Downloaded from jap.iums.ac.ir at 14:19 IRST on Saturday November 28th 2020

(1)

1. PhD Student of Health Psychology, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.

2. Assistant Professor, Department of Psychology, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.

Corresponding Author: Mojtaba Ansari Shahidi, Assistant Professor, Department of Psychology, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran

Email: [email protected]

Comparing the Effectiveness of Mindfulness Therapy and Relaxation on Pain in Patients with Migraine

Akram Izadi Khah¹ , Mojtaba Ansari Shahidi^*2 , Hassan Rezaei Jamaloei3, Seyyed Abbas Haghayegh⁴

Please cite this paper as:

Izadi Khah A, Ansari Shahidi M, Rezaei Jamaloei H, Haghayegh S A[Comparing the Effectiveness of Mindfulness Therapy and Relaxation on the Pain in the Patients with Migraine(Persian)]. J Anesth Pain 2020;11(3): 28-42.

AbSTRACT

Aims and background: Pain caused by chronic physical illnesses such as migraine headaches causes emotional and psychological damage to patients. according to this the present study was conducted aiming to Compare the effectiveness of mindfulness therapy and relaxation on pain in patients with migraine.

Materials and Methods: The present study was quasi-experimental with pretest, posttest, control group and a two-month follow-up design. The statistical population of the study included the patients with migraine headache in the town of Shahin Shahr, Isfahan in the first quarter of 2019. 30 patients with migraine headache were selected through voluntary sampling method and they were randomly replaced into experimental and control groups (15 patients in mindfulness therapy groups, 15 patients in Relaxation therapy groups and 15 in control group). The experimental groups received 8 sessions of mindfulness therapy sessions of Kabatzin and 7 relaxation sessions of Ozkan and Rathfisch over two months in 90-minute sessions separately. The applied questionnaire in this study included Severity of pain questionnaire of Melzack. The data from the study were analyzed through repeated measurement ANOVA and Bonfrey’s follow-up test.

Results: the results showed that mindfulness therapy and relaxation significantly influences Severity of pain in patients with migraine headache (p<0.001). In addition, the results of the follow-up test showed that there is a significant difference between two therapies in variable of pain (p<0.001) and relaxation therapy was more able to decrease the pain of migraine compared to mindfulness therapy.

Conclusion: According to the findings of the present study it might be stated that Relaxation therapy, due to its focus on physiological processes such as massage, can be more effective than mindfulness therapy in reducing the severity of pain in patients with migraine headaches.

Key words: Mindful therapy, Relaxation therapy, Severity of pain, Migraine Headache.

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 14:19 IRST on Saturday November 28th 2020

(2)

1399 زییاپ ،3 هرامش ،11 هرود ،درد و یشوهیب یشهوژپ یملع همانلصف

رس هب لاتبم نارامیب رد درد تدش رب نشیسکلیر و یهاگآ نهذ نامرد یشخب رثا هسیاقم ینرگیم یاه درد

4قیاقح سابعدیس ،³ییولامج ییاضر نسح ،^*2یدیهش یراصنا یبتجم ،¹هاوخ یدزیا مرکا

ناریا ،دابآ فجن ،یملاسا دازآ هاگشناد ،دابآ فجن دحاو ،تملاس یسانش ناور یرتکد یوجشناد .1 ناریا ،دابآ فجن ،یملاسا دازآ هاگشناد ،دابآ فجن دحاو ،یسانش ناور هورگ ،رایداتسا .2 ناریا ،دابآ فجن ،یملاسا دازآ هاگشناد ،دابآ فجن دحاو ،یسانش ناور هورگ ،رایداتسا .3 ناریا ،دابآ فجن ،یملاسا دازآ هاگشناد ،دابآ فجن دحاو ،یسانش ناور هورگ ،رایداتسا .4

هدیکچ یتخانــش ناور و یــناجیه یاه بیــسآ ببــس یــنرگیم یاه دردرــس نوــچ مــه یمــسج نــمزم یاــه یرامیب زورــب زا لــصاح درد :فدــه و هــنیمز ناراــمیب رد درد تدــش رــب نــشیسکلیر و یــهاگآ نهذ ناــمرد یــشخبرثا هــسیاقم فدــه اــب رــضاح شــهوژپ ساــسا نــیا رــب .دوــش یم ناراــمیب رد .تــفرگ ماــجنا یــنرگیم یاهدردرــس هــب لاــتبم یراــمآ هــعماج .دوــب هــهامود یرــیگیپ هرود و هاوــگ هورــگ اــب نوــمزآ سپ -نوــمزآ شیپ حرــط اــب یــشیامزآ همین رــضاح شــهوژپ :اــه شور و داوــم شــهوژپ نــیا رد .دوــب 13۹۷ لاــس رــخآ هــهام هــس رد ناــهفصا رهــش نیهاش ناتــسرهش یــنرگیم یاهدردرــس هــب لاــتبم ناراــمیب لماــش شــهوژپ هاوــگ و شــیامزآ یاــه هورگ رد یــفداصت شراــمگ اــب و باــختنا هــنابلطواد یرــیگ هنومن شور اــب یــنرگیم یاهدردرــس هــب لاــتبم راــمیب 4۵ دادــعت نــیز تاباک یــهاگآ نهذ ناــمرد یا هــسلج ۸ هــلخادم شــیامزآ یاــه هورگ .)هاوــگ هورــگ رد راــمیب 1۵ و شــیامزآ هورــگ رد راــمیب 1۵( دندــش هدراــمگ هدافتــسا دروــم همانــشسرپ .دــندومن تــفایرد هــناگادج تروــص هــب یا هــقیقد ۹۰ تاــسلج رد هاــم ود یــط ار چــسیفتار و ناک نــشیسکلیر یا هــسلج ۷ و نوــمزآ و ررــکم یرــیگ هزادنا اــب ســنایراو لــیلحت هویــش هــب شــهوژپ زا لــصاح یاــه هداد .دوــب کازــلم درد تدــش همانــشسرپ لماــش شــهوژپ نــیا رد .تــفرگ رارــق لــیلحت و هــیزجت دروــم یــنرفنوب یــبیقعت دراد راداــنعم رــیثأت یــنرگیم یاهدردرــس هــب لاــتبم ناراــمیب رد درد تدــش رــب نــشیسکلیر و یــهاگآ نهذ ناــمرد هــک داد ناــشن جــیاتن :اــه هتفای نامرد و )P˂۰/۰۰1( هتــشاد دوــجو راداــنعم تواــفت ناــمرد ود نــیب درد رــیغتم رد هــک داد ناــشن یــبیقعت نوــمزآ جــیاتن نــیا رــب هولاــع .)P˂۰/۰۰1(

.دــهد شــهاک ار یــنرگیم یاهدردرــس هــب لاــتبم ناراــمیب درد هتــسناوت یرتــشیب نازــیم هــب یــهاگآ نهذ ناــمرد هــب تبــسن نــشیسکلیر یــکیژولویزیف یاــهدنیارف رــب زــکرمت لــیلد هــب نــشیسکلیر ناــمرد هــک درــک ناــیب ناوــت یم رــضاح شــهوژپ یاــه هتفای ساــسا رــب :یرــیگ هجیتن هتــشاد یــنرگیم یاهدردرــس هــب لاــتبم ناراــمیب رد درد تدــش شــهاک رــب یرتــشیب رــیثات یــهاگآ نهذ ناــمرد هــب تبــسن دــناوت یم ،ژاــسام نوــچمه .دشاب ینرگیم یاه دردرس ،یتخانش ناور یتسیزهب ،درد تدش ،یهاگآ نهذ نامرد :یدیلك یاه هژاو

ناریا ،دابآ فجن ،یملاسا دازآ هاگشناد ،دابآ فجن دحاو ،یسانش ناور هورگ ،رایداتسا ،یدیهش یراصنا یبتجم :لوئسم هدنسیون

1399/4/1 :شریذپ خیرات 1399/4/1 :ینیبزاب خیرات 1399/3/14 :تفایرد خیرات

(3)

