Praktikum UJI AKTIVITAS ANTIMIKROBA: METODE DILUSI PADAT

(1)

Pr!n%!& da%ar met(de d!'u%! &adat ada'ah adan)a %er! kadar %am&e' uj! akt!*!ta% Pr!n%!& da%ar met(de d!'u%! &adat ada'ah adan)a %er! kadar %am&e' uj! akt!*!ta% ant!akter! )an+ d!%u%&en%!kan da'am med!a uj! &adat "tamah a+ar$ dan m!kr(a uj! ant!akter! )an+ d!%u%&en%!kan da'am med!a uj! &adat "tamah a+ar$ dan m!kr(a uj! d!+

d!+(re(re%ka%kan n d! d! &erm&ermukaukaan an medmed!a. !a. Ke&Ke&ekaekaan an ahahan an uj! uj! terhterhadaada& & ahahan an antant!,a!,aktekter!r! d!tent

d!tentukan den+an &en+ukan den+an &en+amatan %e-ara makr(%k(amatan %e-ara makr(%k(&!% %ete'ah &!% %ete'ah ma%a !nkuama%a !nkua%! %! erakerakh!r h!r )a!tu den+an me'!hat ada t!dakn)a &ertumuhan k('(n! kuman  akter! uj! da'am )a!tu den+an me'!hat ada t!dakn)a &ertumuhan k('(n! kuman  akter! uj! da'am med!um "Pe'-/ar0 1234$.

med!um "Pe'-/ar0 1234$.

Ant!akter! !a'ah (at &ema%m! akter!0 khu%u%n)a akter! )an+ meru+!kan Ant!akter! !a'ah (at &ema%m! akter!0 khu%u%n)a akter! )an+ meru+!kan man

manu%!au%!a. . SuaSuatu tu antant!a!aktekter! r! )an)an+ + !de!dea' a' memmem!'!!'!k! k! t(kt(k%!%!%!%!ta% ta% %e'e%e'ekt!kt!50 50 ererart! art! (a(att ant!akter! ter%eut han)a eraha)a a+! akter!0 teta&! re'at!5 t!dak memaha)akan ant!akter! ter%eut han)a eraha)a a+! akter!0 teta&! re'at!5 t!dak memaha)akan a+!

a+! h(%&e%. h(%&e%. Berda%arkan Berda%arkan %!5at %!5at t(k%!%!ta% t(k%!%!ta% %e'ekt!5 %e'ekt!5 ada ada akter! akter! )an+ )an+ er%!5ater%!5at men+h

men+hamat amat &ertum&ertumuhan uhan akterakter! ! "akte"akter!(%tatr!(%tat!k$ !k$ dan dan ada ada )an+ )an+ er%!5aer%!5at t memumemunuhnuh akter! "akter!%!da$ "Ja6et/01237$.

akter! "akter!%!da$ "Ja6et/01237$. Kadar m!n!mum

Kadar m!n!mum )an+ d!&er'ukan untuk )an+ d!&er'ukan untuk men+men+hamat &ertumuhamat &ertumuhan han akterakter!! atau memunuhn)a0 ma%!n+,ma%!n+ d!kena' %ea+a! Kadar #amat M!n!

atau memunuhn)a0 ma%!n+,ma%!n+ d!kena' %ea+a! Kadar #amat M!n! mum "K#M$mum "K#M$ dan Kadar Bunuh M!n!mum "KBM. Ant!!(t!k "L. ant! 8'a6an0 !(%8h!du&$ ada'ah dan Kadar Bunuh M!n!mum "KBM. Ant!!(t!k "L. ant! 8'a6an0 !(%8h!du&$ ada'ah /at,/at k!m!a )an+ d!ha%!'kan ('eh 5un+! dan akter!0 mem!'!k! kha%!at memat!kan atau /at,/at k!m!a )an+ d!ha%!'kan ('eh 5un+! dan akter!0 mem!'!k! kha%!at memat!kan atau men

men+ha+hamamat t &er&ertumtumuhuhan an kumkuman an dan dan t(kt(k%!%!%!%!ta%nta%n)a )a re're'at!5 at!5 ke-!ke-!' ' a+a+! ! manmanu%!u%!a.a. Turunan /at ter%eut0 )an+ d!uat %e-ara %em!,%!ntet!% dan %!ntet!% ju+a erkha%!at Turunan /at ter%eut0 )an+ d!uat %e-ara %em!,%!ntet!% dan %!ntet!% ju+a erkha%!at %ea+a! ant!akter! "Pe'-/ar0 1234$.

