UNIVERSITI TEKONOLOGY MARA, KAMPUS ALOR GAJAH, MELAKA
FAKULTI KOMUNIKASI DAN PENGAJIAN MEDIA MASSA IJAZAH SARJANA MUDA (DENGAN KEPUJIAN)
KOMUNIKASI MASSA DALAM PERHUBUNGAN AWAM- MC242
PRINSIP TERJEMAHAN (BBM 422)
TUGASAN INDIVIDU I : PRAKTIS TERJEMAHAN 3
NAMA PELAJAR SAFINAH BINTI FUDZIL 2016720981
KUMPULAN MMC2422A
NAMA PENSYARAH EN. AHMAD HARITH SYAH B. MD YUSUF
TARIKH PENYERAHAN
28
THNOVEMBER 2017
Praktis 3
Pendahuluan
Nida (1969) dalam Ainon Mohamad dan Abdullah Hassan (2003), mengatakan terjemahan membawa maksud ‘Penyalinan semula ke dalam behasa penerima maklumat daripada bahasa asal dalam bentuk persamaan terdekat dan bersahaj dari segi makna dan kedua dari segi gayanya’, (Norizah & et.al, 2011).
Namun begitu, walau apa jua takrifan yang diberikan, pada dasarnya proses terjemahan berkisar kepada proses memindahkan warta daripada bahasa sumber kepada bahasa sasaran atau penerima, dengan persamaan yang terdekat dan bersahaja dngan menitikberatkan aspek- aspek berikut :
1. Semantik (makna), 2. Gaya atau bentuk,
3. dan Idea karya asal hendaklah dikemukakan dengan sepenuhnya (Norizah & et.al, 2011).
Sarinah Sharif (2001) dalam kajian sarjananya bertajuk Padanan Terjemahan Kata Nama mengatakan ketepatan sesuatu terjemahan bergantung kepada kebijaksanaan sesorang penterjemah memilih padananya. Kita tidak boleh lagi beranggapan bahawa proses penterjemahan adalah sama seperti proses menggantikan satu perktaan daripada bahasa sumber kepada satu perkataan daripada bahasa sasaran (Norizah & et.al, 2011).
Mengikut kefahaman peribadi saya, terjemahan adalah suatu kerja yang memerlukan kefahaman penterjemah terhadap bahasa sumber dan bahasa sasaran. Hal ini kerana, jika sesorang penterjemah dapat menguasai kefahaman kedua-dua bahasa tersebut, ianya akan dapat memudahkan proses penterjemahan yang akan dilalukan tanpa berlakunya perubahan maksud.
Pelbagai kaedah yang boleh digunakan oleh seseorang penterjemah untuk menterjemah teks, samada penterjemah mahu menterjemah teks tersebut mengikut perkataan, frasa, klausa, ayat serta ujaran dalam bahasa, namun demikian, makna daripada teks tersebut haruslah dikekalkan oleh penterjemah.
Teks yang saya akan terjemahkan adalah sumber daripada surat khabar yang diambil semasa saya membuat bacaan di perpustakaan UiTM Alor Gajah. Teks ini mengandungi 250- 300 patah perkataan yang dipetik daripada sebuah artikel majalah yang bertajuk “Her World”, tajuk artikel ialah “When Life Give You Lemons”. Teks yang ringkas ini ditulis oleh Poon Li- Wei, yang telah menerangkan tentang kebaikan semula jadi daripada jus buah lemon serta cara menggunakan jus buah lemon sebagai minuman untuk menurunkan berat badan.
Artikel ini jelas memberikan penerangan yang ringkas cara penggunaan jus buah lemon, walaubagaimanapun, ianya memberikan fakta yang padat yang disokong oleh jurnal-jurnal saintifik seperti jurnal European Penyelidikan Farmaseutikal dan Perubatan yang mampu memberikan perjelasan lebih terperinci tentang khasiat buah lemon. Selain daripada itu, fakta yang dikemukakan juga dapat memberikan kefahaman yang lebih mudah dipercayai oleh pembaca. Bagi menyiapkan tugasan ini, artikel yang bertulis dalam bahasa Inggeris ini akan diterjemahkan ke bahasa Melayu.
Menterjemah Teks
Teks untuk Diterjemah
When Life Gives You Lemon.
1. Pick the good.
Fresh lemons can last anywhere from two to four weeks, and in the fridge, one to two months.
If the one you have at hand sports a greenish tinge, it’s a definite sign that it hasn’t ripened fully. Meanwhile, those with dull or pale skins are old- you won’t be getting much juice out of them.
2. A Powerhouse.
You’ve probably heard the advice of drink a warm cup of water, with a squeeze of lemon, first thing in the morning to move the weight, The European Journal of Pharmaceutical and Medical Research actually backs this up, citing that this could help break down body fat as well as control food cravings, all thanks to the citrus’s pectin fibre. Of course, you could also squeeze lemon into a bottle of water and have that for the rest of the day!
3. Away with odour.
According to the Journal of Endourology, lemons have the highest concentration of citric acid amongst fruits, which is eight percent of the dry fruit weight. This gives it antibacterial properties- making it the perfect natural deodorant. All you’ll need is a thin slice of lemon: rub it gently across your armpits, let it dry, and you’ll be out the door in no time.
4. Stains away.
There’s nothing we abhor more than those pesky yellow stains on our nails when the polish finally comes off! To help get them back in tip-top condition, try soaking your nails for five
minutes in a concoction that is half a lemon and a cup of warm water- the citric acid should do just the trick.
Hasil Terjemahan
Kebaikan Lemon Dalam Kehidupan.
1. Pilih yang baik.
Lemon segar boleh tahan selama dua hingga empat minggu jika disimpan dimana-mana, dan boleh tahan selama satu hingga dua bulan jika disimpan didalam peti sejuk. Jika lemon yang anda miliki terdapat tompok hijau, ianya adalah tanda menunjukkan lemon tersebut belum masak sepenuhnya. Manakala lemon yang mempunyai kulit yang kusam atau pucat adalah lemon yang lama – anda tidak akan mendapat jus yang banyak daripada lemon jenis ini.
