an ak an2
.
P
ri
n
si
p
-p
ri
n
si
p
S
ta
n
d
a
ri
sa
si
(l
a
n
jut
a
n
)
S el ek si : ha ru s m er up ak an h as il se le ks i y an g ce rm at a ga r da pa t be rla ku u nt uk w ak tu te rt en tu R ev is i : ha ru s di re vi ew p ad a se la ng y an g te ra tu r, t er ga nt un g je ni s st an da rn ya ( um um ny a 3 ta hu n) P en en tu an P en gg un aa n : pe rlu d ile ng ka pi d en ga n m et od a da n uj i, uk ur an d an fr ek ue ns i c on to h ds b P em be rla ku an : pe m be rla ku an s ta nd ar n as io na l h ar us m em pe rt im ba ng ka n je ni s st an da r, ti ng ka t in du st ria lis as i, hu ku m d an k on di si m as ya ra ka t3
.
Jen
is
–
jen
is
S
ta
n
d
a
r
1) B er da sa rk an li ng ku ng an p en er ap an s ta nd ar in te rn as io na l, st an da r re gi on al , s ta nd ar n as io na l, st an da r as os ia si p er us ah aa n da n se ba ga in ya 2) B er da sa rk an c ar a pe ne ra pa n S ta nd ar W aj ib ( M a n d a to ry S ta n d a rd ) S ta nd ar d S uk ar el a ( V o lu n ta ry S ta n d a rd ) 3) B er da sa rk an a sp ek s ta nd ar is as i S ta nd ar T er m in ol og i S ta nd ar S am pl in g S ta nd ar U ji 4) B er da sa rk an k at eg or i s ub je k S ta nd ar P ro du k S ta nd ar B ah an M en ta h S ta nd ar P ro se s S ta nd ar K em as anS
ta
n
d
a
r
W
a
ji
b
(
M
a
nd
a
to
ry
S
ta
nd
a
rd
)
P ad a um um ny a be rk ai ta n de ng an k es eh at an d an k es el am at an ji w a m as ya ra ka t s er ta li ng ku ng an S ta nd ar d ib ua t o le h pe m er in ta h su at u ne ga ra u nt uk m el in du ng i ko ns um en s er ta m el an ca rk an p er da ga ng an d an m en ce ga h pr ak te k-pr ak te k tid ak ju ju r C on to h-co nt oh : T id ak a da ny a re si du p es tis id a pa da b ua h-bu ah an d an s ay ur -s ay ur an T id ak a da ny a S al m on el la C ho re la d al am u da ng b ek u T ol er an si m ak si m um 1 0 pp b ( p a rt p e r b ill io n ) af la to xi n pa da k ac an g ta na h di J ep an g (d i U S A , 1 5 pp b) S ta nd ar la be lis as i d i U S A P er at ur an M en ke s R I N o. 23 5/ M en .K es /P er /V I/1 97 9 te nt an g B ah an T am ba ha n M ak an anS
ta
n
d
a
r
S
uk
a
re
la
(
V
o
lunt
a
ry
S
ta
nd
a
rd
)
S er in g ju ga d is eb ut “ O p ti o n a l S ta n d a rd ” at au “ A d v is o ry S ta n d a rd ” B is a di ke lu ar ka n ba da n st an da ris as i n as io na l, in te rn as io na l a ta u as os ia si p ed ag an g / p er us ah aa n D ig un ak an s eb ag ai p ed om an b ag i p ro du se n ( C o d e s o f P ra c ti c e ) C on to h : -S pe si fik as i u ku ra n pi sa ng C av en di sh ( A so si as i P ed ag an g E ro pa ) -Ju m la h da gi ng p ad a su p da gi ng ( C O D E X ), d ig un ak an o le h in du st ri su p di J er m an d an In gg ris -S N I ( ke ba ny ak an s uk ar el a)C
O
D
E
X
A
L
IM
E
N
T
A
R
IU
S
