• Tidak ada hasil yang ditemukan

Jurnal Ilmiah Prodi Magister Kenotariatan, 2015-2016 94

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2024

Membagikan "Jurnal Ilmiah Prodi Magister Kenotariatan, 2015-2016 94"

Copied!
15
0
0

Teks penuh

(1)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 94

I M P L E M E N T AS I P AS A L 3 9 A Y AT ( 1 ) H U R U F d P E R AT U R A N P E M E R I N T A H N O M O R 2 4 T A H U N 1 9 9 7 T E N T AN G P E N D A F T R A N T AN A H T E R K AI T J U A L B E LI

D E N G A N K U A S A M U T L A K O LE H P E J AB AT P E M B U AT A K T A T AN A H D I K A B U P AT E N K L U N G K U N G

O l e h :

L u h W i ke S a p t i a D e wi N I M . 1 2 9 2 4 6 1 0 1 1

M a ha s i s wa P r o gr a m M a gi s t e r K e no t a r i a t a n U n i ve r s i t a s U d a ya n a E ma i l : wi k e s a p t i a @ g m a i l . c o m

P e mb i mb i n g I : P r o f . D r . I K e t u t R a i S e t i a b ud h i , S . H . , M . S P e mb i mb i n g I I : D r . N i K e t u t S up a st i D h a r ma wa n, S H . M . H u m. L L M

A b s t r a c t

T h e L a n d D e e d o f f i c i a l ( t h e P P A T ) i s a p u b l i c o f f i c i a l g i v e n t h e a u t h o r i t y t o m a k e a n a u t h e n t i c d o c u m e n t r e l a t e d t o t h e c o n v e y a n c e o f l a n d . I n t h e l a n d c o n v e y a n c e , m a n y p a r t i e s e m p l o y a p o w e r o f a t t o r n e y o r a p r o x y t o r e p r e s e n t h i m o r h e r s e l f i n c o m m i t t i n g a n a c t o f l a w , o n e o f w h i c h i s t h e a c t o f b u y i n g a n d s e l l i n g o f l a n d . T h e p r o b l e m f o r m u l a t i o n o f t h i s t h e s i s i s h o w t h e i m p l e m e n t a t i o n o f t h e p r o v i s i o n s o f a r t i c l e 3 9 p a r a g r a p h (1 ) l e t t e r d o f t h e G o v e r n m e n t R e g u l a t i o n N u m b e r 2 4 o f 1 9 9 7 a b o u t t h e p r a c t i c e s o f m a k i n g t h e l a n d s a l e d e e d s b y t h e P P A T i n t h e K l u n g k u n g R e g e n c y , a n d w h a t t h e r e s p o n s i b i l i t i e s o f t h e P P A T i n c a r r y i n g o u t t h e i r d u t i e s a s o f f i c i a l s w h o m a k e t h e l a n d s a l e d e e d b a s e d o n a n a b s o l u t e p o w e r o f a t t o r n e y . T h e r e s e a r c h m e t h o d o l o g y u s e d i n t h e s t u d y i s j u r i d i c a l e m p i r i c a l r e s e a r c h . I t c a n b e s e e n f r o m t h e s c o p e o f d i s c u s s i o n n a m e l y o n w h a t i s w r i t t e n i n t h e l e g i s l a t i o n (d a s s o l l e n ) a n d t h e d e v i a t i o n s f o u n d i n t h e p r a c t i c e s o f m a k i n g t h e l a n d s a l e d e e d s m a d e b y t h e P P A T (d a s S e i n ). T h i s t h e s i s u s e s t h e n u l l i f i c a t i o n , t h e l e g a l a f f e c t i v i t y , t h e r e s p o n s i b i l i t y , a n d t h e l a w e n f o r c e m e n t t h e o r i e s .

T h e f i n d i n g s o f t h e r e s e a r c h s h o w e d t h a t t h e r e w e r e s o m e i r r e g u l a r i t i e s o f t h e i m p l e m e n t a t i o n o f A r t i c l e 3 9 p a r a g r a p h (1 ) l e t t e r d r e l a t e d t o t h e l a n d s a l e d e e d b y a n a b s o l u t e p o w e r o f a t t o r n e y f o u n d i n t h e R e g e n c y o f K l u n g k u n g , f o r i n s t a n c e , t h e r e w a s a n i n d i c a t i o n t h a t a P P A T a c c e p t e d a p r i v a t e l y - m a d e a b s o l u t e p o w e r o f a t t o r n e y t o m a k e a l a n d c o n v e y a n c e c e r t i f i c a t e . T h i s w a s m a d e b e c a u s e o f t h e c r e d i t o r ' s d e b t a g r e e m e n t s . O t h e r i r r e g u l a r i t i e s f o u n d , t h a t t h e r e w a s a l a n d c o n v e y a n c e c e r t i f i c a t e m a d e u n d e r a s t a n d - a l o n e p o w e r o f a t t o r n e y t h a t i r r e l e v a n t t o t h e l a n d d e e d o f s a l e . T h e a c c o u n t a b i l i t y o f a P P A T w h o a c c e p t s a n a b s o l u t e p o w e r o f a t t o r n e y i n m a k i n g t h e l a n d c o n v e y a n c e c e r t i f i c a t e l i e s e x c l u s i v e l y o n h i s / h e r o w n d i s c r e t i o n b e c a u s e t h e P P A T i s n o t u n d e r a g o v e r n m e n t a g e n c y . I t i s a l w a y s p o s s i b l e t h a t t h o s e w h o f e e l h a r m e d b y t h e m a l p r a c t i c e s h a l l b e e n t i t l e d t o a c i v i l a c t i o n f o r r e d r e s s . B y t h e r o u t i n e m o n i t o r i n g a n d g u i d a n c e , i t i s e x p e c t e d t h a t n o v i o l a t i o n s s h a l l b e c o m m i t t e d b y t h e P P A T o t h e r w i s e , h e o r s h e m a y b e e x p o s e d t o a l a w s u i t s i n t h e f u t u r e .

K e y w o r d s: t h e S a l e D e e d , t h e A b s o l u t e p o w e r o f A t t o r n e y , t h e L a n d D e e d O f f i c i a l .

I . P E N D A H U L U A N

T a na h s e b a ga i p e n u nj a n g ke b u t u ha n ma n u s i a d i d a l a m p e mb a n g u na n e k s i s t e ns i n ya s e ma k i n me n i n g ka t . B e r k a i t a n d e n g a n i t u me n i n g ka t p u l a k e b u t u h a n b e r up a j a mi n a n h u k u m d i b i d a n g p e r t a n a ha n . T a na h me mi l i ki p e r a n p e n t i n g b a g i

i nd i vi d u d a l a m ma s y a r a ka t ka r e n a me mi l i k i n i l a i e ko no m i s ya n g d a p a t me nd u k u n g ke h i d up a n ma n u s i a . P e n t i n g n ya ke g u na a n t a na h b a g i o r a n g a t a u b a d a n h u k u m me n u n t ut a d a n ya j a mi n a n k e p a s t i a n h u k u m a t a s t a na h

A c t a C o m i t a s ( 2 0 1 6 ) 1 : 9 4 – 1 0 8 I S S N : 2 5 0 2 - 8 9 6 0 I e - I S S N : 2 5 0 2 - 7 5 7 3

(2)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 95

t e r s e b ut .1 S a l a h s a t u c a r a u n t u k

me mi l i k i t a na h a d a l a h me l a l ui j u a l b e l i .

J ua l b e l i me r up a ka n s u a t u b e nt u k p e r j a nj i a n ya n g me l a hi r ka n ke wa j i b a n u nt u k me mb e r i ka n s e s ua t u, ya n g t e r wu j ud d a l a m b e nt u k p e n ye r a ha n ke b e nd a a n o l e h p e nj ua l d a n p e n ye r a ha n ua n g s e b a g a i p e mb a ya r a n o l e h p e mb e l i ke p a d a p e nj u a l s e hi n g ga b e r p i nd a h l a h h a k a t a s t a na h t e r s e b u t ke p a d a p e mb e l i d a n p e n ga l i ha n t e r s e b ut ha r us d i l a k u k a n d i h a d a p a n P e j a b a t P e mb ua t A k t a T a na h .2 D a l a m me l a k u k a n p e r b u a t a n h u k u m j ua l b e l i , ha r u s a d a ke h e nd a k d a r i ke d u a b e l a h p i h a k d a n s e p a k a t me n g e n a i ha r g a d a n b a r a n g s e r t a d i l a k u ka n s e c a r a t e r a n g, t u n a i d a n r i i l .3

P e r k e mb a n ga n g l o b a l i s a s i ya n g s e ma k i n b e r ke mb a n g me n ye b a b ka n ke b u t u ha n ma s ya r a ka t a t a s j a s a d a r i P P AT s e ma k i n d i b ut u h ka n . H a l i n i t e r ut a ma t e r ka i t d e n ga n a d a n ya ke i n gi n a n d a r i ma s y a r a ka t u nt u k me n ya t a ka n ke he nd a k d e n ga n a l a t b u k t i ya n g o t e nt i k. P P AT me r up a k a n p e j a b a t u mu m ya n g me mp u n ya i t u ga s d a n k e wa j i b a n u n t u k me mb e r i ka n p e l a ya n a n d a n ko n s ul t a s i h u k u m ke p a d a ma s ya r a k a t ya n g me mb ut u h ka n .4

P a s a l 1 7 9 2 K U H P e r d a t a me n ya t a ka n b a h wa “P e mb e r i a n k u a s a

1F l o r i a n u s , S . P S a n g s u n, 2 0 0 8 , T a t a C a r a M e n g u r u s S e r t i p i k a t T a n a h, V i s i me d i a , J a ka r t a , ha l . 1 .

2Salim H.S, 2008, Hukum Kontrak, Sinar Grafika, Jakarta, hal. 51.

3J . K a r t i n i S o e d j e nd r o , 2 0 0 1 , P e r j a n j i a n P e r a l i h a n H a k A t a s T a n a h Y a n g B e r p o t e n s i K o n f l i k, K a n i s i u s , Y o g ya ka r t a , h a l . 8 2 .