2. Fungsi utama lemon.
Anda pasti pernah mendengar tentang nasihat untuk meminum secawan air suam, yang telah diperah kedalamnya jus lemon, juga merupakan perkara pertama yang dilakukan pada waktu pagi untuk menurunkan berat badan. Jurnal Penyelidikan Farmaseutikal dan Perubatan Eropah sebenarnya menyokong kenyataan ini, dengan mengatakan bahawa perkara ini dapat membantu memecahkan lemak badan serta mengawal keinginan untuk makan, segalanya kerana serat pectin sitrus yang terkandung dalam lemon. Sudah tentu, anda juga boleh memerah lemon kedalam botol air dan menikmatinya untuk sepanjang hari!
3. Dihindari daripada bau.
Mengikut kenyataan dalam Jurnal Endourologi (bidang spesifik khusus dalam urologi), lemon mengandungi kepekatan asid sitrik yang tertinggi antara semua buah-buahan, iaitu lapan peratus daripada berat buah kering. Ini memberikan sifat antibakteria- menjadikannya deodorant semula jadi yang sempurna. Anda hanya memerlukan satu kepingan nipis lemon :
sapukannya perlahan pada seluruh ketiak anda, biarkan ia kering, dan anda akan dapat keluar rumah dalam masa yang singkat.
4. Kotoran hilang.
Tiada apa yang lebih menggembirakan apabila noda kuning pada kuku dapat ditanggalkan!
Bagi membantu mengembalikan keadaan kuku yang terbaik, cuba rendamkan kuku anda selama lima minit dalam air rendaman daripada campuran separuh lemon dan air suam – asid sitrik dapat menghilangkan kotoran itu dengan berkesan.
Analisis Teks
Kaedah Menterjemah
Bagi proses menterjemah ini, saya telah menggunakan beberapa kaedah yang membolehkan teks ini diterjemahkan dgn lebih baik. Kaedah yang pertama yang digunakan ialah kaedah Formal.
I. Kaedah formal – kaedah pinjaman (Borrowing).
Kaedah formal yang digunakan adalah kaedah pinjaman (Borrowing). Pinjaman kata berlaku hasil daripada pertembungan bahasa atau kontak bahasa. Kaedah pinjaman boleh dianggap sebagai kaedah yang membenarkan kata atau perkataan daripada bahasa sumber digunakan dalam bahasa sasaran terutamanya apabila sesuatu unser itu tidak wujud atau tiada padanan yang sesuai di dalam bahasa sasaran, misalnya dari segi teknik, konsep, peristilahan dan seumpaannya. Bedasarkan teks tersebut, contoh penggunaan kaedah pinjaman ialah :
1. Bahasa sumber : Fresh lemons can last anywhere from two to four weeks, and in the fridge, one to two months.
Bahasa sasaran : Lemon segar boleh tahan selama dua hingga empat minggu jika disimpan dimana-mana, dan boleh tahan selama satu hingga dua bulan jika disimpan didalam peti sejuk.
II. Kaedah formal – kaedah peniruan (loan translation/ calque)
Peniruan berlaku apabila kemasukan istilah pinjaman ke dalam bahasa sasaran. Walau bagaimanapun, kaedah ini berbeza dengan kaedah pinjaman sebelum ini. Ini kerana dalam kaedah peniruan, hanya istilahnya sahaja yang ditiru atau diterjemah.
Kaedah peniruan penyampaian merupakan kaedah meniru cara penyampaian sesuatu konsep melalui pemindahan bahasa tanpa mengubah struktur bahasa sasaran. Dalam kata lain, peniruan yang berlaku tidak mengekalkan struktur bahasa sumber sebaliknya, mengikut peraturan tatabahasa dalam bahasa sasaran. Mengikut teks yang diterjemahkan, contoh peniruan ialah :
1. Bahasa sumber : To help get them back in tip-top condition, try soaking your nails for five minutes, in a concoction that is half a lemon and a cup of warm water- the citric acid should do just the trust.
Bahasa sasaran : Bagi membantu mengembalikan keadaan kuku yang terbaik, cuba rendamkan kuku anda selama lima minit dalam air rendaman daripada campuran separuh lemon dan air suam – asid sitrik dapat menghilangkan kotoran itu dengan berkesan.
2. Bahasa sumber : The European Journal of Pharmaceutical and Medical Research actually backs this up, citing that this could help break down body fat as well as control food craving, all thanks to the citrus’s pectin fibre.
Bahasa sasaran : Jurnal Penyelidikan Farmaseutikal dan Perubatan Eropah sebenarnya menyokong kenyataan ini, dengan mengatakan bahawa perkara ini dapat membantu memecahkan lemak badan serta mengawal keinginan untuk makan, segalanya kerana serat pectin sitrus yang terkandung dalam lemon.
3. Bahasa sumber : To help get them back in tip-top condition, try soaking your nails for five minutes, in a concoction that is half a lemon and a cup of warm water- the citric acid should do just the trust.
Bahasa sasaran : Bagi membantu mengembalikan keadaan kuku yang terbaik, cuba rendamkan kuku anda selama lima minit dalam air rendaman daripada campuran separuh lemon dan air suam – asid sitrik dapat menghilangkan kotoran itu dengan berkesan.
III. Kaedah formal – kaedah penggantian/ harfiah (literal translation)
Selain itu, kaedah yang digunakan dalam menterjemah teks ini ialah kaedah penggantian / harfiah (literal translation). Kaedah ini ideal yang cuba dilakukan oleh penterjemah dalam proses pemindahan maklumat sama ada pada peringkat leksikal (perkataan) mahupun peringkat sintaksis (ayat).
Kaedah ini digunakan dengan menggantikan perkataan atau frasa dalam ayat tanpa perlu melakukan perubahan yang besar terhadap kedudukan struktur atau susunannya. Hal ini bermakna setiap perkataan dalam bahasa sumber dapat digantikan dengan persamaannya dalam bahasa sasaran dan pada masa yang sama struktur ayat bahasa sumber dipindahkan ke dalam bahasa sasaran tanpa perubahan besar. Contohnya :
1. Bahasa sumber : Of course, you could also squeeze lemon into a bottle of water and have that for the rest of the day!
Bahasa sasaran : Sudah tentu, anda juga boleh memerah lemon kedalam botol air dan menikmatinya untuk sepanjang hari!