%ea+a! ant!akter! "Pe'-/ar0 1234$.

Mekan!%me kerja )an+ ter&ent!n+ ada'ah &er!ntan+an %!nte%a &r(te!n0 %eh!n++a Mekan!%me kerja )an+ ter&ent!n+ ada'ah &er!ntan+an %!nte%a &r(te!n0 %eh!n++a kum

kuman an mu%mu%nah nah atau atau t!dt!dak ak ererkemkemanan+ + 'a+'a+!0 !0 m!%m!%a'n)a'n)a a k'(k'(ramram5en5en!k(!k('0 '0 tettetra%!ra%!k'!k'!n0n0 am!n(+'!k(%!da0 makr('!da dan '!nk(m!%!n. Se'a!n !tu eera&a ant!!(t!ka ekerja am!n(+'!k(%!da0 makr('!da dan '!nk(m!%!n. Se'a!n !tu eera&a ant!!(t!ka ekerja

(2)

Trusted by over 1 million members

Try Scribd FREE for 30 days to access over 125 million titles without ads or interruptions!

Start Free Trial Cancel Anytime.

(3)

terhada& d!nd!n+ %e' "&en!%!'!n dan %e5a'(%&(r!n$ atau memran %e' "&('!km!%!n0 /at, terhada& d!nd!n+ %e' "&en!%!'!n dan %e5a'(%&(r!n$ atau memran %e' "&('!km!%!n0 /at, /at

/at &('&(')e)en n dan dan !m!!m!da/da/('$('$. . AnAnt!t!!(t!(t!k !k t!dt!dak ak aktakt!5 !5 terhterhadaada& & kekean)an)akaakan n *!r*!ru% u% ke-ke-!'0!'0 mun+k!n karena *!ru% t!dak mem!'!k! &r(%e% meta('!%me %e%un++uhn)a0 me'a!nkan mun+k!n karena *!ru% t!dak mem!'!k! &r(%e% meta('!%me %e%un++uhn)a0 me'a!nkan ter+antun+ dar! &r(%e% tuan rumah "Ja6et/0 1237$.

ter+antun+ dar! &r(%e% tuan rumah "Ja6et/0 1237$. Met(d

Met(de e d!'u%! d!+unakd!'u%! d!+unakan an untuuntuk k menenmenentukan kadar tukan kadar hamahamat t m!n!mm!n!mum um "K#M$"K#M$ dan kadar unuh m!n!ma' "KBM$ dar! (at ant! m!kr(a. K(n%entra%! terendah (at dan kadar unuh m!n!ma' "KBM$ dar! (at ant! m!kr(a. K(n%entra%! terendah (at &ada !akan &adat

&ada !akan &adat )an+ d!tunjukan den+an t!dak adan)a )an+ d!tunjukan den+an t!dak adan)a &ertumuhan k('(n! m!kr(a&ertumuhan k('(n! m!kr(a ada'ah KBM dan (at terhada& akter! uj!. Ke'e!han dar! met(de !n! ada'ah da&at ada'ah KBM dan (at terhada& akter! uj!. Ke'e!han dar! met(de !n! ada'ah da&at men

men+uj+uj! ! 'e'e!h dar! %atu jen!% akt!h dar! %atu jen!% akter! d! er! d! %et%et!a& &etr!a& &etr!. !. Ke'Ke'emaemahanhann)n)a a adaada'ah %u'!'ah %u'!tt meme

memedakan antara dakan antara akt!*!akt!*!ta% ta% &en+h&en+hamatan akter! amatan akter! atau atau &em&emunuhaunuhan n akter! "Ernaakter! "Erna dkk.0 91;$

dkk.0 91;$ <.

