—mammnatamnntnn
"NE
BANTJEUJ 14-36
Rebo 6 October 1937 / 30 Radjab 1356 Dikaloearkeun 2 lambar
Baekotan |
Noe buroga sangka ka osrang Japsn di dieu anoe daragang, toean?
tokp djeung sabangsana henteu actief kana politiek noe direct atawa indirect ngeungan nagarana, atawa ujangka henteu enjaau ngaregep-
keuuana kaajaan di Beulah Wetan
kiwari, eta soelaja kabina-kina.
Soelaja, lantgran teu salah oepuma diseboetkeun : vsrang Japau di dieu, bari noenggoean toko, bari ngala- dungau, bari marab hajam atawa mitjeunan hama pepejakan teh lelemboetanana mah djadi sakoelit- sadaging djeung kaajaan perang ajeuna, perang anoe koe diplomaten diseboet conflict Tiongkok —Japan tes.
Henteu goedjroad, henteu goe- joer, tjektjok-ewor miloe ngawang- kongkeun, miloe tarekah mantoean atawa uoeloengan koe roepa-roepa atoeran, tapi sigana teh panon djcurg tjeulina dipasang teroes, dilempengkeun kana kaajaan anoe kiwari sakieu ngageumpeurkeu- hana,
Oemoem terang koemaha" he- batoa sora (anggapan) nagara loear, Inggris oepamana, tina pasal njela- na taladjak 'Japan djeung osar- pangudjakoa soepuja ngabaokot
€ronomie isu nagarg unoe dire- gepkeun koe sawatara nagara noe sedjon. Sauadjan oear-pangadjak saroepa kitoe teh atjan bidjil ti pamarentah nagarana, di Inggris kakara ti golongan kaoem boe- roehna oepamana, tapi kos sabuh eta golongan oge ngabangoen sa- bagian paparentahan, pungdesekna henten moestahil teurak.
Naha dikira sora saroepa kitoe koe pibak Japan, nagaru Japan, pamarantah Japan katoet bangsunu (Rayatns) noe snemebar di kolong djagat diantep kitoe bau
Japan 'ge lain atosl: !
Nja kitoe deui tini Perkera baekotan economie tea, panusuran, hajang ugadenge koemaha sorana ti pihax Japan, nja koengsi ,nga- wangkong" djeung Suwatara orang Japan noe aja di iecu kota, noe kaasoep lebar tetendjoanana, non- djol ti nos reu. Ngahadja dikolo- ngan, pageuh, tapi kos wangkongan tea teu bosroeng aja nose mabal kalungkang paham djeung kajaki- manana teh, sarta oepama dirivet- keun, narik kongkloesi, kieu pa- manggihna teh :
Oepama ngau semet ngarah poeas, aksi baekotan tea woengkoel ditoedjoekeun kana bajang nga- rangket Japan, memang benteu moestahil hasil eta pamaksoedan unoe dipropagandakeun koa kaoem bseroeh Inggris djeung dilenjepan koe oerang India atawa Philippij- men @j.st. teh. Dina djaro tempo anoe henteu (mosl) sabaraha lilaua, economie Japan bisa awoot-rwoo- tan. Tapi kapoens kitoe teh menta risico anoe henteu djeung moal saeutik hartiva ka nagara noe nga- baekot Japan, lantaran hartiva koedoe bisu njaingan harga barang Japun anoe soemebar di sakoeliah doenja, hidji hal anos henteu gampang bisa kilakonan kos nu- gara anue boga lapisan kavern boerveh mahal tanagana, Tjindek- na henteu djeung mosl bisa nga- baekot Japan teu karana ngamoe- rah-mareh basil boeatsnana anoe ngandoeng harti nguroegikaun, sedeng karoegian sala sahsdj paoesahaan teh henteu bisa zonder meubeut meulit ka nose digara- wena, ka kaoem boeroshna,"
Djol pertanjaan: naba kaoem boerosh Inggris sadia pikeun njangga conseguentie-na ?
TJIREBON.
G. TJIREMAI SOR4NA NGAGORROKRH,
Hoedjan ngagebret ngadjadi-
keun tjaah rongkah, tapi teu aja katjilakaan naon naon.
Spec. Pemb. Sip. ngabedjaan : Dina tg. 2 boelan ieu djsm 4 sore di G. Tjiramaj geus der mimiti hoedjau. Kira poekoe! 6 koerang saeutik sora hoedjan djeung angin dibaroeng koe goeroehna goenosng nsuperti" sorana keur waktoe bitoe, Geusan netelakoun enja - henteung bitos rada koerang njata lantaran harita teh goenoengna powak mongkleng teu tembong sucutik2 atjan. Kitoe bae reureundahan, oekoer eureun sakeudoung? nyga- goeroehna teh. Ngun poekoel 8 peuting kakara rerep. Harita teh hoedjan ge geus mimuti ngaleutikan.
Isoekua isoek2 (tg. £ b.i.) kanja- boan waloengan T'jipakeleran anoe sakitoe djerona geus kasasur leboe pirang2, nja eta leboe anoe ku- palidkeun koe tjihoedjan sore tadi.
leu dina gebregna, goejosbna nagura-nagura pada ngabaekot eco- nomie Japan, mangkaning, sala s hidji baekotan teh salawasna djedi kacentoengan keur noe henteu mi- los ngabaekot! — doea.
Katilos hurtina baraug Japan di pasar doenje, salawasna njoem- ponan kaboetoeh massa, doorsnee-na Rayat oemoem, si Lautik, koe lan- taran moeral dinu barti handap harganae
Dina dibaekot tes, nugara Jian sakoerang-koeraugou koedos bisa ugagentenwa Japan, njoemponan kabostoeh massa si Leutik noe seuh- seupavana barang-beuli hanteu ngi- likan kwalitoit atawa kalocaran nagara mane-manana, tapi harga:
horga anga kabedag kos kooptracht- om tea
Dina teu bisana, tuowande musa
lapisan bundap di vanggnl-oengal nagare, boh di Jadia, boh di Pili- piva, di Indonesia atawa djadjaban laggris noe lega, tanwande miloe katemposhan cosegusatie-na bue- kotan tea. Mangkauing, keur lapi- san si Leutik tea mah— pangpangna di ieu tunah djadjahao—koe sabab
koopkracht-na katjida saeutikna
lamoen dibandingkeun djeung di nagara-nagara sedjen, katjida per- loena aja barang moerah teh.
Dina laloeaseunana napara liun noeroenkeun harga kanu bekoeran harga Japan, Japan masih keneh s a- dia pikeun nseroenkeun harga barangaa!
2
Kitos kahartiva ingatan pihak Japan noe bakal dipake ngajonan baekotan nngara lian teh oepama enja tea mah napi ka proeng,
Keur lapisun Rayat anoe ngan woengkoel poerah meulianana, ta- gesua hentcu kongkirensi djeung boeatan Japan, arti perangna harga teh bisa diseboetkeun kamoa- djidjatan : teu karana kitoe, basko- ten moal aja hartiua,lantaran'sapei ti tjeuk djoedjoetan di loshoor, poerah meuli mah henteu djeung mual goegon kana boeatan mana2-na: rek Japan, rek nggris,Nederland utawa Parasman, asal kavedag. Tangtos agotjeakna massa lamoen dipaksa, daek teu dask kosdoe meuli baraag mahal, sedeng koopkracht-na teu diomear disina sabobot djeung bsulieunana tes.
Overigens, tjeauk nos dibawa sngawangkong”, sanaijan gsus aja pangadjakna pihak Inggris, asu sageuj pamarentah Walanda di dieu rek pipiloeeun njorang aksi saroepa kitos noe ren sesekelanana. . . . .
Mb. KE.
Hoofdredacteur: MOHAMAD KOERDIE Belong2 anos kasimpangan kos
tjai ti eta waloengan kabeh Iaoek2 na marabok, bangkar henteu pisan kapoeloek. Ngawoed di bawahan Mandirantjan. Sapowe et2 ieroes2 walucogau Tjipakslerau kirvab, teu
beda ti tjai semen. Deni haseup goenueng ti baulah djoro teroes2 loswr biasa.
PANGERAN MADRAIS REK NAMBAAN G. TJIREMAJ ??
Selenting buwaning sagin, ha- war? meunang bedja ti djalma voe pantes beunang dipertjaja, tjenah Pangeran Madrais geus marentah moerid?-za ngabahad djalan ka goenoeng Tjiremaj anoe brasna ka Goeha Walet ngaliwat Palostoe- ngan.
Kor adjamanana moen geus beres djalao rek ngajakeun hadjat di Goeha Walet (tjoerak2), nadaratawa ngaroeat narekahan gosnoeng, soe- pajn: a. waloengan? res tjains. b.
bikoena gpenoeng oelah teteroesan.
OERANG DESA NOE PARINDAH.