IV. Kaedah dinamik- kaedah persamaan (equivalence)
Seterusnya, kaedah dinamik, iaitu kaedah persamaan (equivalence), juga digunakan semasa proses terjemahan dilakukan. Menurut Nida (1964) di dalam karyanya The Theory and Practice of Translation, persamaan yang perlu dilakukan oleh seseorang penterjemah ialah persamaan yang paling hampir dan persamaan yang paling lazim (closet and natural equivalence).
Persamaan yang dimaksudkan ialak persamaan terdekat dan persamaan sejadi/
bersahaja. Persamaan terdekat merupakan persamaan yang paling hampir dari segi maknanya.
Persamaan terdekat boleh diperolehi melalui makna yang tersapat dalam kamus tanpa perlu melibatkan konteks penggunaan. Contohnya:
1. Bahasa sumber : Fresh lemons can last anywhere from two to four weeks, and in the fridge, one to two months.
Bahasa sasaram : Lemon segar boleh tahan selama dua hingga empat minggu jika disimpan dimana-mana, dan boleh tahan selama satu hingga dua bulan jika disimpan didalam peti sejuk.
2. Bahasa sumber : Of course, you could also squeeze lemon into a bottle of water and have that for the rest of the day!
Bahasa sasaran : Sudah tentu, anda juga boleh memerah lemon kedalam botol air dan menikmatinya untuk sepanjang hari!
3. Bahasa sumber : All you’ll need is a thin slice of lemon: rub it gently across your armpits, let it dry, and you’ll be out the door in no time.
Bahasa sasaran : Anda hanya memerlukan satu kepingan nipis lemon : sapukannya perlahan pada seluruh ketiak anda, biarkan ia kering, dan anda akan dapat keluar rumah dalam masa yang singkat.
4. Bahasa sumber : All you’ll need is a thin slice of lemon: rub it gently across your armpits, let it dry, and you’ll be out the door in no time.
Bahasa sasaran : Anda hanya memerlukan satu kepingan nipis lemon : sapukannya perlahan pada seluruh ketiak anda, biarkan ia kering, dan anda akan dapat keluar rumah dalam masa yang singkat.
V. Kaedah penerangan tambahan (Metalingual Comment)- Sisipan (Parenthetic)
Kaedah penerangan tambahan ialah kaedah yang menghuraikan dan memperjelaskan warta dengan penjang lebar bagi pemahaman pembaca terjemahan. Kaedah ini digunakan dengan memasukkan maklumat-maklumat tambahan dan baru terutamanya melibatkan konsep saintifik atau istilah yang tidak terdapat dalam budaya bahasa sasaram. Kaedah sisipan (Parenthetic) boleh dilakukan dengan memberi maklumat tambahan di dalam kurungan dan juga memasukkan terus ke dalam ayat untuk mengelakkan teks terjemahan kelihataan janggal.
Sebagai contoh:
1. Bahasa sumber : According to the Journal of Endourology, lemons have the highest concentration of citric acid amongst fruits.
Bahasa sasaran : Mengikut kenyataan dalam Jurnal Endourologi (bidang spesifik khusus dalam urologi), lemon mengandungi kepekatan tertinggi antara semua buah- buahan, iaitu lapan peratus daripada berat buah kering.
VI. Kaedah pinjaman ubah suai
Kaedah ini dilakukan dengan cara istilah atau konsep tersebut dipinjam, kemudian ejaannya disesuaikan dengan ejaan bahasa sasaran, contohnya:
1. Bahasa sumber : Meanwhile, those with dull or pale skins are old- you won’t be getting much juice out of them.
Bahasa sasaran : Manakala lemon yang mempunyai kulit yang kusam atau pucat adalah lemon yang lama – anda tidak akan mendapat jus yang banyak daripada lemon jenis ini.
2. Bahasa sumber : The European Journal of Pharmaceutical and Medical Research actually backs this up, citing that this could help break down body fat as well as control food craving, all thanks to the citrus’s pectin fibre.
Bahasa sasaran : Jurnal Penyelidikan Farmaseutikal dan Perubatan Eropah sebenarnya menyokong kenyataan ini, dengan mengatakan bahawa perkara ini dapat membantu memecahkan lemak badan serta mengawal keinginan untuk makan, segalanya kerana serat pectin sitrus yang terkandung dalam lemon.
3. Bahasa sumber : The European Journal of Pharmaceutical and Medical Research actually backs this up, citing that this could help break down body fat as well as control food craving, all thanks to the citrus’s pectin fibre.
Bahasa sasaran : Jurnal Penyelidikan Farmaseutikal dan Perubatan Eropah sebenarnya menyokong kenyataan ini, dengan mengatakan bahawa perkara ini dapat membantu memecahkan lemak badan serta mengawal keinginan untuk makan, segalanya kerana serat pectin sitrus yang terkandung dalam lemon.
4. Bahasa sumber : The gives it antibacterial properties- making it the perfect natural deodorant.
Bahasa sasaran : Ini memberikan sifat antibakteria- menjadikannya deodorant semula jadi yang sempurna.
5. Bahasa sumber : The gives it antibacterial properties- making it the perfect natural deodorant.
Bahasa sasaran : Ini memberikan sifat antibakteria- menjadikannya deodorant semula jadi yang sempurna.
Kesukaran Dalam Terjemahan
Semasa dalam proses menterjemah, terdapat beberapa perkara yang telah membawa kepada permasalahan semasa terjemahan. Secara amnya, segala permasalahan ini kebanyakannya berlaku kerana terjadinya kekeliruan terhadap bahasa sasaran.
1. Pengekalan makna.
Seperti yang telah diterangkan dalam perkara yang perlu dititikberatkan semasa menterjemah, makna yang dibawa kepada perbuahan perkataan bahasa sasaran haruslah sama dengan bahasa sumber. Makna perlulah dikekalkan supaya pembaca faham akan maksud utama penulis asal dalam bahasa sumber.