D ib en tu k 19 81 d al am r an gk a im pl em en ta si p ro gr am b er sa m a st an da r pa ng an F A O -W H O T uj ua n pr og ra m : m el in du ng i k es eh at an k on su m en d an m en ja m in p ra kt ek ju ju r da la m p er da ga ng an p an ga n C om itt ee s √ G en er al ( ho riz on ta l) : g en er al p rin ci pl es , f oo d ad di tiv es , f oo d hy gi en e, fo od la be lli ng , m et ho ds o f a na ly si s an d sa m pl in g, p es tic id e re si du es √ C om m od iti es ( ve rt ic al ) : c er ea ls , p ul se s an d le gu m es , c oc oa p ro du ct s an d ch oc ol at e, e di bl e fa ts , f at s an d oi ls , f is h an d fis he ry p ro du ct s, fo od fo r sp ec ia l d ie ta ry u se s, m ea t, m ea t h yg ie ne , n at ur al m in er al w at er s, p ro ce ss ed fr ui ts a nd v eg et ab le s, p ro ce ss ed m ea t a nd p ou ltr y pr od uc ts , s ou ps a nd b ro th s, s ug ar s, v eg et ab le p ro te inB
A
D
A
N
S
T
A
N
D
A
R
IS
A
S
I
N
A
S
IO
N
A
L
A w al ny a : D ew an S ta nd ar is as i N as io na l ( D S N ) → 19 84 19 92 : K A N ( K om ite A kr ed ita si N as io na l) 19 94 → S I I , S P d sb → S N I (3 11 6 bu ah ) 19 98 : D S N → B S N S IS T E M K O D E S N I √ S N I 01 – 27 14 – 19 92 √ S N I 01 – 48 52 – 19 98 K elo m po k P er ta ni an / P an ga n N o. U ru t (K er up uk U da ng ) T ah un (e di si te ra kh ir) S is te m H A C C PC
.
S
p
e
s
i
f
i
k
a
s
i
S ec ar a um um , s ta nd ar a da la h pe rs ya ra ta n m in im um y an g ha ru s di ca pa i S pe si fik as i b is a se ta ra f a ta u le bi h tin gg i d ar i s ua tu s ta nd ar y an g te la h ad a P er us ah aa n (in du st ri) s er in g m en ge m ba ng ka n at rib ut ta m ba ha n un tu k m en in gk at ka n da ya ta rik p ro du k S pe si fik as i h ar us d ik em ba ng ka n ol eh in du st ri un tu k m em as tik an , ha ra pa n-ha ra pa n ko ns um en y an g be rk ai ta n de ng an “ fit ne ss fo r us e” da pa t d ip en uh i S pe si fik as i p er us ah aa n di ke m ba ng ka n da ri sp es ifi ka si k on su m en1
.
L
a
n
g
k
a
h
-l
a
n
g
k
a
h
P
e
n
y
u
su
n
a
n
S
p
e
si
fi
k
a
si
La ng ka h 1. M en en tu ka n ka ra kt er is tik p ro d uk y a ng p er lu d iu ku r d an di ke n da lik an . I de nt ifi ka si k ri tis te rh a da p d a ya te ri m a p ro d uk . La ng ka h 2. T en tu ka n m et od a pe n gu ku ra n se tia p ka ra kt er is tik ko re la si ka n h as il uj i s e ns or i u ji in st ru m e nt al La ng ka h 3. La ku ka n st a n da ri sa si p er b a ik a n da n p en ye d er h an aa n m et o da u ji te rp ili h ag ar le bi h va lid La ng ka h 4. G un ak a n m et od a pe n gu ku ra n d al am o p er as i n ya ta La ng ka h 5. P er ik sa e fe kt iv ita s in st ru m e n pe ng uk ur a n da la m m en gh as ilk an in fo rm as i m ut u pr o d uk . S us un s pe si fik as i se te la h be rh a si l d al am u ji-uj i u la n ga n.2
.
