(B01-03-01-LE1-IS1a-c) (B01-03-01-LE1-IS1a-c)
TAJUK KEMAHIRAN DAN TAJUK KEMAHIRAN DAN TAHAP
TAHAP
JURUELEKTRIK – TAHAP 3(SEMESTER 4 ) JURUELEKTRIK – TAHAP 3(SEMESTER 4 )
No.DAN TAJUK MODUL
No.DAN TAJUK MODUL M01 THREE PHASE AC MACHINE M01 THREE PHASE AC MACHINE
No. DAN TAJUK No. DAN TAJUK PENGALAMAN PENGALAMAN PEMBELAJARAN PEMBELAJARAN
LE1
LE1 INSTALL INSTALL THREE THREE PHASE PHASE MOTOR MOTOR LE
LE 2 2 CARRY CARRY OUT OUT PREVENTIVE MAINTENANCE PREVENTIVE MAINTENANCE AND AND MACHINERY LOAD
MACHINERY LOAD
OBJEKTIF PRESTASI OBJEKTIF PRESTASI AKHIRAN
AKHIRAN
INSTALL THREE PHASE AC MOTOR AND CARRY OUT INSTALL THREE PHASE AC MOTOR AND CARRY OUT PREVENTIVE MAINTENANCE AND MACHINERY LOAD PREVENTIVE MAINTENANCE AND MACHINERY LOAD BY USING BLUEPRINT, TOOL AND EQUIPMENT IN BY USING BLUEPRINT, TOOL AND EQUIPMENT IN ACCORDAN
ACCORDANCE WITH CE WITH THE SPECIFICATION SO THAT: THE SPECIFICATION SO THAT:
1.
1. MOTOR MOTOR CONTROL CONTROL CENTRE CENTRE IS IS INSTALLED. INSTALLED.
2.
2. CONNECTION CONNECTION / / TERMINATION TERMINATION IS IS MADE. MADE.
INSTITUT LATIHAN JABATAN TENAGA MANUSIA INSTITUT LATIHAN JABATAN TENAGA MANUSIA
KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA
MALAYSIA MALAYSIA
KERTAS PENERANGAN
KERTAS PENERANGAN
ISI KANDUNGAN ISI KANDUNGAN
LE1 – MO1 THREE PHASE AC MACHI LE1 – MO1 THREE PHASE AC MACHI NENE
TASK TASK 04.08 04.08 – – Install Install Low Low Voltage Voltage Motor Motor CentreCentre
TASK 05TASK 05A.01 A.01 – Perform Th– Perform Three Phase ree Phase Ac MotorAc Motor
TASK 0TASK 05A.02 5A.02 – Pe– Perform Three rform Three Phase APhase Ac Motor c Motor Control SControl Systemystem
NO.
NO. & & TAJUK TAJUK PENGALAMAN PENGALAMAN PEMBELAJARAN PEMBELAJARAN
LE1 – Install and perform three phase LE1 – Install and perform three phase motormotor
NO.
NO. & & TAJUKTAJUK TUGASAN TUGASAN
Task
Task 04.08 04.08 – – Install Install Low Low Voltage Voltage Motor Motor CentreCentre Task 05
Task 05A.01 A.01 – Pe– Perform Thrform Three Phase ree Phase Ac MoAc Motortor Task 05A.02
Task 05A.02 – Perform T– Perform Three Phase hree Phase Ac Motor Ac Motor Control SysControl Systemtem
TEMPAT
TEMPAT : : Bilik Bilik KuliahKuliah TEMPOH : 3TEMPOH : 3 jam
jam
Code
Code No. No. B01-03-01-LE1-IS1B01-03-01-LE1-IS1a a Muka : Muka : 1 1 drp. drp. : : 55
TAJUK
TAJUK : : PEMASANGAN PEMASANGAN PUSAT PUSAT KAWALAN KAWALAN MOTOR MOTOR VOLTAN VOLTAN RENDAHRENDAH TUJUAN:
TUJUAN:
Kertas penerangan ini bertujuan untuk
Kertas penerangan ini bertujuan untuk menerangkan kepada pelajar-pelajmenerangkan kepada pelajar-pelajar caraar cara pemasangan pusat kawalan motor voltan rendah
pemasangan pusat kawalan motor voltan rendah
PENERANGAN:
PENERANGAN:
Secara umunnya, pemasangan pusat kawalan motor voltan rendah
Secara umunnya, pemasangan pusat kawalan motor voltan rendah bergantung kepadabergantung kepada jumlah
jumlah motor yang akan di sambumotor yang akan di sambungkan kepadanya. Adngkan kepadanya. Ada yang bersaiz kecil, sea yang bersaiz kecil, sederhanaderhana dan besar mengikut keperluan semasa.
dan besar mengikut keperluan semasa.