Seperti yang ditekankan oleh Nida (1969) dalam Ainon Mohamad dan Abdullah Hassan (2003), mengatakan terjemahan membawa maksud ‘penyalinan semula ke dalam bahasa penerima maklumat daripada bahasa asal dalam bentuk persamaan terdekat dan bersahaja:
pertama dari segi makna dan kedua dari segi gayanya.
Kadang kala perkataan atau frasa yang digunakan oleh penulis membuatkan saya menghadapi kesuakaran untuk memastikan perkataan yang akan saya gunakan untuk terjemahan tidak akan membawa sebarang perubahan makna daripada makna asalnya.
2. Perkataan asing.
Perkataan yang ganjil atau jarang ditemui menyebabkan saya menghadapi kesukaran untuk memilih perkataan yang tepat sebagai ganti perkataan bahasa asal. Hal ini jugak kadang kala memberikan saya kekeliruan samada saya hendak mengambil langkah untuk mengunakan teknik pinjaman perkataan ataupun menukar seluruh perkataan tersebut.
Seperti yang dipelajari, teknik pinjaman perkataan yang sering berlaku hasil pertembungan bahasa atau kontak bahasa. Kaedah pinjaman boleh dianggap sebagai kaedah
yang membenarkan kata atau perkataan daripada bahasa sumber digunakan dalam bahasa sasaran terutamanya apabila sesuatu unsur itu tidak wujud atau tiada padanan yang sesuai di dalam bahasa sasaran.
Walau bagaimanapun, saya sentiasa menghadapi kesukaran untuk membuat pilihan samada saya hendak kekalkan perkataan tersebut atau sebaliknya, kerana saya kurang yakin bahawa tiada perkataan daripada bahasa sasaran yang boleh menggantikan perkataan bahasa sumber. Sebagai contoh, deodorant, saya tidak dapat mengenal pasti perkataan untuk bahasa sasaran, maka saya terpaksa mengekalkan perkataan tersebut.
3. Struktur bahasa.
Seperti yang telah diterangkan makna amatlah penting untuk dikekalkan semasa menterjemah. Masalah seterusnya yang sering kali saya hadapi adalah kesukaran untuk menyusun struktur perkataan dengan betol. Hal ini kerana, jika kedudukan sesuatu perkataan ini tidak tepat, maka ianya telah melanggar struktur tatabahasa bahasa sasaran tersebut.
Permasalah ini kerap dirujuk kepada kaedah peniruan, terutamanya peniruan penyampaian. Dimana segala peraturan tatabahasa dalam bahasa sasaran diikut dengan baik agar tidak mengelirukan pembaca.
4. Budaya.
Permasalahan ini dikait rapat dengan perkataan yang harus dicari semasa melakukan terjemahan. Kadang kala perkataan yang bukan menjadi kebiasaan kepada bahasa sasaran menyebabkan saya menjadi sukar untuk mencari perkataan yang sesuai mengikut bahasa sasaran. Hal ini lebih jelas kesukaran apabila terjemahan yang dilakukan menyentuh faktor budaya. Sebagai contoh, lemon jarang diamalkan penggunakannya di Negara timur, makanya
sukar untuk mencari perktaan yang sesuai untuk menggantikannya. Hal ini kerana budaya kehidupan di timur yang menggunakan limau.
5. Persamaan bunyi.
Permasalah yang seterusnya adalah persamaan bunyi yang dihasilkan daripada bahasa sumber. Terdapat perkataan yang jelasnya merupakan perkataan yang dipinjam namun tidak sama ejaannya, atau lebih tepat seperti yang diterangkan dalam kaedah pinjaman ubah suai.
Bunyi perkataan bahasa sumber adalah hampir sama, yang membezakannya adalah ejaannya mengikut bahasa sasaran.
Hal ini menjadi sukar kerana sesetangah perkataan adalah perkataan yang sangat hampir dengan perkataan asal. Sebagai contoh, antibacterial dan antibakteria, bunyinya amat serupanya, yang membezakan kedua-duanya hanyalah ejaanya sahaja.
Kesimpulan
Sebagai kesimpulan, sepanjang melakukan analisis terjemahan ini, saya dapati banyak perkara yang perlu dititikberatkan oleh seorang penterjemah, kerana segala kefahaman yang dibawa daripada bahasa sumber ke bahasa sasaran, jika maknanya disilap terjemah, maka akan berlaku kerosakan kefahaman keseluruhan ayat atau teks.
Saya telah mempelajari banyak tentang teknik atau kaedah semasa melakukan analisis ini, dan saya yakin jika seorang penterjemah sentiasa menjadi kaedah- kaedah berkenaan sebagai punca untuk menghasilkan teks terjemahan, maka kesalahan perubahan makna tidak akan berlaku. Analisis ini juga dapat membantu memberikan pandangan yang lebih jelas betapa pentingnya bagi seseorang penterjemah untuk faham bahasa sasaran dan struktur tatabahasa bahasa sasaran agar tidak berlakunya kesilapan struktur semasa menterjemah.
Meskipun pelbagai kaedah yang dapat digunakan semasa menterjemah, sebagai contoh, peniruan perkataan, tetapi bagi pandangan saya, ianya adalah lebih elok jika seseorang penterjemah mampu mengekalkan perkataan yang biasa digunakan dalam bahasa sasaran agar mertabat bahasa sasaran sentiasa diperlihara. Sebagai contoh, jika terdapat didalam bahasa sumber mengunaakan perkataa “technique”, maka eloklah jika bahasa sasaran menggunakan perkataan “kaedah” daripada meminjam perkataan tersebut yang disebut sebagai “teknik”
dalam bahasa sasaran.
Rujukan
Ainon Mohamad dan Abdullah Hassan. (2003). Teori dan Teknik Terjemahan.
Bentong: PTS Publications & Distributiors Sdn. Bhd.
Norizah & et.al. (2011). Asas dan Kemahiran Menterjemah. Selangor, Malaysia:
August Publishing Sdn. Bhd.
Nida, E. A. and Taber, C. (1969). The Theory and Practice of Translation.