Lemboer Tjiboentos desa Soe- kamanah, toetoegau G. Tjiremai na parindah ka desa Panjis, Sa- bevlaanan maratosh di sanak ba- rajana. Pileraboereun ajsuna keur meudjeuhna dihantja dibabad, rek dilelemah : ari anos dipake nja eta tanah pangrngonan di Gegerbeas, kd. 2 atawa 300 melar djaoehna
ti toekaap avagetan — goenoeng Tjiremai
KEURSEUS NGIBING.
Tjatjakan di pasisian mah luetjoe oge di Mandirantjan teh, dina waktoe katoekang - toekang muh,
djakalua, barang aju reuweuh2
TASIKMALAJA
KOEMPOELAN RR. PERIODE IV ANOE MOENGGARAN.
Dina tg. 5 October 1937 koem-
poelan R.I. Tasikmalaja anoe ka IV, geus diistrenap, tempatua di pendopo Kabuepaten Tasikmalaju,
divoorzitteran kos Djoeragan Patih, mimiti poekoel 9 isoek.
Sarengseua ngistrenan, kira poe- koel 10,15, kosmpoelan diboeka deui,
teroes ngababas agenda MILIH LID COLLEGE v. GECOMMIT- TEERDEN.
Anose kapilih nja eta: Toean Assistent-Rosident, Djoeragen Soele
Djaksa, Djoesngan Abas ' Wilage-
soemantii '— Wadana Singaparna
djeung Djosragan Ahmad Atmadja.
Pikeun pl. vgrvangerna noe ka- vihh nja eta: Toean Ir. Jansen,
Dijoeragan Wirahadikoesoemah
Wadans T'jiawi, Djooragan Ahmud
Koesoemah Ballawaj Adj. Land-
bouweonsulent djaurg Djoeragan
Osij Hong Tjuw Wykmerster, Poekoel II kempalan ditostoap, sarta pikeun noe rek ngadjagokeuu lid Provinciale Raad ditoonggoe napi ka poekosl sntoe.
PASOENDAN BANDJARSARI.
Malem Minggoe n.s.k. Pasosn-
dea Bandjarsari koempoelan, di-
pingpin kos Voorsitterua, djrg.
geus parongpong kosong, djalma2- |
Sipatahaenan
Noe digarap Ji antar
oleh Couferentis di 2
paras ostoesan noe kapapantj
PESTA BINTANG
Toemali djeung msusang bin tangna djrg. Koewoe Desa Tjilam
oe-gyal malem Minggoe ngem- | poeng Hilir, dina malene, Minpgoe
prueng bae, aoce keur dialadjar tg. 2—3 40-37, ngrbing. Ari goeroena djosragan Th nge kaitueng rame oge Prawirasoedarma. Nan aja har- saroempinp ksas teu pesta, tingaguearna. oeroesan sakola, yarn-
golongan tjoekoap, sanlaii ren noe
mana
TELEFOON 1520
Tyo, Pangharepan B4
Taoen ka XIV Lambaran ka | No. 230
BM ma Te Saba DESA
| Locrah (wakil), pesta diterosskeun.
Sanggans diwalertoe
Djrg.Mimitinu najoeban, ti poekoel
| diteroeekeun koe wajang, saknliun
bahan bestuur djeung studiefonds bale d
noe dipostoeskeun oengyal2 boelan | Puri uwaroeat bale desa.
nambaban 2 sen lina centnbote |
ORSOEM PANEN.
SINGAPARNA. Memuap gsus kamasbuer bens
Siagaparns teh keur oerang Pria- n Wetan mab, Senadjan hama
pepal oge benbeu-
Katjida beverun
tel, sabah saper-
aduegua menaran mog-
| TAKOR!
BerRIHAC
Semarang, Pekodjan 50
Agent di Banduong : Toko" G.
Tjoedjue,
puteuh Nipponkauy Baudoeng,
perkara goenceng aja bedjunu | Musik sugals. Latloess meneran kanu wak-
Breuroun, serta tisnah angka ka) No pintametkeun baroun, dimana goguocogau rerep JA Ia: Djrg. Wedang, dire Jusrapns, brorstnn rudu kasondunen rek madjos deui. Kosmaba moeo ai ant Leuwiaari, drg, Sehoolon Namadan Tebal Maning aan ak
keur djovedjon3 uajoeb (ngibing)| 01" s si(saseseran. Itu ret ng
" Lenkiton Tinmpumbot.—keur nga-
baledoog T'jiremaj batoek ?? Moal /4O1er SingupArnA. al jamnya 8 boa aja godeg ngan sapotong, |”
atawa djang koeng 'ilo bari loempat, Harganja':
IP. 15 tablet 11.50,
SPL 10 tablet
( 250.
SP. 45 tublat 1 3.50.
SP, 75 tablet f 5,50.
COM 30
HIRO OGAWA,
Malang Patji
»TAK OR"
»TAKOR"
sMAKOR"
»TAKO BR"
» TA KO R"
tablet
— traat 29,
Satob Tjikoedupateub, Fujino T'jikooda-
Nakamura Kanvarua 40, Sakura Baudosog
Han MANA ara
Sean
ayem
pan
Rebo & October 1537 / 30 Radja PAGADEN BAROE
(Bedja ti Esteen) KAKOEATAN POLITIE
DI TAMBAH
Sigans bae pikevn di bagian district Pamanoekon djeung Paga- den henieu tjoekoep koe kakoeatan tanagana Veldpolitie, boektina bae ti mimiti tenggal 1 October ieu mah dibantoe koe marsose, anoe sawektoe ieu pametoehanana di Pamanoekan.
Kawesna bae pangna kakoeatan politis ditambahan teh ngantet kana doep-degna kadjadian rampog, anoe ti Pagaden bae dina djero saminggoe kadjadian 2 tempat.
Malah koe Sip, oge saban aja kadjadian karampogan sok dibedja- keun.
Ajeuna ieu corps Marsose teh geus tingaraleut bas keur wawa- woeban beula djeung tempat? ti ota 2 district bagianana,
NOE PALID.
Kakara oge di bagian district Pagaden mah toeroen hoedajan sa- kali, bener ari hoedjanna mah teu beunang diseboet mokaha, ngan eta asana koe babari bandjirva waloe- ngan2, Waloengao Tjiasem anse dina moesim katiga mah tjaina ngoletrak semet moemoentjangan, ari dina moesim bandjir mah ma- tak gila anoe nendjo, Waktoe toe- roen hoedjan anoe mimiti, waloe- ngan Tjiasem geus menta korban, 1 awewe anos keur kabeneran meuntas tas ti kebonna, waktoe aja di tengah2 teu karjahoan tjai beungkakna deui, bol-bol leb bae,
atoeh anoe 'meuntas teu kaboeroe ka sisi, harita keneh kabawa koe tjai, sarta saterocana dina kapang- gihna deui teh raga geus patoeraj djeung njawana.
'Tjeuk katerangan mah ieu awe- wa anoe goreng milikna eh pama- djikan Lebe Tjikaoem anoe tem- patna di sisi eta waloengan.
NGAOS ISRO DJEUNG MIRADJ NABI.
Koe N.O. kring Pagaden dina malem Djoemaah a-k. di Madrosah- na geus diajakeun rioengan ngaos Isro djeung Miradj Kangdjeny Nabi Moehamad s.a.w., anoe ngaos- na ngahadja meuuang ngondeng ti N.O, Kring Soebang — Oastad Ho- 1, Anoe saroemping lain bae lid N.O. tapi lolobana ti loeareun N.O., nepi kaajaan Madrosah anoe teu beupang diseboet leutik pinoeh koe istri pameget. Bagian istri dipisah- keun di halangan kos kelir.
Sakoemaba biasa sateu-atjanna ngaos ngadadarkeun heula paman dangan, koemaha pahluna anoe ker- sa hadlir ngarioeng toliboel-ilmi.
Teu wosdoe bae anoe njaritana sang djan lain asli oerang Soenda, basa soendana mah tjapetang matak kabarti koe anoe ngaroepingkeun.
Dina prakna ngaos atoeh poegoeh bae matak oeh-ekra noe ngabaran- doengan.
Saoadana hadilirin
koe toempeng. di djamoe DJAKARTA
TOEKANG NGALA LAOEK BANGSA DJEPANG.
Anue bedegong tea.
Noeroetkeun bedja dina ,,Het Nieuws", toemali djeung naon anoe geus didjalankeur koe ,,Flo- res" ka toeksug ngala bangsa Djepang tea bisa dikabarkeun kieu : Naon anoo geus didjalankeun teh, woengkoel kawadjiban poelisi koe kapal marine terhadep toekang ngarala laoek bangsa asing. Nota's oeroesan diplamatiek djeung anoe
b 1356
loekereunana — nrak-prakan anoe saroepa kitoe pikeun anoe aja pa- talina.
Bedja-bedja anoe leuwih tetala tina perkara ieu mageuhan paren- tah terbadep anoe sok ngalanggar oendang-oendang kalawan henteu sopanoa, bisa diharep sawatara powe deui, lamoen laporan schrif- telijk ti commandant , Flores geus kutampa.
