)هرود(لاس 13
ةرامش 1 ةمين ، لّوا 1401
ةحفص 23 - 11 یشهوژپ :هلاقم عون ، Vol. 13, No. 1, June 2022, p.11-23
Original Research; DOI: 10.22067/ijpr.v13i1.73769
یسررب یيآراک
طلاتخا فلع
شک تيديرياپ اب
دنچ فلع شک کيراب گرب شک
رد لرتنک فلع ياه زره دوخن
Cicer arietinum L.
( )شرآ یدوصقم
، 1
ميهاربا یدزیا یدنبرد
2
و*
دمحا یماظن
2
1 - یوجشناد یسانشراک دشرا
هتشر ییاسانش و هزرابم اب فلع یاه زره هاگشناد یسودرف
؛دهشم [email protected]
2 - داتسا و وضع تئيه یملع هورگ یژولونکتورگآ هدکشناد
یزرواشک و وضع هتسويپ هدکشهوژپ مولع
یهايگ هاگشناد یسودرف دهشم
هب(
،بيترت [email protected]
@um.ac.irو nezami
)
خیرات :اه
تفايرد : 27 / 04 / 1397
، :یرگنزاب 13 / 08 / 1397
، شريذپ : 25 / 03 / 1398
؛ راشتنا نيلانآ :هلاقم 01 / 04 / 1401
حن هو عاجرا هب :هلاقم
،یدوصقم
،.آ یدزيا
،یدنبرد
،.ا و
،یماظن .ا 1401 . یسررب یيآراک طلاتخا فلع شک تيديرياپ اب دنچ ففلع شفک فيراب
گرب شک رد لرتنک فلع یاه زره دوخن ( Cicer arietinum L.
).
شهوژپ یاه تابوبح ناريا 13 ( 1 :) 23 - 11 .
هديکچ هب روظنم یسررب یيآراک طلاتخا فلع شک تيديرياپ اب دنچ فلع شک يراب گرب شک رد لرتنک فلع یاه زره دوفخن
یشيامزآ رد هعرزم یتاقیقحت هدکشناد
یزرواشک هاگشناد
یسودرف دهشم هب تروص کولب لماک یفداصت اب هس رارفکت و رد
لاس یعارز 95 - 1394 ارجا .دش لماوع دروفم یفسررب رد شيافمزآ لمافش دربرافک ففلع شفک یافه ،تيدفيرياپ ،،يدوفتلک
،،يدیسکوتس یسکولاه
پوف لیتم و
،يدیسکولکیس هب
تروص صلاخ و دربراک فلع شک تيدفيرياپ هفب
تروفص طوفلخم افب
يراب گرب شک یاه
،،يدوتلک
،،يدیسکوتس یسکولاه
پوف لیتم و
،يدیسکولکیس رد
رادقم هیصوت هدش هب هارفمه ود رافمیت
دهاش نیجو مامت لصف و نودب لرتنک فلع یاه ره ز .دندوب جياتن ناشن داد هک طلاتخا فلع شک اه بجوم شيازففا لرفتنک
فلع یاه زره تبسن هب دربراک صلاخ ره مادک .دش اب دوجو نيا
، هب لیلد تیبلاغ فلع یاه زره نفهپ گرفب رد هفعرزم دروفم
،هعلاطم نیب یاهرامیت دربراک طولخم فلع شک اه و تيديرياپ هب یياهنت فلاتخا ینعم یراد زا رظن یرامآ هدهاشم .دشن رد
نیب
،اهرامیت دربراک طولخم تيديرياپ و
،يدوتلک یاراد نيرتشیب درکلمع هناد ( 945 مرگولیک رد )راتکه و دربراک طوفلخم
تيديرياپ و
،يدیسکولکیس نيرتشیب
درکلمع تسيز هدوت ( 3700 مرگولیک رد )راتکه دوخن ار هب دوخ صاصتخا .دنداد اب نيا
لاح اب هجوت هب ما ن ندوب فرصم یمامت فلع شک یاه طولخم نيا شيامزآ و دوبن تارثا ءوس رب هایگ دوفخن و نیفنچمه افب
هجوت هب رولف بلاغ هعرزم دروم رظن یم ناوت زا ره مادک زا فلع شک یاه نيا شيامزآ هدافتسا .درک
هژاو یاه :یديلک
؛،يدیسکوتس
؛،يدوتلک لرتنک
؛یيایمیش یسکولاه
پوف لیتم
همدقم 1
رد ناريا و رد نیفب ،تافبوبح دوفخن
( Cicer arietinum
)L.
هب ناونع
،هم نيرت تابوبح هبتر تسخن ار اب 5 / 63 دصرد زا
حطس تشکريز لک
تابوبح هب دوخ صافصتخا هداد
تفسا و افب
اراد ندوب رادقم لباق یهجوت نییتورفپ و
رفصانع یرورفض دفننام
،،یففسلک
،رفففسف نففهآ و اوففنا نیماففتيو اففه و اهدیففسا ی هففنیمآ
،یرورض شزرا یياذغ یيلااب رد نیفب تافبوبح دراد
( Pasra &
Bagheri, 2008; Jihad, 2016 ).
لفففماوع یددفففعتم رد
نیياپ ندوب طسوتم درکلمع دوخن رد ناريا رد سایق افب طفسوتم
یناهج دوجو دراد هک زا نآ هلمج یم ناوفت هفب ،یفلقا فشخ و
:لوئسم هدنسیون*
e
هففمین
، ففشخ یزیخلففصاح کدففنا
کاففخ
،اففه تيريدففم رز
یففعا
،بسانمان نایغط
تافآ و یرامیب اه و هب هژيو فلع یاه زره هرافشا
درک ( Pasra & Bagheri, 2008 ).