Netherlands: E.J. Brill.
Poon Li-Wei. (2017). When The Life Gives You Lemons. Her World Magazine.
UNIVERSITI TEKONOLOGY MARA, KAMPUS ALOR GAJAH, MELAKA
FAKULTI KOMUNIKASI DAN PENGAJIAN MEDIA MASSA IJAZAH SARJANA MUDA (DENGAN KEPUJIAN)
KOMUNIKASI MASSA DALAM PERHUBUNGAN AWAM- MC242
PRINSIP TERJEMAHAN (BBM 422)
TUGASAN INDIVIDU II : PRAKTIS TERJEMAHAN 4
NAMA PELAJAR SAFINAH BINTI FUDZIL 2016720981
KUMPULAN MMC2422A
NAMA PENSYARAH EN. AHMAD HARITH SYAH B. MD YUSUF
TARIKH PENYERAHAN
28
THNOVEMBER 2017
Praktis 4
Pendahuluan
Nida (1969) dalam Ainon Mohamad dan Abdullah Hassan (2003), mengatakan terjemahan membawa maksud ‘Penyalinan semula ke dalam behasa penerima maklumat daripada bahasa asal dalam bentuk persamaan terdekat dan bersahaj dari segi makna dan kedua dari segi gayanya’, (Norizah & et.al, 2011).
Namun begitu, walau apa jua takrifan yang diberikan, pada dasarnya proses terjemahan berkisar kepada proses memindahkan warta daripada bahasa sumber kepada bahasa sasaran atau penerima, dengan persamaan yang terdekat dan bersahaja dngan menitikberatkan aspek- aspek berikut :
4. Semantik (makna), 5. Gaya atau bentuk,
6. dan Idea karya asal hendaklah dikemukakan dengan sepenuhnya (Norizah & et.al, 2011).
Sarinah Sharif (2001) dalam kajian sarjananya bertajuk Padanan Terjemahan Kata Nama mengatakan ketepatan sesuatu terjemahan bergantung kepada kebijaksanaan sesorang penterjemah memilih padananya. Kita tidak boleh lagi beranggapan bahawa proses penterjemahan adalah sama seperti proses menggantikan satu perktaan daripada bahasa sumber kepada satu perkataan daripada bahasa sasaran (Norizah & et.al, 2011).
Mengikut kefahaman peribadi saya, terjemahan adalah suatu kerja yang memerlukan kefahaman penterjemah terhadap bahasa sumber dan bahasa sasaran. Hal ini kerana, jika sesorang penterjemah dapat menguasai kefahaman kedua-dua bahasa tersebut, ianya akan dapat memudahkan proses penterjemahan yang akan dilalukan tanpa berlakunya perubahan maksud.
Pelbagai kaedah yang boleh digunakan oleh seseorang penterjemah untuk menterjemah teks, samada penterjemah mahu menterjemah teks tersebut mengikut perkataan, frasa, klausa, ayat serta ujaran dalam bahasa, namun demikian, makna daripada teks tersebut haruslah dikekalkan oleh penterjemah.
Teks yang saya terjemahkan adalah seragam bagi seluruh kelaas yang telah disediakan oleh pensyarah, En. Ahmad Harith Syah. Teks tersebut memberikan informasi tentang kraftangan yang meanarik di Malaysia, dari perhiasan rumah sehinggalah ke fabrik pakaian tradisional di Malaysia. Teks ini memberi pendedahan kepada pembaca tentang uniknya hasil pembuatan tangan rakyat Malaysia yang menjadi tradisi yang diturunkan kepada generasi muda.
Pendedahan yang diberikan adalah seperti bahan yang digunakan untuk membuat perhiasan rumah seperti labu sayung, belanga, seni kayu dan seni besi yang menjadi kebanggaan Malaysia. Selain itu, fabrik seperti batik, songket dan pua kumbu juga diceritakan tentang kehalusan tenunannya. Teks ini dipetik daripada sebuah artikel dari lawan sesawang yang dituliskan dalam bahasa Melayu. Bagi menyiapkan laporan ini, saya perlu menterjemahkan teks tersebut kepada bahasa Inggeris.
Terjemahkan teks berikut ke dalam Bahasa Inggeris
Kepelbagaian Kraftangan yang Menarik di Malaysia i. Labu Sayung
Labu Sayung ialah bekas berwarna hitam berbentuk labu, yang diperbuat daripada tanah liat. Labu Sayung berfungsi sebagai bekas air sekaligus boleh bertindak untuk menyejukkan air minuman.
ii. Belanga
Ditemui dalam kebanyakan rumah kampung di Malaysia, belanga biasanya bertapak bulat dan bersisi lebar. Kebiasaannya, digunakan untuk memasak kari, kerana dipercayai tapak bulat membolehkan haba disebarkan dengan lebih rata
iii. Seni Kayu
Diperbuat daripada sumber kayu-kayan daripada Hutan Hujan Tropika Malaysia.
Mengikut tradisi dahulu, keseluruhan rumah dibina daripada kayu balak berukiran tangan.
iv. Seni Besi
Terkenal sejak zaman dahulu, acu tembaga dan gangsa tradisional masih lagi diamalkan untuk membuat pelbagai jenis alatan. Dengan penemuan bijih timah di Malaysia pada abad ke-19, pewter pula menjadi semakin popular. Produk kraf besi menjadi pilihan masyarakat sebagai barang perhiasan di rumah seperti set tapak sirih, bekas air mawar dan bilah keris. Pada zaman dahulu, keris digunakan sebagai senjata oleh pahlawan- pahlawan Melayu semasa bertarung.
Seni Anyaman Tangan
i. Batik
Warna pada batik tahan lebih lama berbanding fabrik yang dicat atau dicetak kerana fabrik batik dicelup sepenuhnya di dalam pewarna. Prosestersebut menggunakan teknik sekatan; menutupi keseluruhan ruang permukaan kain dengan lilin untuk menyekat warna daripada menyerap.
ii. Songket
Pada masa lalu, fabrik tebal dan mewah ini melambangkan status sosial bangsawan Melayu. Fabrik ini diperbuat daripada benang emas, yang kemudiannya dimasukkan ke kiri dan kanan di celah-celah benang sutera mengikut corak yang telah ditetapkan.
iii. Pua Kumbu
Diperbuat daripada benang-benang yang dicelup satu per satu menggunakan alat penenun tradisional. Motif pada fabrik ini diilhamkan daripada mimpi dan kepercayaan purba atau animisme. Corak-coraknya merupakan gabungan alam reality dan mistik.
