PENCEGAHAN & PENGENDALIAN INFEKSI

(1)

PENGENDALIAN

INFEKSI DI RUMAH

SAKIT

2 Februari 2012 2 Februari 2012 Onne Myrna Onne Myrna Siloam Hospital

(2)

(3)

LATAR BELAKAG

•

• !!en"e#a$an %an pen#en%alian in&e'si en"e#a$an %an pen#en%alian in&e'si san#at pentin#san#at pentin# •

• Merupa'an Merupa'an stan%ar mutu stan%ar mutu pelayanapelayanan n %i %i Ruma$ Ruma$ sa'itsa'it •

• Memberi'Memberi'an 'eamanan ba#i pasien ( an 'eamanan ba#i pasien ( sta& %ansta& %an

pen#un)un# pen#un)un#

•

• Merupa'Merupa'an stan%ar an stan%ar a're%ita're%itasi nasional asi nasional %an internasional%an internasional •

• Banya' prose%ur %an inter*ensi me%is yan# %apatBanya' prose%ur %an inter*ensi me%is yan# %apat

ber'ontribusi ter)a%inya in&e'si noso'omial ber'ontribusi ter)a%inya in&e'si noso'omial

•

• !!ara pera+at %i%alam ara pera+at %i%alam peran %an peran %an tu#asnya mamputu#asnya mampu

men)a%i pelopor melalui

men)a%i pelopor melalui pen#eta$uan ( pen#eta$uan ( 'e'eterampilanterampilan %an pertimban#an yan# tepat %an lan#sun#

%an pertimban#an yan# tepat %an lan#sun# %i%alam%i%alam prose%ur !en"e#a$an %an !en#en%alian ,n&e'si yan# prose%ur !en"e#a$an %an !en#en%alian ,n&e'si yan# bai' %an benar

(4)

INFEKSI NOSOKOMIAL

Health care Associated Infections

•

• ,n&e'si ,n&e'si yan# yan# %iperole$ %iperole$ pasien pasien saatsaat

men)alani ra+at inap %i ruma$

men)alani ra+at inap %i ruma$ sa'itsa'it -'lini'

-'lini'

•

• ,n&e'si yan# timbul setela$ pasien,n&e'si yan# timbul setela$ pasien

pulan# %ari RS seperti Sur#i"al Site pulan# %ari RS seperti Sur#i"al Site ,n&e"tion .R"n( 1//

,n&e"tion .R"n( 1//

•

• San#at meru#i'an pasien %an ruma$San#at meru#i'an pasien %an ruma$

sa'it sa'it

(5)

INFEKSI NOSOKOMIAL

•

• Sur#i"al Site ,n&e"tionSur#i"al Site ,n&e"tion •

• at$eter Asso"iate% 3rinary Tra"t ,n&e"tionat$eter Asso"iate% 3rinary Tra"t ,n&e"tion •

• entral Line Asso"iate% Bloo% entral Line Asso"iate% Bloo% StreaStreamm

,n&e"tion ,n&e"tion

•

• 4entilator Asso"iate% !neumonia4entilator Asso"iate% !neumonia

5 Mult

5 Multi i 6ru# R6ru# Resistant esistant Or#anism Or#anism 7 MR7 MRSA (SA ( 4RE

(6)

(7)

CARA PENYEBARAN INFEKSI

A%a %ua sumber in&e'si 7

• En%o#en 8 or#anisme yan# t%' berba$aya

%isatu ba#ian %apat men)a%i pato#en bila pin%a$ 'e ba#ian lain "onto$ E9 "oli

• E'so#en atau in&e'si silan# 7 or#anisme

%itransmisi'an %ari sumber lain "onto$ 7 pasien lain( %o'ter ( pera+at ( lin#'un#an .!eto( 1//:

(8)

KEWASPADAAN STANDAR

• Kebersi$an tan#an

• Alat !rote'si 6iri • 6isin&e'si %an sterilisasi • !enan#anan linen • Eti'a batu' • Kebersi$an lin#'un#an • !enan#anan Linen • !embuan#an sampa$ • !enan#anan %an pembuan#an ben%a ta)am • Keamanan %alam pemberian in)e'si • !enempatan pasien