هـــتفرگ راک هـــب یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم دارـــفا هـــنیمز نـــیا رد یدرـــبراک یاـــه شور زا .تـــسا هدـــش هـــک درـــک هراـــشا یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــب ناوـــت یم ،^)1۰(یئـــشنم و رـــیخ یاـــه شهوژپ رد نآ یـــنیلاب یـــیآراک ،⁾¹²⁽یـــنیما و رداـــهب ،یرـــخف ،⁾¹¹⁽یناـــشاک یـــفطل و یـــجولحم ،تاـــهوک ،⁾¹⁴⁽یـــلوراک و یاکوا ،ناـــم ،⁾¹³⁽یدوخـــسف و یعیفـــش ،لوـــتریب ،^)1۵(کـــیاو و نیکـــسار ،زرـــملاچ -زـــیواد ،نوـــسنیتسا ،^)1۷(ســـه ،^)1۶(ناد و ندراد ،لاـــشرام -ورـــباد ،لاـــشرام -ورـــباد و یـــلع ،دـــیجم ،^)1۸(یوراـــه و یـــل ،گـــناد ،تروـــپماگ دـــییات و یـــسررب دروـــم ^)2۰(ناراکـــمه و یـــسواد و ^)1۹(کوداـــس هـــجوت تـــلاح ناوـــنع هـــب یـــهاگآ نهذ .تـــسا هـــتفرگ رارـــق قاـــفتا یـــنونک هـــظحل رد هـــک هـــچ نآ زا یـــهاگآ و هـــتخیگنارب تـــسا یـــهجوت ،هـــجوت نـــیا .تـــسا هدـــش فـــیرعت ،دـــتفا یم دروـــم رد یرواد نودـــب شرـــیذپ هارـــمه هـــب ،دـــنمفده یاـــه نیرمت .یـــنونک هـــظحل رد عوـــقو لاـــح رد یاـــه هبرجت و یـــهاگآدوخ یـــیاناوت شـــیازفا هـــب یـــهاگآ نهذ و هـــبقارم یـــهاگآ نهذ .دوـــش یم رـــجنم ناراـــمیب رد دوـــخ شرـــیذپ و اـــه شور نآ ماـــجنا رد هـــچرگا ،تـــسین نـــف اـــی شور کـــی ار یـــهاگآ نهذ .تـــسا هـــتفر راک هـــب یداـــیز فـــلتخم نوـــنف هویـــش کـــی اـــب »ندوـــب« ةویـــش کـــی ناوـــنع هـــب ناوـــت یم تاـــساسحا کرد مزلتـــسم هـــک درـــک فـــیصوت »ندـــیمهف«

یـــهاگآ نهذ رـــب یـــنتبم یاـــه شزومآ .⁾²¹⁽تـــسا یصخـــش ندـــب یـــسررب کـــینکت دـــننام یا هـــبقارم یاـــه شور رـــب یـــکتم راکـــفا یـــگنوگچ زا یـــهاگآ و مـــهف شـــیازفا یارـــب یدارا یاـــه سح کاردا یاتـــسار رد کـــینکت نـــیا .تـــسا یاـــه سح و ندرـــک تـــکرح و ندروـــخ اذـــغ دـــننام ندـــب تـــسا هدـــش یزـــیر همانرب ســـفنت دـــننام یـــندب یدارارـــیغ رـــب یرـــت شـــیب لرـــتنک اـــه نآ یرـــیگراک هـــب اـــب اـــت .^)1۵(دوـــش لاـــمعا اـــه شنت دـــننام یدارا رـــیغ یاه خـــساپ درـــکلمع دوـــبهب یارـــب هـــک یـــنامرد شور رـــگید راک هـــب فـــلتخم دارـــفا یـــناجیه و یـــعامتجا ،یتخانـــش ناور نـــشیسکلیر ناـــمرد هـــب ناوـــت یم ،تـــسا هدـــش هـــتفرگ ،یـــنابایب یاـــه شهوژپ رد نآ یـــیآراک هـــک درـــک هراـــشا ،دوـــجیذ ینیـــسح ،رـــشب یمیحر ،⁾²²⁽برـــقم و هداز یرـــیصن

همدقم دـــناوت یم هـــک دراد دوـــجو یـــناوارف نـــمزم یـــبصع تلالاـــتخا هتـــشاد یـــپ رد ناراـــمیب یارـــب ار یا هدرتـــسگ یاه بیـــسآ رـــس .⁾¹⁽تـــسا درد رـــس ،تلالاـــتخا نـــیا عاوـــنا زا یـــکی .دـــشاب و راد ناـــبرض هـــک تـــسا درد رـــس زا یـــعون یـــنرگیم درد یناـــشیپ اـــی و یـــهاگجیگ هـــیحان رد و هدوـــب هدنوـــش رارـــکت غارفتـــسا ،عوـــهت اـــب ،تلاـــمح ماگـــنه هـــب و هدـــش رـــهاظ دـــصرد ۹۰ زا شـــیب .⁾²⁽تـــسا هارـــمه ادـــص و روـــن زا زـــیرگو رـــس هـــلمح کـــی لـــقا دـــح ،لاـــس لوـــط رد اه ناـــسنا یـــنرگیم یاه دردرـــس عویـــش .⁾³⁽دـــننک یم هـــبرجت ار درد رـــبارب هـــس اـــت ود ناـــنز رد و دـــشاب یم دـــصرد 1۰ ًاـــبیرقت نـــیب نآ عویـــش نـــیرت شـــیب هـــک تـــسا نادرـــم زا رت عیاـــش تاـــشرازگ یاـــنبم رـــب .⁾⁴⁽تـــسا یگلاـــس ۵۵ اـــت 1۵ نینـــس نوـــیلیم کـــی رـــه یازا هـــب ،یـــناهج تـــشادهب نامزاـــس راـــمآ ناـــهج رد نرـــگیم هـــلمح رازـــه هـــس هـــنازور ،تـــیعمج رـــفن ،راـــمآ ساـــسا رـــب تـــشاد راـــهظا ناوـــت یم .دـــتفا یم قاـــفتا زـــکارم هـــب هدـــننک هـــعجارم ناراـــمیب دـــصرد 2۰ اـــت 1۵ هـــب یـــمومع تـــیعمج زا دـــصرد ود اـــت کـــی و یـــنامرد خرـــن اـــب ناـــنز ناـــیم نـــیا رد هـــک دنتـــسه لاـــتبم نرـــگیم زا ،دـــصرد تـــفه خرـــن اـــب نادرـــم هـــب تبـــسن ،دـــصرد 1۸ هارـــمه( کیـــسلاک نرـــگیم .^)۶و۵(دـــنرادروخرب یرـــت لااـــب مهـــس نودـــب( عیاـــش نرـــگیم و هدـــنهد رادـــشه مـــیلاع اـــی اروا اـــب رـــظن هـــب .^)۷(دنوـــش یم بوـــسحم درد رـــس نـــیا عاوـــنا )اروا رد یراـــهم یاه مـــسیناکم رـــثا شـــهاک هـــک دـــسر یم و یـــقورع طاـــسبنا ،یزـــکرم باـــصعا متـــسیس رد درد لاـــقتنا یاه دردرـــس رد لـــیخد لـــماوع زا کـــینژورون باـــهتلا زـــین بـــجوم ،نرـــگیم یا هرود تلاـــمح عوـــقو .^)۸(دـــشاب یـــنرگیم اـــه نآ هـــلمج زا هـــک هتـــشگ راـــمیب درـــکلمع رد للاـــتخا تـــیلاعف هـــنوگره زا عاـــنتما و زـــکرمت مدـــع هـــب ناوـــت یم لـــحم زا تدـــم یـــنلاوط یاـــه تبیغ و یـــعامتجا و یصخـــش للاـــتخا نآ بـــقاعتم و وـــخ و قـــلخ رـــب رـــیثات ،لـــیصحت و راک .^)۹(درـــک هراـــشا ناـــیفارطا اـــب درـــف طـــباور رد تـــهج یـــفلتخم یـــشزومآ و یـــنامرد یاـــه شور نوـــنکات یـــناجیه و ینامـــسج ،یتخانـــش ناور یاـــه هفلوم دوـــبهب

(4)

ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد یـــشخب رـــثا نـــیب اـــیآ هـــک رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد تدـــش رـــب نـــشیسکلیر