Hasil Terjemahan
Diversity of interesting handicrafts in Malaysia.
i. Water Calabash
Water calabash is a black pumpkin-shaped container, which is made of clay. Water calabash is function as water container as well as cooling up the water.
ii. Pot
It can be found in village houses in Malaysia, pot is usually has a round-bottom-base and wide-sided. Normally, it is used to cook curry, because it is believed that the round-bottom- base of the pot can spread the heat evenly.
iii. Wood art
Made from timber sourced from Malaysian Tropical Rain Forest. According to tradition, the whole house was built of carved logs.
iv. Iron art
Famous since ancient times, cooper and bronze have traditionally been practiced to make a variety of tools. With the discovery of tin in Malaysia in the 19th century, the pewter became increasingly popular. Iron craft products are choice of society as home decoration items such as betel drop set, rose spot and keris blades. In ancient times, keris was used as a weapon by Malay warriors during the war.
Hand woven art i. Batik
The colour of batik lasts longer than the painted of printed fabrics as the batik fabric is completely dyed into the dye. The process uses blocking technique; cover the whole surface of the fabric with wax to prevent colour from absorbing.
ii. Songket
In the past, this thick and luxurious baric symbolizes the social status of Malay nobility.
The fabric is made of gold thread, which is then inserted to left and right in the crevices of the silk yarn according to the predefined pattern.
iii. Pua kumbu
Made of yarn dyed one by one using traditional weavers. The motifs on this fabric are inspired from dreams and ancient beliefs or animism. Its patterns are a combination of reality and mysticism.
Analisis Teks
Kaedah Menterjemah
Bagi proses menterjemah ini, saya telah menggunakan beberapa kaedah yang membolehkan teks ini diterjemahkan dgn lebih baik. Kaedah yang pertama yang digunakan ialah kaedah Formal.
I. Kaedah formal – kaedah pinjaman (Borrowing).
Kaedah formal yang digunakan adalah kaedah pinjaman (Borrowing). Pinjaman kata berlaku hasil daripada pertembungan bahasa atau kontak bahasa. Kaedah pinjaman boleh dianggap sebagai kaedah yang membenarkan kata atau perkataan daripada bahasa sumber digunakan dalam bahasa sasaran terutamanya apabila sesuatu unser itu tidak wujud atau tiada padanan yang sesuai di dalam bahasa sasaran, misalnya dari segi teknik, konsep, peristilahan dan seumpaannya. Bedasarkan teks tersebut, contoh penggunaan kaedah pinjaman ialah :
1. Bahasa sumber : Warna pada batik tahan lebih lama berbanding fabrik yang dicat atau dicetak kerana fabrik batik dicelup sepenuhnya ke dalam pewarna.
Bahasa sasaran : The colour of batik lasts longer than the painted of printed fabrics as the batik fabric is completely dyed into the dye.
2. Bahasa sumber : Dengan penemuan bijih timah di Malaysia pada abad ke-19, pewter pulak menjadi semakin popular.
Bahasa sasaran : With the discovery of tin in Malaysia in the 19th century, the pewter became increasingly popular.
3. Bahasa sumber : Produk kraf besi menjadi pilihan masyarakt sebagai sebarang perhiasan di rumah seperti set tepak sirih, bekas air mawar, dan bilah keris.
Bahasa sasaran : Iron craft products are choice of society as home decoration items such as betel drop set, rose spot and keris blades.
4. Bahasa sumber : Dengan penemuan bijih timah di Malaysia pada abad ke-19, pewter pulak menjadi semakin popular.
Bahasa sasaran : With the discovery of tin in Malaysia in the 19th century, the pewter became increasingly popular.
II. Kaedah formal – kaedah peniruan (loan translation/ calque)
Peniruan berlaku apabila kemasukan istilah pinjaman ke dalam bahasa sasaran. Walau bagaimanapun, kaedah ini berbeza dengan kaedah pinjaman sebelum ini. Ini kerana dalam kaedah peniruan, hanya istilahnya sahaja yang ditiru atau diterjemah.
Kaedah peniruan penyampaian merupakan kaedah meniru cara penyampaian sesuatu konsep melalui pemindahan bahasa tanpa mengubah struktur bahasa sasaran. Dalam kata lain, peniruan yang berlaku tidak mengekalkan struktur bahasa sumber sebaliknya, mengikut peraturan tatabahasa dalam bahasa sasaran. Mengikut teks yang diterjemahkan, contoh peniruan ialah :
1. Bahasa sumber : Pada masa lalu, fabrik tebal dan mewah ini melambangkan status sosial bangsawan Melayu.
Bahasa sasaran : In the past, this thick and luxurious baric symbolizes the social status of Malay nobility.
2. Bahasa sumber : Proses tersebut menggunakan teknik sekatan; menutupi keseluruhan ruang permukaan kain dengan lilin untuk menyekat warna daripada menyerap.
Bahasa sasaran : The process uses blocking technique; cover the whole surface of the fabric with wax to prevent colour from absorbing.
3. Bahasa sumber : Diperbuat daripada sumber kayu-kayan daripada Hutan Hujan Tropika Malaysia.
Bahasa sasaran : Made from timber sourced from Malaysian Tropical Rain Forest.
4. Bahasa sumber : Produk kraf besi menjadi pilihan masyarakt sebagai sebarang perhiasan di rumah seperti set tepak sirih, bekas air mawar, dan bilah keris.
Bahasa sasaran : Iron craft products are choice of society as home decoration items such as betel drop set, rose spot and keris blades.
5. Bahasa sumber : Fabrik ini diperbuat daripada benang emas, yang kemudiannya dimasukkan ke kiri dan kanan di celah-celah benang sutera mengikut corak yang telah ditetapkan.