(9)

KEWASPADAAN TAMBAHAN

• Ber%asar'an transmisi sumber in&e'si yaitu 7

8 u%ara 8 %roplet

8 'onta' . lan#sun# %an ti%a' lan#sun# 

• 6iterap'an bila 'e+aspa%aan stan%ar ti%a'

"u'up untu' men"e#a$ transmisi sumber in&e'si 9

• !asien yan# suspe' %an su%a$ ter%ia#nosa

men#i%ap in&e'si yan# %apat menular9

(10)

(11)

(12)

STRATEGI PENCEGAHAN DAN

PENGENDALIAN INFEKSI

19 ,n&e"tion ontrol !ro#ram

29 ,n&e"tion !re*ention $e"'list 7 ,n !atient an% Out !atient

(13)

INFECTION CONTROL

PROGRAM

• Ruma$ sa'it perlu membuat pro#ram untu'

implementasi !!, yan# bai' %an benar

• Sasaran %ari pro#ram 7

8 memantau ,OS-Sur*eilans 8 pelati$an %an e%u'asi sta& 8 pen#en%alian KLB

8 memantau 'ese$atan sta& 8 mela'u'an au%it

8 pemantauan %alam pen##unaan antibioti'a yan#

(14)

• Menye%ia'an an##aran %an sumber %aya • Memasti'an suatu lin#'un#an yan# aman

%an bersi$

• Memasti'an ma'anan %an minuman aman

untu' %i'onsumsi

• Memasti'an 'esterilan %ari ba$an %an

peralatan

• Menetap'an Komite %an Tim seba#ai

pela'sana !ro#ram !!,

TANGGUNG JAWAB RUMAH SAK T

(15)

• Komite yan# an##otanya ter%iri %ari 7 me%is(

'epera+atan( en#ineerin#( &armasi( SS6( lab mi'ro %ll9 sesuai )enis pelayanan RS

• Komite membuat &ormula 'ebi)a'an %an

prose%ur

• Ketua Komite %itetap'an resmi ole$ %ire'tur • T,M a%ala$ pela'sana %an pemantau

pro#ram

• !ertemuan ber'ala

(16)

• Ban#sal • 6apur • House'eepin# • SS6 • Kamar operasi • Farmasi • riti"al "are • ,G6 • Laun%ry • En%os'opi • Fasilitas %an lin#'un#an • Ra%iolo#i ; Re$ab9 Me%i' • Reno*asi %an 'ontru'si #e%un# • %ll

L NGKUP KERJA PP

(17)

• Seoran# pera+at

• !unya !en%i%i'an -'ursus tentan# !!, • !urna +a'tu

• !eran %an &un#sinya 7

8 'olaborasi %en#an lab mi'ro 8 seba#ai an##ota 'omite-Tim

8 e%u'ator -pemberi saran . sta&( pasien %an pen#un)un# 

8 Memasti'an pro#ram ber)alan e&e'ti& %an e<sien

(18)

TUGAS RUTIN IPCN

• Membuat )a%+al a'ti<tas

• Kun)un#an 'e %epartemen-ban#sal

• Kun)un#an 'e lab9 Mi'ro

• Men%apat'an in&ormasi pasien ra+at inap • Sur*eilans

• Au%it ber'ala

• E%u'asi . sta& baru %an lama 

• Memantau( e*aluasi %an membuat laporan

(19)

KEPATUHAN HAND HYGIENE

• E%u'asi %an pelati$an

• Menin#'at'an 'epe%ulian . promosi 

8 poster 8 *i%eo 8 lea=et

8 tal' s$o+

• Memasti'an &asilitas terse%ia %an mu%a$

%i)an#'au

• Au%it 'epatu$an ter$a%ap SO!