Pemasangan pusat kawalan motor voltan rendah adalah satu
Pemasangan pusat kawalan motor voltan rendah adalah satu komponen atau perkakaskomponen atau perkakas pemasangan elektrik yang mula-mula sekali menerima bekalan elektrik sebelum ianya pemasangan elektrik yang mula-mula sekali menerima bekalan elektrik sebelum ianya diagihkan ke bahagian-bahagian lain beban motor. Ia
diagihkan ke bahagian-bahagian lain beban motor. Ia menjadi pusat kawalan kepadamenjadi pusat kawalan kepada keseluruhan motor tersebut.
keseluruhan motor tersebut.
Di dalam pusat kawalan ini
Di dalam pusat kawalan ini terdapat perkakas suis untuk terdapat perkakas suis untuk tujuan kawalan dan perlindungan.tujuan kawalan dan perlindungan.
Bekalan masuk utama daripada MCCB di papan suis utama, boleh di kawal iaitu ON atau OFF Bekalan masuk utama daripada MCCB di papan suis utama, boleh di kawal iaitu ON atau OFF di dalam pusat kawalan utama
di dalam pusat kawalan utama motor. Alat dan motor. Alat dan komponen perlindungan utama yang mengawalkomponen perlindungan utama yang mengawal dan melindungi keseluruhan pemasangan motor ditempatkan di sini.
dan melindungi keseluruhan pemasangan motor ditempatkan di sini.
Peranan, saiz fizikal dan fungsi
Peranan, saiz fizikal dan fungsi pusat kawalan motor adalah bergantung kepada keupayaanpusat kawalan motor adalah bergantung kepada keupayaan membawa aru
membawa arus bagi s bagi mengawal bebmengawal beban elektrik sepean elektrik seperti motor-motor rti motor-motor elektrik. Umumnelektrik. Umumnyaya Komponen -komponen yang terdapat dalam ”low
Komponen -komponen yang terdapat dalam ”low voltage motor centre” ialah.voltage motor centre” ialah.
a. Contactor a. Contactor b.
b. Auxiliary Auxiliary contaccontac c.
c. Current Current transfomartransfomar
d. MCCB
d. MCCB
e. MCB
e. MCB
f.
f. Lamp Lamp indicatorindicator g.
g. Jangka Jangka voltvolt h.
h. Jangka Jangka ampierampier
Code No. B01-03-01-LE1– IS1a Muka: 2 drp : 5
1. BINAAN
Pusat kawalan motor voltan rendah terdiri dari binaan rangka utama yang akan menyokong berat segala peralatan yang t erdapat di dalamnya. Kekuatan rangka hendaklah minima 10G berbentuk U-section channel. Rangka yang baik adalah dari jenis dengan saiz yang sesuai supaya tidak mengurangkan kekuatan mekanikalnya. Di
bahagian luarn sekeilingnya ditutup dengan kepingan logam dan tebal tertentu ( tebal minima 14G di bahagian belakang dan tepi ).
2. LOKASI
Pusat kawalan motor voltan rendah hendaklah ditempatkan di tempat yang mempunyai cirri-ciri seperti berikut :
a. Berhampiran dengan penempatan beban tinggi motor bagi mengurangkan perbelanjaan sub-mains dan kabel.
b. Terhidar daripad banjir atau dekat dengan punca-punca air
c. Tidak terlindungi atau terhalang oleh sesuatu supaya kerja-kerja operasi dan senggaraan mudah dijalankan
Rajah 1 : Low Voltage Motor Centre
A V MCCB
63A
Run Trip Start Stop Run
Start Stop
0 – 100A 0 - 415V
S/switch
MCB 25A
MCCB 25A
MCB 25A
MCB 25A MCB
50A
MCB 40A
MCB 40A
MCB 30A F
Code No. B01-03-01-LE1– IS1a Muka: 3 drp: 5
3. PEMUTUS LITAR BEKAS BERACUAN (MCCB)
Pemutus litar bekas beracuan merupakan sebuah perkaksa suis voltan rendah yang padu.