Bahasa sasaran : The fabric is made of gold thread, which is then inserted to left and right in the crevices of the silk yarn according to the predefined pattern.
III. Kaedah formal – kaedah penggantian/ harfiah (literal translation)
Selain itu, kaedah yang digunakan dalam menterjemah teks ini ialah kaedah penggantian / harfiah (literal translation). Kaedah ini ideal yang cuba dilakukan oleh penterjemah dalam proses pemindahan maklumat sama ada pada peringkat leksikal (perkataan) mahupun peringkat sintaksis (ayat).
Kaedah ini digunakan dengan menggantikan perkataan atau frasa dalam ayat tanpa perlu melakukan perubahan yang besar terhadap kedudukan struktur atau susunannya. Hal ini bermakna setiap perkataan dalam bahasa sumber dapat digantikan dengan persamaannya dalam bahasa sasaran dan pada masa yang sama struktur ayat bahasa sumber dipindahkan ke dalam bahasa sasaran tanpa perubahan besar. Contohnya :
1. Bahasa sumber : Diperbuat daripada sumber kayu-kayan daripada Hutan Hujan Tropika Malaysia.
Bahasa sasaran : Made from timber sourced from Malaysian Tropical Rain Forest.
IV. Kaedah pinjaman langsung/ terus
Kaedah ini dilakukan dengan cara meminjam sepenuhnya perkataan tersebut. Biasanya perkataan atau konsep tersebut merupakan satu konsep yang baru, dan tidak ada dalam bahasa sasaran. Contohnya :
1. Bahasa sumber : Batik Bahasa sasaran : Batik
2. Bahasa sumber : Songket
Bahasa sasaran : Songket
3. Bahasa sumber : Pua kumbu Bahasa sasaran : Pua kumbu
4. Bahasa sumber : Malaysia Bahasa sasaran : Malaysia
V. Kaedah pinjaman ubah suai
Kaedah ini dilakukan dengan cara istilah atau konsep tersebut dipinjam, kemudian ejaannya disesuaikan dengan ejaan bahasa sasaran. Sebagai contoh :
3. Bahasa sumber : Kebiasaannya, digunakan untuk memasak kari, kerana dipercayai tapak bulat membolehkan haba disebarkan dengan lebih rata.
Bahasa sasaran : Normally, it is used to cook curry, because it is believed that the round- bottom-base of the pot can spread the heat evenly.
4. Bahasa sumber : Fabrik ini diperbuat daripada benang emas, yang kemudiannya dimasukkan ke kiri dan kanan di celah-celah benang sutera mengikut corak yang telah ditetapkan.
Bahasa sasaran : The fabric is made of gold thread, which is then inserted to left and right in the crevices of the silk yarn according to the predefined pattern.
5. Bahasa sumber : Proses tersebut menggunakan teknik sekatan; menutupi keseluruhan ruang permukaan kain dengan lilin untuk menyekat warna daripada menyerap.
Bahasa sasaran : The process uses blocking technique; cover the whole surface of the fabric with wax to prevent colour from absorbing.
6. Bahasa sumber : Proses tersebut menggunakan teknik sekatan; menutupi keseluruhan ruang permukaan kain dengan lilin untuk menyekat warna daripada menyerap.
Bahasa sasaran : The process uses blocking technique; cover the whole surface of the fabric with wax to prevent colour from absorbing.
7. Bahasa sumber : Motif pada fabrik ini diilhamkan daripada mimpi dan kepercayaan purba atau anismisme.
Bahasa sasaran : The motifs on this fabric are inspired from dreams and ancient beliefs or animism.
8. Bahasa sumber : Corak-coraknya merupakan gabungan realiti dan mistik.
Bahasa sasaran : Its patterns are a combination of reality and mysticism.
VI. Kaedah pinjaman separa
Melalui kaedah ini pinjaman masih lagi dilakukan, namun begitu hanya sebahagian kata sahaja dipinjam, manakal sebahagian kata lagi diberi padanan dalam bahasa sasaran. Sebagai contoh :
1. Bahasa sumber : Produk kraf besi menjadi pilihan masyarakat sebagai barang perhiasan di rumah seperti set tepak sirih, bekas air mawar dan bilah keris.
Bahasa sasaran : Iron craft products are choice of society as home decoration items such as betel drop set, rose spot and keris blades.
VII. Kaedah dinamik- kaedah persamaan (equivalence)
Seterusnya, kaedah dinamik, iaitu kaedah persamaan (equivalence), juga digunakan semasa proses terjemahan dilakukan. Menurut Nida (1964) di dalam karyanya The Theory and Practice of Translation, persamaan yang perlu dilakukan oleh seseorang penterjemah ialah persamaan yang paling hampir dan persamaan yang paling lazim (closet and natural equivalence).
Persamaan yang dimaksudkan ialak persamaan terdekat dan persamaan sejadi/
bersahaja. Persamaan terdekat merupakan persamaan yang paling hampir dari segi maknanya.
Persamaan terdekat boleh diperolehi melalui makna yang tersapat dalam kamus tanpa perlu melibatkan konteks penggunaan. Contohnya:
1. Bahasa sumber : Produk kraf besi menjadi pilihan masyarakat sebagai barang perhiasan di rumah seperti set tepak sirih, bekas air mawar dan bilah keris.
Bahasa sasaran : Iron craft products are choice of society as home decoration items such as betel drop set, rose spot and keris blades.
2. Bahasa sumber : Terkenal sejak zaman dahulu, acu tembaga dan gangsa tradisional masih lagi diamalkan untuk membuat pelbagai jenis alatan.
Bahasa sasaran : Famous since ancient times, cooper and bronze have traditionally been practiced to make a variety of tools.
Kesukaran dalam terjemahan
Semasa dalam proses menterjemah, terdapat beberapa perkara yang telah membawa kepada permasalahan semasa terjemahan. Secara amnya, segala permasalahan ini kebanyakannya berlaku kerana terjadinya kekeliruan terhadap bahasa sasaran.