4K o ma r A nd a s a s mi t a , 2 0 0 1 , N o t a r i s S e l a y a n g P a n d a n g , C e t . 2 , A l u mn i , B a nd u n g, ha l . 2 .

a d a l a h s ua t u p e r j a nj i a n d e n ga n ma n a s e o r a n g me mb e r i ka n ke k ua s a a n ke p a d a o r a n g l a i n, ya n g me n e r i ma n ya u nt u k a t a s na ma n ya me n ye l e n g ga r a ka n

suatu ur usan”. Berd asar kan sifat

p e r j a nj i a n n ya , ma k a p e mb e r i a n k u a s a d a p a t me r up a ka n p e mb e r i a n k ua s a u mu m, ma up u n p e m b e r i a n k u a s a k h u s u s . B e r d a s a r ka n P a s a l 1 7 9 5 K U H P e r d a t a ya n g d i ma k s ud d e n ga n p e mb e r i a n k ua s a k h u s u s a d a l a h p e mb e r i a n k ua s a me n g e na i ha n ya s a t u ke p e nt i n ga n t e r t e n t u a t a u l e b i h, a r t i n ya u n t u k me l a k u k a n p e r b ua t a n - p e r b u a t a n t e r t e nt u, d i p e r l u ka n p e mb e r i a n k ua s a k h u s u s ya n g me n ye b ut k a n p e r b ua t a n ya n g ha r u s d i l a k u k a n. P e mb e r i a n k u a s a u mu m a d a l a h p e mb e r i a n k ua s a ya n g d i r u mu s k a n d a l a m k a t a - k a t a u mu m , ha n ya me l i p u t i p e r b u a t a n -p e r b ua t a n p e n g ur u s a n.

S e c a r a no r ma t i f, b e r d a s a r ka n P a s a l 3 9 a ya t ( 1 ) h ur u f d P e r a t ur a n P e me r i n t a h N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 t e nt a n g P e nd a ft a r a n T a na h menyatakan bah wa “PPAT menolak me mb ua t a kt a a p a b i l a s a l a h s a t u p i ha k a t a u p a r a p i ha k b e r t i n d a k a t a s d a s a r s ua t u s ur a t k u a s a mu t l a k ya n g p a d a ha k i ka t n ya b e r i s i ka n p e r b ua t a n h u k u m p e mi nd a h a n ha k” . S e r t a d a l a m B a b V I I I P a s a l 6 2 P e r a t ur a n P e me r i nt a h N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 ya n g me n ga t ur me n g a t ur me n ge n a i s a n k s i me n ya t a ka n b a h wa :

P P AT ya n g d a l a m me l a k s a n a ka n t u g a s n ya me n g a b a i ka n k e t e n t ua n - ke t e n t ua n s e b a ga i ma na d i ma k s u d d a l a m P a s a l 3 8 , P a s a l 3 9 d a n P a s a l 4 0 s e r t a ke t e n t ua n d a n p e t u nj u k ya n g d i b e r i k a n o l e h M e n t e r i a t a u P e j a b a t

(3)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 96

ya n g d i t u nj u k d i k e na ka n t i nd a k a n

a d mi ni s t r a t i f b e r up a t e g ur a n t e r t ul i s s a mp a i p e mb e r he nt i a n d a r i j a b a t a n n ya s e b a g a i P P AT , d e n g a n t i d a k me n g u r a n gi k e mu n g k i na n d i t u n t u t ga n t i k e r u gi a n o l e h p i h a k -p i ha k ya n g me nd e r i t a ke r u g i a n ya n g d i a ki b a t ka n o l e h d i a b a i ka n n ya k e t e n t ua n - ke t e n t ua n t e r s e b u t .

B e r d a s a r ka n ha s i l p e nj a j a ka n a wa l , d i t e mu k a n P P AT ya n g me mb u a t a k t a p e r a l i ha n h a k a t a s t a na h ( j ua l b e l i ) d i K a b up a t e n K l u n g k u n g t i d a k me n t a a t i a t ur a n me n g e na i t a t a c a r a p e mb u a t a n a kt a o t e nt i k . K a s u s ya n g t e r j a d i d i K e c a ma t a n N us a P e ni d a K a b up a t e n K l u n g k u n g a d a l a h j u a l b e l i ya n g d i d a s a r ka n p a d a p e r j a nj i a n u t a n g p i u t a n g s e b a ga i p e r j a n j i a n p o ko k n ya ka r e na p i ha k d e b i t ur t i d a k d a p a t me l u na s i ut a n g n ya s e hi n g g a t a na h j a mi n a n b e r a l i h ke p a d a k r e d i t ur . D a l a m k a s us t e r s e b ut t a na h j a mi n a n d i a l i h ka n d e n ga n c a r a p r o s e s j u a l b e l i d e n g a n k ua s a mu t l a k ya n g t a np a d i d a s a r i o l e h p e r j a nj i a n i ka t a n j ua l b e l i . P i ha k d e b i t ur me mb e r i ka n k u a s a mu t l a k d i b a wa h t a n g a n k e p a d a o r a n g l a i n ( p i ha k ke t i ga ) d e n g a n b e r a d a d i b a wa h t e ka na n.

B e r d a s a r ka n ur a i a n d i a t a s t e r l i h a t a d a n ya ke s e nj a n g a n a n t a r a p e l a k s a n a a n/l a w i n a c t i o n (d a s s e i n ) d a n p e n g a t ur a n/l a w i n b o o k (d a s s o l l e n) , s e h i n g ga h a l i ni me n a r i k u nt u k d i ka j i l e b i h l a nj u t .

I I . M E T O D E P E N E L I T I A N I I . 1 J e n i s P e n e l i t i a n

J e n i s p e ne l i t i a n ya n g d i g u n a ka n d a l a m p e n e l i t i a n i n i a d a l a h p e n e l i t i a n h u k u m e mp i r i s ya i t u d i t e mu k a n n ya s ua t u ke s e nj a n g a n a n t a r a a p a ya n g

s e ha r us n ya (d a s s o l e n) d e n ga n a p a ya n g t e r j a d i d i ma s ya r a ka t (d a s s e i n) ya n g d i k a j i u nt u k ke p ua s a n a ka d e mi k . P a s a l 3 9 a ya t ( 1 ) h ur u f d P e r a t ur a n P e me r i n t a h N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 t e nt a n g P e nd a ft a r a n T a na h menyatakan bah wa “PPAT menolak me mb ua t a kt a a p a b i l a s a l a h s a t u p i ha k a t a u p a r a p i ha k b e r t i n d a k a t a s d a s a r s ua t u s ur a t k u a s a mu t l a k ya n g p a d a ha k i ka t n ya b e r i s i ka n p e r b ua t a n h u k u m p e mi nd a h a n ha k . N a mu n d a l a m p r a k t e k n ya t e r d a p a t s ua t u k a s u s d i K a b up a t e n K l u n g k u n g d a l a m h a l P P AT me n e r i ma p e mb u a t a n a k t a j u a l b e l i ya n g p e r a l i ha n h a k n ya t e r s e b u t d i a l i h ka n d e n ga n k ua s a mu t l a k .

I I . 2 S i f a t P e n e l i t i a n

S i f a t p e n e l i t i a n d a r i p e n e l i t i a n i n i a d a l a h p e ne l i t i a n d e s kr i p t i f ya n g b e r t uj u a n me n g g a mb a r k a n s e c a r a t e p a t s i f a t - s i f a t i nd i vi d u, k e a d a a n, ge j a l a a t a u ke l o mp o k t e r t e nt u a t a u u nt u k me n e nt u k a n a d a t i d a k n ya h ub u n ga n a n t a r a s u a t u ge j a l a d e n ga n g e j a l a l a i n d a l a m ma s ya r a k a t .5

I I . 3 L o k a s i P e n e l i t i a n d a n P e n g a mb i l a n S a mp e l

A d a p u n l o ka s i p e ne l i t i a n d a l a m p e n yu s u n a n p e ne l i t i a n i n i a d a l a h K a nt o r N o t a r i s / P P AT d i K a b up a t e n K l u n g k u n g. T e r p i l i h n y a K a b up a t e n K l u n g k u n g s e b a ga i l o k a s i p e n e l i t i a n ka r e na ka b up a t e n K l u n g k u n g s ud a h me n g a l a mi p e r k e mb a n ga n j ua l b e l i ya n g s a n g a t s i g n i fi ka n y a n g d i s e b a b ka n p e r k e mb a n ga n i n v e s t a s i ya n g ma s u k s e ma k i n b e s a r .

P o p ul a s i d a l a m p e ne l i t i a n i n i a d a l a h k a nt o r N o t a r i s / P P AT d i

5Amiruddin dan H. Zainal Asikin, 2004, Pengantar Metode Penelitian Hukum, Raja Grafindo Persada, Jakarta, hal. 25.

(4)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 97

K a b up a t e n K l u n g k u n g y a n g b e r j u ml a h

1 3 u ni t K a n t o r N o t a r i s / P P AT . D a l a m p e n e l i t i a n i n i me t o d e s a mp e l ya n g d i g u n a ka n a d a l a h p u r p o s i v e s a m p l i n g ya i t u t e k n i k ya n g s e c a r a s e n ga j a d i p a ka i ka r e na me m i l i h ka r a kt e r t e r t e nt u. D a l a m p e n e l i t i a n i n i d i t e t a p ka n 4 ( e m p a t ) ka n t o r N o t a r i s / P P AT d i K a b up a t e n K l u n g k u n g.

I I . 4 S u mb e r D a t a

J e n i s d a t a ya n g d i p a ka i d a l a m p e n u l i s a n i n i me l i p u t i d a t a p r i me r d a n d a t a s e k u nd e r .