(20)

(21)

ALAT PROTEKSI DIRI

• !asti'an sta& men#erti 'apan %an

ba#aimana mema'ai ( melepas %an membuan# A!6

• !asti'an semua )enis A!6 terse%ia setiap

(22)

• Sarun# tan#an • Gaun

• Apron

• Mas'er %an respirator

• Go##les > alat prote'si mata

• !elin%un# +a)a$ . melin%un#i +a)a$(

$i%un# %an mulut )

(23)

YANG HARUS DIINGAT TENTANG

APD

use

• 6ipa'ai saat a'an memulai suatu

prose%ur atau 'onta' %en#an pasien

• Se'ali A!6 %i#una'an ( la'u'an

%en#an $ati2 a#ar tu)uan ter"apai

• Lepas'an se#era setela$ a'ti<tas

selesai9 %an buan# %en#an aman

• Lan)ut'an %en#an mela'u'an "u"i

tan#an sebelum berpin%a$ pa%a a'ti<tas lain9

(24)

(25)

(26)

• Ber$enti %an berpi'ir apa yan# a'an

berlan#sun#

• ?au$'an tan#an %ari +a)a$

• Be'er)a %ari yan# bersi$ 'e 'otor atau %ari

atas 'eba+a$

• Limitasi 'onta' %en#an ben%a -ob)e' yan#

palin# banya' %isentu$ oran# . %ise'itar pasien 

• Se#era men##anti bila ter)a%i 'ontaminasi • La'u'an selalu $an% $y#iene

(27)

• e' te'anan ne#ati& . bila terse%ia &asilitas  • Kualitas u%ara %i%alam ruan#

• !ertu'aran u%ara . 12 @ per )am 

• Su$u %an 'elembaban . 22 82 ( 8CD  • Tempat ben%a ta)am

• Keterse%iaan A!6 yan# tepat

• Keterse%iaan &asilitas HH . sabun( #el( tissue 

(28)

(29)

(30)

(31)

(32)

DISINFEKSI DAN

STERILISASI

• !eralatan me%is-instrumen $arus %ibersi$'an sebelum

%i#una'an

• !rose%ur %ila'u'an %i lo'asi yan# su%a$ %itetap'an

. SS6 

• 6isin&e'si peralatan atau lin#'un#an %ila'u'an sesuai

%en#an tin#'at risi'o . $i#$8me%ium %an lo+ 

• Sta& yan# terlati$

• ,n%i'ator mutu proses sterilisasi 7 me'ani'( "$emi"al

%an bilo#i"al

• !emantauan ter$a%ap pro%u' steril yan# %i%istribusi'an • Kebi)a'an %an prose%ur %ipa$ami( %ila'sana'an %an

(33)

PROSEDUR PEMBERSIHAN AREA

PASIEN

• Sta& House'eepin# $arus ber'omuni'asi %en#an

sta& %imana %itu#as'an

• !ema'aian %isin&e'tan yan# bai' %an benar

. "onta"t time( "ara pelarutan  %ibuat baru setiap $ari %an bertan##al

• 6imulai %ari area yan# tin#'at risi'o ren%a$ • !era+atan peralatan 'er)a

• Kain pel $arus %i#anti setiap $ari ( %an se#era bila

ter"emar ole$ %ara$ %an substansi tubu$

• Sta& $arus men##una'an A!6 yan# tepat %an

(34)

!embersi$an ( lan)utan

• !en##antian air pel setiap 'amar

• Semua sampa$ $arus teri'at bai' sebelum %iba+a 'e luar • Tempat ben%a ta)am ti%a' %ileta''an %ilantai ( se#era

#anti bila su%a$  terisi %an tutup rapat a#ar aman saat transpostasi

• !en"u"ian tempat sampa$ minimal 1-min##u • !en##antian Tirai 'amar pasien . ter)a%+al 

• Hin%ar'an aerosol bai' ole$ "airan %isin&e'tan %an %ebu • Lepas'an sarun# tan#an se#era bila su%a$ ti%a'