<. A'A'at at dadan Bn Bahahanan

  A'atA'at • • P!r!n+ &etr!P!r!n+ &etr! • • Er'enme)er Er'enme)er •

• M!kr(&!&et0 'ue t!& dan )e''(6 t!&M!kr(&!&et0 'ue t!& dan )e''(6 t!& •

• =e'a% ukur 1 m'=e'a% ukur 1 m' •

• O%e u'atO%e u'at •

• Bun%en%&!r!tu%Bun%en%&!r!tu% •

• E&&end(r5 E&&end(r5 •

• Taun+ reak%!Taun+ reak%! •

• K(m&(r '!%tr!k K(m&(r '!%tr!k •

• T!man+anT!man+an •

• Kerta% Kerta% T!manT!man++



 BahanBahan •

• Sam&e' m!n)ak at%!r! )an+ akan d!uj! kadarn)a: M!n)ak at%!r! jeruk &urutSam&e' m!n)ak at%!r! )an+ akan d!uj! kadarn)a: M!n)ak at%!r! jeruk &urut •

• Med!a NA " Nutr!ent A+ar$Med!a NA " Nutr!ent A+ar$ •

• Pe'arut: DMSO dan a>uade%tPe'arut: DMSO dan a>uade%t •

• Su%Su%&en&en%! %! akakterter! ! StaSta&h)&h)'(-('(-(--u--u% % auraureu% eu% dandan Escherichia Escherichia colicoli da'am da'am ka'duka'du nutr!en

nutr!en

•

• Larutan aku ant!!(t!k Larutan aku ant!!(t!k D.

(4)

(5)

(6)

(7)

E.

E. #a#a%!%!' Pe' Pen+n+amamatatanan

Med!a den+an kadar 'arutan %t(k ereda Med!a den+an kadar 'arutan %t(k ereda

L

Laarruuttaan n %%tt((k k 11?? LaarruL uttaan n %%tt((k k 00;;?? K('(n!

K('(n! Staphylococcus aureusStaphylococcus aureus: : AAddaa KK((''((nn!! Staphylococcus aureusStaphylococcus aureus: Ada: Ada K('(n!

K('(n! Escherichia coli Escherichia coli: : AAddaa KK((''((nn!! Escherichia coli Escherichia coli: Ada: Ada

L

Laarruuttaan n %%tt((k k 0099;;?? LaarruL uttaan n %%tt((k k 001199;;?? K('(n!

K('(n! Staphylococcus aureusStaphylococcus aureus: : AAddaa KK((''((nn!! Staphylococcus aureusStaphylococcus aureus: Ada: Ada K('(n!

(8)

(9)

Larutan %t(k 049;? Larutan %t(k 049;? K('(n!

K('(n! Staphylococcus aureusStaphylococcus aureus: Ada: Ada K('(n!

K('(n! Escherichia coli Escherichia coli: Ada: Ada Med!a K(ntr('

Med!a K(ntr('

K(ntr('

K(ntr(' &e'arut &e'arut "terda&at "terda&at k('(n! k('(n! K(ntr(' K(ntr(' &(%!t!5 &(%!t!5 "t!dak "t!dak terda&at terda&at k('(n!k('(n! akter! )an+ h!du&$

akter! )an+ h!du&$ akter! )an+ h!du&$akter! )an+ h!du&$ @

@.. PPeemmaahhaa%a%ann

Prakt!kum !n! ertujuan untuk menentukan kadar hamatan m!n!mum "K#M$ Prakt!kum !n! ertujuan untuk menentukan kadar hamatan m!n!mum "K#M$

(10)

(11)

Ek%trak jeruk &urut ada'ah ek%trak )an+ d!da&atkan dar!