1 . D a t a p r i me r a d a l a h s ua t u d a t a ya n g b e r s u mb e r d a r i p e n e l i t i a n l a p a n ga n ya i t u d a t a ya n g d i p e r o l e h p e n e l i t i d a r i s u mb e r a s a l n ya ya n g p e r t a ma d a n b e l u m d i o l a h d a n d i ur a i ka n o l e h o r a n g l a i n. U nt u k me mp e r o l e h d a t a p r i me r , ha r u s d i t e nt u k a n wi l a ya h d a n s ub ye k p e ne l i t i a n n y a .

2 . D a t a s e k u nd e r a d a l a h s ua t u d a t a ya n g b e r s u mb e r d a r i p e n e l i t i a n ke p u s t a ka a n ya i t u d a t a ya n g d i p e r o l e h d a r i d a t a ya n g t e r d o k u me n k a n d a l a m b e n t u k b a h a n - b a h a n h u k u m. B a ha n h u k u m t e r d i r i d a r i b a h a n h u k u m p r i me r , b a ha n h u k u m s e k u nd e r d a n b a ha n h u k u m t e r s i e r .

a . B a h a n h u k u m p r i me r a d a l a h b a h a n - b a h a n h u k u m ya n g me n g i ka t .6 Y a n g d i p e r g u na k a n d a l a m p e ne l i t i a n i n i a d a l a h : 1 . K i t a b U nd a n g - U nd a n g

H u k u m P e r d a t a .

2 . U nd a n g -U nd a n g N o m o r 5 T a h u n 1 9 6 0 t e nt a n g P e r a t ur a n

6Bambang Sunggono, 2010, Metodologi Penelitian Hukum, Rajawali Pers, Jakarta, hal.

113.

D a s a r P o ko k -P o ko k A gr a r i a ( L e mb a r a n N e ga r a R e p ub l i k I nd o ne s i a T a h u n 1 9 6 0 N o mo r 1 0 4 , T a mb a h a n Le mb a r a n N e ga r a R e p ub l i k I nd o ne s i a N o mo r 2 0 4 3 ) .

3 . P e r a t ur a n P e me r i nt a h N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 t e n t a n g P e nd a f t a r a n T a n a h ( Le mb a r a n N e ga r a R e p ub l i k I nd o ne s i a T a h u n 1 9 9 7 N o mo r 5 9 , T a mb a ha n Le mb a r a n N e ga r a R e p ub l i k I nd o ne s i a N o mo r 3 6 9 6 ) .

4 . P e r a t ur a n P e me r i nt a h N o mo r 3 7 t a h u n 1 9 9 8 t e n t a n g P e r a t ur a n J a b a t a n P e j a b a t P e mb ua t A k t a T a na h ( L e mb a r a n N e ga r a R e p ub l i k I nd o ne s i a T a h u n 1 9 9 8 N o mo r 5 2 , T a mb a h a n Le mb a r a n N e ga r a R e p ub l i k I nd o ne s i a N o mo r 3 7 4 6 ) .

5 . P e r a t ur a n K e p a l a B a d a n P e r t a na h a n N a s i o na l N o mo r 1 T a h u n 2 0 0 6 T e n t a n g K e t e nt ua n P e l a k s a n a a n P e r a t ur a n P e me r i nt a h N o mo r 3 7 T a h u n 1 9 9 8 T e n t a n g P e r a t ur a n J a b a t a n P e j a b a t P e mb ua t A k t a T a n a h.

6 . P e r a t ur a n M e nt e r i N e ga r a A g r a r i a / K e p a l a B a d a n P e r t a na h a n N a s i o na l N o mo r 3 T a h u n 1 9 9 7 T e n t a n g P e r a t ur a n P e l a k s a n a a n P e r a t ur a n P e me r i nt a h N o mo r 2 4 T a h u n 1 9 9 7 T e n t a n g P e nd a f t a r a n T a n a h.

b . B a h a n h u k u m s e k u nd e r a d a l a h b a h a n h u k u m ya n g m e mb e r i k a n p e nj e l a s a n me n g e na i b a ha n h u k u m

(5)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 98

p r i me r .7 Y a n g d i p e r g u na ka n d a l a m

p e n e l i t i a n i ni a d a l a h b e r up a b u k u - b u k u h u k u m, ma k a l a h - ma k a l a h ya n g b e r ka i t a n d e n g a n p e r ma s a l a ha n ya n g d i b a ha s d a l a m t e s i s i n i .

c . B a h a n h u k u m t e r t i e r a d a l a h b a h a n ya n g me mb e r i k a n p e t u nj u k s e r t a p e nj e l a s a n ya n g me n u nj a n g b a h a n h u k u m p r i me r d a n b a h a n h u k u m s e k u nd e r . B a h a n h u k u m t e r s i e r d a p a t b e r up a k a mu s h u k u m d a n e n s i k l o p e d i a .8

I I . 5 T e k n i k P e n g u mp u l a n D a t a 1 . T e k ni k d o k u me n t a s i .

Y a i t u c a r a p e n g u mp ul a n d a t a p r i me r d e n ga n me n g a m b i l d a t a ya n g t e l a h t e r s e d i a d a l a m b e n t u k b e r ka s - b e r k a s a t a u d o k u me n r e s mi ya n g a d a h ub u n ga n n ya d e n g a n ma s a l a h d a l a m p e n u l i s a n t e s i s i n i .

2 . T e k ni k wa wa nc a r a

C a r a me mp e r o l e h d a t a p r i me r d e n g a n me n ga d a ka n wa wa n c a r a l a n g s u n g ke p a d a p i ha k - p i ha k t e r ka i t d e n g a n p e n u l i s a n t e s i s i ni mi s a l n y a b e b e r a p a K a nt o r N o t a r i s d i K a b up a t e n K l u n g k u n g. M o d e l wa wa n c a r a ya n g d i g u n a ka n a d a l a h wa wa n c a r a b e r e nc a n a . W a wa nc a r a b e r e nc a na b i a s a n ya d a ft a r p e r t a n ya a n ( k u e s i o ne r ) t e l a h d i s i a p ka n s e b e l u mn ya d a n d i s u s u n s e c a r a s i s t e ma t i s . K u e s i o ne r ya n g t e r s t r u kt u r d a n s i s t e ma t i s ke mu d i a n o l e h p e wa wa n c a r a d i t a n ya k a n k e p a d a r e s p o nd e n d e n ga n c a r a me mb a c a ka n n ya k e p a d a r e s p o nd e n u n t u k d i j a wa b . S e mu a r e s p o nd e n ya n g t e r p i l i h d i a j u ka n k ue s i o ne r ya n g s a ma , ka t a - k a t a s a ma

7Ibid, hal. 114.

8Amirudin dan Zainal Asikin, op.cit, hal.32.

d e n g a n p o l a d a n s i s t e ma t i ka ya n g s e r a ga m.9

I I . 6 T e k n i k A n a l i s i s D a t a

T e k ni k a na l i s i s d a t a d i l a k u ka n d e n g a n me l a k u k a n ke g i a t a n me r a p i ka n d a t a d a r i ha s i l p e n g u m p ul a n d a t a d i l a p a n ga n s e hi n g g a s i a p p a ka i u nt u k d i a na l i s a .10 T e k n i k a n a l i s a d a t a d a l a m p e n e l i t i a n i ni d i l a k u ka n d e n ga n c a r a me r a p i k a n d a t a ya n g d i p e r o l e h d a r i ha s i l wa wa n c a r a d i P e n ga d i l a n N e g e r i K l u n g k u n g d a n b e b e r a p a ka n t o r N o t a r i s / P P AT d i K a b up a t e n K l u n g k u n g.

I I I . T I N J A U A N U M U M M E N G E N A I P P A T , A K T A , J U A L B E L I S E R T A P E M B E R I A N K U A S A

I I I . 1 P P A T

P a s a l 1 a n g k a 1 P e r a t ur a n P e me r i n t a h N o mo r 3 7 t a h u n 1 9 9 8 t e nt a n g P e r a t u r a n J a b a t a n P e j a b a t Pemb uat Akta T anah “ PPAT ad alah p e j a b a t u mu m ya n g d i b e r i ke we n a n ga n u nt u k me mb u a t a kt a -a k t a o t e n t i k me n g e na i p e r b ua t a n h u k u m t e r t e nt u me n g e na i ha k a t a s t a na h a t a u H a k Milik Atas Satuan Ruma h Susun”.

P P AT s e b a ga i p e j a b a t u mu m b e r k e d ud u ka n :

1 . I nd e p e nd e n t ( ma nd i r i ) 2 . I mp a r s i a l ( t i d a k me mi h a k) 3 . B u ka n b a wa h a n a t a u

s ub o r d i n a s i p i ha k l a i n ya n g me n g a n g ka t n ya

4 . M e mp u n ya i we we n a n g ya n g t e l a h d i t e nt u k a n b e r d a s a r ka n a t ur a n h u k u m ya n g m e n g a t u r j a b a t a n t e r s e b u t ( a t r i b u t i f)

9Bagong Suyanto dan Sutinah, 2011, Metode Penelitian Social, Kencana Prenada Media Group, Jakarta, hal. 77.

10Ibid.

