:لوئسم هدنسيون*
یفيرش دیما
E-mail: [email protected]
The Impact of Financial Development and Economic Freedom on the Economic Growth of the Agricultural Sector (Case Study: Selected Middle
Eastern Countries with Emphasis on Iran)
, Mahmoud Ahmadpour , Saman Ziaee2
Mohammad Javad Mehdizadeh Rayeni1
*4
Omid Sharifi
3, Borazjani
1, Ph.D. Student of Agricultural Economic, Department of Agricultural Economic, Collage of Agricultural Economic, University of Zabol-Zabol-Iran
2, Associate Professor, Department of Agricultural Economic, Collage of Agricultural Economic, University of Zabol-Zabol-Iran
3, Assistant Professor, Department of Agricultural Economic, Collage of Agricultural Economic, University of Zabol-Zabol-Iran
4, Assistant Professor, Department of Agricultural Extension and Education, Collage of Agricultural, University of Jiroft-Jiroft-Iran
(Received: Sep. 29, 2020- Accepted: Apr. 13, 2021) ABSTRACT
One of the factors that play a key role in achieving the goal of rapid and sustained economic growth is the expansion of the financial sector. Therefore, the development and expansion of financial markets in the agricultural sector of these countries is of particular importance. Also, one of the macroeconomic goals of countries is to create the conditions necessary to promote sustainable and sustainable economic growth. The purpose of the present study is to investigate the impact of financial expansion and economic freedom on the growth of selected agricultural products in the Middle East countries with emphasis on Iran during the period 2016-2017. The method used in this study is fixed effects method based on the results of Hausman country test.
The results showed that financial expansion, economic freedom, physical capital and labor force in agricultural sector had positive and significant effects on growth with coefficients of 0.39, 0.42, 0.31 and 0.12, respectively. The agricultural products are in the Middle East and Iran. Therefore, it is suggested that countries in the Middle East, and in particular Iran, can grow further in the agricultural sector by opening the door to trade by removing tariff barriers and trade restrictions.
Keyword: Financial expansion, Economic freedom, Middle East, Panel Data, Iran
Extended Abstract Objectives
Achieving sustainable agricultural growth as one of the key sectors of the economy is one of the key issues for developing countries to achieve economic growth. Such growth depends on the willingness of governments to reduce poverty, the need to regulate adequate food supply, and to pay attention to the key role that agriculture can play in the overall economic development of countries. Given the special importance of financial development in helping to accelerate investment, and ultimately, in contributing to economic growth and development, on the other hand, the significant importance of the agricultural sector to the development and economic growth of countries, especially in developing countries, hence development. And the expansion of financial markets in the agricultural sector of these countries is of particular importance. Economic freedom, on the other hand, means closer market economy and reduced government intervention in production, distribution, and consumption activities, rooted in the beginnings of modern economics. In general, it can be said that globalization leads to rapid business growth in the world and reduces the cost of information and communication. On the one hand, the potential commercial interests of the agricultural sector will increase, and on the other hand the ability to
access global markets, especially in those where there is comparative advantage, as well as directly increasing the scope of the agricultural sector to compete globally along with will have.
The purpose of this study was to investigate the impact of financial expansion and economic freedom on the growth of selected agricultural products in the Middle East countries with emphasis on Iran using synthetic data over the period 2006-2017.
Methods
This study estimates the impact of financial development and economic freedom on agricultural output growth using panel data and statistics for 17 countries for the period 2006- 2018.
Results
The results show that financial expansion, economic freedom, physical capital and agricultural labor force have a positive and significant effect on the growth of agricultural production in the Middle East and Iran.
Discussion
It is suggested that countries, and especially Iran, increase their lending to the agricultural sector by facilitating financing and lowering the costs of exchange and production. Provides the agricultural sector. It is suggested that by reducing trade constraints such as tariffs on the one hand and expanding exports on the other hand, steps are taken to increase the economic growth of the agricultural sector. Therefore, with the economic liberalization of existing capabilities and capabilities, optimal use is made of resources and factors of production with maximum efficiency in production. Middle East countries can grow further in the agricultural sector by opening up trade gates and increasing exports and imports by removing tariff barriers and trade restrictions.