BEUBBUNANGAN — DOUANE TANDJONG PRIOK.
Dina boelan Sept. djeung sadjero tiloe kwartaal.
Beubeunangan donane Tandjong Priok dins boelan September nak aja f 3203 555.63, ari dina boelan Aagustus 1937 mab ngan aja f 2 780.996,30.
Beubeunangan dina sadjero tilae kwartaal dina taoen ieu. nja eta totasl tina in-, — vitvoerrechten djeung eceijuzen, uja f 23.209.232, 70, ari dina periode anoe saroea lilana dina taoen 1936 mah ngan aja f 17.348.918,89.
Beubeunangan tina invoerrerht dina boelan September aja f 1,322.
641,96, ari dina boelan Aug 1937
mah mani f1436.480.56 djadi
regan.
'Toeroenna beubeunangan tina isu recht teh, nja eta patali djeung ngoeranganana import — barang Djepung djeung peugoetamana barang Tiongkok, tjek Het Nieuws", Tapi beubeunangan tina vitvoerrecht djeung accij.zen leu- wih rea, sarta koe kitoena beu- heunangan totaal dina boelan Sep- tember teh djadi leuwih rea manan diua boelan Augustus 1937.
OPENBARE GEHOOR Dina tanggal 17 November 1937
Dina powe Rebo tanggal 17 November n.b.d. ngamimitian poe- koel 9 isoek-isoek, Wali Nagars baris masihan kasempetan openbaar gehoor di karaton di Koningsplein.
Anee hajang meunang idin ngagoenakeun isu kasempetan, samemehna tangsal 10 November 1937 koedoe njoeratan ka adjudant yan Dienst di Bogor, mngaran, enz.
djsung maksoed, sing tetela not Isya,
SOERABAJA.
NAEKNA BOEROEH DI DJAWA-WETAN.
Ti 10 pCt nepi ka 20 pCt.
Patali djeung katerangan anoe dipasihkeun ka toeau Mr. J. E.
van Hoogstraten ka wawakil Aneta dina powe Saptoe di Soerabaja, njaeta tina perkara nsekna boeroeh
kieu anoe Jeuwih djaoeb :
Di rereana ondernemingen kopi djeung karet di Djawa-Wetan, boeroeh koeli metik kopi djeung njadap karet teh koe directies sa- watara proesahaan ditaekeun anos loemajan oge. Di suwatara onder- nemingen malah nepi ka 20 pCt di taekeunana teh. Ditaekeunana booroeh nepi ka 10 pCt sakoemaha unoe dibedjakeun koe Aneta, eta teh woengkoel pikeun koeli-koeli di ondernemirgen gosla di resi- dentie Basoeki.
Ti kalangan anoe kawasa meu- nang bedja deui, jen directies sa watara cultuur-ondernemingen di
poelo Djawa djeung oge di Buiten-
gowesten, geus ngoendakeun boe- roeh koelina, sawatara waktoe ka toekang, atawa geus nitah soepaja icu mas'alah teh dioelik anoe taliti
pisan.
Boeroeh njadap karet di Buiten- Mp oo, pemohajan' “baris gewesten, di taekeunana teh ti
Patali djeung pamuendoetua. heulaeun di poelo Djawa, consul-generaal Djepang geus di-
pasihan terang koemaha laratanana eta kadjadian, teu beda djeung lamoen hidji bangsa Djepang geus ngalanggar osndang-oendang koe smokkel atawa nyabongkar koedor balitoengan djeung poselisi.
Sateroesna Den Haag #gous di- pasihan terang tina parkara prak- prakanana poelisi ngadjalankeun kawad jibanana pikeun mageuhan parentah nagara di djero laoetan torritoriaal, serta koemaha piba-
KAGEBOS GAS TJIMATA.
Lantaran tatjan kanjahoan.
Dina malem mengkoekoa, kapalu luchtb-schermingsdienst di Soeraba- ia, nja eta politie-commissaris toa Hezemans rek ngajakeun demons- tratie di lapang Jaarmarkt, hareu- psun djelema rea anoe marake kedok gas, nja eta, jen moal kosa-kieu dina tempat anoe aja gas sok ugalosarkeun tjimata.
SIPATAHOENAN
Tapi, barang toean Hezemans arek moeka ampullenns (tjotjok), soapaja gas kuloear, doeka koe lantaran aon, ampulle teb peupsus, atoeh beungeutuu toeau Hezemans teh kagebos gas.
Adoeg-songkol koe lantaran njeri anoe lain dikieuna, eta politie- commissaris teh gantiang dikirim- keun ka kliniek dr. Doutmzn, sarta di dieu katangen, jen panovna toean Hezemans teh djadi matak njalempangkeun pisan. Koemaha toangtosogna ieu katjilakaan pikeun tosan Hezemans nepi ka ajeuna tatjan bisa dipaparab.
BANJOEWANGI
ORDONNANTIE KAWIN TJA- TET DITOLAK.
Koe oemmat Islam di Ba- njoewangi.
Noeroetkeun tedja P.S, dina
waktoe vergadering openlucbt anoe ditosngkoslan kue 6000 semut Islam di Banjoewangi, geus ditjokot poetoesan pikeun nolak rarautjanp ordounantie kawin ditjatet, surta menta soepuja oeroesan zcbli waris teh dipasrahkeun deui ka Rasd Agama.
SALATIGA
AJA MAOENG TOETOEL ASOKP KA IMAH.
Atoeh riboet lain dikieuna.
Mangkoekna, isoek2 aja muoeng tbetoel anoe pandjangua does meter asoep ka imahna sala-sahidji pa- ngeusi kota Salatiga, bangsa In- donesier, atoeh riboet Jain dikicuna Hadena bae hesten aja anoe djadi
wadal, koe lantarar geuwat dibedil
nepi ka hauteuna.
NIEUW-GUINEA
NIGASAN BEUHEUNG BATOER TEA.
Geus baralik deui ka bi- vakna, mawa h tangkorek, Sakoemaha anoe kos Oemoem geus kabandoengan, dina boelan Augustus ».a.k. sawatara bangsa Papoea Dagemon anoe maratoeb Gi deukeut waloengan Kawarga, geuspada neangan mangsana, nja eta nigasan beuheung sasamang, 3 taaja sawatara oerang anoe djadi wadal,
Noeroetkeun bedja anos katampa ti Merauke, eta bangsa Papoea Dagemon teh ajeuna geus baralik deui ka tempat matoehna, sarta katangen, rebo oge beubeunanga- nana, nja eta yenep tangkorek anoe kutjiri kakara meunang nigas.
BORNEU
KARIBOETAN DI
AMOENTAI TEA.
Toean Gobee aja di dinja Noeroetkeun bedja anoe katam-
koeli di Djnwa-Wetan pangwetan: (Pu, toeun Gobee, adviseur voor
na, ajeuna nosrootkeun ”— ,,Het|Inlandsche Ziken ujeunn aja di Nieuws" bade dikabarkeun deui| Amoentai, Zuider-en Oosterafdee- ling Borneo, nja ets pikeun nga- jakeua pangoelikan naon anoe djadi marga lantaranana kariboetan&nos sawutara waktoe katoekang koengsi dibedjakeun. Lianna ti dioelik koe bestuur, oge kapan- dang perlos pisan dioelik koe toean Gobee, nja eta patali djeung ajana soemanget agama dina eta kari- bostan teh.
MENADO.
RATJOEN BLEK.
10 padri yering.
Koe lantaran ratjoen blek |tina kadaharan janoe diblekan |, aja sa- posioeh padri ti trater-tehuis ,, Don
Bosco“ di Menado anoe pejah oge gareringna.
Ratali djeung teu kadjadian, sakola baroedak lataki “Roomsch Katholiek di Menado ditostoep pikeun saheulaanan.
.
BANGSA PAPOEA ANOE 50K
Lambaran ka | No 230 Taoeo ka XIV
Kota
PAGER NGAHAKAN PARE.
Ngarana A., oemoer 29 taoen!
asal ti Banjoer:as, psgawean toe- kang djaga peutiag (nacbtwaker:
di directeur BN.D, ngaran T,, motoehna di kampoeng Karees no, 139-121 geus ditangkep koe dora politieagenten 2e klas ngaran M.
djeung £., lantaran peuting kamari
manehna kaperego di Roozenboom lsan. mawa alketip djeung kaen perhiasan bilik. Tjeuk A., eta berarg2 teh anoe emangna, nga- ran S. matoeh di Astasnjarweg no. 177, meunang ngindjeum, Djaba si barang kaseboet di loe- hoer teh, oge A. boga djam opa- let, tjenah meunang ti pagadean
Bandoeng barga £ 4.50.
Koe politis koengsi diboektikeun
napi ka lebak mana benerna kute- raugan A., oepumana bus dipapaj ku S5. verang Astanaanjurwep tes.