S
p
es
if
ik
a
si
K
o
n
su
m
en
P en ge m ba ng an s pe si fik as i k on su m en u nt uk s ua tu p ro du k at au ja sa di la ku ka n de ng an m en ila i k ar ak te ris tik o rg an ol ep tik a ta u se ns or i D ar i h as il uj i s en so ri da pa t d ik em ba ng ka n pr of il su at u pr od uk y an g da pa t d ik or el as ik an d en ga n ka ra kt er is tik fi si k at au k im ia . A pa bi la pr of il pr od uk s ud ah d ap at d ig am ba rk an , s pe si fik as in ya d ap at d is us un3
.
S
p
es
if
ik
a
si
P
er
u
sa
h
a
a
n
S pe si fik as i p er us ah aa n m el ip ut i s pe si fik as i b ah an m en ta h, s pe si fik as i pr os es , s pe si fik as i p ro du k da n sp es ifi ka si p en ge m as an , m er up ak an da sa r da ri pe ng en da lia n pr os es p ro du ks i4
.
S
p
es
if
ik
a
si
B
a
h
a
n
M
en
ta
h
S an ga t b er da m pa k te rh ad ap m ut u (in pu t) H ar us d ite nt uk an d en ga n te pa t d an d ip ah am i s ec ar a je la s ol eh pe m as ok5
.
S
p
es
if
ik
a
si
P
ro
ses
M es ki b ah an m en ta h ( in p u t ) ba ik , j ik a pr os es ti da k ba ik (t er ke nd al i) → m ut u ku ra ng b ai k B is a be ru pa k on di si p ro se s (s uh u, w ak tu , t ek an an , ke ce pa ta n, ds b)6
.
S
p
es
if
ik
a
si
P
ro
d
u
k
A
k
h
ir
P ad a um um ny a di te nt uk an te rle bi h da hu lu s et el ah s ur ve i m ut u H ar us m em pe rt im ba ng ka n pe rs ya ra ta n (s pe si fik as i) ko ns um en da n pe ra tu ra n pe m er in ta h/ st an da r U nt uk e ks po r ha ru s m eg ik ut i s ta nd ar in te rn as io na l a ta u ne ga ra tu ju an S an ga t m en en tu ka n sp es ifi ka si b ah an m en ta h da n sp es ifi ka si pr os esD
. S
T
A
N
D
A
R
S
IS
T
EM
M
A
N
A
JE
M
EN
M
U
T
U
I
S
O
-9
0
0
0
P E R T A M A : 1 98 7 R E V IS I I : 1 99 4 R E V IS I II : 2 00 0 (a da p er ub ah an m en da sa r)2 1
IS
O
-9
0
0
0
v
e
rs
i 2
0
0
0
(
R
EV
IS
I
I
I
)
● IS O -9 00 0 : -P ok ok -p ok ok s is te m m an aj em en m ut u -T er m in ol og i ● IS O -9 00 1 : -P er sy ar at an s is te m m an aj em en m ut u ● IS O -9 00 4 : -P an du an a pl ik as i I S O -9 00 1 pd pe ru sa ha an n on p an ga n ● IS O -1 51 61 : -P an du an a pl ik as i I S O -9 00 1 ut k in du st ri pa ng an 2 2B
e
b
e
ra
p
a
S
ta
n
d
a
r
Y
g
M
e
n
d
u
k
u
n
g
IS
O
-9
0
0
0