؟دراد راداـــنعم تواـــفت یـــنرگیم یاـــه درد شور اـــب یـــشیامزآ همین عوـــن زا ،رـــضاح شـــهوژپ حرـــط هـــلحرم و هاوـــگ هورـــگ اـــب نوـــمزآ سپ -نوـــمزآ شیپ لماـــش شـــهوژپ یراـــمآ هـــعماج .دوـــب هـــهام ود یرـــیگیپ ناتـــسرهش یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رـــخآ هـــهام هـــس رد ناـــهفصا ناتـــسا رهـــش نیهاش ،شـــهوژپ نـــیا رد تکرـــش تـــهج هـــک دوـــب 13۹۷ لاـــس رـــفن 4۵ دادـــعت ،ناـــیم نـــیا زا .دنتـــشاد هـــناهاگآ تـــیاضر نـــیدب .دندـــش باـــختنا هـــنابلطواد یرـــیگ هنومن هویـــش هـــب یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب نـــیب زا هـــک تروـــص ناتـــسرهش یـــنامرد زـــکارم هـــب هدـــننک هـــعجارم یـــنرگیم هـــنابلطواد لکـــش هـــب رـــفن 4۵ دادـــعت ،رهـــش نیهاش تروـــص نـــیدب هـــنومن باـــختنا هویـــش .دندـــش باـــختنا یاراد ناراـــمیب یـــنامرد زـــکارم هـــب هـــعجارم اـــب هـــک دوـــب رد هـــنابلطاود تکرـــش یاـــه مرف ،یـــنرگیم یاـــه درد رـــس ،یروآ عـــمج زا ســـپ و عـــیزوت ناراـــمیب نـــیب رد شـــهوژپ تروـــص هـــب و باـــختنا ناراـــمیب نـــیا زا رـــفن 4۵ دادـــعت دندـــش هدراـــمگ هاوـــگ و شـــیامزآ یاـــه هورگ رد یـــفداصت رـــفن 1۵ ،یـــهاگآ نهذ ناـــمرد شـــیامزآ هورـــگ رد رـــفن 1۵(

رد مـــه رـــفن 1۵ و نـــشیسکلیر ناـــمرد شـــیامزآ هورـــگ رد نـــهوک لودـــج زا هدافتـــسا اـــب هـــنومن مـــجح .)هاوـــگ هورـــگ

،^α=۰/۰۰۵ ،^α=۰/۰۵ هـــب هـــجوت اـــب رـــثا هزادـــنا نـــییعت و هنیـــشیپ یاـــهرثا هزادـــنا هـــب هـــجوت اـــب و1-^β= ۰/۰۸ 4۵ هورـــگ هـــس رـــه رد هـــک دـــش هبـــساحم⁾³⁴⁽شـــهوژپ هـــئارا زا لـــبق .)رـــفن 1۵ هورـــگ رـــه( دـــیدرگ دروآرـــب رـــفن شـــهوژپ هـــمان شـــسرپ ،نـــشیسکلیر و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد خـــساپ زا ســـپ و هـــئارا ناـــنآ هـــب )درد هـــمان شـــسرپ(

یاـــه هورگ دارـــفا ،دـــعب ماگ رد .دـــیدرگ یروآ عـــمج یـــیوگ ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد یـــنامرد تلاـــخادم شـــیامزآ تـــفایرد هاـــم ود یـــط رد هـــناگادج لکـــش هـــب ار نـــشیسکلیر

،یـــغلاب ،⁾²⁴⁽ینلاـــش و یراکـــم ،یـــمرک ،⁾²³⁽ترـــطف شوخ و هزاوآ ،^)2۶(چـــسیفتار و ناکزا ،^)2۵(اـــشاپدهاز و یدرـــکآ ناـــیدمحم ،^)2۸(اـــبیز و ســـیزیل ،ازـــبوک ،^)2۷(ناراکـــمه و نوـــکلم-زراولآ هداد ناـــشن ^)3۰(یـــجار و رـــماک و ^)2۹(شـــلاو و فوراـــنف ،نـــیترام یـــیوراد رـــیغ یا هـــلخادم نـــشیسکلیر ناـــمرد .تـــسا هدـــش یاـــه یرامیب زا یـــشان یـــگدینت ناـــمرد یارـــب هـــک تـــسا و دـــنراد یـــبناج ضراوـــع هـــک یـــیاه ناـــمرد رد اـــی نـــمزم هـــب درد شـــهاک و یگدرـــسفا ،بارـــطضا شـــهاک یارـــب زـــین رد هـــک تـــسا یـــکینکت نـــشیسکلیر ناـــمرد .⁾³¹⁽دور یـــم راک ندرـــک لـــش سپـــس و لاـــعف ضاـــبقنا قـــیرط زا صخـــش نآ هدنورـــشیپ تـــلاح کـــی رد صاـــخ یا هـــچیهام یاـــه هورگ .⁾³²⁽دوـــش یم دوـــخ رد شـــمارآ ساـــسحا بـــسک ثـــعاب دارـــفا شزوـــمآ مـــظنم درـــکیور کـــی نـــشیسکلیر ناـــمرد یبایتـــسد و کـــیژولویزیف یاه خـــساپ زا یـــهاگآ بـــسک یارـــب و شـــمارآ زا یصخاـــش و یـــکیژولویزیف کاردا یـــعون هـــب هـــک ،تـــسا تازـــیهجت و رازـــبا زا هدافتـــسا نودـــب نیکـــست یـــنامرد هویـــش نـــیا .تـــسا یـــفلتخم یاه لکـــش یاراد ناـــبرض شـــهاک ،ندـــب زاـــس و تخوـــس شـــهاک قـــیرط زا نـــیرفن یـــپا حـــشرت شـــهاک ،نآ یـــضابقنا تردـــق و بـــلق .⁾³³⁽دراذـــگ یم رـــیثأت ندـــب یژوـــلویزیف رـــب نوـــخ راـــشف و هـــجوت مدـــع بوـــلطم اـــن یاـــه دمایپ هـــب هـــجوت اـــب لاـــح و یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم دارـــفا درد تدـــش هـــب و یـــعامتجا ،یدرـــف یـــگدنز دـــنور رـــب نآ هدرتـــسگ تارـــیثات یـــگداوناخ یـــگدنز دـــناوت یم هـــک نـــیا و دارـــفا نـــیا یلغـــش ،دزاـــس هـــجاوم یدـــج بیـــسآ اـــب ار درـــف یـــعامتجا و نـــیا درد تدـــش شـــهاک یـــضتقم تاـــمادقا تـــسا یرورـــض تاـــعوضوم هـــب هـــجوت اـــب نـــیاربانب .درـــیگ تروـــص دارـــفا ناـــمرد رـــیثات دروـــم رد هـــتفای ماـــجنا تاـــقیقحت و هـــحورطم تلاکـــشم دوـــبهب رـــب نـــشیسکلیر ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ رـــگید یوـــس زا و ،کـــیژولویزیف و یـــناجیه ،یراـــتفر ،یـــناور رـــثا هـــسیاقم هراـــبرد یـــشهوژپ ماـــجنا مدـــع لـــیلد هـــب رـــب نـــشیسکلیر ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد یـــشخب ،یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد شـــهاک تـــسا لاوـــس نـــیا هـــب خـــساپ یـــپ رد رـــضاح شـــهوژپ

(5)