Ek%trak jeruk &urut ada'ah ek%trak )an+ d!da&atkan dar! jeruk &urut )an+ da&atjeruk &urut )an+ da&at d!&er('eh den+an me'akukan &en)u'!n+an. Jeruk &urut ada'ah %a'ah %atu an++(ta %uku d!&er('eh den+an me'akukan &en)u'!n+an. Jeruk &urut ada'ah %a'ah %atu an++(ta %uku jeruk,jerukan0

jeruk,jerukan0 Rutacea Rutacea0 0 ddarar! ! jejen!n!%% CitrusCitrus. . NaNama ma 'a'at!t!nnnn))a a adada'a'ahah CitCitrus rus hyshystrixtrix.. Buahn)

Buahn)a a t!dak umum d!makan0 karena tak t!dak umum d!makan0 karena tak enak ra%an)a. Ban)ak men+anenak ra%an)a. Ban)ak men+andun+ a%amdun+ a%am dan erau 6an+! a+ak kera%.

dan erau 6an+! a+ak kera%. T!T!n++! &(h(n++! &(h(nn)a antara 9,19 meter. Batannn)a antara 9,19 meter. Batan+n)a a+ak +n)a a+ak ke-!'0 en+k(k atau er%udut dan er-aan+ rendah. Batan+ )an+ te'ah tua erentuk ke-!'0 en+k(k atau er%udut dan er-aan+ rendah. Batan+ )an+ te'ah tua erentuk u'at0 er6arna h!jau tua0 &('(% atau er!nt!k,!nt!k. Daun

u'at0 er6arna h!jau tua0 &('(% atau er!nt!k,!nt!k. Daun jeruk &urut er6arna h!jaujeruk &urut er6arna h!jau kekun!n+an dan erau %eda&. Bentukn)a u'at den+an ujun+ tum&u' dan ertan+ka!. kekun!n+an dan erau %eda&. Bentukn)a u'at den+an ujun+ tum&u' dan ertan+ka!. Tan+ka! daun er%a)a& 'ear0 %eh!n++a ham&!r men)eru&a! daun. Daun !n! an)ak Tan+ka! daun er%a)a& 'ear0 %eh!n++a ham&!r men)eru&a! daun. Daun !n! an)ak d!&aka! untuk umu ma%akan. Buah jeruk &urut 'e!h ke-!' dar! ke&a'an tan+an0 d!&aka! untuk umu ma%akan. Buah jeruk &urut 'e!h ke-!' dar! ke&a'an tan+an0 entukn)a %

entukn)a %e&ert! e&ert! uah uah &!r0 teta&! &!r0 teta&! an)ak t(nj('an an)ak t(nj('an dan er!nt!'. dan er!nt!'. Ku'!t Ku'!t uahn)a tea'uahn)a tea' dan er6arna h!jau. Buah )an+ matan+ enar er6arna %ed!k!t kun!n+. arna da+!n+ dan er6arna h!jau. Buah )an+ matan+ enar er6arna %ed!k!t kun!n+. arna da+!n+ uahn)a h!jau kekun!n+an

uahn)a h!jau kekun!n+an0 ra%an)a %an+at ma%am dan a+ak &ah!t "An(n!m09190 ra%an)a %an+at ma%am dan a+ak &ah!t "An(n!m0919$.$. J!ka daun jeruk &urut !tu d!%u'!n+0 d!ha%!'kan m!n)ak at%!r! )an+ dar! t!dak J!ka daun jeruk &urut !tu d!%u'!n+0 d!ha%!'kan m!n)ak at%!r! )an+ dar! t!dak er6arna "en!n+$

er6arna "en!n+$ %am&a! keh!jauan %am&a! keh!jauan "ter+antun+ -ara "ter+antun+ -ara ek%trak%!$0 m!n)ak ek%trak%!$0 m!n)ak at%!r! at%!r! erauerau ha

harurum m m!m!r!& r!& aau u dadaun un "je"jeruruk k &u&ururut$t$.. M!nM!n)ak )ak at%!at%!r!r!ha%!' ha%!' de%t!'ade%t!'a%! %! "&en)"&en)u'!n+au'!n+an$n$ men++unakan ua& men+andun+ ; jen!%

men++unakan ua& men+andun+ ; jen!% k(m&(nen k!m!a. Cak(m&(nen k!m!a. Can+ utama n+ utama dan ter&ent!n+dan ter&ent!n+ ada'ah %!tr(ne'a' den+an jum'ah 310 72?0 %!tr(ne'(' 3099?0 '!na'(' 042? dan +eran!(' ada'ah %!tr(ne'a' den+an jum'ah 310 72?0 %!tr(ne'(' 3099?0 '!na'(' 042? dan +eran!(' 01?. K(m&(nen 'a!nn)a ada da'am jum'ah )an+ %e