S. ngan oekoer semet ngakoe jeu wawueh ka A., tepi ari ngindjeam- keun barang mah henteu roemasa.
Koe sabab eta A. toekang djaga
bungsat teh ajeuna ditahan ! Kahoeroean deui bae.
Aja opat petak anoe kadoeroek Lamoen dibandoengan kabah- dieukeun, di Bandoeng rade remen kahoeroean teh, sakoemaha unoe geus diterangkeun dina ieu soerat kabar, nepi ka koengsi aja kadja- dian sapeutirg doea kali.
Peuting tadi, geus gerfdeui bae, nja eta di Kosambi (@roote Pest- weg Ocst No. 227, 229 Ijeung 231,) ngamimitianana poekoal 11,35 serta koe lantaran di eta bagian teh imah boatoet djeung kabah bilik. azoek — ngamoekua seuneu teu pobarz pisan gantjang- na. Ari dina
agian teh aja opat petak, hidji-
kang kaleng, toekang tjoskoer, toekang bako djeung kleermakar.
Mimitina kanjahoan njana isu seupeu teh — tjenah — tjeuk anos nerangkeun nja-eta di antara toe- kang bako djeung toekarg kaleng, kalawan henteu kanjaboan koema- ha mimiting seuneu geus katembong gede sarta teroes goejoer, nja hen- teu sukoemaha lilana pertoeloengan tompa Gemeerte djeung anos se- Ijenna pada darstarg, malah koe lantaran pertoeloengan rada gan- jang, anoe toekangeununa mub,
ju “doea tempat toekung arang,
kutoeloengan henteu karaudjah koe ieu bahaja geni teh
Koe lantaran gantjangna bahaja
tea, pcegreh bas loba barang-ba cang unce henteu katoeloengan, ngau roepana bae karoegian mol sakoemaha gedena.
Wetaneunana ange kahoeroean imah tembok, unoe dieusian koe Fotograaf Lan Fong, nja kitoa deui beulah koelouna dieusiau koe bang- sa Tionghoa. Doeanana salamet henteu kataradjang koe isu bahaja.
Kira poskorl 12,30, kakara seu- neu bia pareum pisao lantaran tjai anoe diSebrotkeun teh Jain loemajan gedena.
Naon “lantaranana djeung saba- raha gedeva karoegian nepi ka waktoe jeu atjan munggih katera- ngan anos tatela.
KL. M-VLUCHTEN TILOR KALI SAMINGGOENA.
Ngamimitian tanggal Y Oc-
tober n.b. d,
Ngamimitian tanggal 9 October n,b.d. kapal oedara K.i.M. Indie- Holland, baris tiloe kali ngapoewg dina saminggoeua, nja eta dina powe2 Salasa. Kemis djeung Saptoe, ari djam inditua ti Bandoeng djeung Amsterdam ditetepkeun poekoel S, 39 isoek-soek.
Keur diangsitkeun
koe Fotograaf ALOEN, studio ditanggel bakal matak bengong publiek.
Di Ta goehana rasiah dipotret
teh!
PANGERAN SOEMEDANGWEG 49. — TELEFOON 674.
boektina mah. eta hidjine 'nja eta dieusian koe toe-
(rang? lelaki dibikin
moeua
Koeat didalam 24 djam
Kalau toean merasa toea sebeloe:
ju aan tica bisa poeis toeroet ms dengan kesenhngannja ensi ru
lb tablet" Vi-tabs dari Dr. Nixon. 12 mem
kekosatan rbuik tocan poeaje tenaga,
Biaoep dan kenatsoean.
Hasil? jang mengagoemkan didalam 24 Gjom. .... Tablet Vi-tabs dari Dr. Nixon adalah sveatoe pendapatan jang membikin Garah baroe dengan begitoe djadi memper- it badan. Didalam sotoe minggoe toean is kombali. Boeat ini ada di- LeImporteurs: R. BRAENDLEIN.
CHEMICALIENHANDEL, Batavia - Soerabala.
424
Perloe diperhatikenu, jeu diva
openingsvlucht dina tunggal 9
October tek, drishoekszagels pi- keun mersogkoan, henteu lakue djeung deur moal dinjakeun su plop utawa stempel anoe sprcisal.
KAGANGGOE DEUI BAE Mimiti kabedjakeun kabel tele- gram ka Shanghai teh njorang ganggoean 5 teu Iila aja bedja jen geus poelih deui, tapi kamari dje-
boel wawaran ti post magar ,, weder pestoord" etu kabel teh.
PASAMOAN OEMOEM GRE- MBENTERAAD BANDOENG.
Engke sore,
Sakoemaha anoe ti heula kosmgsi dihedjakeun, engke sore, ngamim:- tian poekoel ,genep, di Raadskuis, Stadsgemeerteraad Bandoeng baris ngajakeun pasamoan oemoem.
LANDGERECHT KAMARI, Djoemblah reana perkara aja 73, dipoetoes 69, njesa 4 di- poendoerkeun.
Roepa2 hoekoeman ti dengda lima ketip nepi ka salawe roepia, bangsa overtredingen, mere nga- ran palsoe, ngaroeksak barang batoer djeung sabangsana, ari dengdaan anoe salawe roepia 'ka noe bnga dosa njewakeun kamar (gelegenheid) ka awewe palatjoe-
ran! 4
Hoekoem boei ti 2 powe nepi ka saboelan, bangsa paling leu- leutikan djeung panipoean anoe teu pira.
Aja limaan anoe dibebaskeur:
ten tjoekoep katerangan dosa dosana.
KAPALINGAN MESIN, NGOMONG.
Kopral P., alg. stb. no. 86238, matoeh di kampement 15 batal- jon inianterie, geus rapot ka po- litie, magar powe Srptoe nak (malem Minggoe), "antara poekoel
9 djeung sawelas ti tepas hareup- na geus kapalingyan reisgramo- foon merk Eagle.“ pangadji f50.--
Spor':,
NGODJAJ.
Pertandingan Zian.
Den Hasig, 5 Oct. (Aneta).
Anoe milloe kuna 100 mster borsc-
crawi dama s aja doen poeloeh osrang.
Poppy Leroy starteuna ding serie anos baur'il pisar, nja eta ngalawan
Rie van Vean djeung Ali Styl ..
Teu koengsi lila Van Yeon geus bisa mwihsulaan noe sedjeuna djaoeh pisan, sarta benki Jila bauki djaoek bae antara manehna djeung noe sedjenZuu teb.
Mimitina Poppy Leroy djeung Ali Styl bareng, tapi sanggeus 5V meter djaoehna, Ali Styl miheulaau, sarta beuki lila beski djaoeh bse ti Poppy teh.
Popy Leroy ngodjajns benteu heso djeung hadustijina, tapi koedie tarima let koe zwemsters nus sedjenna, surtu geus koedoe ting- galeun ti Kie van Veen 10 meter, djeung ti Ali St! 2 meter dina finishva teh.
Rie rvan Veen katangen pang- hudena njieun waktoe ngodjaj teh, aja eta samanit 8.8 sekon,
AVIATIEK.
Noe moelang ti Afrika-Ktdoel
Kbartoom, 5 Oct. (Aneta) Ir. JLE.F. de Kok c.s. geus nepi di Ehartoem, sarta diharep nepi di Caira dina tg. 6 OctoberPA
LOLA IKA ala raha:
:
Rebo & Octeber 1987 / 30 Radjab 1356
Akal. Djepang geus teu mental?!
Ngabaekot barang-barang Japar baris
Japan bakal ditaradjang koe Rusland dina boeclan
teroes.
November?
Noeroetkaun bedjaZ telegram anos ajeung, tetela kasjaan parang Djepang Tiongkok teh siga bakal langkoeng pandjang lalakonna, sakoemaha anoe diterangkeun di loehoer, lamoen nepi kana mang- sana, dina boelan Novembsr anoe bakal datang, Rusland oge tjenah bakal ngadjalankenu tindakan pc rang terhadep ka Japan.
Tisotarana, tjeuk anggapan unoe ujoboetkeun Japan geus teu mental, mosrostkeun bedja Keuter ti Nan king 4 October nerangkeun kisu :
Badja selentiogan anos kaloewr ti pihak Djepang, magar ajounu geus dimimitian ngajakeun babu- damian antara Tiongkok djeung Djepang, pikeun oerang Nanking mah, geus teu matak heran dau.