رد رـــتلااب درد کاردا نازـــیم هدـــنهد ناـــشن رـــتلااب زاـــیتما ،یـــقیدص ،یورـــسخ .ســـکعرب و تـــسا هدـــنهد خـــساپ درـــف یاـــفلآ دوـــخ شـــهوژپ رد^)3۷(لد هدـــنز و یرادـــملع یدارـــم یاـــفلآ و ۰/۸۵ ار هـــمان شـــسرپ نـــیا یـــلک خاـــبنورک شرازـــگ ۰/۸۰ یلااـــب ار ساـــیقم رـــیز راـــهچ رـــه خاـــبنورک راـــبتعا نازـــیم نارگـــشهوژپ نـــیا نـــینچ مـــه .تـــسا هدرـــک .دـــنا هدرک شرازـــگ بوـــلطم ار هـــمان شـــسرپ نـــیا یـــیاوتحم شـــسرپ نـــیا راـــبتعا ،^)3۸(ناراکـــمه و نـــیکرود شـــهوژپ رد یـــیایاپ نـــینچ مـــه .تـــسا هـــتفرگ رارـــق دـــییات دروـــم هـــمان بـــیرض .دـــیدرگ هبـــساحم خاـــبنورک یاـــفلآ زا هدافتـــسا اـــب نآ تـــسد هـــب ۰/۸۷ اـــت ۰/۸3 نـــیب داـــعبا هـــیلک یارـــب اـــفلآ اـــب هـــمان شـــسرپ نـــیا یـــیایاپ ،رـــضاح شـــهوژپ رد .دـــمآ .دـــش هبـــساحم ۰/۸۵ خاـــبنورک یاـــفلآ بـــیرض زا هدافتـــسا شهوژپ یارجا دنور یرـــیگ هنومن دـــنیارف ماـــجنا و مزلا یاـــه زوجم ذـــخا زا ســـپ باـــختنا ناراـــمیب ،)دـــیدرگ رـــکذ هـــچ نآ اـــب قـــباطم(

یاـــه هورگ رد یـــفداصت هویـــش هـــب )راـــمیب 4۵( هدـــش .)راـــمیب 1۵ هورـــگ رـــه( دندـــش هدراـــمگ هاوـــگ و شـــیامزآ ناـــمرد هـــب طوـــبرم یـــنامرد تلاـــخادم شـــیامزآ یاـــه هورگ تروـــص هـــب هاـــم ود یـــط رد ار نـــشیسکلیر و یـــهاگآ نهذ تـــهج .دـــندومن تـــفایرد یا هـــقیقد ۹۰ هـــسلج کـــی یا هـــتفه تکرـــش یارـــب ناراـــمیب تـــیاضر شـــهوژپ رد قلاـــخا تـــیاعر هاگآ هـــلخادم لـــحارم هـــیلک زا و بـــسک هـــلخادم هـــمانرب رد هداد ناـــنیمطا هاوـــگ هورـــگ دارـــفا هـــب نـــینچ مه .دندـــش یـــشهوژپ دـــنیارف ماـــمتا زا ســـپ زـــین ناـــنآ هـــک دـــش دـــهاوخ هـــب نـــینچ مـــه .دوـــمن دـــنهاوخ تـــفایرد ار تلاـــخادم نـــیا تاـــعلاطا هـــک دـــش دـــهاوخ هداد ناـــنیمطا هورـــگ ود رـــه ماـــن جرد هـــب یزاـــین و دـــنام یم یـــقاب هـــنامرحم اـــه نآ تکرـــش یارـــب ناراـــمیب یارـــب هزـــیگنا داـــجیا تـــهج .تـــسین یـــنامرد بـــناوج ،هـــلخادم عورـــش زا لـــبق ،رـــضاح شـــهوژپ رد هداد حـــیضوت ناگدننک تکرـــش یارـــب تلاـــخادم یـــشزومآ و یـــیارجا دـــنیارف ماـــمت هـــک تـــسا یـــلاح رد نـــیا .دـــش .دـــش هداد هـــئارا اـــهنآ یارـــب ناگـــیار لکـــش هـــب زـــین هـــلخادم

هـــلخادم نـــیا تـــفایرد زا هاوـــگ هورـــگ هـــک یـــلاح رد ،دـــندومن رارـــق یـــلو ،دوـــب هرـــهب یب شـــهوژپ دـــنیارف ماـــجنا یـــط رد رـــضاح دارـــفا ،شـــهوژپ دـــنیارف ماـــمتا زا ســـپ هـــک دـــش ناگـــیار لکـــش هـــب ار تلاـــخادم نـــیا زـــین هاوـــگ هورـــگ رد لماـــش شـــهوژپ هـــب دورو یاـــه کلام .دـــننک تـــفایرد و زـــغم صـــصختم صیخـــشت هـــب نرـــگیم یراـــمیب نتـــشاد یتخانـــش ناور یاه بیـــسآ زا یرادروـــخرب مدـــع ،باـــصعا هـــب هـــجوت اـــب( یگدرـــسفا و بارـــطضا نوـــچ مـــه نـــمزم یراـــمیب نتـــشادن ،)یـــنیلاب هـــبحاصم و یراـــهظا دوـــخ یـــگدامآ و تـــیاضر ملاـــعا و رـــگید نـــمزم و داـــح یمـــسج یاـــه کلام نـــینچ مـــه .دوـــب شـــهوژپ رد تکرـــش تـــهج هـــسلج ود زا شـــیب نتـــشاد لماـــش شـــهوژپزا جورـــخ صخـــشم فـــیلاکت ندادـــن ماـــجنا و یراکـــمه مدـــع ،تـــبیغ دـــنیارف رد روـــضح هـــمادا هـــب لـــیامت مدـــع و سلاک رد هدـــش .دوـــب شـــهوژپ ماـــجنا رازبا )^MPQ( لیگ کم درد همان شسرپ کازـــلم طـــسوت 1۹۷۵ لاـــس رد لـــیگ کـــم درد هـــمان شـــسرپ فدـــه و تـــسا تراـــبع هـــعومجم 2۰ یاراد و ^)3۵(دـــش هتخاـــس راـــهچ( درد فـــلتخم داـــعبا زا درد زا دارـــفا کرد شجنـــس نآ یـــفطاع کاردا ،1۰ اـــت 1 تلااوـــس :درد یـــسح کاردا دـــعب و ،1۶ لاوـــس :درد یـــبایزرا کاردا ،1۵ اـــت 11 تلااوـــس :درد .دـــشاب یم )2۰ اـــت 1۷ تلااوـــس :نوـــگانوگ و عوـــنتم یاـــه درد لقتـــسم لـــماع ود لماـــش لـــیگ کـــم درد هـــمان شـــسرپ هدـــننک فـــیصوت هـــک یـــسح درد ناوـــنع تـــحت یـــکی :تـــسا حیرـــشت هـــک یـــفطاع درد یرـــگید و درـــف رد درد هـــبرجت رـــگا .^)3۶(دـــهد یم ناـــشن ار درد هـــبرجت زا یـــساسحا رـــیثات فـــیصوت اـــب قـــباطم ار تاراـــبع زا کـــی چـــیه هدـــنهد خـــساپ قـــلعت رـــفص هرـــمن هـــعومجم نآ هـــب تـــسنادن دوـــخ درد رـــه هـــب طوـــبرم زاـــیتما ندروآ تـــسد هـــب یارـــب .درـــیگ یم و هدوـــمن عـــمج مـــه اـــب ار دـــعب نآ تازاـــیتما عوـــمجم دـــعب هـــمان شـــسرپ یـــلک زاـــیتما ندروآ تـــسد هـــب روـــظنم هـــب .دوـــش یم هبـــساحم تلااوـــس کـــت کـــت تازاـــیتما عوـــمجم

(6)

)3۹(یهاگآ نهذ نامرد هب طوبرم تاسلج هصلاخ :1 لودج

هسلج عوضوم

هسلج هصلاخ

لوا راكدوخ تیاده نیرمت ،شمشک ندروخ نیرمت ،نرگیم یرامیب نوماریپ حیضوت و هورگ یشم طخ نییعت ،اه نآ تاراظتنا و هورگ یاضعا اب ییانشآ

.ندب یسراو و یهاگآ نهذ اب هرمزور یاه راک زا یکی ماجنا :فیلکت .ندب یسراو هبقارم

مود عناوم اب شلاچ

،دنیاشوخ عیاقو تبث ،هرمزور یاه تیلاعف زا رگید یکی هب هجوت ندروآ :فیلکت .ندب یسراو نیرمت ،یهاگآ نهذ اب سفنت هقیقد هد .هناهاگآ نهذ سفنت هقیقد هد و ندب یسراو

نیح رد یهاگآ نهذ موس تكرح یسراو ،هناهاگآ یور هدایپ :فیلکت .ندب یسراو نیرمت ،هناهاگآ ندز مدق نیرمت ،یهاگآ نهذ اب هارمه یششک تاکرح نیرمت