1. Pengekalan makna.
Seperti yang telah diterangkan dalam perkara yang perlu dititikberatkan semasa menterjemah, makna yang dibawa kepada perbuahan perkataan bahasa sasaran haruslah sama dengan bahasa sumber. Makna perlulah dikekalkan supaya pembaca faham akan maksud utama penulis asal dalam bahasa sumber.
Seperti yang ditekankan oleh Nida (1969) dalam Ainon Mohamad dan Abdullah Hassan (2003), mengatakan terjemahan membawa maksud ‘penyalinan semula ke dalam bahasa penerima maklumat daripada bahasa asal dalam bentuk persamaan terdekat dan bersahaja:
pertama dari segi makna dan kedua dari segi gayanya.
Kadang kala perkataan atau frasa yang digunakan oleh penulis membuatkan saya menghadapi kesuakaran untuk memastikan perkataan yang akan saya gunakan untuk terjemahan tidak akan membawa sebarang perubahan makna daripada makna asalnya.
2. Perkataan asing.
Perkataan yang ganjil atau jarang ditemui menyebabkan saya menghadapi kesukaran untuk memilih perkataan yang tepat sebagai ganti perkataan bahasa asal. Hal ini jugak kadang kala memberikan saya kekeliruan samada saya hendak mengambil langkah untuk mengunakan teknik pinjaman perkataan ataupun menukar seluruh perkataan tersebut.
Seperti yang dipelajari, teknik pinjaman perkataan yang sering berlaku hasil pertembungan bahasa atau kontak bahasa. Kaedah pinjaman boleh dianggap sebagai kaedah
yang membenarkan kata atau perkataan daripada bahasa sumber digunakan dalam bahasa sasaran terutamanya apabila sesuatu unsur itu tidak wujud atau tiada padanan yang sesuai di dalam bahasa sasaran.
Walau bagaimanapun, saya sentiasa menghadapi kesukaran untuk membuat pilihan samada saya hendak kekalkan perkataan tersebut atau sebaliknya, kerana saya kurang yakin bahawa tiada perkataan daripada bahasa sasaran yang boleh menggantikan perkataan bahasa sumber.
3. Struktur bahasa.
Seperti yang telah diterangkan makna amatlah penting untuk dikekalkan semasa menterjemah. Masalah seterusnya yang sering kali saya hadapi adalah kesukaran untuk menyusun struktur perkataan dengan betol. Hal ini kerana, jika kedudukan sesuatu perkataan ini tidak tepat, maka ianya telah melanggar struktur tatabahasa bahasa sasaran tersebut.
Permasalah ini kerap dirujuk kepada kaedah peniruan, terutamanya peniruan penyampaian. Dimana segala peraturan tatabahasa dalam bahasa sasaran diikut dengan baik agar tidak mengelirukan pembaca.
4. Budaya.
Permasalahan ini dikait rapat dengan perkataan yang harus dicari semasa melakukan terjemahan. Kadang kala perkataan yang bukan menjadi kebiasaan kepada bahasa sasaran menyebabkan saya menjadi sukar untuk mencari perkataan yang sesuai mengikut bahasa sasaran. Hal ini lebih jelas kesukaran apabila terjemahan yang dilakukan menyentuh faktor budaya. Sebagai labu sayung sukar didapati di Negara barat, maka ianya menjadi kesukaran kepada saya untuk mencari perkataan yang mewakili perkataan tersebut dalam bahasa sasaran.
5. Persamaan bunyi.
Permasalah yang seterusnya adalah persamaan bunyi yang dihasilkan daripada bahasa sumber. Terdapat perkataan yang jelasnya merupakan perkataan yang dipinjam namun tidak sama ejaannya, atau lebih tepat seperti yang diterangkan dalam kaedah pinjaman ubah suai.
Bunyi perkataan bahasa sumber adalah hampir sama, yang membezakannya adalah ejaannya mengikut bahasa sasaran.
Hal ini menjadi sukar kerana sesetangah perkataan adalah perkataan yang sangat hampir dengan perkataan asal. Sebagai contoh, fabric dan fabrik, bunyinya amat serupanya, yang membezakan kedua-duanya hanyalah ejaanya sahaja.
Kesimpulan
Sebagai kesimpulan, sepanjang melakukan analisis terjemahan ini, saya dapati banyak perkara yang perlu dititikberatkan oleh seorang penterjemah, kerana segala kefahaman yang dibawa daripada bahasa sumber ke bahasa sasaran, jika maknanya disilap terjemah, maka akan berlaku kerosakan kefahaman keseluruhan ayat atau teks.
Saya telah mempelajari banyak tentang teknik atau kaedah semasa melakukan analisis ini, dan saya yakin jika seorang penterjemah sentiasa menjadi kaedah- kaedah berkenaan sebagai punca untuk menghasilkan teks terjemahan, maka kesalahan perubahan makna tidak akan berlaku. Analisis ini juga dapat membantu memberikan pandangan yang lebih jelas betapa pentingnya bagi seseorang penterjemah untuk faham bahasa sasaran dan struktur tatabahasa bahasa sasaran agar tidak berlakunya kesilapan struktur semasa menterjemah.
Meskipun pelbagai kaedah yang dapat digunakan semasa menterjemah, sebagai contoh, peniruan perkataan, tetapi bagi pandangan saya, ianya adalah lebih elok jika seseorang penterjemah mampu mengekalkan perkataan yang biasa digunakan dalam bahasa sasaran agar mertabat bahasa sasaran sentiasa diperlihara. Sebagai contoh, jika terdapat didalam bahasa sumber mengunaakan perkataa “technique”, maka eloklah jika bahasa sasaran menggunakan perkataan “kaedah” daripada meminjam perkataan tersebut yang disebut sebagai “teknik”
dalam bahasa sasaran.
Rujukan
Ainon Mohamad dan Abdullah Hassan. (2003). Teori dan Teknik Terjemahan.
Bentong: PTS Publications & Distributiors Sdn. Bhd.
Norizah & et.al. (2011). Asas dan Kemahiran Menterjemah. Selangor, Malaysia:
August Publishing Sdn. Bhd.
Nida, E. A. and Taber, C. (1969). The Theory and Practice of Translation.
Netherlands: E.J. Brill.