Dina sawatara waktoe anoe paus kaliwat, djalma? anoe terang vener kana ,doedoekna ieu perkara" geus baroga wangwangan, jen sebadana Djepang ngudjabel Tiongsok-Ke- ler, mcal njalahan deui tgngtoe ngagoenakeua ,politisk karapihun"
Pagawean anos pangostamann, anoe ajeuna disanghareupan kos kaoem militer Djepang? kawasna bae rek ngadegkeuu badan papz- rentahan di ,Tiongkok Kaler nos misah ti Navking, sarta nobagaan sakabeh terupat2 di Tiongkok Ke- ler anoe dina djero 5 boelan teh geus aja dina dampal leungeuani,|
Sabadana Tiongkok dipaksa -sina ngakoe sah status anoe ditjita-tjita di Tiongkok Kaler, nja dimimitian ngadjalarkeun program-na gsusen ngawangoen Tiongkok Kaler djadi tempat kapradjoeritan Djepung — anoe anjar, — pikeun bahan neroes- keun hantjava ngangseg leuwih djaoeh ka Tiongkok Kidoel.
'Tactiek anoe saroepa kieu teh, tjoekoep dikanjahokeun koe pihtk Tionghog, noe kalawan mual moes- doer-madjoe deui, bakal nolak “i- kabeh babadamian karapihau.
Ding kalangan Tionghoa tetep boga kajakinan, jeu Jamoen Djepang bener-bener mikarep ka-
rapihan, tangtos manehna bakal
daek namps Conditie—Karapihns anoe dipadjoekeun koe Chiang Kei
Shek, nja eta anoe diwawarkaun dius tanggal 19 Juli o.g.k. Dina eta wawaran teh, koe Ohisng Kai
Shek diterangkeuu, jea Tiongkok
daek mereskeun sakabah, pas: tin tina hal Tiongkok Kaler koe djalan dami, asal kakawasaanana raud politiek di Hopei djeung (kabar henteu diganggoe, nja kitoe deni
hak2 kakawasaan Tiungkok satjura
ntosan roemah" djeung Wuk tersi toriaal, henteu diroeksak.
Koe kalangan Tiongkoa dita-
rangkeun, jan eta sakabehua,
conditie| minimum ti 'Nongkok peusan »gajakeun karapihan koe djulan dami. Leuwib djaoeh dina mangsa isu. teu bisa ditimbang
dew pikeua ugajakeuu — babareri-
poegun karapibau, lantaran per djoerit Djepang gous njitiingun provincies di Tiongkok Kaler:
sedeng kap: perang Djepang nostoep basisir Tiongkok, kapal2 oedara Djepang ngabombardseyd kota2 Tionghoa djeung perdjce- ritne naradjang district Shanghai,
Dina kalangan Tionghoa pada inget kana katerangan Chiang Kai Shek, jen lamoen Tiongkok geus ngangkat pakarang geusan ngaia- wan pibak penaradjang, euweuh djalan deui kadjaba ti teroes taroeng nepi ka mangsa anoe panostoep, kadjaba lamoen bisa ngsjakeun karapihan noe pinoeh koe kahor- matan.
Kawasna bae kaoem militor Ti- onghos pertjaia, jen lamoen buri- sen perdjoerit Tionghoa bisa tagen sarta peperangan bisa didjalankeun dina waktoe anoe lila, Tiongkok boga pangharepan gede, jen awal- abir bakal pinanggih djeung ka oenggoelan,
Rusland bakal netepkeun pe- rang djeung Japan dina
boelan November?
Noeroetkeun babadamian an- tara Bogomoloff djeung Chiang Kai Shek samemehna indit ka Moskou.
Neeroetkeun badju Domei ti Tokio, ajeuuw mah tjeuah gus bisa ditetepkaun dja dikanja- bokeun. jen Boyami umemebna
indit ka Moston, npujakeun
babadamian Ubiang Ku Sek nja
minisler oeroegan
Chung Hui, ugabadamikeun perang” “Tiongkok-
terung-tersngan
tina osrossan Japan.
'Tiantarans dina ieu bedja teh diterangkeun, — jen — pungpangaa anop dibadamikeun nja eta tina bagian indjeumanana Tiongkok, ngirimkeun paparabotun perang djeuog kapal-kapal ugspoeng koemplit djeung djoeroe ngapoeng- na ti Sovjet Roesland, £ja kitoe daui parabot nce meunang meulian ti nagara sedjen, make perdjala- uan Rusland djeung anoe sedjan- sedjenna.
Oerang Tionghoa, sabegian gede tangtos bas ngarasa gede pang- harepau 3noe lain loemajan kos ajana parhoeboengan djeung Bo- gomolofi teh, sadjzbana ti kitos ngarasa pastu (jakin) jen dina boelan November anoe bakal da- tang, Japan oge bakal ngajakeun tindekan perang terhadep Djepunp.
Shanghaifront
Lasjkar -lasjkar — Djepang naradjang deui statiton Kaler di Shanghai
Noeroetkeun bedja Reuter ti Shanghai, mangkoeknz sore, lasjkar Japan gau$ ngadjalankeun deui taradjangan ka station Kaler di Shenghsi. Mimitiva ieu taradjangan teh — dibosboekuan koe bombar- dement anoe — lain — loemajan hebatus ti barisun urtilerie, kosugsi sababaraha djam lilana ieu tara- djangan teh, nja kitoe deui di bagiun loehoerna sja anos nga-
bantce 40 kapal oedara.
Hidji rombongan barisan infan-
terie Japan unos djoemblabng
koerang langkoeng SU oerang, geus bisa asoep ka lupangan station, tapi—tjenah—ien barisan teh geus raroeboeh lanteran ti kalangan Tiongbon dihantem kos sababuraha terubakan imitrailleur.
Taradjangan beuki hebat Taktiek Japan henteu sakoe maha meunangna.
Transocean ti Shanghai ngawa- warkeun, dina powe manpkpekna taradjangan ti doea pibakaoana teh kabandnenganana beuki hebat bue.
Sanggousna does pihak ngadjalan- keun kakosatunana djeung bantov-
auana, nja kitoe deui pihak Japan
sanadjan beres dina veroesan tak- tekun perang, tapi harita mah beubeunangassua henteu sekoema- ha. Sabalikuu pikak Tionghos, dina barisso djangdjang toekangus ku- tembong kakoeatanana, melah Ja- moen pereloe koedoe moendoer ka eta bagian teh kaoekoer baris pite- goeheunana.
Pechniek Djepang dina oeroesan perang, beuki katembong deui anos didjalankeun kamarina, ba- bakoena nja eta dina bagian nga- goenakeun — kapal? — ngapoeng djeung tanks.
Tapi dina taradjangan anve didjalankeun di loear kota mah, henteu sakoemaha hebatoa, lantaran loba kahalangan koe perdjalanan anos belot, malah henteu saeutik aja sebabareha soesoakan djeung waloengan anoo koedosdipeuntasa", Tapi sanadjan kitos, dina afstand anoe 12 K.M., Djepang geus bisa ngadjalankeun parabotna | K.M.
(front Lotien Ajeuna mai
kira2 3 K.M. tina djalan anoe eng- kena bisa nepoengkeun ieu per-
SIPATAHOENAN
hoeboengan, Sanadjun pihak Ti-
onghoa alon — ngadjalankeuonoa psrtahanan pihak moasoeh di sector, tapi marsnebanaru - bisa nahankeun barisanana djeung kadoedoekanana di Kiangwan. anoe katjida pentingua piksuu ugabela kota Shanghai.
Katerangan2 ti Domei.
Tina hal kaoenggoelanana pihak Japan
Domei snos powe mangkoekna ngadadarkeun oge koemahs katja- kepanana lasjkar2 Japan waktos ngagoenakeun kasempetanana di sakabeh sector di Shanghaifront.
Lasjkar Japan di Lotiensector geus bisa ngadesek pihak Tionghoa anes satoeloejna bisa moendoerkeun diri ka bagian Kisting. Balatantara Tionghoa anoe lobang langkoeng ti 100.000 auos dibariskeun di Ta- chang, Kiangwan djeung Chupsi ti bagiun beulah Kaleroa geus dita- radjang koe balatuntura Japan, atoeb kue lantaran kitoe dina per- djalunun — oge ugadjadikeun teradjangan auos bebut deui be, babakoena nja eta di Chapei- district deukeut Internationaal Set- lemeat.
Kaajaan di Shantung Kapal-kapal asing diparentah
soepaja arindit
Noeroetkeun bedja Rsuter ti Londen, gegeden-gegeden Tionghoa di Chefoo geus mere njaho ku Consulsire Corps, soepaja sakabeh kapal-kapal perang, nja kitoe devi kapal2 dagang arindit ti eta pala- boean ditempoan lilana 2 powe.
Sawaktoe ieu, di eta palabosan
teh masih keneh aja 5 kapal pe- rang Amerika djeung aja dewi sababaraha kapal dagang Tuggris di Chefoo.Tembok palaboean di Chefoo rek diroeksak.
Toemali djeung kapentingan perang.