.دنیاشوخان یاه هبرجت تبث ،ندب

مراهچ هظحل رد ندنام

:فیلکت .ندب یسراو نیرمت ،یا هقیقد هس ثکم نیرمت ،هنسرگ یاهربب ناتساد ،ندرک رکف و ندینش هب تبسن یهاگآ نهذ نیرمت .یا هقیقد هس ثکم ،یهاگآ نهذ اب هارمه هیلقن لیاسو زا هدافتسا ،ندب یسراو

مجنپ هزاجا و نتفریذپ

نداد ثکم نیرمت ،ندب قیرط زا نآ یور ندرک راک و لکشم کی داجیا نیرمت ،شریذپ ،ندب و سفنت زا یهاگآ اب هتسشن هبقارم نیرمت

.یا هقیقد هس ثکم و ندب یسراو :فیلکت .ندب یسراو نیرمت ،)ندوب اریذپ ساسحا هارمه هب( یا هقیقد هس

مشش دنتسین تیعقاو راکفا عقاوم رد نآ زا هدافتسا و یا هقیقد هس ثکم ،ندب یسراو :فیلکت .ندب یسراو نیرمت ،یا هقیقد هس ثکم نیرمت ،نیشناج راکفا

.دنیاشوخان تاساسحا زورب

متفه دوخ زا تبقارم

یاه تیلاعف زا یتسیل هیهت :فیلکت .ندب یسراو نیرمت ،مینک تبقارم دوخ زا وحن نیرتهب هب هنوگچ ،تاساسحا و قلخ نیب طابترا .هدننک هتسخ و شخب یژرنا

اه هتخومآ یریگراك هب متشه هدنیآ رد اه نیرمت و .دنوش یم فیلاکت ماجنا زا عنام هک تلاکشم یسررب ،نآ ماجنا تهج یزیر همانرب و اه نیرمت موادت نوماریپ ثحب ،ندب یسراو نیرمت

حطـس ود زا اـه هداد لـیلحت و هـیزجت یارـب شـهوژپ نـیا رد حطـس رد .تـسا هدـش هدافتـسا یطابنتـسا و یـفیصوت راـمآ رامآ حطـس رد و درادناتـسا فارحنا و نـیگنایم زا یـفیصوت راـمآ ندوب لامرن یـسررب تهج زـکلیو -وریپاـش نومزآ زا یطابنتـسا ،اه سنایراو یرـبارب یـسررب یارب نـیول نوـمزآ ،اـهریغتم عـیزوت و اـه هداد تـیورک ضرـف شیپ یـسررب تـهج یـلچوم نوـمزآ

نوـمزآ و ررـکم یرـیگ هزادنا اـب سـنایراو لـیلحت زا نـینچ مـه .دیدرگ هدافتـسا شهوژپ هـیضرف یـسررب یارب ینرفنوب یـبیقعت دروـم SPSS -23 یراـمآ رازـفا مرن زا هدافتـسا اـب یراـمآ جـیاتن .تفرگ رارـق لـیلحت و هـیزجت

(7)

)2۸(نیشسکلیر نامرد هب طوبرم تلاخادم :2 لودج

هسلج عوضوم

هسلج هصلاخ

یرامیب اب ییانشآ لوا نرگیم لماوع و نرگیم دروم رد حیضوت ،نرگیم نوماریپ حیضوت و هورگ یشم طخ نییعت ،اه نآ تاراظتنا و هورگ یاضعا اب ییانشآ

.لزنم رد تلاضع ضابقنا نیرمت ماجنا :فیلکت .نآ زورب رد رثوم یعامتجا و یتخانش ناور

موس و مود تلاضع اب نیرمت

.تلاضع ندرک لش و ضابقنا هنیمز رد نیرمت هقیقد ۶۰ .لوا هسلج رد هدش حرطم تاعوضوم رب یرورم هقیقد 1۵ .هنازور یاه تیلاعف زا دعب لزنم رد تلاضع ندرک لش و ندرک تفس ماجنا :فیلکت

مجنپ و مراهچ اب نشیسکلیر

زكرمت داجیا زور رد راب ود لقادح نشیسلکیر ماجنا :فیلکت .تلاضع ندرک لش و ندرک تفس نیرمت ماجنا ماگنه هب زکرمت نیرمت

.باوخ زا لبق و رهظ زا دعب

متفه و مشش ینهذ یزاس ریوصت

نشیسلکیر یارب :فیلکت .ینهذ یزاس ریوصت اب نشیسلکیر ماجنا و نشیسلکیر یارب نآ دیاوف و لیلاد و ینهذ یزاسریوصت دروم رد حیضوت

.باوخ زا لبق و رهظ زا دعب زور رد راب ود لقا دح ینهذ یزاسریوصت و تلاضع ندرک لش و تفساب شیسلکیر ماجنا

اه هتفای هورگ رد هـک داد ناـشن کیفارگومد یاـه هداد زا لـصاح یاـه هتفای و درـم )دـصرد 1۷ لداـعم( رـفن ۸ ،یـهاگآ نهذ ناـمرد شـیامزآ ناـمرد شـیامزآ هورـگ رد .دـندوب نز )دـصرد 1۵ لداـعم( رـفن ۷ 13 لداـعم( رفن ۶ و درـم )دـصرد 2۰ لداـعم( رـفن ۹ نـشیسکلیر درم )دصرد 1۵ لداـعم( رفن ۷ زین هاوگ هورـگ رد .دـندوب نز )دـصرد نایب اـه هتفای نـینچ مـه .دـندوب نز )دـصرد 1۷ لداـعم( رـفن ۸ و ،رفن ۶( یـهاگآ نهذ ناـمرد شیامزآ یاـه هورگ رد هـک دوـب نآ رـگ )دصرد 11 لداـعم ،رفن ۵( نـشیسکلیر نامرد )دـصرد 13 لداـعم

)دصرد 11 لداعم ،رفن ۵( هاوگ هورگ رد و لکیـس تلایصحت حطـس رب هولاـع .دوب یناوارف نـیرت شـیب یاراد مـلپید تلاـیصحت حطـس لداـعم ،رـفن ۵( یـهاگآ نهذ ناـمرد شـیامزآ یاـه هورگ رد نـیا 11 لداعم ،رـفن ۵( نـشیسکلیر نامرد شیامزآ هورـگ ،)دـصرد 11 33 ینـس هورگ )دصرد ۸ لداـعم ،رـفن 4( هاوـگ هورـگ رد و )دـصرد یفیصوت یاه هتفای لاـح .دوب یناورف نیرت شیب یاراد لاـس 3۶ اـت .دریگ یم رارـق یـسررب دروم شـهوژپ

لحارم رد هاوگ و )نشیسکلیر نامرد و یهاگآ نهذ نامرد( شیامزآ یاه هورگ رد درد تدش ریغتم رایعم فارحنا و نیگنایم :3 لودج یریگیپ و نومزآ سپ ،نومزآ شیپ

لحارم یهاگآ نهذ نامرد هورگ

نشیسکلیر نامرد هورگ هاوگ هورگ

نومزآشیپ نیگنایم

41/۸۰ 41/2۰

44/2۰

رایعم فارحنا ۷/۰2

1۰/3۵ 4/۶4

نومزآسپ نیگنایم

31/4۰ 23/۶۶

4۵/۰۶

رایعم فارحنا ۵/۷۶

۷/3۸ 4/۷۷

یریگیپ نیگنایم

31/۷3 24/4۶

44/2۰

رایعم فارحنا ۵/۵۹

۷/۰2 4/۶۰

(8)