فرص رظن زا یايازم هدرتسگ
تشک دوخن رد بوانت اب ناهایگ
،یعارز دوخن زا ینافهایگ تفسا
هک هب لیلد نتشادن تافص یتباقر بسانم
، زا هلمج تعرس دشر
هیلوا
،،ک افترا و حطس گرب افب رتلا رد لفياوا دفشر هفب روفضح
فلع یاه زره رایسب ساسح هدوب و بیقر یبسانم ب ه صوفصخ رد
لحارم هیلوا دشر اب فلع یاه زره تسین و زا نيا ور فلع یاه زره
هب ناونع یکي زا
،هم نيرت لماوع رثؤم رد ءلافخ درفکلمع دوفخن
بوسحم یم دنوش و هچنانچ لرتنک دنوشن
، یفم دفنناوت ترافسخ
یدايز ار رب دوخن دراو دننک
؛ ب ه یروط هک تافلت یشان زا درکلمع
دوخن یشان زا لخادت فلع یاه زره نیب 40 ات 90 دصرد شرازگ
هدفش تفسا ( Parsa & Bagheri, 2008; Solh & Pala,
1990; Data et al., 2007 .)
رد نیب شور یاه لرتنک فلع یاه
،زره دربراک فلع شک افه
هب ناونع
،هم نيرت شور یم اب دش
؛ ب ه یروط هک شخب لباق یهجوت
زا درکلمع تلاوصحم یفعارز
نوفهرم فرفصم نآ افه یفم .دفشاب
نونکات 11 فلع شک رد نارفيا یارفب هزرافبم افب ففلع یافه زرفه
تابوبح هیصوت هدش تسا هک رد نيا نیفب ود ففلع شفک یارفب
دوخن دربراک دنراد هک لماش تيديرياپ و
نورونیل یم دنفشاب هفک
هب بیترت هب تروص فپ یفشيور و یرفگيد هفب تروفص لفبق زا
تشاک و طولخم اب کاخ دربراک .دنراد
ًانمض يراب گرب یشک رد
تابوبح هب تبث هدیسرن تسا و زا يراب گرب شک یافه موفسرم
هدافتسا یفم دوفش ( Zand et al., 2017 ).
رد نارفيا تافقیقحت
هدنکارپ یا یارب یسررب یيآراک هدافتسا زا فلع شک اه رد رازفم
خن دو تروص هتفرگ .تسا یارب لاثم ( ) 2010 Mousavi et al,
اففب یففسررب فففلع شففک یاففه
،نيزامیففس
،نيرففتمورپ
،نفاففسموف
ریپاففتزاميا و
یدففنپ نیلاففتم هدهاففشم دففندرک
هففک یماففمت
فلع شک یاه دروم شيامزآ هب روفط یفنعم یراد ببفس شهافک
،کارففت فففلع یاففه زرففه رد هففسياقم اففب دهاففش نودففب لرففتنک
فلع یاه زره دش دن
، اما یخرب زا فلع شک افه دفننام ریپافتزاميا و
نفاسموف ثعاب
داجيا تارثا هایگ یزوس یديدش رد دوخن .دندفش
رد هعلاطم یا رگيد دربراک فلع شفک لتولفافسکوزيا هفب
تروفص
پ یشيور و شیپ یشيور فلاتخا یفنعم یراد افب دهافش نودفب
لرتنک داجيا دومن و فلاتفخا یفنعم یراد افب دربرافک دفيرياپ تي
تشادن
، اما دربراک پ یفشيور لتولفافسکوزيا جيافتن
یرفتهب ار
تبسن هب دربراک شیفپ یفشيور نآ نافشن داد ( Waisi, 2001 .)
( ) 2010 Moradi شرازففگ
درففک هففک یاففهرامیت شیففپ
تففشاک
یدففنپ
،نیلاففتم شیففپ یففشيور یففسکا
،نفروففلف شیففپ
تففشاک
یدففنپ نیلاففتم ففي
راففب
،نیففجو شیففپ تففشاک نیلاروففلفيرت و
شیپ يور یش ریپاتزاميا هب
بیترت اب نامدنار لرتنک 83
، 84
، 83
،
78 و 76
،دصرد تسيز هدوت فلع یاه
،زره رثؤم نيرت فلع شک اه
رد لرتنک فلع یاه زره دوخن ندوب د
، اما هب تلع لرتنک بسانمان
فلع یاه زره هلافسدنچ طفسوت
نیلاروفلفيرت و
نیفنچمه دافجيا
هایگ یزوس و ت أ ریخ رد دشر دوخن طسوت کا یفس نفروفلف و ریثأفت
بسانمان فلع شک ریپاتزاميا یور
،دوخن درکلمع لفباق هفجوت و
دروم یراظتنا لصاح .دشن یو نینچمه دربراک
فلع شفک یافه
شیپ تشاک ار رد شهافک تفیعمج ففلع
یافه زرفه ففوم رفت زا
فلع شک یاه شیپ یشيور .تسناد
رد رياس اهروفشک ففلع شفک یافه یرایفسب یارفب لرفتنک
فلع یاه ره ز دوخن دروم یبايزرا رارق هتفرگ دنا هک زا نیفب نآ افه
فلع شک یاه رثؤم ی یارب لرتنک فلع یاه زره دوفخن یيافسانش
هدش دنا . رثکا نيا فلع شک اه رد کاخ لاعف دنتسه و هب تروفص شیففپ
تففشاک و شیففپ یففشيور یارففب یریگوففلج زا
رارقتففسا
هچهایگ یاه فلع یاه زرفه دروفم هدافتفسا رارفق یفم .دفنریگ رد
اکيرمآ و ایلارتسا فلع شک یافه نیلاروفلفيرت و
لافتا نیلاروفلف و
نيزامیس هب
تروص شیپ
،تشاک تيديرياپ هب
تروص پ یشيور
یارب لرتنک فلع یاه زره نهپ گرب رازم دوفخن دروفم هدافتفسا
رارق یم دریگ ( Mousavi et al., 2010 .)