01?. K(m&(nen 'a!nn)a ada da'am jum'ah )an+ %ed!k!t "An(n!m0919$.d!k!t "An(n!m0919$.

Pa

Pada da &r&rakakt!t!kukum m kaka'! '! !n!n! ! memen+n++u+unanakakan n medmed!u!umm Nutrient Nutrient Agar Agar atatau NA.au NA. Med!um NA meru&akan med!a )an+ d!+unakan untuk menumuhkan akter!0 med!a Med!um NA meru&akan med!a )an+ d!+unakan untuk menumuhkan akter!0 med!a !n! d!&ana%kan a+ar men-a!r0 kemud!an %ed!k!t d!d!n+!nkan %eh!n++a %uhun)a k!ra, !n! d!&ana%kan a+ar men-a!r0 kemud!an %ed!k!t d!d!n+!nkan %eh!n++a %uhun)a k!ra, k!ra 7,;

k!ra 7,;_{<. Pend!n+!nan !n! d!'akukan untuk menda&atkan %uhu}_{<. Pend!n+!nan !n! d!'akukan untuk menda&atkan %uhu}_{)an+ !dea' %eh!n++a}_{)an+ !dea' %eh!n++a} a+ar t!dak men+era% namun t!dak ter'a'u &ana% )an+ men+ak!atkan kemat!an k('(n! a+ar t!dak men+era% namun t!dak ter'a'u &ana% )an+ men+ak!atkan kemat!an k('(n! )a

)an+ n+ akakan an d!d!!!akakkakan. n. KeKe+u+unanaan an dadar!r! nutrinutrient ent agar agar adaada'ah 'ah ununtuk ku't!*tuk ku't!*a%! a%! dandan &era6atan

&era6atan %ea+!an %ea+!an e%ar e%ar dar! dar! m!kr((r+an!%me. K(m&(%!%! m!kr((r+an!%me. K(m&(%!%! dar!dar! nutrient agar nutrient agar ada'ah ada'ah a+ar %ean)ak 9 +ram dan ek%trak ka'du %ean)ak 1 +ram. Pada &rakt!kum )an+ a+ar %ean)ak 9 +ram dan ek%trak ka'du %ean)ak 1 +ram. Pada &rakt!kum )an+ d!'aku

d!'akukan0 d!+ukan0 d!+unakannakan nutrient agar nutrient agar )an+ d!uat %e-ara !n%tan0 e+!tu &u'a den+an )an+ d!uat %e-ara !n%tan0 e+!tu &u'a den+an nutrient broth.

(12)

(13)

%!5at )an+

%!5at )an+ d!!n+d!!n+!nkan!nkan. . J!ka %!5at J!ka %!5at !n! d!&enuh!n! d!&enuh!0 !0 maka &ertumumaka &ertumuhan akter! akan han akter! akan a+u%a+u% "Pe'-/ar093$.

"Pe'-/ar093$.

Sam&e' )an+ d!+unakan da'am &rakt!kum ka'! !n! %am&e' )an+ men+andun+ Sam&e' )an+ d!+unakan da'am &rakt!kum ka'! !n! %am&e' )an+ men+andun+ m!n)ak at%!r! )an+ d!uat da'am ; %er! &en+en-eran %eh!n++a d!&er('eh %am&e' uj! m!n)ak at%!r! )an+ d!uat da'am ; %er! &en+en-eran %eh!n++a d!&er('eh %am&e' uj! den+an kadar ereda )a!tu 1?0

den+an kadar ereda )a!tu 1?0 .;?0 .9;?0 .19;? dan .49;?..;?0 .9;?0 .19;? dan .49;?. Pe