هـــک تـــسا نآ زا یـــکاح 3 لودـــج رد هدـــش هـــئارا جـــیاتن رـــجنم هتـــسناوت نـــشیسکلیر ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد لاـــتبم ناراـــمیب درد تدـــش تارـــمن نـــیگنایم رد رـــییغت هـــب و نوـــمزآ سپ لـــحارم رد یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب نـــینچ مـــه و تارـــییغت نـــیا یراداـــنعم اـــما ،دوـــش یرـــیگیپ طـــسوت تـــسیاب یم ،هـــلخادم ود نـــیا رـــیثات نازـــیم تواـــفت تـــهج .درـــیگ رارـــق یـــسررب دروـــم یطابنتـــسا یاـــه نومزآ ناـــمرد هـــک تـــسا هدوـــب تروـــص نـــیا هـــب زـــین رـــیثات هـــب رـــجنم هتـــسناوت نـــشیسکلیر ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ هـــب لاـــتبم ناراـــمیب درد تدـــش تارـــمن نـــیگنایم شـــهاک یرـــیگیپ و نوـــمزآ سپ لـــحارم رد یـــنرگیم یاـــه درد رـــس اـــب ســـنایراو نوـــمزآ لـــیلحت جـــیاتن هـــئارا زا لـــبق .دوـــش یاـــه نومزآ یاـــه ضرف شیپ ،ررـــکم یرـــیگ هزادنا نـــیمه رـــب .تـــفرگ رارـــق شجنـــس دروـــم کـــیرتماراپ دوـــب نآ رـــگ ناـــیب کـــلیو وریپاـــش نوـــمزآ جـــیاتن ساـــسا اـــه هداد یا هـــنومن عـــیزوت ندوـــب لاـــمرن ضرـــف شیپ هـــک رد هاوـــگ و شـــیامزآ یاـــه هورگ رد درد تدـــش رـــیغتم رد

تـــسا رارـــقرب یرـــیگیپ و نوـــمزآ سپ ،نوـــمزآ شیپ لـــحارم زـــین ســـنایراو یـــنگمه ضرـــف شیپ نـــینچ مـــه .)^p˃۰/۰۵(

هـــک تـــفرگ رارـــق شجنـــس دروـــم نـــیول نوـــمزآ طـــسوت داد یـــم ناـــشن هـــتفای نـــیا هـــک دوـــبن راداـــنعم نآ جـــیاتن تـــسا هدـــش تـــیاعر اـــه سنایراو یـــنگمه ضرـــف شیپ دوـــب نآ رـــگ ناـــیب یـــلچوم نوـــمزآ جـــیاتن اـــما .)^p˃۰/۰۵(

درد تدـــش رـــیغتم رد اـــه هداد تـــیورک ضرـــفشیپ هـــک هدروآرـــب اـــب ساـــسا نـــیا رـــب .)^p˂۰/۰۵( تـــسا هدـــشن تـــیاعر طـــباور هـــک دوـــش یم صخـــشم تـــیورک ضرـــف شیپ ندـــشن رـــیداقم دراد ناکـــما یـــیلااب لاـــمتحا اـــب ،اـــهریغتم نـــیب سناـــش ساـــسا نـــیا رـــب و دـــهد رـــییغت ار هتـــسباو رـــیغتم نـــیا رـــب .دـــبای یم شـــیازفا لوا عوـــن یاـــطخ هـــب باکـــترا نـــیرگ نوـــمزآ( نـــیزگیاج لـــیلحت زا دـــعب لودـــج رد ساـــسا هـــجرد شـــهاک اـــب اـــت دوـــش یم هدافتـــسا )رـــسیاگ-سواه .دـــبای شـــهاک لوا عوـــن یاـــطخ هـــب باکـــترا سناـــش ،یدازآ

نامرد و یهاگآ نهذ نامرد رثا یهورگ نیب و نورد تاریثات یسررب تهج ررکم یریگ هزادنا اب سنایراو لیلحت جیاتن :4 لودج ینرگیم یاهدردرس هب لاتبم نارامیب رد درد تدش رب نشیسکلیر

تاروذجم عومجم هجرد

یدازآ نیگنایم

تاروذجم f رادقم

p رادقم رثا هزادنا

نومزآ ناوت

لحارم 241۸/1۹

1/1۸ 2۰33/۷۷

2۶3/4۸ ۰/۰۰۰1

۰/۸۶ 1

یدنب هورگ ۸۰۸/۰۵

2 4۰4/۰3

21/۰۹ ۰/۰۰۰1

۰/۵۰ 1

یدنب هورگ و لحارم لماعت 1۵۷۷/۶۷

2/3۷ ۶۶3/43

۸۵/۹۵ ۰/۰۰۰1

۰/۸۰ 1

اطخ 3۸۵/4۶

4۹/۹3 ۷/۷1

یــفرط زا .دور یــم رامــش هــب راداــنعم تواــفت کــی نوــمزآ شیپ یاه ریغتم هــک تــسا نآ رــگ نایب قوــف لودــج مود رطــس جــیاتن غراــف )نــشیسکلیر ناــمرد و یــهاگآ نهذ ناــمرد( یدــنب هورگ رــیغتم رــب )یرــیگیپ و نوــمزآ سپ ،نوــمزآ شیپ( لــحارم زا رــیثات یــنرگیم یاــه درد رــس هــب لاــتبم ناراــمیب رد درد تدــش و یــهاگآ نهذ ناــمرد هــک اــنعم نــیدب .دنا هتــشاد راداــنعم

رادانعم رــثا کــی هاوگ هورــگ اــب هــسیاقم رد نــشیسکلیر ناــمرد و لــحارم لــماعت هــب طوــبرم رطــس اــما تــیاهن رد .تــسا هدوــب یــکاح قوــف لودــج هــتفای نــیرت مهم ناوــنع هــب یدــنب هورــگ نــشیسکلیر ناــمرد و یــهاگآ نهذ ناــمرد هــک تــسا نآ زا

(9)

نوــمزآ لــحارم رــب یراداــنعم رــیثات زــین لــحارم لــماعت اــب رد درد تدــش رــیغتم )یرــیگیپ و نوــمزآ سپ ،نوــمزآ شیپ(

مــه .دنا هتــشاد یــنرگیم یاــه درد رــس هــب لاــتبم ناراــمیب رــیغتم تارــییغت زا دــصرد ۸۰ هــک داد ناــشن جــیاتن نــینچ یــنرگیم یاــه درد رــس هــب لاــتبم ناراــمیب رد درد تدــش

.دوــش یم نــییبت یدــنب هورــگ و لــحارم رــیغتم لــماعت طــسوت مــه اــب شــیامزآ یاــه هورگ رــثا هــسیاقم هــب هــمادا رد لاــح .دوــش یم هــتخادرپ یرــیگیپ و نوــمزآ سپ هــلحرم ود رد رــگید

نـــیب تواـــفت ،داد ناـــشن ۵ لودـــج جـــیاتن هـــک هـــنوگ ناـــمه رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد تدـــش تارـــمن نـــیگنایم اـــب یـــهاگآ نهذ ناـــمرد شـــیامزآ هورـــگ یـــنرگیم یاـــه درد نوـــمزآ سپ لـــحارم رد نـــشیسکلیر ناـــمرد شـــیامزآ هورـــگ هـــک تـــسانعم نـــیدب هـــتفای نـــیا و هدوـــب راداـــنعم یرـــیگیپ و ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد یـــشخب رـــثا نازـــیم نـــیب هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد تدـــش رـــیغتم رـــب نـــشیسکلیر یرـــیگیپ و نوـــمزآ سپ لـــحارم رد یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــک تـــسا یـــلاح رد نـــیا .دراد دوـــجو راداـــنعم تواـــفت یـــهاگآ نهذ ناـــمرد شـــیامزآ یاـــه هورگ نـــیب تواـــفت لـــحارم نـــیا رد هاوـــگ هورـــگ اـــب نـــشیسکلیر ناـــمرد و ناوـــت یم یدـــنب عمج کـــی رد .تـــسا هدوـــب راداـــنعم زـــین ناـــمرد و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد :درـــک ناـــیب هـــنوگ نیا

رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد تدـــش رـــب نـــشیسکلیر رـــیثات یرـــیگیپ و نوـــمزآ سپ لـــحارم رد یـــنرگیم یاـــه درد نـــیا یـــشخب رـــثا نازـــیم نـــیب هـــک یلاح رد ،دراد راداـــنعم هتـــشاد دوـــجو راداـــنعم تواـــفت لـــحارم نـــیا رد شور ود یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــب تبـــسن نـــشیسکلیر ناـــمرد و ناراـــمیب رد ار درد تدـــش یرـــت شـــیب نازـــیم هـــب هتـــسناوت .دـــهد شـــهاک یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم یریگ هجیتن و ثحب ناـــمرد یـــشخب رـــثا هـــسیاقم فدـــه اـــب رـــضاح شـــهوژپ ناراـــمیب رد درد تدـــش رـــب نـــشیسکلیر و یـــهاگآ نهذ