(6)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 99

5 . A k u n t a b i l i t a s n ya ke p a d a

ma s ya r a ka t , N e g a r a d a n T uh a n.11

J e n i s P P AT me n ur ut ke t e nt u a n d a r i P a s a l 1 P e r a t ur a n P e m e r i n t a h N o mo r 3 7 T a h u n 1 9 9 8 a d a l a h t e r d i r i d a r i :

a ) P e j a b a t P e mb u a t A kt a T a na h ( P P AT ) a d a l a h p e j a b a t u mu m ya n g d i b e r i ke we na n g a n u n t u k me mb ua t a k t a - a kt a o t e n t i k me n g e na i p e r b u a t a n h u k u m t e r t e n t u me n g e na i ha k a t a s t a n a h d a n ha k mi l i k a t a s s a t ua n r u ma h s u s u n . P P AT d a l a m ha l i n i a d a l a h P P AT ya n g d i t u nj u k o l e h K e p a l a B a d a n P e r t a na h a n N a s i o na l ya n g t e l a h me n g i k ut i p e l a t i ha n P P AT d a n t e l a h l u l u s s e ko l a h ke no t a r i a t a n.

b ) P P AT s e me n t a r a a d a l a h P e j a b a t p e me r i n t a h ya n g d i t u n j uk ka r e n a j a b a t a n n ya u nt u k me l a k s a na k a n t u g a s P P AT d e n g a n me mb ua t a k t a P P AT d i d a e r a h ya n g b e l u m c u k up t e r d a p a t P P AT . P P AT s e me n t a r a a d a l a h C a ma t a t a u p e j a b a t P e me r i n t a h ya n g d i t u n j uk ka r e n a j a b a t a n n ya o l e h K e p a l a K a n t o r W i l a ya h B a d a n P e r t a na h a n N a s i o na l p r o p i ns i s e t e m p a t , u n t u k me l a k s a n a ka n t u g a s P P AT , d e n ga n me mb ua t a kt a P P AT d i d a e r a h ya n g b e l u m c u k up t e r d a p a t P P AT , d e n g a n wi l a ya h ke r j a n ya s e b a g a i c a ma t / P e j a b a t P e me r i nt a h.

c ) P P AT k h u s u s a d a l a h P e j a b a t B a d a n P e r t a na h a n N a s i o na l ya n g d i t u nj u k ka r e na j a b a t a n n ya u n t u k me l a k s a n a ka n t u ga s P P AT d e n g a n me mb ua t a k t a P P AT t e r t e nt u

11Habib Adjie, 2011, Merajut Pemikiran dalam Dunia Notaris dan PPAT, Citra Aditya Bakti, Bandung, hal. 102.

k h u s u s d a l a m r a n g ka p e l a k s a n a a n p r o gr a m a t a u t u ga s p e me r i n t a h t e r t e nt u. P P AT K h u s u s a d a l a h K e p a l a K a nt o r P e r t a n a h a n ya n g d i t u nj u k o l e h K e p a l a B a d a n P e r t a na h a n N a s i o na l u nt u k me mb ua t a k t a me n g e na i p e r b ua t a n h u k u m t e r t e n t u d a l a m r a n g k a p e l a k s a n a a n p r o gr a m p e l a ya n a n ma s ya r a ka t a t a u d a l a m r a n g k a p e l a ya n a n b a gi ne ga r a s a ha b a t b e r d a s a r ka n a s a s r e s i p r o s i t a s , ya n g d i s e b ut d a l a m S K P e n u n j uk k a n n ya . I I I . 2 A k t a

I s t i l a h a kt a b e r a s a l d a r i b a ha s a B e l a nd a ya i t u A k t e. M e n g e na i p e n g e r t i a n a k t a d a l a m b a h a s a R o ma wi ka t a a kt a d i s e b u t s e b a ga i g e s t a a t a u i n s t r u m e n t a f o r e n s i a, j uga d i s e b u t s e b a g a i p u b l i c a m o n u m e n t a a t a u a c t a p u b l i c a . A k t a a d a l a h s a l a h s a t u a l a t b u k t i t e r t ul i s a t a u s ur a t . A l a t b u k t i t e r t u l i s a d a l a h s e ga l a s e s u a t u ya n g me mu a t t a nd a t a nd a b a c a a n ya n g d i ma k s ud ka n u nt u k me nc ur a h ka n i s i ha t i a t a u u nt u k me n ya mp a i ka n b ua h p i k i r a n s e s e o r a n g d a n d i p e r g u na ka n s e b a g a i p e mb u kt i a n.

A k t a O t e n t i k me mp u n ya i t i g a ma c a m k e k ua t a n p e mb u kt i a n ya k n i :

a . K e k ua t a n p e mb u k t i a n l a h i r a d a l a h ke k ua t a n p e mb u k t i a n ya n g d i d a s a r ka n a t a s ke a d a a n l a hi r ya i t u a p a ya n g t a m p a k p a d a l a hi r n ya . B a h wa s ua t u s ur a t ya n g t a mp a k n ya s e p e r t i a kt a , ma ka

d i a n g ga p m e mp u n ya i

me mp u n ya i ke k ua t a n a k t a s e p a nj a n g t i d a k t e r b u kt i s e b a l i k n ya .

b . K e k ua t a n p e mb u k t i a n fo r mi l d i d a s a r ka n a t a s b e n a r t i d a k n ya

(7)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 100

a d a p e r n ya t a a n o l e h ya n g

b e r t a nd a t a n ga n d i b a wa h a kt a t e r s e b ut . K e k u a t a n p e mb u k t i a n fo r ma l me mb e r i ka n ke p a s t i a n t e nt a n g p e r i s t i wa b a h w a p e j a b a t d a n p a r a p i ha k me n ya t a k a n d a n me l a k u k a n a p a ya n g d i mu a t d a l a m a kt a .

c . K e k ua t a n p e mb u k t i a n ma t e r i i l s ua t u me mb e r i ka n ke p a s t i a n t e nt a n g ma t e r i s ua t u a kt a , me mb e r i ka n k e p a s t i a n t e n t a n g p e r i s t i wa b a h wa p e j a b a t a t a u p a r a p i ha k me n ya t a k a n d a n me l a k u k a n s e p e r t i ya n g d i mu a t d a l a m a kt a .

A k t a d i b a wa h t a n g a n a d a l a h a k t a ya n g d i b u a t o l e h p a r a p i h a k d a n b e n t u k n ya s e s ua i d e n ga n ke i n gi n a n p a r a p i ha k ya n g me mb u a t n ya . A k t a d i b a wa h t a n ga n k e k ua t a n p e mb u k t i a n n y a a k a n s a n ga t t e r ga nt u n g p a d a ke b e na r a n a t a s p e n ga k u a n a t a u p e n ya n g k a l a n p a r a p i ha k a t a s i s i d a r i a k t a d a n ma s i n g - m a s i n g t a nd a t a n ga n n ya .

I I I . 3 J u a l B e l i

B e r d a s a r ka n P a s a l 1 4 5 7 KUHPerdata “J ual beli adalah suatu p e r s e t uj u a n d e n ga n ma na p i h a k ya n g s a t u me n g i ka t ka n d i r i n ya u nt u k me n ye r a h k a n ke b e nd a a n d e n g a n p i h a k l a i n u nt u k me mb a ya r ha r ga ya n g dijanjikan”. Jual -b eli adalah suatu p e r j a nj i a n, d e n ga n ma na p a r a p i ha k ya n g s a t u me n g i ka t ka n d i r i n ya u n t u k me n ye r a h k a n s u a t u ke b e nd a a n, d a n p i h a k ya n g l a i n ut u k m e mb a ya r h a r ga ya n g t e l a h d i j a nj i k a n. P e r j a nj i a n j ua l b e l i p a d a u mu mn y a me r up a k a n p e r j a nj i a n ko ns e n s ua l k a r e na me n g i k a t p a r a p i ha k s a a t t e r j a d i n ya ke s e p a k a t a n

p a r a p i ha k t e r s e b u t m e n g e na i u n s ur e s e n s i a l d a n a k s i d e n t a l i a d a r i p e r j a nj i a n t e r s e b ut .12

P e r j a nj i a n j ua l b e l i me r up a ka n j e ni s p e r j a nj i a n t i mb a l b a l i k ya n g me l i b a t k a n d u a p i ha k ya i t u p e nj ua l d a n p e mb e l i . K e d u a b e l a h p i h a k ya n g me mb ua t p e r j a nj i a n j u a l -b e l i ma s i n g - ma s i n g me mi l i k i h a k d a n ke wa j i b a n u nt u k me l a k s a na k a n i s i p e r j a nj i a n ya n g me r e ka b ua t . P e r j a nj i a n j u a l b e l i me r up a ka n p e r j a nj i a n ko ns e ns u a l ka r e na me n gi k a t p a r a p i ha k s a a t t e r j a d i n ya k e s e p a ka t a n p a r a p i ha k t e r s e b ut me n g e na i u ns u r e s e ns i a l d a n a k s i d e nt a l i a d a r i p e r j a nj i a n t e r s e b ut .13 I I I . 4 P e mb e r i a n K u a s a

P a s a l 1 7 9 2 K U H P e r d a t a menyatakan bah wa “P emberian kuasa a d a l a h s ua t u p e r s e t uj u a n d e n ga n ma n a s e o r a n g me mb e r i k a n ke k ua s a n ke p a d a s e o r a n g l a i n , ya n g me ne r i ma n ya , u nt u k a t a s na ma n ya me n ye l e n g ga r a ka n suatu ur usan.” Kuasa ter seb ut dap at d i b e r i k a n d a n d i t e r i ma d e n ga n b e r b a ga i c a r a ya i t u :

a . D e n ga n a kt a u mu m/ o t e n t i k b . D e n ga n t ul i s a n d i b a wa h t a n ga n c . D e n ga n s ur a t b i a s a

d . D e n ga n l i s a n

P e ne r i ma n ya s e l a i n d a r i s e c a r a t e ga s s e b a g a i ma n a d i t e r a n g k a n d i a t a s d a p a t p ul a s e c a r a d i a m - d i a m d a n d a p a t d i s i mp ul k a n d a r i p e l a k s a n a a n n ya . P e me g a n g k ua s a b e r k e wa j i b a n u n t u k a n t a r a l a i n t e r u s me l a k s a na k a n t u g a s n ya s e b a ga i k ua s a s a mp a i s e l e s a i . S e l a ma i a b e l u m d i b e b a s ka n u nt u k i t u, i a b e r t a n g g u n g j a wa b a t a s

12Ahmadi Miru, 2007, Hukum Kontrak dan Perancangan Kontrak, Raja Grafindo Persada, Jakarta, hal. 126.

13ibid, hal. 126.

(8)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 101

ke l a l a i a n ya n g d i l a k u ka n d a l a m

me nj a l a n ka n k ua s a n ya i t u. P e me g a n g k ua s a ya n g t e l a h me n ye r a h k a n ke k u a s a a n ya i t u ke p a d a o r a n g l a i n b e r t a n g g u n g j a wa b u nt u k o r a n g ya n g d i t u nj u k n ya i t u a p a b i l a :

a . I a t i d a k d i b e r i k u a s a o l e h p e mb e r i k ua s a u nt u k me n u nj u k o r a n g l a i n.

b . U nt u k i t u i a me ma n g t e l a h d i b e r i we we n a n g a ka n t e t a p i o r a n g ya n g d i t u nj u k n ya t e r s e b ut t e r n ya t a t i d a k c a ka p .