IS O – 19 01 1 (2 00 2) : P ed om an a ud it si st em m an aj em en m ut u da n lin gk un ga n IS O – 10 00 5 (1 99 5) : P ed om an u nt uk r en ca na m ut u IS O – 10 00 6 (1 99 7) : P ed om an m ut u da la m m an aj em en p ro ye k IS O – 10 00 7 (1 99 5) : P ed om an u nt uk s us un an m an aj em en IS O – 10 01 3 (1 99 5) : P ed om an u nt uk m en yu su n pe do m an m ut u IS O – 10 01 4 (1 99 8) : P ed om an u nt uk p en ge lo la an e ko no m i m ut u IS O – 10 01 5 : P ed om an p el at ih an 2 3S
M
M
I
S
O
-9
0
0
0
E
D
IS
I
1
9
9
4
I S O 9 0 0 0 I S O 9 0 0 4 I S O 9 0 0 2 I S O 9 0 0 1 I S O 9 0 0 3 M od el S M M : D es ai n, pe ng em ba ng an , p ro du ks i, in st al as i da n pu rn aj ua l M od el S M M : P en ge m ba ng an , pe ng em ba ng an , i ns ta la si d an pu rn aj ua l M od el S M M : P en gu jia n da n pe m er ik sa an p ro du k ak hi r P ed om an pe m ili ha n st an da r P ed om an pe ne ra pa n S M M 2 4S
M
M
I
S
O
-9
0
0
0
E
D
IS
I
2
0
0
0
I S O 9 0 0 0 I S O 9 0 0 4 I S O 9 0 0 1 P er sy ar at an S M M K on se p da n ko sa ka ta P ed om an pe ne ra pa n S M Min
d
u
st
ri
n
o
n
p
a
n
g
a
n
I S O 9 0 0 0 I S O 1 5 1 6 1 I S O 9 0 0 1 P er sy ar at an S M M K on se p da n ko sa ka ta P ed om an pe ne ra pa n S M Min
d
u
st
ri
p
a
n
g
a
n
2 5
S
T
R
U
K
T
U
R
&
P
E
R
S
Y
A
R
A
T
A
N
S
M
M
IS
O
-9
0
0
1
:
2
0
0
0
P
e
n
d
a
h
u
lu
a
n
1. R ua ng L in gk up 2. A cu an N or m at if 3. D ef in is i d an Is til ah 4. S is te m M an aj em en M ut u 5. T an gg un g Ja w ab M an aj em en 6. M an aj em en S um be r D ay a 7. R ea lis as i P ro du k 8. P en gu ku ra n, A na lis a da n P er ba ik an4
.
S
IS
T
EM
M
A
N
A
JE
M
EN
M
U
T
U
4
.1
P
E
R
S
Y
A
R
A
T
A
N
U
M
U
M
● M en yu su n do ku m en ta si , i m pl em en ta si d an m em el ih ar a S M M ● S ec ar a ko nt in yu m em pe rb ai ki e fe kt iv ita s be rk ai ta n de ng an p er sy ar at an IS O -9 00 04
.2
P
E
R
S
Y
A
R
A
T
A
N
D
O
K
U
M
E
N
T
A
S
I
4. 2. 1 D ok um en ta si S M M M en ca ku p : a. P er ny at aa n te rt ul is te nt an g ke bi ja ka n da n tu ju an m ut u b. P ed om an m ut u c. P ro se du r te rd ok um en ta si d. D ok um en u nt uk m em as tik an p er en ca na an , o pe ra si d an pe ng en da lia n pr os es te la h ef ek tif e. C at at an s eb ag ai b uk ti ke se su ai an d en ga n pe rs ya ra ta n da n ef ek tiv ita s S M M 2 84
.2
.2
M
A
N
U
A
L
M
U
T
U
P er us ah aa n ha ru s m en yu su n da n m em el ih ar a m an ua l m ut u, te rm as uk : ● Li ng ku p S M M m en ca ku p rin ci an da n ju st ifi ka si un tu k pe ng ec ua lia n ● P ro se du r-pr os ed ur te rd ok um en ta si d is us un u nt uk S M M ● S ua tu de sk rip si in te ra ks i di an ta ra pr os es -p ro se s da la m S M M2 9