)نشیسکلیر نامرد و یهاگآ نهذ نامرد( شیامزآ یاه هورگ رثا هسیاقم تهج ود هب ود یاه توافت یسررب :5 لودج یریگیپ و نومزآ سپ هلحرم رد

نومزآ لحارم اه هورگ

توافت اه نیگنایم فارحنا یاطخ

رایعم یرادانعم رادقم

نومزآ سپ یهاگآ نهذ نامرد شیامزآ هورگ

نشیسکلیر نامرد شیامزآ هورگ ۷/3۰

۰/۹۶ ۰/۰۰۰1

هاوگ هورگ -11/۹۶

۰/۹۷ ۰/۰۰۰1

نامرد شیامزآ هورگ نشیسکلیر یهاگآ نهذ نامرد شیامزآ هورگ

-۷/3۰ ۰/۹۶

۰/۰۰۰1

هاوگ هورگ -1۹/2۶

۰/۹۸ ۰/۰۰۰1

یریگیپ نامرد شیامزآ هورگ

یهاگآ نهذ نشیسکلیر نامرد شیامزآ هورگ

۶/۸۶ 1/۰1

۰/۰۰۰1

هاوگ هورگ -1۰/۸۶

1/۰1 ۰/۰۰۰1

نامرد شیامزآ هورگ نشیسکلیر یهاگآ نهذ نامرد شیامزآ هورگ

-۶/۸۶ 1/۰1

۰/۰۰۰1

هاوگ هورگ -1۷/۷2

1/۰2 ۰/۰۰۰1

(10)

جـــیاتن .تـــفرگ ماـــجنا یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم رـــب نـــشیسکلیر و یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــک داد ناـــشن یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد تدـــش یـــبیقعت نوـــمزآ جـــیاتن نـــیا رـــب هولاـــع .دراد راداـــنعم رـــیثأت تواـــفت ناـــمرد ود نـــیب درد رـــیغتم رد هـــک داد ناـــشن هـــب تبـــسن نـــشیسکلیر ناـــمرد و هتـــشاد دوـــجو راداـــنعم درد هتـــسناوت یرـــت شیب نازـــیم هـــب یـــهاگآ نهذ ناـــمرد .دـــهد شـــهاک ار یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب یـــشخب رـــثا رـــب یـــنبم داد ناـــشن شـــهوژپ لوا هـــتفای ناراـــمیب رد درد تدـــش شـــهاک رـــب یـــهاگآ نهذ ناـــمرد جـــیاتن اـــب وـــس مـــه یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم هـــب یددـــعتم تاـــعلاطم هـــک ناـــنچ .دوـــب نیـــشیپ شـــهوژپ یاـــه هفلوم و درد شـــهاک رـــب یـــهاگآ نهذ رـــیثأت یـــسررب قاـــفتا هـــب هـــک دـــنا هتخادرپ ناراـــمیب رد نآ اـــب طـــبترم و رـــیخ هـــک ناـــنچ .دـــنا هدرک دـــییأت ار نآ یـــشخب رـــثا تدـــش رـــب ار یـــهاگآ نهذ ناـــمرد یـــشخب رـــثا ^)1۰(یئـــشنم رـــثا ⁾¹²⁽ناراکـــمه و یرـــخف ،مـــسیتامر هـــب لاـــتبم دارـــفا درد دـــنق شـــهاک و یماکداـــش رـــب ار یـــهاگآ نهذ یـــشخب رـــثا ⁾¹³⁽یدوخـــسف و یعیفـــش ،یـــتباید ناراـــمیب رد نوـــخ یـــهاگآ نهذ رـــب یـــنتبم یـــگدینت شـــهاک هـــمانرب یـــشخب درد یاراد ناراـــمیب رد درد تدـــش و یزـــیمآ هعجاف رـــب ار رـــثا ^)1۸(ناراکـــمه و تروـــپماگ ،یتلکـــسا -یـــنلاضع نـــمزم دوـــبهب رـــب ار یـــهاگآ نهذ رـــب یـــنتبم یتخانـــش ناـــمرد و نـــمزم ینامـــسج یاـــه یرامیب یاراد دارـــفا شرـــگن و درد تدـــش رـــب ار یـــهاگآ نهذ رـــثا ⁾¹⁴⁽ناراکـــمه و ناـــم دروـــم ار نـــمزم درد هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد یزـــیمآ هعجاف دـــنا هداد ناـــشن نارگـــشهوژپ نـــیا .دـــنا هداد رارـــق یـــسررب یاـــه هفلوم زا دـــناوت یم یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــک یاـــه درد یاراد ناراـــمیب ینامـــسج و یـــناجیه ،یتخانـــش ناور .دـــهد رارـــق رـــیثات تـــحت ار نـــمزم درد تدـــش رـــب یـــهاگآ نهذ ناـــمرد یـــشخب رـــثا نـــییبت رد ناوـــت یم یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد ،^)1۸(ناراکـــمه و تروـــپماگ رـــظن قـــباطم هـــک درـــک ناـــیب یاـــه هفلوم ناـــمرد راـــنک رد یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــب تبـــسن ناراـــمیب شرـــگن دـــناوت یم کـــیژولویزیف

یدـــمآراکدوخ قـــیرط نـــیا زا و هدـــشخب دوـــبهب ار ناـــمرد رـــب رـــیثات اـــب یـــهاگآ نهذ ناـــمرد .دـــهد شـــیازفا ار اـــه نآ یاـــه دنیارف ،یـــناجیه و یتخانـــش ،یـــسح یاـــه شزادرپ رارـــق رـــیثات تـــحت تـــبثم تـــهج رد ار درـــف یتخانـــش ناور یتخانـــش ناور یاـــه هفلوم دـــناوت یم رذـــگهر نـــیا زا و هداد دـــیامن رـــییغت شوـــخ تـــسد ار ناراـــمیب کـــیژولویزیف و درد تدـــش رد یراداـــنعم تارـــییغت ساـــسا نـــیا رـــب هـــک مـــشچ هـــب یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد هـــب دـــناوت یم یـــهاگآ نهذ نـــیا رـــب هولاـــع .دروـــخ یم تاـــناجیه و راکـــفا هـــک دوـــش رـــجنم یراـــتفر یاـــه وگلا یـــنییبت رد .⁾¹⁴⁽دـــنراد دوـــخ رد ار یرـــت مک زاـــس هتفشآ دـــناوت یم یـــهاگآ نهذ ناـــمرد تـــفگ ناوـــت یم رـــگید تـــیوقت و یتخانـــش ندـــمآرانک یاـــه دنیارف تـــیوقت اـــب و هلئـــسم لـــح شزوـــمآ ،ناـــجیه مـــیظنت یاـــه شناوت تلاـــمح عورـــش ناـــمز رد ،نـــتفرگ هدـــید اـــن نوـــنف شزوـــمآ و دـــنک تـــظفاحم یـــقل ُخ یدرـــکلمع دـــب لـــباقم رد درد یـــتارییغت یـــهاگآ نهذ مـــظنم یاـــه نیرمت ماـــجنا اـــب داـــجیا یتخانـــش ناور یاـــه درکراک زا یـــخرب رد تـــبثم یـــنادرگدوخ یاـــه شناوت بـــسک هـــب رـــجنم هـــک دـــیامن از یـــگدینت یاـــهدادیور اـــب دروـــخرب رد یرـــیذپ فاطعنا و ذـــخا و ددرـــگ یمـــسج و یـــکیزیف یاـــه شناوت بـــسک و ساـــسا رـــب اه شکاـــشک رـــییغت یارـــب مزلا یاـــه شناوت هـــب لاـــتبم ناراـــمیب درد کاردا شـــهاک ثـــعاب ،یـــهاگآ نهذ دـــنیارف نـــیا رـــب هولاـــع .دوـــش یم یـــنرگیم یاـــه درد رـــس داـــی و درد اـــب ندـــیگنج ناـــیاپ عـــقاو رد هـــک درد شرـــیذپ جـــیاتن هـــب رـــجنم دـــناوت یم ،تـــسا نآ اـــب یـــگدنز نـــتفرگ یارـــب یـــگدامآ و درد شرـــیذپ نـــیاربانب .^)1۹(دوـــش تـــبثم هـــب رـــجنم هـــک دـــهد یم شـــیازفا ار تـــبثم فـــطاوع ،رـــییغت زـــیر نورد متـــسیس رـــب رـــیثات قـــیرط زا درد تدـــش شـــهاک زا یـــشان یـــناوتان شـــهاک و داز نورد ینویفا هبـــش دـــیلوت و یاـــه درکیور درـــبراک یارـــب دارـــفا ندرـــک هداـــمآ اـــی درد هـــجوت اـــب نـــیاربانب .دوـــش یم درد اـــب دروـــخرب رد رـــثوم یتخانـــش ناور یاـــه ریغتم و یـــهاگآ نهذ نـــیب طاـــبترا هـــب