فلع شفک ریپافتزاميا
هب تروص شیپ تشاک هتخیمآ اب کافخ و نیفنچمه هفب
تروفص
شیپ و پ یشيور رد تشک تابوبح لباق دربراک
،تسا تفیلاعف
یقاب هدنام نيا فلع شک ببس لرتنک فلع یاه زرفه یفط لفصف
دففشر یففم دوففش ( Mousavi et al., 2010 )
و زا هففلمج
فففلع شففک یاففه تففبث هدففش رد روففشک هففیکرت یارففب لرففتنک
فلع یاه زره رد رازفم دوفخن هفب رامفش یفم دور . نیفنچمه رد
یباففيزرا هلاففسود یا صخففشم دففش
هففک ریپاففتزاميا هففب
نازففیم
6 / 84 دصرد هنوگ یاه نهپ گرب ار لرتنک درک ( Kantar et al.,
).1999
ًانمض هب روظنم لرتنک فلع یافه زرفه فيراب گرفب رد
رازم تابوبح زا هلمج دوخن رد
،ناريا زا يراب گرفب شفک یافه
موسرم زا هداوناخ ناگدنرادزاب زتنفس
هدیفسا یا برفچ هدافتفسا
یم دوش ( Zand, et al., 2017 .)
ب ه روط یلک دننامه ريافس ،تافبوبح دوفخن
زفین تبفسن هفب
فلع شک یاه شیپ یشيور رد هسياقم اب یاهرامیت فپ
یفشيور
لمحتم رت .تسا نيا وضوم یايوگ تيدودحم فلع
شفک افه هفب
هژيو فلع شک یاه پ یشيور یارب نيا هافیگ تفسا ( Solh &
Pala, 1990 .)
تيديرياپ اب
مان یراجت نارگاتنل زا فلع شک یاه
هدفففنرادزاب زتنفففسوتف
رد
،تفففسیسوتف ود
و زا هداونافففخ لفففینف
نيزاديریپ اه
یم دشاب هک یارب لرتنک فلع یاه زره نهپ گرفب رد
رازم دوخن هب تروص پ یشيور ب ه راک هدرب یم .دوش افب هفجوت
هب نيا هک فلع شک تيديرياپ ي
فلع شک نهپ گرب شک تفسا
و
ًلاومعم رازم دوخن یاراد ودره فیط فلع یاه زره نهپ گرب و
يراب گرب دنتسه ( Chaleh chaleh et al., 2014; Karimi
Torki et al., 2012 )،
زاین هب في ففلع شفک هروفظنمود هفک
یياناوت لرفتنک یمافمت ففیط ففلع یافه زرفه ار هتفشاد دفشاب
،
ساسحا یم .دوش هب نیمه لیلد نيا یقحت هب روفظنم یفسررب
ناکما طلاتخا ففلع شفک تيدفيرياپ افب
فيراب گرفب شفک یافه
یسکولاه پوف
،لیتم
،،يدیسکوتس
،يدیسکولکیس و
،يدوتلک هب
روظنم شيازفا فیط لرتنک فلع یاه زره رازم دوخن ماجنا .دش
داوم و شور اه
نيا شيامزآ رد بلاق حرط کوفلب لفماک یفدافصت افب
هفس
رارکت رد هعرزم حت یتاقیق هدکشناد یزرواشک هاگشناد
یفسودرف
دهشم رد لاس یعارز 95 - 1394 ارجا .دش یافهرامیت شيافمزآ
لماش دربراک فلع شک یاه ،تيدفيرياپ ،،يدوفتلک
،،يدیفسکوتس
یسکولاه پوف لیتم و
،يدیسکولکیس ب
ه تروص صلاخ و دربرافک
فلع شک تيديرياپ هب
تروص طولخم اب فيراب گرفب شفک یافه
،،يدوتلک س
،،يدیسکوت یسکولاه
پوف لیتم و
،يدیسکولکیس رد
رادقم هیصوت هدش هب هارمه ود رامیت دهاش نیجو مافمت لفصف و
نودب لرتنک فلع یاه زرفه فندوب .د فپ زا هدافمآ یزافس نیفمز
واگ(
نهآ رد زیياپ و سيد و رلول رد )هامدنفسا مادقا
هب تفشاک
دوخن رد خيرات 21 هامدنفسا هب
تروص تسد ی رد ترک یيافه افب
داعبا هس رتم رد راهچ رفتم تحافسم(
12 ))فبرمرتم و
رفب یور
هتشپ اه اب
،کارت 40 هتوب رد )برمرتم دش و یارب شیفپ یرفیگ زا
یرامیب یاه یچراق روذب دوخن اب چراق شک لوزانوکوبوت هب
تبسن
ود رد رازه ینوفعدض .دندش
رد نيا هعلاطم یرایبآ لوا رد خيرات
22 هامدنفسا پ
زا ک تش دوخن ماجنا دش و پ زا نآ اب هجوت هب
تلاوزن ینامسآ لباق لوبق طقف ي هبترم یرافیبآ هفب ناوفنع
یرایبآ یلیمکت رد خيرات 9 دادرخ رد هلحرم ندشرپ فلافغ یافه
دوخن ماجنا دش لکفش(
1 .) ،فس یفشاپ ففلع شفک افه افب فمک
،س شاپ یژراش لدفم
MATABI
افب لزافن یفت تفج افب هرامفش
8001 و اب راشف 5 / 2 لاکساپولیک و
رد هلحرم ود ات هچ را یفگرب
فلع یاه زره رد خيرات 16 تفشهبيدرا هافم
مافجنا تففرگ و یارفب
هزرابم اب تففآ یتوفیله (
sp.