Noeroetkeur, katerangan Trans:
ocean, tjenah ajeuna geus njeb:
bedja avgin, anoe netepkeun — tjenah — para gegeden Tiongkok
moepakat soepaja tembokan pale-
bosan Chefoo teh diroeksak sina meledag, tadina mah ieu tembokan teh nja eta paranti ngadjaga dam- pratanana ombak anoe galede. Ari kapentingauasa, benteu aja liau soepaju balatantara Japan henteu bisa ngoenggahkeun kukoeatanana ka eta tempat. Biasauu di eta tem- pat teh nja eta pangkalanana kapa!?
perang Amerikaan
Taradjangan di Techow
beuki hebat deui bae
Saajeuna eta kota teh mawh keneh dina tangan Tionghoa Noerostkeun badja Rsuter powe Salasa kamari, tjenah ti doea pi- hakapana perang di Techow powe kamari mah beunang di seboetkeun langkoeng ti sasari lantaran does pihakansoa pada?
hajang njitjingau kota Shantung.
Tapi sauadjan kitoe sepi ka pows kamari pasosora, masih keneb bisi
ditatapkeua jen kota Shantung
toh aja keneh dina tanganna bangsa 'Tiooghou, ngan kaajamnang bou- nang dweboetkeun pobara matax pikasedihsuvana lantaran rasoeksak koe tupak2 perang tea, babakoena tapak bom anoe ngaroeksakua lain loemajan.
Telagram ti Tsinanfu mera deui
bedja, 'jeu pilak Japan koeng:i
ngadjalankeun deui taradjungan anoe hebat ti bagian artilerie.
Dina pusosorens deui, Japan geus rak notosan tembokan ti bagian Kaler Koelon, tapi pibak Tionghoa
henteu tjitjingeun, eta liang teh katjotjokan deui babakoena dihe- langan koe sababaraha karoeng keusik anoe ngahalangan henteu bisa asoepna pelorpihak Japan.
Serangan2 ti doeu pikakanana nepi ka ajeuna enasih keneb te- teroesan,
R.G. SOERIA SOEMANTRI IND. TANDARTS, Merdika Lio26 - Telefoon 831
BANDOENG.
Kanggo sagala panjawat dina waos, baham sareng goegoesi.
Nampi tamoe :
8 — IL endjing2.
4,30 — 6.30 pasosonten.
Sareng noemoetkeun perdjang- djian.
Kanggo noe kirang mampoeh
aja tarlef speciaal, 224
Lambaran ka 1 No. 230 Taoen ka XIV
Karapihan
antjam
djoekeun kana karapihan.
President Franklin D. Roose velt biantara anoe disebar-
keun ka sakoeliah Amerika-Sarikat.
Chicago 5 Oct. (Havas)
Dina bisnturana anoe dibroad-
cast ka sakoeliah Amerika-Sarikat,
President Franklin D. Roosevelt nerangkeun kieu : , Lamoen oerang hajang aja di doenja anne merdika djeung laluensa, henteu aja rasa sieun, risi atawa salempang, oerang bisa ngwmbekan noe laloeasa, na- gara-nagara anoe ngandoeng tjita2 hajang aja karapiban teh koedoe babarengan narekahan, soepaja dasar-dasarna karapihan tea ditc- gaan kalawan make alasan tang- Roeng djawab anoe bisa ngalang- gengkeun karapihan tea.
Eta negara-aagara teh salilana
kondos njob-njoba ngalawan sing
saha bae anoe ngalanggar djeung ten malire cendang-oendang kam noesaan, nce ajeuna ngalantaran- keun timboslaa hoeroe-hara djeung gosgoodjrosdan nose nerekab ci sakoeliah doenja, ngalantarankeun rejodna kaajaan internitovaal,
anoe nilik sareat pamobalav bisa
didjrochan kos djalen mentjilkenn
maneh atawa teu miloe tjarapoer (oeutraliteit)".
'Tidinja teroes nerangkeun, jen Amerika pamobalan bisa mentjil- keun maneh tina sagala roepa oeroesau-oeroesun atawa kadjadian di bagiau doenja lan.
Perang gampang
pisan tatalepana
»Rasa ngahidji, rasa pudu goe-
mantosog ti babatoerau masing3 djeung kaajaan doenju anos mu- dero teh ngalantarankeun benteu bisana hidji nagara Loh techniscis, boh moreal, mentjilkeun "uanel
dina sagala rosns oeroesun"
Roosevelt nambaihsn kisu :
»Koering geus njieun poetuesan
avoe moal biss dirohuh deui, nja
eta pikeun ueroeskeun politiok ku-
rapiban, sarta sakabeh akal-tarekah
baris digoenakeun gsusan ujegah miloe tjampoerna Ameriks Sariket kana mas'alah perang.
Ajeuna karapihan doenja teh diantjam. Perang babari pisan ta- talepana, boh perang enja, boh perang anos lain perang, sarta bisa ngagossoer bangsa-bangsa
djeung nagara-nagara liuu ka me- dan djosrit sunadjan, tempat
moemuesuahan tea djuceh “mela- meloe ope.
Amerika—Sarikat geus ujisun
katetepan moal rek miloe-tjampoer kana perang, tapi osrang henteu bisa nanggoeng koemaha baloakarna anoe ngaroeksak tina toedjoean ieu, atawa bahaja anoe baris njered oerang.
Oerang koedos ngajakeun atoe- ran-atoeran, sangkan harepan kana timboelna kasoesahan2 teh djadi ngoerangan, tapi di doenja anoe sakieu tagiwoerna djeung geun-
Koe perang atawa koe, ,,lain perang" : nadjan djaoeh ti medan djoerit oge |
' IKawasaki
: 3 IKaisha menta karoeroegian.
doenja di- bahaja !
sa-
Djaman kiwari, moal aja hidji nagara anoe bisa mentjilkeun maneh.
Amerika baris tetep neroeskeun politiekna anoe ditoe-
Badjo laoet di laoetan tengah moentjoel deui
djlsungua, osrauy samasakali mos
bisu boga rusa -salumet
blergna.
Sorpaja kusepansu bisi hoodaug
dau
sayew-
, kapertjajaun antara nupara
| Inngaru tebi kuedoe dibudenn djeung
diomani da
Kisen Kakushu Los Angeles, 5 Oct, (Reutar) Pirma Diepsng, Kawasaki, Kisen Kakushu Kaisba geus ngasongkeun
|pamenta karoegian anoe gedena 4 720.000 dollar ka British Bantkam (Company, nja eta anos bogaun ka- pal-kapal moeutau ,Nail Seamea- dow“ djeung ,, Nail Secourt"
Bantham Company teh sus njaboet deui charter Firma Djepang ka etu dosa kupal dina tanggal 22 September, sanadjan eta charter teh Jakoenu nepi ka boelan Deram- ber 1935.
Destroyer Inggris aja anoe norpedo di Laoetan Tengah.
Londen, 4 Oct, (Renter), Noaroetkeun badja anoe katampa, destroyer Inggris, ,Basiliek", ba- rang etu kapal keur ngadjalankenn petroeli anti-badjo di Laoetan Te- agah beulah koelon, geus ditara- djang koe kapal silem ,,gelap".
Hidji torpedo geus dibeukaskeun ka kapal ,Basilisk“, atoeh teu ta- langke didjawab koe ngaloengkeun sawatara bom djero Isoet, tapi sayu henteuns mah tatjan kanja-
oan.
Inggris mere crediet ka Italie, soepaja Vrijwilligers Italie
disina balik ti Spanjol ? Londen. 5 Oct. (Havas).
Noaroetkeun ,, Financial Times", di Kageland henteu aja anoe njaho, jon Engeland geus mere crediet ka Itai.e, nja eta satjara gagantina pasanggospan Italie pikeun 1 loekan deui balatantarana vrij wil- ligers ti Spanjol. Fta soerat kabar nambahan bedjs, jen lamoen ka hajangna Italie teh bener kadinja,
tangtos baris pivanggih djeung
oppositie anus hebat djeung gede
N IO bidji
N 25 cen
Dengan piso tjoekoer Minora
toean bertjoekoeran tida sakt dan bersih betoel. Wadjanye
ang baik mengasih pertang-
325
ENGELAND
Hadiah anoe pohara gedena Pikeun ngamad/joekeun or
thopedische chirurgte.
Londen, 5 Oct. (Reuter) Lord Nuffield geus masihan ha- diah deui anee pohara pisan gedena, ajeua mah 100.000 pond sterliny, sarta baris dikewasakeun ti antara-
»s ka oeroet gouverneur-generaal Athlone djeung Hooge Commissaris Te Water. Isu hadiah teh, baris digoevakeun pikeun ngamadjoe-
keun orihopedische chirurge:
R 6 October 1937 30 Radjab 1356 SIPATAHOENAN
BN nas
Babaran padika adat kawinan.
Kenging Djr. A. Prawirasoeganda.
X.
Kawin ka badega, di oerang Soenda sok aja ox9 kedjadian, cepsmi aja noe beunghar, psreng Esdoeh anak awewe, gadoeh ba- dega anoe wekel kana digawe atanapi hade kalakosanana, ieu sok
aja oge badega 'teh dipoeloeng
Bakukak hartosna daja ten oepaja
Djantoeng ditalian hartesna hate anoe manteng kana salah sahidji perkawis.