P e mb e r i k u a s a b e r ke wa j i b a n u nt u k me me n u h i s e mu a p e r i ka t a n ya n g t e l a h d i l a k s a na k a n o l e h p e me ga n g k ua s a s e s ua i d e n ga n k e k u a s a a n ya n g t e l a h d i b e r i ka n o l e h n ya k e p a d a p e me ga n g k ua s a i t u. A l gr a , d k k me nd e fi n i s i ka n p e mb e r i a n k u a s a adalah “Suatu per setujuan dengan ma n a p i ha k ya n g s a t u me mb e r i ka n k ua s a ke p a d a p i h a k ya n g l a i n ( p e n e r i ma k u a s a / l a s t h e b b e r ) , y a n g me n e r i ma n ya - u n t u k a t a s n a ma n ya s e nd i r i a t a u t i d a k - me n ye l e n g ga r a ka n s a t u p e r b u a t a n h u k u m a t a u l e b i h u n t u k yang memberi kuasa itu”.

I V . I M P L E M E N T A S I K E T E N T U A N P E R A T U R A N P E M E R I N T A H N O M O R 2 4 T A H U N 1 9 9 7 D A L A M P R A K T E K P E M B U A T A N A K T A J U A L B E L I O L E H P P A T D I K A B U P A T E N K L U N G K U N G

I V . 1 P e r a n P P A T D a l a m P e r a l i h a n H a k A t a s T a n a h

P P AT me mp u n ya i p e r a n ya n g s a n ga t b e s a r d a l a m p e r a l i ha n ha k a t a s t a na h k h u s us n ya j ua l b e l i t a n a h. P P AT me mp u n ya i t u ga s me mb a n t u K e p a l a K a nt o r P e r t a n a ha n u n t u k me l a k s a n a ka n p r o s e s p e nd a f t a r a n t a na h s e b a ga i ma na d i a t ur o l e h P e r a t ur a n P e r u nd a n g - u nd a n g a n ya n g me mp u n ya i ke k u a t a n m e n g i ka t d e n g a n

me mb ua t a k t a o t e nt i k s e b a ga i b u kt i t e l a h d i l a k u ka n n ya p e r b ua t a n h u k u m t e r t e nt u me n ge n a i h a k a t a s t a n a h.

D e n ga n d e mi k i a n, p o t e n s i t e r j a d i n ya ko n f l i k a t a u s e n g ke t a d i ke mu d i a n h a r i d a p a t d i c e g a h s e hi n g ga d i b ut u h k a n p e r a n g ka t h u k u m d a n s i s t e m a d mi ni s t r a s i p e r t a na ha n ya n g b a i k.

A k t a P P AT me r u p a ka n s a l a h s a t u s u mb e r ut a ma d a l a m r a n g ka p e me l i ha r a a n p e nd a f t a r a n t a na h d i I nd o ne s i a . P P AT s ud a h d i ke n a l s e j a k b e r l a k u n ya P e r a t ur a n P e me r i nt a h N o mo r 1 0 T a h u n 1 9 6 1 t e nt a n g P e nd a f t a r a n T a na h, ya n g me r up a ka n p e r a t ur a n t a na h s e b a ga i p e l a k s a n a U U P A. B e r d a s a r ka n P a s a l 1 a n g ka 1 P e r a t ur a n P e me r i n t a h N o mo r 3 7 T a h u n 1998 dijelaskan bahwa ”PPAT adalah p e j a b a t u mu m ya n g d i b e r i ke we n a n g a n u nt u k me mb u a t a kt a -a k t a o t e n t i k me n g e na i p e r b ua t a n h u k u m t e r t e nt u me n g e na i ha k a t a s t a n a h a t a u ha k a t a s satuan r umah susun”.

M e n ur ut B o e d i H a r s o no , a kt a P P AT b e r f u n g s i s e b a ga i a l a t p e mb u k t i a n me n g e na i b e n a r s ud a h d i l a k u k a n n ya j u a l b e l i . J ua l b e l i t e r s e b ut ma s i h d a p a t d i b u k t i k a n d e n g a n a l a t p e mb u k t i a n ya n g l a i n.

A k a n t e t a p i , d a l a m s i s t e m p e nd a f t a r a n t a na h me n ur u t p e r a t ur a n ya n g t e l a h d i s e mp ur na ka n ya i t u P e r a t ur a n P e me r i n t a h N o mo r 2 4 T a h u n 1 9 9 7 , p e nd a ft a r a n j ua l b e l i ha n ya d a p a t d i l a k u k a n d e n g a n a k t a P P AT s e b a ga i a l a t b u kt i ya n g s a h. O r a n g ya n g me l a k u k a n j u a l b e l i t a np a d i b u k t i ka n d e n g a n a k t a P P AT t i d a k a ka n d a p a t me mp e r o l e h s e r t i fi k a t , me s k i p u n j ua l b e l i n ya s a h me n u r ut h u k u m.

(9)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 102

D a l a m me mb e r i p e l a ya n a n ke p a d a

ma s ya r a ka t s e o r a n g P P AT b e r t u g a s u nt u k me l a ya n i p e r mo ho na n - p e r mo ho na n u n t u k me m b ua t a k t a -a k t a t a na h t e r t e n t u ya n g d i s e b ut d a l a m p e r a t ur a n -p e r a t ur a n b e r ke n a a n d e n ga n p e nd a ft a r a n t a na h s e r t a p e r a t ur a n J a b a t a n P P AT . D a l a m me n g h a d a p i p e r mo ho na n -p e r mo ho na n t e r s e b u t P P AT wa j i b me n ga m b i l k e p ut u s a n u nt u k me n o l a k a t a u me n ga b u l ka n p e r mo ho na n ya n g b e r s a n g k u t a n s e p e r t i ya n g d i a ma na t ka n o l e h P a s a l 3 9 u nd a n g - u nd a n g N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 .

I V . 2 A k i b a t H u k u m J u a l B e l i H a k A t a s T a n a h B e r d a s a r k a n K u a s a M u t l a k

A k i b a t h u k u m a d a l a h a k i b a t s ua t u t i nd a k a n ya n g d i l a k u ka n u n t u k me mp e r o l e h s u a t u a k i b a t ya n g d i k e he nd a k i o l e h p e l a k u d a n ya n g d i a t ur o l e h h u k u m. S u a t u k ua s a mu t l a k ya n g d i d a h ul u i o l e h p e r j a nj i a n p e n g i ka t a n j ua l b e l i d a l a m p r a k t e k d i a k ui k e b e r a d a a n n ya d a n me r up a ka n p r o d u k h u k u m ya n g s a h. P e r j a nj i a n p e n g i ka t a n j ua l b e l i y a n g d i ma k s u d a d a l a h p e r j a nj i a n j ua l b e l i ya n g l u na s a r t i n ya t a na h s ud a h d i b a ya r ka n s e c a r a ke s e l ur u ha n s e s u a i ke s e p a ka t a n p a r a p i h a k s e hi n g g a p e nj u a l d a l a m ha l i n i a k a n me mb ua t ka n k ua s a u nt u k me nj ua l ke p a d a p e mb e l i u n t u k n a nt i n ya me wa k i l i d i r i n ya u nt u k b e r t i nd a k d i h a d a p a n P P AT me na n d a t a n ga n i a k t a j ua l b e l i . T e t a p i k ua s a mu t l a k ya n g b e r d i r i s e nd i r i t a np a m e mp u n ya i a l a s ha k ya n g d i mi l i k i o l e h p e n e r i ma k ua s a ma k a k u a s a t e r s e b u t a d a l a h d i l a r a n g s e s ua i k e t e n t ua n P a s a l 3 9 a ya t ( 1 ) h ur ud d P e r a t ur a n P e m e r i nt a h N o m o r

2 4 t a h u n 1 9 9 7 t e nt a n g p e nd a f t a r a n t a na h. K u a s a mu t l a k j ug a d i l a r a n g d a l a m k e t e nt ua n I ns t r u k s i M e n t e r i D a l a m N e ge r i N o mo r 1 4 t a h u n 1 9 9 2 t e nt a n g l a r a n g a n p e n g g u na a n k ua s a mu t l a k s e b a ga i p e mi n d a h a n ha k a t a s t a na h. M e s ki p u n s u a t u I ns t r u k s i M e nt e r i me r up a k a n s u a t u p e r a t ur a n ke b i j a ka n b u k a n me r up a k a n p e r a t ur a n p e r u nd a n g - u nd a n g a n t e t a p d i a k u i ke b e r a d a a n n ya k a r e na s e c a r a t e r u s me n e r u s d i p a ka i s e b a ga i a c u a n u nt u k t i d a k me n e r i ma k ua s a mu t l a k s e b a ga i s a l a h s a t u p e mi n d a ha n h a k a t a s t a n a h.

O r a n g ya n g me n g g u n a ka n k ua s a mu t l a k ya n g t a np a a l a s ha k u nt u k me l a k u k a n p e r a l i h a n h a k a t a s t a n a h d i h a d a p a n N o t a r i s / P P AT t e nt u me l a n g g a r s ya r a t s a h n ya p e r j a nj i a n ya n g t e r c a nt u m d i d a l a m ke t e nt u a n P a s a l 1 3 2 0 K U H P e r d a t a a ya t ( 4 ) ya n g me n ye b ut k a n s e b a b ya n g h a l a l a t a u t i d a k me n t a a t i p e r a t u r a n b a i k i t u p e r a t ur a n h u k u m, k e s us i l a a n , ke a ga a ma a n ya n g t e l a h d i t e t a p k a n.