Helliotis رد)
خيرافت 9 دادرفخ
،س یشاپ اب
،س براکاسکودنيا )تناوآ(
اب زد
،ین رتیل رد رافتکه
ماجنا دش .
ًانمض هب لیلد عا لام طيارش یرایبآ یمکت
،یل زا یفه
هنوگ دوک یيایمیفش و
یيایمیفشریغ رد
نفيا شيافمزآ هدافتفسا
.ديدرگن
یگدنراب Precipitation:
؛ نیگنایم امد Temperature:
Mean
لکش 1 - رادومن کيمرتوربما ناتسرهش
دهشم رد لوط لصف دشر
season growing in
city Mashhad of
curve Ombrothermic .
1 . Fig
هب ظنم رو یسررب ریثأت یاهرامیت شيافمزآ
رد هرود ینافمز
13
، 23 و 48 زور پ زا
،س یشاپ زا یحطس هب تحافسم ،یفن
)برمرتم هنومن یرادرب فلع یاه زره مافجنا دفش و تفسيز هدوفت و
،کارت نآ اه هزادنا یریگ .دش هب روظنم یسررب ریثأفت یافهرامیت
یشيامزآ رب
،دشر )مجت هدام شخ و درفکلمع هفناد فخن دو رد
یاففهتنا لففصف ( 8 هاففمریت 1395 ) و ففپ زا یگدیففسر لففماک
هتوب یاه
،دوخن هنومن یرادرب اب تشادرب 40 هتوب دوخن هب تروفص
یفداصت زا همین یفبيرختریغ رفه
ترفک ،کارفت(
دوفخن رد في
)برمرتم ) ماجنا و پ زا شخ ندش هتوب افه رد یاوفه دازآ هفب
تدم ود زور تسيز هدوت شخ و درکلمع هناد ن دوخ اب هدافتفسا
زا یوزارت لاتیجيد اب
تقد مدص مرگ هزادنا یریگ .دش
زیلانآ نايراو و تاسياقم نیگنافیم
افب هدافتفسا زا نوفمزآ
هنماددنچ یا
نکناد رد حطفس لافمتحا 5
دفصرد افب هدافتفسا زا مرفن
رازفففا یراففمآ SAS Ver 9.1 ماففجنا
دففش نیففنچمه
،ففسر
اهرادومن اب مک مرن رازفا Excel 2013 جنا
ما .دش
جیاتن و ثحب
فلع یاه زره بلاغ هعرزم دروم هعلاطم
اب هجوت هب هفنومن یرفیگ زا روفلف ففلع یافه زرفه زا لفحم
دروم
،هعلاطم جياتن شيامزآ یاه هنوگ یاه فلع یاه زره و یفخرب
تایصوصخ نآ
اه هب تروص لودج 1 هدهاشم دش و اب هفجوت هفب
،لودج تیبلاغ فلع یاه زره هعرزم دروم هعلاطم هفب بفیترت افب
جات
،یزير هملس هرت و جات سورخ هدهاشم .دش
March April May June July August
Precipitation Mean Temp
لودج 1 - تسرهف هنوگ یاه فلع زره عیاش رد هعرزم دروم هعلاطم و یخرب تايصوصخ نآ
اه
Table 1. List of weed species in studied farm and some their characteristics
ريسم یزتنسوتف
Photosynthetic pathway هخرچ
دنز یگ
Life cycle تبسن
یناوارف )دصرد(
Relative frequency (%) هداوناخ
Family مان
یملع Scientific name مان
یسراف Persian name
C3
perennial 2.9
Convolvulaceae Convolvulus arvensis L.
چیپ یيارحص
C4
Annual 15
Amaranthaceae Amaranthus Spp.
جات سورخ
C3
Annual 32.3
Solanaceae Solanum nigrum L.
جات یزير هایس
CAM Annual
2.1 Portulaceae
Portulaca oleracea L.
هفرخ
C3
Annual 29
Chenopodiaceae Chenopodium album L.
هملس هرت
C4
Annual 2.5
Poaceae Echinochloha crus-gali L.
فوروس
C3
Annual 1.7
Papaveraceae Fumaria Spp.
هاش هرت یشحو
C3
Annual 4.2
Poaceae Phalaris minor L.
فلع یرانق
C3
Annual 8.6
Polygonaceae Polygonum aviculare L.
فلع تفه دنب
C3
Annual 1.2
Malvaceae Hibiscus trionum L.
فنک یشحو
C3
Annual 0.5
Asteraceae Sonchus asper L.