%iperlu'an

• !enentuan 'o%e +arna lap-pel untu' men"e#a$

(35)

MANAJEMEN LINEN

• Ti%a' mela'u'an pemila$an %i area pera+atan pasien • La'u'an te'ni' aman saat melepas linen 'otor

• Masu''an se#era %alam 'anton# linen sesuai 'ate#ori • ,si 'anton# linen  ba#ian a#ar mu%a$ %ii'at %an aman

ut' %iba+a

• Troli linen 'otor $arus %i"u"i setiap 'ali selesai

memaba+a linen 'otor

• Bila mun#'in u%ara %i area linen 'otor . ne#ati&  • A!6

• Menutup troli setiap memba+a linen bai' 'otor %an

bersi$

(36)

!A!ARA 6ARAH ; A,RA

T3B3H

• La'u'an prose%ur !K sesuai prose%ur

yan# %itetap'an

• Lapor'an 'epa%a atasan %an ,!

• Se#era berobat 'e %o'ter perusa$aan

untu' terapi %an tin%a' lan)ut

• Membuat laporan 'e)a%ian • Konselin# bila %iperlu'an

(37)

MAA?EME SAM!AH

• Tentu'an 'ate#ori sampa$ . me%is ; umum 

• Se%ia'an 'anton# plasti' yan# berbe%a

. 'unin# ( $itam  

• Sampa$ yan# ter'ena %ara$ %an pro%u' se)enis

. plasma  %ibuan# %alam 'anton# plasti' 'unin#

• Semua sampa$ spesimen lab9 masu' 'e%alam

'anton# 'unin# setela$ proses sterilisasi %ila'u'an 9

• ,'uti peraturan -re#ulasi lo'al tentan#

(38)

RENOVASI DAN

KONTRUKSI

• !!, terlibat mulai %ari pra proye'( selama %an

sesu%a$ proye' selesai

• Memberi'an e%u'asi 'epa%a !impro %an

pe#a+ai proye' tentan# risi'o yan# bisa berba$aya a'ibat %ari proye' tsb9

• Buat "$e'list tentan# apa sa)a yan# $arus

%itaati selama be'er)a untu' !!,

• La'u'an 'un)un#an 'e lo'asi untu' memasti'an

'eamanan %an 'enyamanan tetap terpeli$ara

selama proye' berlan#sun# misal 7 pemasan#an partisi( pembuan#an puin# ( aerosol %ebu %ll

(39)

AUDIT INTERNAL

• Guna'an "$e'list • Buat )a%+al

• Kembali'an $asil au%it beserta

re'omen%asi 'epa%a %epartemen untu' umpan bali' %an perbai'an

• Hasil au%it %apat men)a%i pro#ram e%u'asi

(40)

!ROGRAM E63KAS,

• Be'er)a sama %en#an 6,KLAT • Buat )a%+al %an mo%ule materi • Semua sta& baru $arus men%apat

pen#enalan !ro#ram !!, ( 'ebi)a'an %an prose%ur yan# berla'u

• E%u'asi %apat se"ara &ormal . %i'elas 

maupun saat 'un)un#an %i lapan#an9

(41)

AUDIT INTERNAL

• Guna'an "$e'list • Buat )a%+al

• Kembali'an $asil au%it beserta

re'omen%asi 'epa%a %epartemen untu' umpan bali' %an perbai'an

• Hasil au%it %apat men)a%i pro#ram e%u'asi

(42)

KES,M!3LA

• !ro#ram !!, a'an e&e'ti& bila semua sta&

men#eta$ui ( men#erti %an mela'sana'an

• !ro#ram $arus %i'eta$ui( %isetu)ui %an %i%u'un#

ole$ 6ire'tur

• !ela'sanaan pro#ram $arus %ipantau %an

%ie*aluasi se"ara ber'ala

• !en"e#a$an %an pen#en%alian in&e'si

merupa'an tan##un# )a+ab setiap in%i*i%u 7 6ire'tur( mana#er ( sta&( pasien %an

pen#un)un# 9