Ianya menyambungkan dan memutuskan sebuah litar dalam keadaan biasa dan juga luar biasa. Ketika keadaan luar biasa, litar terputur secara otomatik
MCCB telah digunakan secara meluas di dalam pepasangan moden terutamanya dalam pusat kawalan motor voltan rendah di loji perindustrian bagi menggantikan fius suis atau suis pisau ( fused knife switches ) Piawaian yang sesuai untuk MCCB ialah B.S 4752, yang mengandungi kesemua keperluan teknikal yang khusus.
4. PEMUTUS LITAR KECIL (MCB)
Pemutus litar kecil ialah sebuah alat mekanikal yang padu digunakan untuk menyambung dan memutuskan sebuah litar dalam keadaan biasa dan juga luar biasa,seperti ketika arus lampu dan litar pintas. Dalam keadaan luar biasa litar terputus secara otomatik.Ia di cipta bagi menggantikan penggunaan fius yang tidak melebihi 60A.
MCB ditentukan di dalam BS 3871 yang mengaitkan tentang pemutus litar yang mempunyai bekas tertutup rapat bagi tujuan perlindungan mekanisma dan cirri-ciri masa/arus yang tidak boleh di ubah- ubah. Ianya khusus untuk digunakan bagi perlindungan pepasangan elektrik perusahan,
perdagangan dan kediama. Piawaian ini disabit dengan pemutus litar yang mempunyai kadaran voltan hingga ke 415 volt. Kadaran arus hingga ke 100 ampiar.
5. METER AMPIAR
Meter ampiar juga penting untuk mengetahui arus semasa yang mengalir di dalam sesuatu pemasangan. untuk arus yang tidak melebihi 60A ampiar boleh disambung terus kepada pengalir utama yang membawa arus beban. Bagi arus yang melebihi 60A pula meter ampiar t idak boleh disambung terus kerana ia akan merosakkan meter, oleh itu alatubah arus dengan nisbah yang sesuai hendaklah digunakan. Lazimnya arus sekunder alat ubah arus hendaklah 5A.
6. METER FAKTUR KUASA
Diperlukan untuk mengetahui faktur kuasa sesuatu pemasangan motor 7. LAMPU-LAMPU PENUNJUK
Untuk megetahui terdapatnya bekalan masuk dan juga operasi motor sebenar.
8. METER VOLTAN
Meter volt juga penting bagi mengetahui voltan yang mengalir masuk ke dalam pusat system kawalan motor dan mengalir ke beban-beban utama seperti motor tidak melebihi voltan asal yang dibenarkan 415V voltan rendah.
Code No. B01-03-01-LE1– IS1a Muka: 4 drp: 5
9. GEGANTI PILIHAN TAMBAHAN - ELR (Earth Leakage Relay)
Disambung bersama gegelung pirau( shunt trip ) bersama MCCB untuk memberi perlindungan arus bocor ke bumi.
- UVR – Under Voltage Relay
Disambung kepada gegelung pirau( shunt trip ) untuk mengesan kejatuhan voltan bekalan yang boleh menyebabkan kerosakan motor.
- SPR – Single Phasing Relay
Disambung kepada gegelung pelantik untuk mengesan kegagalan mana-mana fasa dalam System yang boleh menyebabkan kerosakan motor.
- SPD – Surge Protection Device
Melindungi motor dari arus pusuan yang disebabkan pengalir kilat.
Code No. B01-03-01-LE1– IS1b Muka: 10 drp: 20
Arus/voltan akan teraruh dalam pengalir rotor oleh pemotongan fluks magnet berputar
Medan magnet yg terhasil di sekeliling bar sangkar tupai
CIRI-CIRI
- Motor ini mempunyai kelajuan yang tunggal.
- Daya kilas permulaan adalah kecil.
- Faktor kuasa permulaannya adalah rendah dan beransur-ansur naik apabila beban ditambah sehingga kebeban penuh dan nilainya boleh mencapai sehingga 0.85 at au 0.9
Kebaikan motor 3 fasa sangkar tupai
1. Motor ini ringkas, tahan lasak dan tidak mudah untuk dimusnahkan terutamanya Rajah 15 : Aruhan arus/voltan di dalam pengalir rotor
Rajah 16 : Penghasilan medan magnet di sekeliling rotor
Code No. B01-03-01-LE1– IS1b Muka: 11 drp 20
4.Ia tidak ada belitan dirotor, jadi ianya ringkas.