واگ قاچ نک
نهپ گرب : Broadleaf ب ؛ يرا گرب : Grass ؛ هلاسدنچ : Perennial ؛ ي هلاس : Annual
لودج 2 - هیزجت سنایراو نيگنايم(
)تاعبرم ريثأت یاهراميت شیامزآ
رب مکارت فلع یاه زره رد هس هلحرم هنومن یرادرب زا فلع یاه زره
Table 2. Analysis of variance (mean squares) the effect of treatments on weed density in three sampling stages
مکارت فلع یاه زره
Weed density هجرد
یدازآ عبانم DF
رييغت
Source of variation راميتزاسپزور48
48 DAT 23
زور سپ زا راميت
23 DAT 13
زور سپ زا راميت
13 DAT
0.71 0.93
1.81 Replication 2
رارکت
**0.34 0.65**
1.27**
Treatment 9 رامیت
0.05 0.13
0.09 Error 18
اطخ
- -
- Total 29
لک
5.55 8.88
6.83 CV (%) -
بيرض تارییغت )دصرد(
DAT: days after treatment
: DAT یاهزور پ زا رامیت
،س(
)یشاپ
* و
**
: هب بیترت ینعم یراد رد حطس لامتحا 5 دصرد و 1 دصرد respectively 1%,
and 5%
at significant are
**
and
*
ريثأت یاهراميت شیامزآ
رب مکارت فلع یاه زره
اب هجوت هب لودج هيزجت نايراو رثا یاهرامیت شيامزآ
رد
ره هس هلحرم هنومن یرادرب رب
،کارت فلع یاه زره ینعم راد .دش
رد هلحرم لوا هنومن یرادرب ( 13 زور پ زا
،س
،)یشاپ نیب
یاهرامیت دربراک
فلع شفک افه ی فيراب گرفب شفک هفب تروفص
،صلاخ فلاتخا ینعم یراد رد حطس لامتحا 5 دفصرد هدهافشم
دشن ،نفيا دوفجو افب ؛ نيرتفشیب
( 43 / 200 هفتوب رد )فبرمرتم ) و
نيرتمک ( 33 / 125 هتوب رد )برمرتم ) ،کارفت ففلع یافه زرفه هفب بیترت
رد یاهرامیت دربرافک
،يدوفتلک و
یفسکولاه پوفف
لفیتم
هدهاففشم دففش
لودففج(
3 .) رد وففص یتر هففک نیففب دربراففک
فلع شفک یافه فيراب گرفب شفک هفب تروفص صلافخ و دربرافک
فلع شک تيديرياپ هب
تروص صلاخ فلاتخا ینعم راد ی هدهاشم
دش هب ؛ یروط هک نيرتمک
،کارت فلع یافه زرفه ( 33 / 45 هفتوب رد
)برمرتم ) رد نیب یاهرامیت دربراک
صلاخ فلع شک اه رد رافمیت
تيديرياپ هدهاشم
دش هفک طوفبرم هفب تفیبلاغ ففلع یافه زرفه
نهپ گرب هعرزم دروم هعلاطم دوب لودج(
1 .) رد نیب یافهرامیت
دربراففک طوففلخم فففلع شففک
،اففه نيرففتمک و
نيرتففشیب
،کارففت
فففلع یاففه زرففه هففب بففیترت رد یاففهرامیت دربراففک
تيدففيرياپ
،يدیسکوتس (
33 / 33 هتوب رد )برمرتم ) و تيدفيرياپ ،يدوفتلک
( 33 / 81 هتوب رد )برمرتم ) اشم هده دفش هفک رد حطفس لافمتحا
5 دصرد
، فلاتخا یفنعم یراد افب رگيدفکي دنتفشاد و افب دربرافک
صلاخ تيديرياپ یفلاتخا
.دنتشادن هب روط یفلک رد هفلحرم لوا
هنومن یرادرب نيرتشیب
،کارت ففلع یافه زرفه ( 43 / 200 هفتوب رد
)ففبرمرتم ) و نيرففتمک
،کارففت فففلع یاففه زرففه ( 33 / 33 هففتوب رد
)برمرتم ) هب بیترت رد یاهرامیت دربراک
صلاخ
،يدوتلک و رامیت
دربراک طولخم تيديرياپ
،يدیسکوتس هدهاشم
دش و هب بیترت ثعاب
شهاک 1 / 8 و 9 / 84 دصرد زا فلع یاه زره تبسن هب رامیت
دهاش نودب لرتنک .دندش رد هعلاطم یا هباشم رد یفسررب ریثأفت
دربراک یسکولاه پوف لیتم و
،يدوتلک رب لرتنک ففلع یافه زرفه
دوخن زین شرازگ هدش تسا هک دربراک نيا ود فلع شک یيآرافک
یفیعض رد لرتنک فلع یاه زره .دنتشاد رد نيا یسررب
، هفچرگا
لرتنک فلع یاه زره تبسن هب رامیت دهاش نودب لرفتنک رتفشیب
دوب
، اما تبسن هب دربراک طولخم نيا ود فلع شک افب ففلع شفک
نيزانایس رتمک
.دوب نيا
،هم هفب لفیلد تفیبلاغ ففلع یافه زرفه
نهپ گرب نآ هعرزم تبسن هداد دش ( Plew et al., 1994 )
هفک
رد باطت اب جياتن نيا شيامزآ .تسا
لودج 3 - تاسیاقم نيگنايم
مکارت فلع یاه زره تحت ريثأت یاهراميت شیامزآ
رد هس هلحرم هنومن یرادرب
Table 3. Mean comparisons the effect of treatments on weed density in three sampling periods
مکارت فلع زره هتوب(
رد عبرمرتم )
2) Weed density (Plant.m-
راميت
Treatment راميت زا سپ زور48
48 DAT 23
راميت زا سپ زور 23 DAT 13
راميت زا سپ زور 13 DAT
76.00 e 52.00 bcde
45.33 bc Pyridate
تيديرياپ
145.13 a 87.10 ab
200.43 a Clethodim
،يدوتلک
109.33 ab 80.00 abcd
144.00 a Sethoxidim
،يدیسکوتس
85.33 bcd 66.66 abcd
125.33 a Haloxyfop-Methyl
یسکولاه پوف لیتم
60.00 bcde 96.00 abc
165.33 a Cycloxydim
،يدیسکولکیس
85.33 bc 44.46 de
81.33 b Clethodim
Pyridate+
تيديرياپ
،يدوتلک
59.80 cde 45.33 cde
33.33 c Sethoxidim
Pyridate+
تيديرياپ
،يدیسکوتس
56.00 de 29.33 e
77.33 b Pyridate+ Haloxyfop- Methyl
تيديرياپ یسکولاه پوف لیتم
56.00 de 49.33 de
41.33 bc Cycloxidim
Pyridate+
تيديرياپ
،يدیسکولکیس
62.66 bcd 129.33 a
217.93 a interference
نودبWeed نیجو فلع زره
رد ره نوتس
، فورح هباشم رگنایب مدع فلاتخا ینعم راد رد حطس لامتحا 5 دصرد .تسا
Means of each column that do not share a letter are significantly different at 5% level of probability.