Keris hartosna tjoeriga.
Tangkal tjaoe perlambang kana a anoe teu
minantoe, dikawinkeun ks anakna, tiis,
Teu kitoe aja deni, Oepami ajal) Djadi maksadna: hate oerang randa beunghar, boga budega koedoe boga tjoeriga oelah ngade- bageur, ieu oge sok aja kadja-
dian eta si badega teh ddijieun salaki, kawin ieu oge sok raren- tjopan bas tara rame2.
Kawin kolot pada kolot, isu oge kos margi parantos teu hajang dirame-rame kanjahoan koe deui- ngeun2, dina kawinna sok repeh2 bas.
nge omong batoer kitoe kieu, sing tiis tjara gebog, tetep oelah galideur oelah sieun, oelah era kos panjeboet oatoer, sabab eta teh moeng omong
woengkoel kitos kieu teh. Kitoe hartosna perlambang di noe karoeng hal.
Djaman ajeuna kos pangaroeh
@lmoe, djelema seueur ance palinter, isu adut teh kanggo di oerang dajeuh mah parantos seueur anoe teu dianggo, oepami aja adina anoe rek kawin, nja prak bae, teu ngang- Ro siloka atanapi kias itoe-ieu da poegoeh parantos seueur 106 paran- tos ngartos kana maksadna.
Ieu baroedak anoe dikawinkeun tea saterasna saparantos imah-imah, teu kenging henteu sok teras bue noemostkeun adat tempat anoo ditjitjingan, djalaran aja paribasa tjiri saboemi tjara sadesa, ditam- bihsn deui koe papaken kolot, anos wadjib koedoe disembah tjeuk babasan Djawa mah : Goeroe Ratos wonga tosa karo, ari tjeuk Soenda : Koedoe njembah ka Ratos ka goeroe, ka indoeng bapa, ka mertosa djeung ks doeloer tjikalna, Ditambahan deui koe babasan noe asal ti pantoen : Oslah ngamcesoeh ka Ratoe, oelsh ngalawan ka menak, Ratoe mah tara moegoeran menak mah tara moenzaran.
Maksadna ieu paribasa2. taja deui soepados dina enggoning hiroep koedoe lajeut, sabiloeloengan sareng babutoeran di dinja, noe mawi paribasana oge tjeuk kolot vaheula mah: waktos teh saroea djeung hiroep, sanes waktoe sami sareng doeit, tjeuk oerang Eropa mah, tapi waktoe teh keur kaper- losan hiroep, maksoedna oerang dina enggoning hiroep tek koedoe akoer djeung batoer rempoeg sapapait samamanis.
Dina kawin oepami awewena beunghar, lalakina miskin sok dju- di basa oerang kampong pokna:
njalindoeng ka geloeng. Sawang- seeilna cepami lalakina beungbar awewena malarat, djadi paribasa beurit ninggang beas atanapi
ninggang dage atanapi bilatoeng ninggang nangka.
Di oerang sering pisan kadjan- tenan oepami aja noe beunghar gadoeh anak boh awewe, bok lu- laki, oepami neangan piminantoe-
@unana ka anak noe miskin, peta kisu teh disebatna moeloeng mi- nantoe, malah biasana mah dina ongkos2ns oge sabagian ageung sok ti kolot anoe beunghar ten nja eta anoe moeloeng minantoo.
Tadi disebatkeun aja kawin tam- ba karoenghal, nja win tam- ba atanapi osbar pedah adina bade dikawinkeun. Noemoetkeun adat kapertjajaan oorang lemboer dina ngawinkeun anakna teh kedah mapaj ti nos pangkolotna doegi ka noe pangoranc, oepami kadjan- tenan si nos pangkolotna tea (lan- tjoukna) tatjan aja noe maksad ka- Win, ari adins rek kawin, leresan ieu si Iantjeukna dipaksa dikawin- keun heula ka saha bae dapon ka- win, malah aja oge kadjadian kieu : Waktos bade ngawinkeun edina ten, panghoeloena dipanggil, kawin di imah, ngawitan si lantjeukua dikawinkeun heuls, ka saha bae sembarangan djelema, saparantos kieu nembe ngawinkeun adina tea, beres ngawinkeun, harita keneh diserahkeun deui s1 lantjeukna mah, djadi lantjeukna mah dinten eta parantos randa deui, djadi kawinna teh moeng kanggo tamba woeng- koel, oepami teu kitoe aja oge noe dikirsan, nja eta dina waktoe sdina rek kawin tea atanapi dinte- nan kawin, si lantjeukna teh dibere keris atanapi peso koe adina noe rek kawin tea, ledjeng eta keris ditantjebkeun kana tangkal tjsoe hiroep, bari ngomong : Lain aing nos karoenghal mak tapi tangkal tjane. Geus kitos teras kerisna di- tjaboet devi.
Di sapalih tempat samemeh nan- tjebkeun keris atanapi peso kana tangkal tjaoe, ti djero imah sok disina ngagoesoor djantoeng ditan- tjoban bakakak hajam, teras koe- koerilingan di boerosan, tookangeu- wana diiring-iring kos baroedak bari ngarzdekan eta djantoeng tes, geus remoek djantoengna nembe mantjebkeun keris kana tangkal tjaos ton.
Kitos kinsna anoe diroenghal.
Deopi margina anoe diroenghal odah inkeun baeatanapi di- h tjeuk omong djelema u kitos sok koerang djedjeg pikiranana.
Isu kiss sajaktosna moeng per- lambang bae, djalaran adat oerang lemboer, oepami boedak awewe parantos ageung tatjan gadoeh salaki, sok gadeeh raos era, djaluran sek djadi omong batoer basana:
@jomblo, teu Iakoe: doepi boedak 1 cepami parantos ageung
tatjan gadoeh pamadjikan djadi
tjatoor oerang lemboer basana : tau pajoe, cuweuh noe daekeu
oepami kadjantenan
win, hartosna lakoe, rasa si lan- ji Im anos tatjan gadoeh salaki atanapi pamadjikan tangtos erana teh. Koe hal eta satiasa-tiasa nja kedah dikewinkeun tes, mitjeun kaera. Oepami teu kitoe kos dikiasan tea. Nanging eta kias toh sajaktosna mah siloka, nasehat ka eta boedal anoe dirognghal tea, nja eta :
gar oge, melak keur ka- perloean hiroep koe poentjak manik njaetatjongtjot anoe ti loshoerna make endog, kartina tekad verang dina naon bae koedoe djadi hidji djeung batuer salemboer, oepami kadjantenan aja nos mintjoelak ingkar tina adat didinja sok katotol dielema teu akoer, sa-kosrang2 djslema teu njaho diadat, nya tonngtoangna djslema anos kitoe
kolotna sok ka babawa, noa matak
sok aja pnribasa noeasal ti Djawa, pokna: Wong toea gawe wiwitan, wong enom darma nglakoni, har- tosoa tingkah lakoe anak terasna sok kedah bae mamawa ka ngaran kolot. Now matak kolot2 lamoen anakna rek ngoembars, dina nga- nasehatanana jpatokan kedah bae sok njebat: Sing bisa pindeh tjai pindah tampian, hartosna sing bisa noerostkeun tempat anoe ditjitji- ngan, sangkan salamet hiroepna.
Sakitos pameadak djisimkoering tina perkawis: Babaran padika adat kawinan, sanaos aja basa:
Nagara mawa tata, desa mawa tjara atanapi tjiri saboemi tjara sadesa, hartosna oenggal tempat benten-benten tjaraua, nanging ari poko-pokona mah sami bas boe- boshan sabangsa pada2 Soenda, moeng bentenna teh dina raram- boena bae aja noe seueur aja noe susutik, sareng dina metakeunana, nosmoetkeun kapertjekaanana boe- djangga abli adat di dinja, tjonto- n2 sapertos dina loresan ngalamar apan baheula pisan mah di sapalih tempat oepami bade njeureuhan, kolot bapa lalaki bas dongkap sorangan ka kolot bosdak awewena bari ngabantoen Jepit hidji sok dibikeun ka kolot boedak awewe, teu seueur tjarivs naon-naon. Eta lepit oepami teras diseupah koekolot boedak awewe hartosna ditampi panglamarna, teu kedah pandjang tjarita. Oepami dibalikkeun deui.
hartosna teu ditampi. Sareng oepa- mi diboeka eta lepit tah tosna aja boekaeun, maksadns aja pa- menta ti kolot awewe.
LEO NNLN PON MN NN LOLA ON LLOLLL LOL
» Radio Klinik” Bantjauj 37 - Tel, 2053
BANDOENG Toko Radio Indonesier moeng hidji-hidjisa di Bandoeng. Ngitjal radio weuteuh sareng revnratis, PE ban radio weuteuh sarang revaratie.