(11)

رـــب یـــنتبم تلاـــخادم هـــک دور یـــم راـــظتنا ،درد رد رـــثوم رد یـــهاگآ نهذ نازـــیم شـــیازفا قـــیرط زا یـــهاگآ نهذ ناوـــت یم هـــجیتن رد .دـــشاب راذـــگرثا زـــین اـــه ریغتم ریاـــس درـــف هـــک یدرد نازـــیم شـــیازفا اـــب نـــهذ روـــضح تـــفگ هـــب درـــف هدـــش کاردا تدـــش رد دـــنک لـــمحت دـــناوت یم کاردا شـــهاک ثـــعاب و هتـــشاذگ رـــثا میقتـــسم رـــیغ روـــط مـــه نـــمزم یاـــه درد هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد تدـــش .دوـــش یم یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب نوـــچ ناـــمرد یـــشخب رـــثا رـــب یـــنبم شـــهوژپ مود هـــتفای رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد شـــهاک رـــب نـــشیسکلیر و نوـــکلم -زراوـــلآ شـــهوژپ جـــیاتن اـــب یـــنرگیم یاـــه درد و یـــپارتویزیف یاـــه کینکت رـــیثأت رـــب یـــنبم ^)2۷(ناراکـــمه اـــب نایوجـــشناد رد درد یاـــه رتماراپ رـــب یـــنلاضع یزاـــس مارآ یـــنبم رد ^)3۰(یـــجار و رـــماک هـــتفای اـــب و ،یـــشنت درد رـــس رد هدنورـــشیپ یا هـــلضع یزاـــس مارآ تاـــنیرمت رـــیثأت رـــب یاـــه درد رـــس رـــب یتـــسوپ یـــکیرتکلا بـــصع کـــیرحت رـــبارب

)2۸(ناراکـــمه و ازـــبوک نـــینچ مـــه .دوـــب وـــس مـــه یـــشنت درد کاردا شـــهاک رـــب یـــنامرد ژاـــسام رـــیثات یـــسررب اـــب شرازـــگ یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم نز ناراـــمیب رد درد کاردا شـــهاک هـــب رـــجنم یـــنامرد ژاـــسام هـــک دـــنا هدرک .دوـــش یم یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب رد درد تدـــش رـــب نـــشیسکلیر ناـــمرد رـــیثات نـــییبت رد هراـــشا دـــیاب یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب داوـــم دـــیلوت هـــب رـــجنم نـــشیسکلیر ناـــمرد هـــک درـــک هـــب رـــجنم داوـــم نـــیا هـــک دوـــش یم یـــعیبط ییایمیـــش مـــه .^)3۰(دنوـــش یم مومـــس عـــفد و یلولـــس تاـــعیاض مـــیمرت ســـفن هـــب داـــمتعا شـــیازفا و یـــناور یاوـــق تـــیوقت اـــب نـــینچ یـــنورد یاه دادعتـــسا یرادـــیب و یـــهدزاب شـــیازفا ثـــعاب نـــیاربانب .دوـــش یم تـــیقلاخ و لـــقعت تردـــق شـــیازفا و تـــیوقت یرـــیگراک هـــب اـــب دـــناوت یم نـــشیسکلیر ناـــمرد یاز بیـــسآ مـــئلاع شـــهاک هـــب رـــجنم ،دارـــفا یتخانـــش ناور رد ار درد تدـــش نوـــچ مـــه یـــکیژولویزیف و یتخانـــش ناور ناـــنچ .دـــهد شـــهاک یـــنرگیم یاـــه درد رـــس یاراد ناراـــمیب یزاـــس مارآ و نـــشیسکلیر ناـــمرد ^)2۸(ناراکـــمه و ازـــبوک هـــک رـــس و بارـــطضا رـــبارب رد یـــتظافح لـــماع ار یـــنلاضع

.دـــنناد یم نـــمزم یاـــه درد یـــیاه نامرد هـــک تـــفگ ناوـــت یم رـــگید یـــنییبت رد اـــت دـــنک یم کـــمک نـــشیسکلیر ناـــمرد نوـــچ مـــه یـــناور یاـــه شنکاو و یا هـــلباقم یاه هویـــش ناراـــمیب یتخانـــش ناور یاه بیـــسآ رـــبارب رد ار یا هـــتفای شزاـــس نـــیا رـــب .^)2۹(دـــنهد ناـــشن دوـــخ زا نـــمزم یـــکیژولویزیف و ،یتخانـــش یاـــه نتداپ قـــیرط زا ناـــمرد نـــیا ساـــسا و هداد شـــیازفا ار ناراـــمیب تـــمواقم یـــناجیه و یراـــتفر تردـــق هـــک دـــهد یم رارـــق یـــتاکرحم رـــبارب رد ار اـــه نآ یاز راـــشف لـــماوع زا یـــشان یاـــه یگدینت لـــمحت یـــفاک ار یـــشنت یاـــه درد رـــس زورـــب نوـــچ مـــه یـــکیژولویزیف ناراـــمیب اـــت دوـــش یم ثـــعاب دـــنیارف نـــیا .دنـــشاب هتـــشاد یروآ باـــت شـــیازفا اـــب یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم هـــب تبـــسن یرـــت مـــک درد کاردا ،دوـــخ یتخانـــش ناور .دنـــشاب هتـــشاد هتـــشذگ ناـــمرد هـــک دوـــب نآ رگ ناـــشن شـــهوژپ نـــیا رـــخآ هـــتفای نازـــیم هـــب یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــب تبـــسن نـــشیسکلیر رد درد تدـــش شـــهاک هـــب رـــجنم هتـــساوت یرـــت شیب .دوـــش یـــنرگیم یاـــه درد رـــس هـــب لاـــتبم ناراـــمیب و درد یا هـــیاپ یـــنابم هـــب تـــسیاب یم هـــتفای نـــیا نـــییبت رد رـــیغتم کـــی درد هـــک ناـــنچ .درـــک هراـــشا نـــشیسکلیر ناـــمرد نـــشیسکلیر ناـــمرد نـــینچ مـــه ؛تـــسا یـــکیژولویزیف ًاـــفرص راـــمیب یـــکیژولویزیف و ینامـــسج دـــعب هـــیاپ رـــب یـــنامرد زـــین هتـــسجرب رـــت شیب یـــنامز ،دـــنیارف نـــیا .تـــسا راوتـــسا .دوـــش هـــجوت یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــب هـــک دوـــش یم هـــبقارم و زـــکرمت اـــب هارـــمه یتخانـــش یا هـــیاپ ناـــمرد نـــیا ناـــمرد یـــکینکت و یرـــظن یـــنابم ساـــسا نـــیا رـــب .دراد یـــکیدزن یـــهاگآ نهذ ناـــمرد هـــب تبـــسن نـــشیسکلیر نوـــچ مـــه یـــکیژولویزیف یاـــه ریغتم اـــب یرـــت شیب یـــیآراک هتـــسناوت ناـــمرد نـــیا ساـــسا نـــیا رـــب .دراد درد .دـــشاب هتـــشاد درد تدـــش شـــهاک تـــهج رد یرتـــشیب هـــب لاـــتبم ناراـــمیب ،نـــشیسکلیر ناـــمرد نـــیا رـــب هولاـــع یـــمیظنتدوخ لاکـــشا یـــخرب اـــب ار یـــنرگیم یاـــه درد رـــس