رد هلحرم مود هنومن یرادرب ( 23 ور ز پ زا
،س )یشاپ زین
نیب یاهرامیت دربراک
صلاخ فلع شک ،افه فلاتفخا یفنعم یراد
نیب دربراک يراب گرب شک اه هدهاشم .دشن نيرتمک ( 66 / 66 هتوب
رد )فففبرمرتم )
و نيرتفففشیب (
96 هفففتوب رد )فففبرمرتم )
،کارفففت
فففلع یاففه زرففه هففب بففیترت طوففبرم هففب یاففهرامیت دربراففک
یففسکولاه پوففف
لففیتم و
،يدیففسکولکیس دوففب
و ریثأت دربراففک
تيديرياپ رب
،کارفت ففلع یافه زرفه ( 52 هفتوب رد )فبرمرتم ) هفب
تروص ،صلافخ فلاتفخا یفنعم
یراد تبفسن هفب دربرافک ريافس
فلع شک اه هب تروص صلاخ .تشادن رد نیب دربراک فلع شک افه
هب تروص
،صلاخ نيرتشیب دصرد
شهاک ،کارفت ففلع یافه زرفه
( 8 / 59 )دصرد تبسن هب رامیت دهاش ب نود لرتنک فلع یاه ،زرفه
رد رامیت دربراک فلع شفک تيدفيرياپ هدهافشم
.دفش یافهرامیت
دربراک فلع شک اه هب تروفص طوفلخم زا رفظن یرافمآ رد حطفس لاففمتحا
5 دففصرد فلاتففخا یففنعم
یراد اففب رگيدففکي دنتففشادن ؛
هب یروفط هفک نيرفتمک ( 33 / 29 هفتوب رد )فبرمرتم ) و نيرتفشیب
( 33 / 49 هتوب رد )برمرتم ) کارت
، فلع یاه زره هب بیترت طوفبرم
هففب یاففهرامیت دربراففک
تيدففيرياپ یففسوکلاه
پوففف لففیتم و
تيديرياپ
،يدیسکولکیس .دوب
هب روفط یفلک رد نفيا هفلحرم زا
هففنومن یرادرففب نيرتففشیب (
96 هففتوب رد )ففبرمرتم )
و نيرففتمک
( 33 / 29 هتوب رد )برمرتم )
،کارت ففلع یافه ،زرفه هفب بفیترت رد
رامیت دربراک سکولکیس
،يدی هب تروفص صلافخ و دربرافک رافمیت
طولخم تيديرياپ یسکولاه
پوف لفیتم هدهافشم دفش
هفک هفب
بففیترت رففجنم هففب شهاففک 8 / 25 و 4 / 77 یدففصرد
،کارففت
فلع یاه زره تبسن هب رامیت دهاش مدع لرتنک .دندش
رد هلحرم موس هنومن یرادرب ( 48 زور پ زا
،س
،)یشاپ رد
نیب یاهرامیت دربراک
فلع شک اه فب ه تروفص صلافخ نيرتفشیب
( 13 / 145 هتوب رد )برمرتم ) و نيرفتمک ( 60 هفتوب رد )فبرمرتم )
،کارت فلع یاه زره هب بیترت طوفبرم هفب رافمیت دربرافک صلافخ
فلع شک یاه
،يدوتلک و
،يدیسکولکیس .دوب
رد نفيا هفلحرم رد
نیفب یاففهرامیت طوففلخم
فففلع شفک
،اففه تافففلاتخا یففنعم
یراد
هدهاشم .دش نینچمه فلاتخا
ینعم یراد نیفب دربرافک صلافخ
،تيديرياپ یسکولاه
پوف لیتم و
،يدیسکولکیس اب
فلع شک یاه
طولخم هدهافشم دفشن
. هفب روفط یفلک رد یافهتنا لفصف ،دفشر
نيرتمک
،کارت فلع یاه زره ( 56 هتوب رد )فبرمرتم ) طوفبرم هفب
یاهرامیت دربراک
طوفلخم تيدفيرياپ یفسکولاه
پوفف لفیتم و
تيديرياپ دیسکولکیس
،ي دوب و نيرتشیب
،کارت ففلع یافه زرفه
( 13 / 145 هتوب رد )فبرمرتم ) طوفبرم هفب رافمیت دربرافک صلافخ
،يدوتلک .دوب رد یاهتنا لصف دشر فلاتخا ینعم یراد رد ،کارفت
فلع یاه زره رد نیب یاهرامیت شيافمزآ
هدهافشم دفشن
، فب ه زفج
دربراک صلاخ
،يدوتلک هک یاراد نيرتشیب
،کارت فلع یافه زرفه
.دوب اب هجوت هب جياتن شيامزآ
، نيا ففلع شفک رد هفیلک لفحارم
هنومن یرادرب یيآراک یرتمک تبسن هب رياس يراب گرب شفک افه
.تشاد اب هجوت هب نيا هک فلع یاه زره يراب گرب هفعرزم دروفم
هعلاطم لماش فوروس و فلع یرانق ندوب د
، اذل نيا هجیتن رود زا
راظتنا .تسین زا یوس رگيد هب رظن یم دسر روهظ فلع یاه زرفه
ديدج رد یاهتنا لصف دشر و
ًلاامتحا هب تلع هوحن لفمع ففلع
شک یاه هب راک هتفر رد نيا
،شيامزآ نفيا ،فهم یفب ریثأفت هدوفبن
دشاب
؛ هب یروط هک همه فلع شک یاه هب هتفرراک پ یشيور هدوب
و رد نیب نآ اه تيديرياپ یسامت
و فلع شک یاه يراب گرب شک
زین فپ فشيور ی یمتفسیس و
دفقاف تفیلاعف یکافخ دنتفسه
،