Pertartamama,ta,tama ma d!d!%!a%!a&k&kan an 4 4 uuah ah e&e&&e&endnd(r(r5. 5. D!D!uuat at 'a'arutrutan an %t(%t(k k deden+n+anan me

men-n-amam&u&urkrkan an 99? ? *** * m!m!n)n)ak ak atat%!r%!r! ! %e%eaan)n)ak ak 99  ' ' dada'am 'am 33  ' ' DMDMSOSO.. Kem

Kemudud!an !an d!d!uuat at %am%am&e&e' ' ujuj! ! )a)an+ n+ memen+n+anandudun+ n+ 9? 9? *** * m!m!n)n)ak ak atat%!r%!r! ! deden+n+anan men-am&urkan 1; ' 'arutan %t(k dan d!tamah den+an 1; ' a>uade%t %ter!'. men-am&urkan 1; ' 'arutan %t(k dan d!tamah den+an 1; ' a>uade%t %ter!'. Sed

Sedan+an+kan kan untuntuk uk memmemuauat t %am%am&e' &e' uj! uj! )an)an+ + menmen+an+andundun+ + 1? 1? ** ** m!nm!n)ak )ak at%at%!r!0!r!0 d!am!' ; ' dar! %am&e' uj! 9? ** m!)ak at%!r! ter%eut dan d!en-erkan den+an d!am!' ; ' dar! %am&e' uj! 9? ** m!)ak at%!r! ter%eut dan d!en-erkan den+an ; ' a>uade%t %ter!'. Den+an -ara )an+ %ama0 d

; ' a>uade%t %ter!'. Den+an -ara )an+ %ama0 d!uat %am&e' uj! den+an kadar !uat %am&e' uj! den+an kadar .;?0.;?0 .9;?0 .19;? dan .49;?.

.9;?0 .19;? dan .49;?. Se'anju

Se'anjutn)a d!uat k(ntr(' &e'arut den+an tn)a d!uat k(ntr(' &e'arut den+an men-ammen-am&urka&urkan n 1 ' 1 ' DMSO danDMSO dan 2

2  ' ' a>a>uauadede%t %t %t%ter!er!'. '. D!D!uuat at juju+a +a k(k(ntntr(r(' ' &(&(%!t%!t!5 !5 deden+n+an an memen!n!mmanan+ + 9; 9; m+m+ ant!!(t!k dan d!-am&u den+an 1 ' a>uade%t %ter!'.

ant!!(t!k dan d!-am&u den+an 1 ' a>uade%t %ter!'.

Lan+kah %e'anjutn)a ada'ah d!%!a&kan 3 uah -a6an &etr!. Pada a+!an 'uar Lan+kah %e'anjutn)a ada'ah d!%!a&kan 3 uah -a6an &etr!. Pada a+!an 'uar ma%!n+,ma%!n+ -a6an ter%eut d!er! 'ae' dan d!a+! menjad! dua a+!an den+an ma%!n+,ma%!n+ -a6an ter%eut d!er! 'ae' dan d!a+! menjad! dua a+!an den+an d!+ar!% men++unakan %&!d('. Sete'ah !tu0 dar! ma%!n+,ma%!n+ e&&end(r5 )an+ er!%! d!+ar!% men++unakan %&!d('. Sete'ah !tu0 dar! ma%!n+,ma%!n+ e&&end(r5 )an+ er!%! ha%!' &en+en-eran m!n)ak d!am!' %ean)ak 1 m' t!a& %er! &en+en-eran m!n)ak dan ha%!' &en+en-eran m!n)ak d!am!' %ean)ak 1 m' t!a& %er! &en+en-eran m!n)ak dan d!t

d!tuanuan+ + ke ke &et&etr!. r!. KemKemud!ud!an an %e%ean)an)ak ak 1 1 m' m' nutnutr!en a+ar r!en a+ar )an)an+ + te'ate'ah h d!-d!-a!rka!rkan0an0 d!t

d!tamamahkahkan an ke ke da'da'am am &et&etr! r! dan dan &et&etr! r! d!+d!+()()an+ an+ h!nh!n++a ++a h(mh(m(+e(+en n dan dan d!d!!ark!arkanan memadat. #a' )an+ %ama d!'akukan &ada k(ntr(' &e'arut dan k(ntr(' &(%!t!5. Untuk memadat. #a' )an+ %ama d!'akukan &ada k(ntr(' &e'arut dan k(ntr(' &(%!t!5. Untuk