Radio ti pangeos f 35.— ka loehoer. -
544 Garantie prima Service,
LEARN ORA NORNOLANA INN PLANNALLOOAANGOLAO
Perdagangan
PASAR BANDOENG.
Noeroetkeun tjatetan - tjatetan harga pasar djero minggoe isu aja robahan.
Noeroetkeun tjatetanana (Ie- meentelijk Pusarbedrijf Bundoeng, harga roepa2 kadaharau djeung noe sedjenna noe aja di Pasar Bandoeng, ti minggoe toekang nepi ka powe kumarisakoemaha berendelan di handap :
Ngaran barang Harga
Beas kapala saliter d $ 0,09
» le kw. " » £ 0,08,
» 2» na 1406
Endog hajam sahidji f 0.02, Endog meri Pa f 0,02, Kalapa sahidji #0,02, n. k. f 0,04 Minjak kalapa sabotol —
1l, liter f 0,35 Laoek asin sakati f 0,20 n.k. f 0,60 Lacak Jaoet 'Is kg.f0,10 f 0,20 Daging sapi keur sop
Makati 4 0,20
Daging sapi meunang
ngeureutan 'I3 kati f 0,25 Daging sapi meunarg
njatjag sa-!l, kg. f 0,25 Daging moending sakati f 0,25 m babi sakati f 0,50n.kaf 0,60 Daging domba djeung
Embe sakati f0.30 n. ka f 0,35
Hajam sahidji £0,25 nepi f 0,50
Meri sahidji f 0,30
Hoei (koemeli) sapikoel ti
f 4y—nepi ka f 550
ideru 100-na ti f0,40 n.p. f 0,80 Goela djawa sapak ti 0,02
n.ka f 0,10 'Tjaoe Ambon ti £0,05 n.k. f 0,15 Djeroek sahidji ti f0,02, , f 0,05 Ganas sabidjiti f0.02” — f 0,05 Tjaos radja ti f0,05 n.p.k. f 0,15
PASAR TJIREBON Hajam (noe geus beunang ngaberesihan| sahidji f 0,60 Kakap sakati f 0.50, n.k. f 0.30 Kakap beureum sekati f 0.85 Doran (Bawal) sabidji 25 Ct.
nepi ka f 0.30
25Bandeng ,, f 002 ,, 040 Hoerang gede sabidji f 0020|
Kapiting , £ 0.01 ,, £ 004 Hoerang leutik sakati f 0.10 Sontong 10 st. f 01,0
Balakoetak 10 st. £ 0.25 'Tjoemi-tjoemi 10 st. f 0.50
Tawes sahidji sasen n.k. £ 0.03 Sepat sakati
Peda Bawal ,
Tjoetjoet panggang sahidji 1 Ct. sakati f 0.15 Pindang Tandjan 10 st. f 0.02
" Roemahan 10 st. f 0,20 Hoei Koemeli sakati 7Ct. nk. f 0,10 Bortol 10 st 2' Ct n,k. — f 005
Lobak 10 st f 0,10
Katjang kadele sekati 6 Ct-f 0.08
Kemir 10 st f 0,10
Engkol bodas sahidji f 0.10
» beureura ,, f 0,20 Biet 10 st 5 Ct nepi ka” ( 0,15 Terong Djawa 3 st 1 Ct.
nepi ka f 0,03 Bonteng 3 st f 001 Katjang pahdjang
sabeungkeut — £ 0.085
Katjung leutik sakati f 0.08
Bawang beureum 100 st. f 017
Bawang daoen f 007
Bawang djepoen sakati 4 Ct, nepi ka f 0.12 Beas bodas sakati 3Ct. nk, £ 0,06 Beas beureum ,, f 0,05, Begs ketan bodas djeung
hidsung sakati 4 Ct. nepi ka f 0,06 Katjang sakati 7 Ct.
sapikoel f 6.45
Goela bodas sakati 5 (tuk. £ 0,06
Koffie atah sakati 13 Ct.
mepi ka f 0,20
Tarigoe » f 0,08
Sago» perelsngo sakati — £ 0,07
Bangsal » f 0,03
Djagong (aoe geus baunang motjelan) sekati f 0.02
Emih sekoti HL O3
Oajah sabidji f 0.05
Katjang hedjo sakoti 3 Ct-f 0,05 Gedang sahidji 4 Ct. f 0,10 Tjuoe radja 5 Ct nepi ka £ 0,10 Tiaoe ambon 5 Ct mepika f 0,08
Tjaos Soesoe 4 Ct nepi ka f 0,10
Tjzce radja sereb 3 C1.
cepi ka Djervek menis 10 st. 7,
nepi ks f 0.15 Djeroek mipis 1Ost 2 Ct.
vapi ka f 0,20
f 0017 i 0,08
Kulapa kopior sah
Djercek Bali sahi Ct-f 0.25
Kalups 2 Ot - f 0,04
Endog hajam 10 st 20 Cr
nepi ka | 0.23
Endog meri 10 st 1 0,30
Endog asin 10 25(t ab, f 0.30
Pelet
Lambaran ka
is ml Sa Ge LA
Nampi pydaraelan ADYOCSA
tina
sareng
R SKUNDIGR
R. Idih Przwirs Di Poetra
Hoofikanteor- BANDOENG
Regentewep 7, Tel. 677,
Bijkantcisn: — GAROET
TASIK MALAJA,
PNANPN PMNDIN
AUTOBUSDIENST
PIC.RIC
DJABI TI MIRAH TARIEFNA TEH, OGE MOAL MATAK SA- LEMPANG DITOENGGANGAN-
N te
HANNEN NY NUN
aa PE EM MS La naa an sri emBSNaNaNN Parantos ngagaleuh boekoe
Hash Gorden?
Sajagi di adm. Sip. 4 15 Ct.
Tampi di boemi tsmbih f 0,05 iwal kanggo di lebet Kota.
PENA REA SK Hah
aa Na
— F—
Volksalmanak 1938.
Bale
Basa Soenda
Poestaka, kaluearan Basa Malajoe kalocaran Kolff
Buning,
Basa Djawa aksara Djawa oge kaloearan Kolff Buning.
Sadajana nganggo lampiran alme- nak dingding sareng toetoeroe-
PaGoo. anoe nganggo peresenan
Pangaos sami, sadjilid f 0,64.—
Mangga ngagaleuh ka
Oude Kerknofweg 34 Bandoesng.
IE KIE WAN,
IND. TANDAR'T3
Rzorxrswea Baxnorna, Telote . 1069.
Djam hitjara Hati #1
0. sore 4 6mma
SAI MIO MN ANN NM OKO
Postspaarhank di Hindia- Belanda,
Diperingatkan kepada penjimpun oea toek menjerahkan boekoe spaarbenkaja kekantor pos boeat menceli
boenga tahoen 1936 dan jang lebih doeloe.
Di Betawi, Soerabaja, Medan dan Ma kassar boleh djoega boekoe itoe teroes diserahkan kepada Postspaarbank. 559
CT OLOLIVOOODO EKA OPO
,Opeciaal Obral" Bade DILEDISKEUN, margi toko bade ditoetoep.
: KORTING SPECIAAL S0V/,
ENGGAL SOEMPINGA
Toko
N BILIH HANDEUEUI.
»KING KONG”
Gr. Postweg Oust 4 to, Bandoengsehe Apotleek.
Handelsscho
REGENTSWEO 22
ol Pasoendan
BANDOENG
Kasoeroeng koe pangartina moerid sareng soepados djalanna panga-
djaran langkoeng? saena, ti kawit 1 October n.b.d,, pangadjaran Han- delsschool Pasoendan, anoe tadin:
didamel 2 afdelingen, nja eta a didamel saroepi teh, bade dipisah AFD. A. Kanggo moerid-moerid noe ka loear ti Vervolgschool sareng sabangsana, nganggo voertaal basa Soenda. (Saroepi
roepina sareng seueurna pangadjaran, sami herten dirobah)
AFD. B. Kanggo moerid-moerid noe ka loear ti HLS., Scha- kelschool sareng sabangsana, nganggo Vocrtaal basa Walanda
(Hidji-hidjina pangadjaran
Patali sareng robihan — anoe
. langkoeng ultgebreld
tangtos langkoeng njoegemakeunana
— ti dinten ieu ngawitan nampi deui pimoerideun kanggo afd, B, sareng
oge sawatawis kanggo afd, A,
Saegri noe bade ngalebetkeun atanapi noe moendoet katerangan, moegi enggal soemping atanapi njeratan ka Direcreurna, di
22 Bandoeng.
Voorzitter Pasoendan tjabang Bandoeng Dr. Djoendjoenan
Setiakoesoemah.
Regentsweg Hoermatpa
» Directeur Handelsschool Pasoendan
Ir Oekar Bratakoesoemah
4
| Ro. 230 Taoen ka XIV
Sea AN Ma sa aa mann
DA AMAN
BLN maan 2 Mm Le ana BAN
x z
aah