یمن دنناوت فلع یاه زره ار زا نفيا فيرط رد لوفط لفصف دفشر
لرتنک دننک
؛ هب نیمه روظنم رد یاهتنا لصف دشر هفنوگ یيافه
هک پ زا دربراک فلع شک اه رهاظ دندفش
، نودفب یعنافم دفشر
هدرک و تافلاتخا نیب
اهرامیت ار شهافک هداد .دفنا رد هفعلاطم یا
وت ( طفس )1995 Yasin et al, رد
یفسررب دربرافک صلافخ ود
فلع شک يراب گرب شفک پوففولکيد لفیتم
و ،يدیفسکوتس رد
لرتنک فلع یاه زره دوخن هب تروص پ یشيور هدهاشم دفندرک
هک يراب گرب شک اه ثعاب شهاک
،کارت فلع یافه زرفه فيراب
گرب دندش
، هب یروط هک دربراک
،يدیسکوتس ثعاب
شهاک ،کارفت
فلع یاه زره تبسن هب رامیت دهاش نودب لرتنک ففلع یافه زرفه
.دش ناگدربمان نینچمه
شرازگ دندرک هک طلاتخا يراب گرفب
شک یاه شيامزآ اب رگيد فلع شک
،اه تبسن هب دربرافک صلافخ
ره مادک جياتن یرتهب ار زا دوخ ناشن دنداد
؛ هب یروط هک یمافمت
طلاتففخا اففه ثففعاب شيازفففا درففکلمع دوففخن
و ففک شها
،کارففت فلع
یاه زره تبسن هب دربراک صلاخ ره مادک زا فلع شک اه دش
هک رد یاتسار جياتن نيا شيامزآ .تسا
هب روط یلک جياتن نيا شيامزآ ناشن هدنهد یرترب دربرافک
طولخم فلع شک یاه يراب گرب شفک افب تيدفيرياپ تبفسن
هفب
دربراک صلاخ فلع شک اه دوب
؛
ًاصوصخ رد یادتبا لصف هک اب ثع
شهاک
،کارت فلع یاه زره هب روط ینعم یراد تبفسن هفب دربرافک
صلاخ ره مادک زا فلع شک اه .دش زا افجنآ هفک ففلع یافه زرفه
نهپ
،گرب فیط بلاغ هعرزم دروم هعلاطم ار لیکفشت یفم دفنداد
لودج(
1
،) دربراک فلع شک یاه يراب گرب شک جياتن یشخبرثا
ار رد شهاک
،کارت فلع یاه زره ناشن دن دندا و هب نیمه روظنم
دربراک صلاخ تيديرياپ فلاتخا
ینعم یراد اب دربراک يراب گرب
شک اه زا دوخ ناشن داد . ،نيا دوجو اب طلاتخا
فلع شک اه رجنم
هب لرتنک فلع یاه زره يراب گرب زین دش و رد لفحارم یدفعب
هنومن یرادرب تافلاتخا رتمک
.دش
ريثأت یاهراميت شیامزآ
رب تسیز دوت ه فلع یاه زره
رفب شيافمزآ یافهرامیت ریثأت ، نايراو هيزجت لودج هب هجوت اب تسيز فلع هدوت یاه هنومن هلحرم هس ره رد زره ینعم یرادرب
.دش راد
رب ساسا جياتن
،لصاح رد هلحرم لوا هنومن یرادرب ( 13 زور
پ زا
،س )یشاپ فلاتخا ینعم یراد رد نیب دربراک يراب گرفب
شک اه هدهاشم ن دش و رد نیب دربراک ففلع شفک افه هفب تروفص
،صلاففخ فففلع شففک تيدففيرياپ اففب
49 / 33 مرففگ و فففلع شففک
،يدیسکوتس افب
52 / 142 مرفگ تفسيز هدوفت ففلع یافه زرفه رد
)فبرمرتم
، هففب بففیترت یاراد نيرففتمک و
نيرتففشیب تففسيز
هدوففت
فلع یاه زره ندوب .د طلاتخا فيراب گرفب شفک افه افب تيدفيرياپ
تبسن هب دربرافک صلافخ رفه مادفک
، فلاتفخا یفنعم یراد ار رد
حطس لامتحا 5 دصرد تبسن هب دربرافک صلافخ مادفکره دافجيا
درک و نيرتمک ( 40 / 9 مرگ رد )برمرتم ) و نيرتشیب ( 85 / 39 مرفگ
رد )برمرتم ) تسيز هدوت فلع یاه زره هفب بفیترت رد یافهرامیت
تيديرياپ
،يدیسکوتس و
تيدفيرياپ ،يدوفتلک
هدهافشم دفش
؛
هب یروط هک راک درب تيدفيرياپ ،يدیفسکوتس
رفجنم هفب شهافک
4 / 96 یدصرد تسيز هدوت فلع یاه زره تبسن هفب رافمیت دهافش
نودب لرتنک فلع یاه زره .دش نینچمه نیب
دربراک ففلع شفک
تيديرياپ هب
تروص صلاخ و تيدفيرياپ ،يدیفسکوتس
فلاتفخا
،
ینعم راد دش هک ناشن زا یيآراک رتشیب نيا طوفلخم تبفسن هفب
رياس لاتخا ط اه .دوب هب روفط یفلک نيرتفشیب (
52 / 142 مرفگ رد
)ففبرمرتم ) و نيرففتمک ( 40 / 9 مرففگ رد )ففبرمرتم ) تففسيز هدوففت
فلع یاه زره هب بیترت رد رامیت دربراک
،يدیسکوتس هفب
تروفص
صلاخ و دربراک طولخم تيديرياپ ،يدیفسکوتس
هدهافشم دفش
لودج(
6 .)