D e n ga n d i l a n g ga r n ya s ya r a t o b ye kt i f s a h n ya s ua t u p e r j a nj i a n ma k a k ua s a t e r s e b ut a ka n me nj a d i b a t a l d e mi h u k u m a t a u d a r i a wa l k u a s a mu t l a k t e r s e b ut d i a n g ga p t i d a k p e r n a h a d a . T i d a k me n u t up ke mu n g k i na n b a g i p i h a k ya n g me r a s a d i r u gi k a n k a r e na k ua s a mu t l a k t e r s e b u t a k a n me n u n t ut t i nd a k a n ga n t i r u gi s e b a ga i ma na t e r t u a n g d a l a m P a s a l 1 3 6 5 K U H P e r d a t a ya i t u “ S e t i a p p e r b u a t a n me l a wa n h u k u m ya n g o l e h ka r e n a n ya me n i mb u l ka n ke r u g i a n p a d a o r a n g l a i n, me wa j i b ka n o r a n g ya n g k a r e n a ke s a l a h a n n ya me n ye b a b ka n ke r u g i a n itu mengganti ker ugian”

(10)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 103

I V . 3 P r o s e s P e l a k s a n a a n P a s a l 3 9

a y a t ( 1 ) h u r u f d P e r a t u r a n P e me r i n t a h N o mo r 2 4 T a h u n 1 9 9 7 o l e h P P A T d i K a b u p a t e n K l u n g k u n g

D i K a b up a t e n K l u n g k u n g ya n g t e r d i r i d a r i 4 K e c a ma t a n ya i t u K e c a ma t a n D a wa n , K e c a ma t a n B a nj a r a n g k a n, K e c a ma t a n S e ma r a p ur a d a n K e c a ma t a n N u s a P e n i d a t e l a h b a n ya k t e r j a d i j ua l b e l i t a na h ya n g me l i b a t k a n p r o fe s i N o t a r i s / P P AT . b e r k a i t a n d e n g a n i t u p ul a me na r i k u nt u k d i t e l i t i me n g e na i p e l a k s a na a n p a s a l 3 9 a ya t ( 1 ) h ur u f d P e r a t ur a n P e me r i n t a h N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 t e r ha d a p ki n e r j a N o t a r i s / P P AT ya n g b e r a d a d i l i n g k up K a b up a t e n K l u n g k u n g.

D a r i p e n g a ma t a n ya n g d i l a k u k a n, ke t i k a a ka n t e r j a d i s ua t u p e r a l i ha n ha k a t a s t a na h, t i d a k s e l a l u j ua l b e l i b e r l a n g s u n g s e s ua i k e b i a s a a n s e b a g a i ma n a me s t i n ya . Ar t i n ya p a r a p i h a k t i d a k b e r t i nd a k l a n g s u n g d a l a m a k t a j u a l b e l i ya n g d i b u a t o l e h P P AT . A d a b e b e r a p a k a s u s ya n g t e r j a d i d i ma na p a r a p i ha k b e r t i nd a k b e r d a s a r ka n p e r j a nj i a n j ua l b e l i ya n g ke mu d i a n d i i k ut i a t a u b e r t a l i a n d e n g a n k u a s a me nj u a l ya n g d i b e r i k a n o l e h p e nj ua l k e p a d a p e mb e l i ya n g d i b ua t d i h a d a p a n N o t a r i s , d i s a a t n ya na n t i p i h a k p e mb e l i a ka n b e r t i nd a k s e nd i r i u n t u k me n a nd a t a n g a i a kt a j ua l b e l i d i h a d a p a n P P AT ya n g b e r t i nd a k u nt u k d a n a t a s na ma p e nj ua l d a n b e r t i n d a k u nt u k d a n a t a s na ma d i r i n ya s e nd i r i .

D a l a m p r a kt e k, a nt a r a p e r a t ur a n d e n g a n a p a ya n g t e r j a d i d i d u ni a p r a k t e k N o t a r i s / P P A T t e r d a p a t

b e b e r a p a p e n yi mp a n g a n, d i a nt a r a n ya a d a l a h p e n yi mp a n ga n p e r t a ma t e r j a d i d i wi l a ya h K e c a ma t a n N us a P e ni d a , d a l a m h a l P P AT me ne r i ma k u a s a mu t l a k ya n g b e r i s i ka n kl a u s ul t i d a k d a p a t d i t a r i k ke mb a l i o l e h p e mb e r i k ua s a . H a l t e r s e b u t t e r j a d i ka r e n a p a r a p i h a k s e b e l u mn ya t e l a h me mb u a t p e r j a nj i a n u t a n g p i ut a n g d a n ka r e n a d e b i t ur t i d a k d a p a t me l u na s i ut a n g n ya ke p a d a kr e d i t ur , ma k a d e n g a n k e a d a a n t e r p a k s a d e b i t ur me m b e r i ka n k ua s a mu t l a k d i b a wa h t a n ga n k e p a d a kr e d i t ur a g a r t a na h n ya b e r a l i h k e p a d a kr e d i t ur . A nt a r a kr e d i t ur d a n d e b i t ur p a d a mu l a n ya me mb u a t p e r j a nj i a n s e wa me n ye wa t a na h ya n g s ud a h t e r j a d i p a d a t a n g g a l 1 0 M a r e t 2 0 0 0 ya n g d i s a k s i ka n o l e h B e nd e s a A d a t P e d , K e p a l a d e s a P e d s e r t a C a ma t N us a P e ni d a d a n s e wa n ya t e l a h d i b a ya r l u n a s . P a d a s a a t s e wa s e d a n g b e r j a l a n, d e b i t ur me mi nj a m u n a g ke p a d a kr e d i t ur s e j u ml a h R p . 8 4 . 0 0 0 . 0 0 0 , - ( d e l a p a n p u l u h e mp a t j ut a r up i a h) . S e l a nj ut n y a d e b i t ur t i d a k ma mp u me mb a ya r ut a n g n ya ke p a d a kr e d i t ur s e hi n g g a d e b i t ur me nj u a l t a na h mi l i k n ya d e n ga n k ua s a me nj ua l mu t l a k ya n g b e r i s i ka n kl a u s ul t i d a k d a p a t d i t r a r i k ke mb a l i ya n g d i b ua t d i b a wa h t a n ga n ya n g d i s a ks i ka n o l e h B e nd e s a Ad a t P e d , K e p a l a d e s a P e d s e r t a C a ma t N us a P e n i d a . K e t i ka me l a k u k a n p e r a l i h a n ha k a t a s t a na h d i ha d a p a n P P AT , P P AT m e n e r i ma k u a s a mu t l a k t e r s e b u t u nt u k me mb a l i k na ma a t a s na ma kr e d i t u r . P a d a h a l k ua s a t e r s e b ut k u a s a ya n g t i d a k me mi l i k i a l a s ha k a t a u d a s a r y a n g d i j a d i ka n p e d o ma n u nt u k p e r a l i ha n h a k a t a s t a na h k a r e na b e r t e nt a n g a n d e n ga n

(11)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 104

p e r a t ur a n p e r u nd a n g - u nd a n g a n ya n g

b e r l a k u d a n a s a s i t i ka d b a i k.

P e n yi mp a n ga n -p e n yi mp a n g a n l a i n n ya a d a l a h k ua s a me nj ua l ya n g t a np a b e r t a l i a n d e n g a n p e r j a nj i a n i k a t a n j u a l b e l i . P e n yi mp a n ga n s e l a nj u t n ya a d a l a h P P AT me n e r i ma k ua s a me nj ua l ya n g t i d a k d i d a s a r ka n p a d a p e r j a nj i a n i ka t a n j ua l b e l i . K u a s a ya n g b e r d i r i s e nd i r i t a np a a d a n ya p e r j a nj i a n i k a t a n j u a l b e l i s e b a ga i p e r j a nj i a n p e nd a h u l ua n d a p a t d i k a t a ka n s e b a ga i k ua s a mu t l a k ya n g t i d a k d i p e r ke n a n ka n u nt u k d i j a d i k a n d a s a r d a l a m p e r a l i ha n h a k a t a s t a na h . H a l t e r s e b u t d i k a r e n a ka n p e ne r i ma k ua s a t i d a k me mp u n y a i d a s a r ha k u nt u k me l a k u ka n p e r a l i ha n h a k ke p a d a o r a n g l a i n k a r e na k ua s a t e r s e b u t me mb e r i ka n k e we n a n ga n ke p a d a p e n e r i ma k ua s a u n t u k me n g u a s a i d a n me n g g u n a ka n t a n a h n ya s e r t a me l a k u k a n s e ga l a p e r b ua t a n h u k u m ya n g me n ur u t h u k u m d a p a t d i l a k u ka n o l e h p e me g a n g h a k n ya .

V . T A N G G U N G J A W A B P P A T D A L A M M E N J A L A N K A N W E W E N A N GN Y A S E B A G A I P E J A B A T Y A N G M E M B U A T A K T A P E R T A N A H A N T E R K A I T

A K T A J U A L B E L I

B E R D A S A R K A N K U A S A M U T L A K

V . 1 T a n g g u n g J a w a b P P A T Y a n g M e n e r i ma K u a s a M u t l a k S e b a g a i D a s a r P e r a l i h a n H a k A t a s T a n a h

T a n g g u n g j a wa b a ka n t i mb ul a p a b i l a a d a n ya u n s ur ke s a l a h a n a t a u a d a ke r u g i a n ya n g t i mb u l d a r i p e r b u a t a n ya n g d i l a k u k a n o l e h P P AT . J i k a P P AT me ne r i ma k ua s a mu t l a k ya n g b e r t a l i a n d e n g a n p e r j a nj i a n i k a t a n j ua l b e l i s e b a ga i d a s a r u n t u k me l a k u k a n p e r a l i h a n h a k a t a s t a n a h

j ua l b e l i , P P AT t e r s e b ut t e l a h me l a k u k a n p e r b ua t a n ya n g b e na r ya n g t e l a h d i a ma na t ka n p e r a t ur a n - p e r u nd a n ga n d a n t i d a k me l a n g ga r h u k u m d a n k ua s a t e r s e b u t a d a l a h p r o d u k h u k u m ya n g s a h. P P AT i t u s e nd i r i a k a n d i b e b a s ka n d a r i p e r t a n g g u n gj a wa b a n p e r d a t a ma up u n t a n g g u n g j a wa b e t i ka ( mo r a l ) . A p a b i l a P P AT me n e r i ma k ua s a mu t l a k ya n g t i d a k d i d a s a r i o l e h p e r j a nj i a n i k a t a n j ua l b e l i d a n d a l a m k ua s a t e r s e b u t t e r d a p a t k l a u s ul t i d a k d a p a t d i t a r i k ke mb a l i ma ka ha l t e r s e b ut t e l a h me l a n g g a r ke t e nt u a n P a s a l 3 9 a ya t ( 1 ) h ur u f d P e r a t ur a n P e m e r i nt a h N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 .