(14)

Pa

Pada da &e&en+n+amamataatan n teterhrhadada& a& keke'!m'!ma a -a-a6a6an n &e&etr! tr! deden+n+an an %er%er! ! kakadadar r )a)an+n+ ereda,eda

ereda,eda d!da&atkan d!da&atkan ha%!' ha%!' &ada &ada ke'!ma ke'!ma -a6an -a6an &etr! &etr! terda&at terda&at k('(n! k('(n! akter!akter! Staphylococcus aureus

Staphylococcus aureus dan dan Escherichia Escherichia colicoli. . Dar! ha%!' Dar! ha%!' &en+am&en+amatan0 d!ketahuatan0 d!ketahu! ! K#MK#M d!tujukan &ada med!a den+an kadar 1?.

d!tujukan &ada med!a den+an kadar 1?.

Sa'ah %atu ke'emahan &er-(aan den+an met(de d!'u%! &adat !n! ada'ah t!dak Sa'ah %atu ke'emahan &er-(aan den+an met(de d!'u%! &adat !n! ada'ah t!dak da&

da&at at d!d!edaedakan kan antantara ara /(n/(naa &en+hamat &en+hamat &ertumuhan &ertumuhan akter! akter! "K#M$ "K#M$ dan dan /(na/(na unuh akter! "KBM$.

unuh akter! "KBM$. =.

=. KeKe%!%!m&m&u'u'anan 1.

1. Met(dMet(de uj! ant!me uj! ant!m!kr(!kr(a )an+ d!a )an+ d!+unak+unakan da'am &an da'am &rakt!krakt!kum !n! adaum !n! ada'ah met('ah met(de d!'ude d!'u%!%! &adat.

&adat. 9.

9. Med!a NA Med!a NA "Nutr!"Nutr!ent Aent A+ar$ %ea++ar$ %ea+a! med!a &erta! med!a &ertumuumuhan akhan akter! )an+ ter! )an+ a!k.a!k. .

. PenPen+uj+uj!an !an d!'ad!'akukkukan &an &ada ada akakter!ter! Eschericia coli Eschericia coli dan dan Staphylococcus aureusStaphylococcus aureus.. 7.

7. PadPada &er-(a &er-(aaaan !n!0 K#M d!tun !n!0 K#M d!tujukjukan &ada medan &ada med!a den+!a den+an kadaan kadar 1?. Akar 1?. Akan teta&!n teta&!00 /(na hamat dan /(na unuh &ada akter! %u'!t d!edakan.

/(na hamat dan /(na unuh &ada akter! %u'!t d!edakan. #.

#. DaDa5t5tar Puar Pu%t%takakaa

Anonim, 2012,

Anonim, 2012, Minyak Atsiri dari Daun

Minyak Atsiri dari Daun

Jeruk Purut: Proses

Penyulingan dan Ekstraksi,

www.artikelkimia.com

, diakses

tanggal 20 Maret 2015.

Erna dkk., 2015,

Erna dkk., 2015, Petunjuk Praktikum Mikrobiologi

Petunjuk Praktikum Mikrobiologi armasi

armasi,,

Laboratorium Mikrobiologi Farmasi UGM, og!akarta.

Ja

Ja6e6et/0 t/0 MeMe'n'n!-!-k0 k0 dadan n AAde'de'eer+r+0 0 1212373700 Mikrobiologi Mikrobiologi KedokteranKedokteran0 0 PePenenerr!t !t BuBukuku Ked(kteran E=<0 Jakarta.

Ked(kteran E=<0 Jakarta. Pe'-/ar0 M.J. dan <han0