لودج 4 - هیزجت سنایراو نيگنايم(
)تاعبرم ت ريثأ یاهراميت شیامزآ رب تسیز هدوت فلع یاه زره رد هس هلحرم هنومن یرادرب زا فلع یاه زره
Table 4. Analysis of variance (mean squares) the effect of treatments on weed biomass in three sampling stages تسیز
هدوت فلع یاه زره
Weed biomass DF
هجرد یدازآ Source of variation
عبانم
رييغت راميت زا سپ زور48
48 DAT 23
راميت زا سپ زور 23 DAT 13
راميت زا سپ زور 13 DAT
0.10 3.86
0.05 Replication 2
رارکت
**
0.88 31.68**
3.02**
Treatment 9 رامیت
0.04 4.6
0.20 Error 18
اطخ
- -
- Total 29
لک
4.7 22.1
11.1 CV (%) -
بيرض تارییغت )دصرد(
DAT: days after treatment
: DAT یاهزور پ زا رامیت
،س(
)یشاپ
* و
**
: هب بیترت ینعم یراد رد حطس لامتحا 5 دصرد و 1 دصرد
. respectively 1%
and 5%
at significant are
**
and
*
لودج 5 - تاسیاقم نيگنايم
تسیز هدوت فلع یاه زره تحت ريثأت یاهراميت زآ
شیام رد هس هلحرم هنومن یرادرب
Table 5. Mean comparisons the effect of treatments on weed biomass in three sampling rounds
تسیز هدوت فلع زره مرگ(
رب عبرمرتم )
2) (g.m-
biomass Weed راميت
Treatment
48 راميت زا سپ زور
48 DAT 23
راميت زا سپ زور 23 DAT 13
راميت زا سپ زور 13 DAT
65.64 d 58.18 b
33.49 d Pyridate
تيديرياپ
241.40 a 156.12 a
141.04 ab Clethodim
،يدوتلک
166.89 ab 156.00 a
142.52 ab Sethoxidim
،يدیسکوتس
114.01 bc 159.76 a
98.85 bc Haloxyfop-Methyl
یسکولاه پوف لیتم
198.94 a 182.69 a
94.38 bc xydim
Cyclo
،يدیسکولکیس
73.89 d 46.52 b
39.85 cd Clethodim
Pyridate+
تيديرياپ
،يدوتلک
60.69 d 43.33 b
9.40 e Sethoxidim
Pyridate+
تيديرياپ
،يدیسکوتس
70.96 d 50.62 b
30.01 d Pyridate+ Haloxyfop- Methyl
تيديرياپ یسکولاه پوف لیتم
89.58 cd 42.29 b
38.06 d Cycloxidim
ridate+
تيديرياپPy
،يدیسکولکیس
228.22 a 167.79 a
267.69 a interference
نودبWeed نیجو فلع زره
رد ره نوتس
، فورح هباشم رگنایب مدع فلاتخا ینعم راد رد حطس لامتحا 5 دصرد .تسا
probability.
of level 5%
at different significantly are
letter a share not do that column each of Means
رد هلحرم مود هنومن یرادرفب ( 23 زور فپ زا ،فس )یفشاپ
تافلاتخا ینعم
یراد نیب یاهرامیت دربراک
صلافخ فيراب گرفب
شک اه هدهاشم دشن
؛ هب یروط هک دننام هلحرم لوا هنومن یرادرفب
رامیت تيديرياپ تبسن
هب دربراک رگيد فلع شک یافه صلافخ رد لرففتنک
فففلع یاففه زرففه رففترب .دوففب رد نیففب یاففهرامیت دربراففک
فلع شفک افه هفب تروفص ،صلافخ نيرتفشیب (
69 / 182 مرفگ رد
)فبرمرتم ) و نيرففتمک ( 18 / 58 مرففگ رد )ففبرمرتم ) تففسيز هدوففت
فففلع یاففه زرففه هففب بففیترت طوففبرم هففب راففمیت دربراففک صلاففخ