B e r d a s a r ka n T e o r i f a u t e s p e r s o n a l l e s ya n g d i ke mu k a k a n o l e h K r a ne nb ur g d a n V e g t i g me mb e r i k a n

p e nd a p a t n ya me n ge n a i

p e r t a n g g u n gj a wa b a n ya n g me n ya t a k a n b a h wa k e r u gi a n t e r ha d a p p i ha k k e t i ga d i b e b a n ka n ke p a d a p e j a b a t ya n g ka r e na t i nd a k a n n ya i t u t e l a h me n i mb u l ka n k e r u gi a n. D a l a m t e o r i i n i b e b a n t a n g g u n g j a wa b d i t uj u k a n p a d a ma n u s i a s e l a k u p r i b a d i . D a l a m ha l i n i P P AT ya n g me l a k u k a n ke s a l a h a n a t a u s ua t u p e r b ua t a n p e n ye l u nd up a n h u k u m d a p a t d i mi n t a ka n p e r t a n g g u n gj a wa b a n s e c a r a p r i b a d i ka r e na P P AT t i d a k b e r n a u n g d i i ns t a n s i p e me r i nt a ha n . P r o fe s i P P AT me nj a d i s a t u d e n ga n p r i b a d i P P AT i t u s e nd i r i .

(12)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 105

V . 2 P e n g a w a s a n d a n P e mb i n a a n

P P A T D a l a m M e n j a l a n k a n J a b a t a n n n y a O l e h B P N d a n I P P A T

Pihak-Pihak yang berwenang melakukan

pengawasan terhadap PPAT dalam

melaksanakan jabatannya adalah Badan

Pertanahan Nasional dan Ikatan Pejabat Pembuat Akta Tanah. Adapun peranan Badan Pertanahan Nasional dalam hal ini adalah

memberikan pembinaan dan pengawasan

terhadap PPAT agar dalam melaksanakan jabatannya sesuai dengan peraturan perundang- undangan yang berlaku. Sedangkan peranan IPPAT dalam hal ini adalah memberikan bimbingan dan pengawasan terhadap PPAT agar dalam melaksanakan jabatannya sesuai dengan Kode Etik PPAT.

P e n ga wa s a n ya n g d i l a k u ka n o l e h I ka t a n P e j a b a t P e mb ua t A kt a T a na h ha n ya t e r h a d a p P P AT ya n g me nj a d i a n g go t a I P P AT s a j a d a n b e r i mp l i ka s i t e r ha d a p p e mb e r i a n s a n k s i , d a l a m a r t i a p a b i l a P P AT t e r s e b ut d i k e t a h u i me l a k u k a n p e l a n g ga r a n t e r ha d a p K o d e E t i k P P AT , ma ka a ka n l a n gs u n g d i p e r i k s a d a n a p a b i l a t e r b u k t i me l a n g g a r K o d e E t i k P P AT , ma ka a k a n d i b e r i k a n s a n k s i s e s ua i d e n g a n j e ni s p e l a n g g a r a n ya n g d i l a k u k a n n ya .

B e r d a s a r ka n wa wa nc a r a d e n ga n s a l a h s a t u S t a f N o t a r i s / P P AT p e n g a wa s a n ya n g d i l a k u ka n o l e h B P N d a n I P P AT me m a n g s e l a l u b e r k e l a nj u t a n s e t i a p t a h u n n ya , t e t a p i ke t i k a t e r j a d i p e me r i ks a a n p u n t i d a k s e mu a d i p e r i ks a s e c a r a d e t a i l . B i a s a n ya ya n g d i p e r i k s a a d a l a h b u k u d a f t a r P P AT ya n g d i t ul i s s a mp a i t a n g ga l p e me r i k s a a n d a n u n t u k mi n u t a ha n ya d i l i h a t a p a ka h t a h u n ya n g b e r s a n g k ut a n s a mp a i t e r j a d i n ya p e me r i k s a a n t e l a h d i j i l i d a t a u b e l u m.

P e me r i k s a a n t i d a k s a mp a i d e t a i l me l i h a t i s i a kt a s e p e r t i ya n g d i ma na t ka n p e r a t ur a n p e r u nd a n g - u nd a n g a n. H a l i t u ya n g me n ye b a b k a n ma s i h t e r j a d i p e n yi m p a n g a n d a l a m p r a k t e k n ya .

A g a r p a r a P P AT me mp u n ya i wa wa s a n ya n g l ua s b e r ka i t a n d e n ga n j a b a t a n n ya s e h i n g ga d a p a t me nj a l a n ka n t u ga s d e n g a n b a i k, ma k a p e r l u a d a p e mb i na a n d a n p e n g a wa s a n t e r ha d a p me r e ka . H a l i t u t e l a h d i a t ur d a l a m P a s a l 6 5 s a mp a i d e n g a n P a s a l 6 8 P e r a t ur a n K e p a l a B a d a n P e r t a n a ha n N a s i o na l N o mo r 1 T a h u n 2 0 0 6 , ya k n i s e b a g a i b e r i k u t :

P a s a l 6 5 me n ye b ut k a n b a h wa :

( 1 ) P e mb i n a a n d a n p e n ga wa s a n t e r ha d a p p e l a k s a na a n t u ga s P P AT d i l a k u k a n o l e h K e p a l a B a d a n.

( 2 ) P e mb i na a n d a n p e n ga wa s a n P P AT s e b a g a i ma n a d i ma k s ud p a d a a ya t ( 1 ) d a l a m p e l a k s a n a a n n ya o l e h ke p a l a B a d a n, K e p a l a K a n t o r W i l a ya h d a n K e p a l a K a nt o r P e r t a na h a n.

P a s a l 6 6 me n ye b ut k a n b a h wa :

( 1 ) P e mb i n a a n d a n p e n ga wa s a n t e r ha d a p P P AT ya n g d i l a k u k a n o l e h K e p a l a B a d a n s e b a ga i b e r i k ut :

a. Memberikan kebijakan mengenai

pelaksanaan tugas jabatan PPAT ;

b. Memberikan arahan pada semua

pemangku kepentingan yang berkaitan dengan ke-PPAT-an ;

c. Melakukan, pembinaan dan

pengawasan atas organisasi profesi PPAT agar tetap berjalan sesuai dengan arah dan tujuannya ;

d. Menjalankan tindakan-tindakan lain

yang dianggap perlu untuk

(13)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 106

memastikan pelayanan PPAT tetap

berjalan sebagaimana mestinya ;

e. Melakukan pemninaan dan

pengawasan terhadap PPAT dan PPAT Sementara dalam rangka menjalankan kode etik profesi PPAT.

( 2 ) P e mb i n a a n d a n p e n ga wa s a n t e r ha d a p P P AT ya n g d i l a k u k a n o l e h K e p a l a K a n t o r s e b a ga i b e r i k ut :

a. Menyampaikan dan menjelaskan

kebijakan dan peraturan

pensertipikatan tanah serta petunjuk teknis pelaksanaan tugas PPAT yang telah ditetapkan oleh Kepala Badan dan peraturan perundang-undangan yang berlaku ;

b. membantu melakukan sosialisasi, diseminasi kebijakan dan peraturan pensertipikatan tanah serta petunjuk teknis ;

c. secara periodik melakukan

pengawasan Kantor PPAT guna

memastikan ketertiban administrasi, pelaksanaan tugas dan kewajiban sesuai dengan ketentuan peraturan perundang-undangan ke-PPAT-an.

( 3 ) P e mb i n a a n d a n p e n ga wa s a n t e r ha d a p P P AT ya n g d i l a k u k a n o l e h K e p a l a K a n t o r P e r t a na h a n s e b a g a i b e r i k u t :

a. membantu menyampaikan dan

menjelaskan kebijakan dan peraturan pensertipikatan tanah serta petunjuk teknis pelaksanaan tugas PPAT yang telah ditetapkan oleh Kepala Badan dan peraturan perundang-undangan ; b. memeriksa akta yang dibuat PPAT dan

memberitahukan secara tertulis kepada PPAT yang bersangkutan apabila ditemukan akta yang tidak memenuhi

syarat untuk digunakan sebagai dasar pendaftaran haknya ;

c. melakukan pemeriksaan mengenai pelaksanaan kewajiban operasional PPAT.