5.Saiznya lebih kecil pada kuasa yg sama dengan motor rotor berlilit jika dua sangkar t upai digunakan.
6.Pengaturan kelajuannya yg baik mengikut perubahan beban.
Keburukan motor 3 fasa sangkar tupai
1. Kelajuan motor ini tidak boleh diubah dan pengubahan kelajuan hanya dibuat dengan mengubah kecekapannya.
2. Sebagaimana motor BMP, kelajuan motor ini akan berkurang dengan penambahan beban.
3. Daya kilas permulaannya serupa dengan motor BMP.
Untuk menyongsang arah putaran motor ini , urutan fasa bekalan masuk ke motor itu mestilah diubah. Jika motor aruhan 3 fasa sangkar tupai ini dipasang terus kepada bekalan tanpa pemula, arus permulannya akan memuncak dan f.k. Nya menjadi rendah, kecuali pada motor yang berukuran kecil. Pemula yang disambung kepada motor ini akan merendahkan arus permulaan iaitu dengan merendahkan nilai voltan bekalan yang masuk ke stator.
Walaubagaimanapun cara ini boleh melemahkan daya kilas kerana T berkadar terus dengan kuasadua voltan ( V2 ). Antara jenis pemula yang digunakan dalam kaedah pengurangan voltan ialah pemula bintang-delta, pemula transformer auto dan pemula rintangan.
Motor aruhan 3Ø dwisangkar tupai
Binaannya serupa seperti motor aruhan 3 fasa sangkar tupai, bezanya rotor motor ini dibina drpd 2 sangkar tupai yang berasingan iaitu satu diluar dan satu lagi didalam. Sangkar tupai yang didalam mempunyai rintangan yang rendah tetapi reaktansnya tinggi berbanding dengan sangkar tupai yang diluar.
Code No. B01-03-01-LE1– IS1b Muka: 12 drp: 20
Apabila bekalan 3 fasa diberikan kepada stator motor itu, putaran medan magnet akan wujud pada stator tersebut. Dengan proses aruhan saling, rotor mendapat arus aruhannya dan seterusnya membentuk uratdaya rotor. Arus yang teraruh disangkar tupai luar lebih kecil dari sangkar tupai dalam. Daya kilas yang dihasilkan akan bertambah baik drpd motor 3 fasa yang mempunyai satu sangkar tupai sahaja. Walaupun T permulaan motor ini dapat ditingkatkan tetapi untuk pergerakan yang berterusan, nilainya (T) agak rendah sedikit drpd motor aruhan 1 sangkar tupai. Kecekapan dan faktor kuasa pada beban penuh juga akan turut berkurang. Motor jenis ini biasa digunakan untuk melakukan kerja-kerja yang memerlukan T permulaan yang tinggi.
Oleh itu ia juga dikenali sebagai motor yang mempunyai T tinggi.
Motor ini tahan lasak, ringkas dan harganya murah.
Untuk menyonsang arah putarannya, caranya sama seperti motor aruhan 1 sangkar tupai.
Motor aruhan 3 fasa rotor berbelit (wound rotor induction motor 3 phase)
Dikenali juga sebagai motor gelang gelincir (slip ring). Binaan asas sama seperti motor aruhan 3 fasa yang lain, Cuma binaan rotornya adalah berlilit dan disambung kepada 3 gelang gelincir.
Dari gelang gelincir ini disambungkan kelitar luar dengan menggunakan 3 berus karbon yang akan disambungkan pula kepada rintangan 3 fasa yang boleh dilaraskan.
Rajah 18 : Binaan rotor berlilit
Code No. B01-03-01-LE1– IS1b Muka: 16 drp: 20
MOTOR SEGERAK
KENDALIAN
Apabila bekalan 3 fasa dibekalkan, putaran medan magnet akan wujud pada stator..Bagi motor segerak ukuran kecil, rotornya dibuat drpd magnet kekal (tidak perlu ujaan A.T). Oleh itu rotor akan terus berputar mengikut arah putaran medan magnet stator. Putaran rotor adalah pada kelajuan kesegerakan, kerana tindakbalas magnet antara medan rotor dan stator yang saling kunci (kutub yang berlawanan akan menarik).
Rajah 24 : Bentuk pemegun
Rajah 25 : Rotor Motor Segerak