V . 3 S a n k s i B a g i P P A T Y a n g M e l a n g g a r P e r a t u r a n J a b a t a n Sanksi adalah hukuman sebagai sarana, upaya dan alat pemaksa ketaatan dan disiplin anggota Perkumpulan dalam menegakkan Kode Etik ini, dalam bentuk atau berupa antara lain teguran lisan maupun tertulis, peringatan,

schorsing (pemecatan sementara) serta

pemecatan dari keanggotaan (ontzetting) atau pemberhentian dari keanggotaan secara tidak hormat. Perihal sanksi hukum terhadap PPAT lebih tegas digambarkan dalam Pasal 28 Ayat (1) huruf c Peraturan Kepala Badan Pertanahan

Nasional Nomor 1 Tahun 2006 yang

menyatabahwa PPAT diberhentikan dengan hormat dari jabatannya karena melakukan pelanggaran ringan terhadap larangan atau kewajiban sebagai PPAT. Pasal 28 Ayat (2) menyebutkan bahwa PPAT diberhentikan dengan tidak hormat dari jabatannya karena : a . me l a k u k a n p e l a n g g a r a n b e r a t

t e r ha d a p l a r a n ga n a t a u k e wa j i b a n s e b a g a i P P AT d i j a t u hi h u k u ma n k ur u n ga n p e nj a r a ka r e na me l a k u k a n ke j a ha t a n p e r b u a t a n p i d a na ya n g d i a nc a m d e n ga n h u k u ma n k u r u n ga n a t a u p e nj a r a s e l a ma - l a ma n ya 5 ( l i ma ) t a h u n a t a u l e b i h b e r a t b e r d a s a r ka n p ut u s a n p e n ga d i l a n y a n g s ud a h me mp e r o l e h ke k u a t a n h u k u m t e t a p ; d a n

b . me l a n g ga r K o d e E t i k P r o fe s i . P a s a l 6 a ya t ( 1 ) K o d e E t i k I P P AT me nj e l a s k a n b a h wa s a n k s i ya n g d i k e na ka n t e r ha d a p a n g go t a ya n g me l a k u k a n p e l a n g ga r a n ko d e

(14)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 107

e t i k d a p a t b e r up a t e g ur a n ,

p e r i n ga t a n, s c ho r s i n g ( p e me c a t a n s e me n t a r a d a r i ke a n g go t a a n I P P AT , O nz e t t i n g ( p e me c a t a n d a r i

ke a n g go t a a n I P P AT ) ,

p e mb e r he n t i a n d e n ga n t i d a k ho r ma t d a r i ke a n g go t a a n I P P A T . P a s a l 6 a ya t ( 2 ) me nj e l a s ka n p e nj a t u ha n s a n k s i - s a n ks i s e b a ga i m a n a t e r ur a i d i a t a s t e r h a d a p a n g go t a ya n g me l a k u k a n p e l a n g ga r a n ko d e e t i k d i s e s u a i ka n d e n ga n k u a n t i t i a s d a n k ua l i t a s p e l a n g ga r a n ya n g d i l a k u k a n a n g go t a t e r s e b ut .

V 1 S I M P U L A N D A N S A R A N V 1 . 1 S i mp u l a n

1 . I mp l e me n t a s i ke t e nt u a n P a s a l 3 9 a ya t ( 1 ) h ur u f d P e r a t ur a n P e me r i n t a h N o mo r 2 4 t a h u n 1 9 9 7 d a l a m p r a k t e k p e mb ua t a n a kt a j ua l b e l i o l e h P P AT d i K a b up a t e n K l u n g k u n g t e r d a p a t b e b e r a p a ma c a m d i a nt a r a n ya P P AT me n e r i ma k ua s a mu t l a k ya n g b e r t a l i a n d e n ga n p e r j a n j i a n i ka t a n j ua l b e l i me r up a k a n p r o d u k h u k u m ya n g s a h ka r e n a t e l a h t e r j a d i p r i ns i p t e r a n g d a n t u na i . S e l a i n i t u P P AT me ne r i ma k ua s a mu t l a k ya n g d i b ua t d i b a wa h t a n ga n ya n g b e r i s i ka n k l a u s ul t i d a k d a p a t d i t a r i k ke mb a l i ka r e na d i l a t a r b e l a k a n gi o l e h p e r j a nj i a n ut a n g p i ut a n g , d e b i t ur t i d a k d a p a t me l u na s i ut a n g n ya s e h i n g ga d e b i t ur d e n g a n t e r p a k s a me mb e r i ka n k ua s a mu t l a k k e p a d a kr e d i t ur u nt u k m e n g a l i h ka n t a na h n ya ke p a d a kr e d i t u r , k u a s a t e r s e b ut me r up a ka n k ua s a ya n g d i l a r a n g o l e h p e r a t ur a n p e r u nd a n g - u nd a n g a n.

2 . T a n g g u n g j a wa b P P AT d a l a m me nj a l a n ka n we we na n g n ya s e b a ga i p e j a b a t ya n g me mb ua t a k t a p e r t a n a ha n t e r ka i t a kt a j ua l b e l i a d a l a h T a n g g u n g j a wa b a k a n t i mb u l a p a b i l a a d a n ya u n s ur ke s a l a h a n a t a u a d a ke r u gi a n ya n g t i mb u l d a r i p e r b ua t a n ya n g d i l a k u k a n o l e h P P AT . J i k a P P AT me n e r i ma k u a s a mu t l a k ya n g b e r t a l i a n d e n g a n p e r j a n j i a n i k a t a n j ua l b e l i s e b a ga i d a s a r u nt u k me l a k u k a n p e r a l i h a n ha k a t a s t a na h j u a l b e l i , P P AT t i d a k me l a n g g a r h u k u m d a n k u a s a t e r s e b ut a d a l a h p r o d u k h u k u m ya n g s a h. T a n g g u n g j a wa b p e r d a t a d a n mo r a l a k a n t i mb ul a p a b i l a P P AT me n e r i ma k u a s a mu t l a k ya n g b e r d i r i s e nd i r i d a n b e r i s i k a n kl a u s ul t i d a k d a p a t d i t a r i k ke mb a l i . P i ha k ya n g me r a s a d i r u gi ka n d a p a t me n g a j u k a n g u ga t a n s e c a r a p e r d a t a ke wi l a ya h h u k u mn ya s e r t a me l a p o r k e I k a t a n P e j a b a t P e mb ua t A kt a T a na h d i wi l a ya h j a b a t a n P P AT ya n g b e r s a n g k ut a n .

V I . 2 S a r a n

1. Seyogyanya PPAT dalam menjalankan tugas dan wewenangnya sebagai pejabat umum yang membuat akta otentik terkait larangan jual beli dengan kuasa mutlak mematuhi substansial dalam Peraturan

Pemerintah Nomor 24 Tahun 1997

khususnya Pasal 39 Ayat (1) huruf d sehingga dapat memberikan kepastian hukum bagi para pihak yang dating menghadap kepadanya.

2. Diharapkan untuk PPAT, apabila terjadi konflik dikemudian hari terkait akta yang dibuatnya maka bersedia bertanggung

(15)

Jurnal Ilmiah P rodi Magister Kenotariatan, 2015 -2016 108

jawab baik perdata maupun moral dalam

kode etik PPAT serta Majelis Pengawas

hendaknya dapat lebih maksimal

menjalankan tugas dan fungsinya baik dalam hal pembinaan misalnya dengan

memberikan penyuluhan-penyuluhan

kepada PPAT sebagai upaya preventif

maupun tindakan pengawasan yaitu dengan memberikan sanksi kepada PPAT yang benar-benar telah menyimpang dari Peraturan Jabatan PPAT maupun kode etik profesi sehingga penanggulangan terhadap praktek pembuatan akta jual beli oleh PPAT yang bermasalah dapat dihindarkan.

V I I D A F T A R B A C A A N

Adjie, Habib, 2011, Merajut Pemikiran dalam Dunia Notaris dan PPAT, Citra Aditya Bakti, Bandung.

Amiruddin dan H. Zainal Asikin, 2004, Pengantar Metode Penelitian Hukum, Raja Grafindo Persada, Jakarta.

A n d a s a s mi t a , K o ma r A n d a s a s mi t a , 2 0 0 1 , N o t a r i s S e l a y a n g P a n d a n g , C e t . 2 , A l u mn i , B a nd u n g.

F l o r i a n u s , S . P S a n g s u n , 2 0 0 8 , T a t a C a r a M e n g u r u s S e r t i p i k a t T a n a h, V i s i me d i a , J a ka r t a .

M i r u, A h ma d i , 2 0 0 7 , H u k u m K o n t r a k d a n P e r a n c a n g a n K o n t r a k, R a j a G r a f i nd o P e r s a d a , J a ka r t a .

S o e d j e nd r o , J . K a r t i ni , 2 0 0 1 , P e r j a n j i a n P e r a l i h a n H a k A t a s T a n a h Y a n g B e r p o t e n s i K o n f l i k, K a ni s i us , Y o g y a k a r t a .

Sunggono, Bambang, 2010, Metodologi Penelitian Hukum, Rajawali Pers, Jakarta.

Suyanto, Bagong dan Sutinah, 2011, Metode Penelitian Social, Kencana Prenada Media Group, Jakarta.

Salim H.S, 2008, Hukum Kontrak, Sinar Grafika, Jakarta

*****

Referensi

Dokumen terkait

Ada tiga tahap dalam membuat perjanjian menurut teori hukum baru, yaitu : 1 Tahap pracontraktual, yaitu adanya penawaran dan penerimaan, 2 Tahap contractual, yaitu adanya persesuaian

Penulis berpendapat bahwa Putusan dari MKRI tersebut dapat berakibat pada lemahnya perlindungan hukum terhadap notaris dalam hal akta yang dibuatnya, terutama pada putusan yang mencabut

Substansi, yaitu keseluruhan aturan hukum, norma hukum dan asas hukum, baik yang tertulis maupun yang tidak tertulis, termasuk putusan pengadilan; 1 Sudarsono, 2007, Pengantar Ilmu

Dalam Pasal 23 ayat 2 Undang-Undang Jaminan Fidusia das sollen menyebutkan “Pemberi Fidusia dilarang mengalihkan, menggadaikan, atau menyewakan kepada pihak lain benda yang menjadi

Sekalipun keahlian seseorang dapat dimanfaatkan sebagai upaya yang lugas untuk mendapatkan uang, namun dalam melaksanakan tugas profesinya ia tidak semata-mata didorong oleh

1.3 Landasan Teori 1.3.1 Teori Negara Hukum Teori negara hukum bermula dari pemikiran Plato yang menyatakan bahwa penyelenggaraan negara yang baik ialah yang didasarkan pada

Kedudukan Surat Kuasa Menjual Yang Didasarkan Surat Keterangan Notaris Tentang Pembayaran Lunas Surat kuasa menjual pada dasarnya berkedudukan sebagai perjanjian bantuan atau akta

Berdasarkan latar belakang masalah yang telah diuraikan di atas maka dapat dirumuskan permasalahan sebagai berikut : Bagaimanakah pengaturan hukum tentang pembuatan minuta akta notaris