ریثأت یلام هعسوت دشر رب یداصتقا یدازآ و
شخب یداصتقا یزرواشک
ت اب هنایمرواخ بختنم یاهروشک :هعلاطم دروم(
أ )ناریا رب دیک
یدهم داوج دمحم ینیار هداز
،1
ییایض ناماس یناجزارب روپدمحا دومحم ،2
،3
دیما یفیرش
*4
1 ، ناریا ،لباز ،لباز هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،یزرواشک داصتقا یرتکد یوجشناد
2 رایشناد ، ناریا ،لباز ،لباز هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،یزرواشک داصتقا هورگ
3 ، ،لباز هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،یزرواشک داصتقا هورگ رایداتسا ناریا ،لباز
4 رایداتسا ، هورگ شزومآ و جیورت هاگشناد ،یزرواشک هدکشناد ،یزرواشک
تفریج ، تفریج ناریا ،
:تفایرد خیرات(
1 / 7 / 99 - :بیوصت خیرات 24
/ 1 / 1400 )
هدیکچ
تسد رد هک یلماوع زا یکی یساسا شقن یداصتقا رمتسم و باتشرپ دشر فده هب یبای
یم افیا روشک یلام شخب شرتسگ ،دنک .تسا اه
،اذل هعسوت و شرتسگ یاهرازاب یلام
رد شخب
یزرواشک نیا
زا اهروشک یتیمها
هژیو رادروخرب نینچمه .تسا
، یکی زا فادها نلاک یداصتقا
،اهروشک داجیا
طیارش مزلا تهج دشر یداصتقا رمتسم
و تابثاب تسا هلمج زا.
لماوع رثؤم رب
دشر یداصتقا یدازآ
یداصتقا .تسا
اذل
، اطم فده یسررب رضاح هعل
ريثأت هعسوت و یلام
دشر رب يداصتقا يدازآ شخب يداصتقا
هنايمرواخ بختنم ياهروشک يزرواشک اب
هداد زا هدافتسا اب ناریا رب دیکأت یاه
یقیفلت هرود یط 1396
- 1385 هدافتسا دروم شور .تسا
جیاتن .تسا تباث تارثا شور نمساه نومزآ جیاتن هب هجوت اب هعلاطم نیا رد هب
هدمآ تسد
شخب رد لغاش راک یورین و یکیزیف هیامرس ،یداصتقا یدازآ ،یلام شرتسگ هک داد ناشن هب یزرواشک بیارض اب و بیترت
39 / 0 ، 42 / 0 ، 31 / 0 و 12 / 0 ریثأت ینعم و تبثم دشر رب یراد
نیاربانب .دراد ناریا و هنایمرواخ یاهروشک یزرواشک شخب تادیلوت
، یم داهنشیپ ددرگ
یاهروشک هب و هنایمرواخ
عناوم ندرب نیب زا قیرط زا تراجت یاهرد ندرک زاب اب ناریا هژیو
هفرعت تیدودحم و یا یم یراجت یاه
.دنشاب هتشاد یزرواشک شخب رد یرتشیب دشر دنناوت
هژاو یاه :یدیلک تقا یدازآ ،یلام شرتسگ
هداد ،هنایمرواخ ،یداص .ناریا ،یقیفلت یاه
همدقم
تسد یباي هب ر دش رادياپ يزرواشک هب
ناونع یکي زا
شخب ياه مهم
،داصتقا زا هلمج یساسا لياسم ياهروشک
رد لاح هعسوت يارب تسد یباي هب دشر يداصتقا یم .دشاب
داجيا نینچ يدشر ليامت هب تلود اه رد هنیمز
،یيادزرقف
ترورض ناماس یهد هضرع ياذغ یفاک و هجوت هب شقن
هک يدیلک شخب
يزرواشک یم
وت دنا رد هعسوت ریگارف
يداصتقا اهروشک
افيا
،ديامن یگتسب .دراد هضرع دوبمک
،اذغ نادقف يروانف ياه
،نيون شهاک هنارس یضارا
،يزرواشک مهارف
ندوبن رتسب بسانم هيامرس يارب يراذگ
رد ياهروشک رد
لاح هعسوت و هديدپ یناهج
،ندش
طيارش یصاخ ار يارب يزرواشک شخب نيا
اهروشک ب -ه
وجو د هدروآ تسا هک رگنایب شقن رایسب یتایح يزرواشک
رد لاح و هدوب هدنيآ و
رب هجوت رتشیب هب هلوقم هعسوت و
هيامرس يراذگ رد نيا شخب دیکأت دراد (
Shah abadi &
Mahmudie, 2006
) اب هجوت هب نيا هک هيامرس یکي زا
مهم نيرت هداهن ياه دیلوت ب ه رامش یم ديآ
؛ اذل
، نيا هداهن
یشقن ازسب رد شيازفا حطس دیلوت تیلاعف ياه يداصتقا و
رد هجیتن شيازفا هرهب يرو رگيد لماوع .دراد دیلوت زا
نيا
،ور لماع هيامرس و هيامرس زا يراذگ لماوع
مهم يارب
دشر شخب
،يزرواشک تهج رد
دشر و هعسوت شخب
يزرواشک یم
.دشاب ياهرازاب یلام
یکي زا مهم نيرت
هطساو اه نایم سپ ا زادن و هيامرس يراذگ يارب نیمأت
هيامرس دروم زاین شخب ياه نوگانوگ يداصتقا زا
هلمج
يزرواشک شخب ب
ه رامش یم دنور (
Shahbazi &
Saeidpour, 2013
.)
شخب یلام لمکم شخب یقیقح داصتقا تسا و
درکلمع هنیهب ماظن يداصتقا رد هعماج طونم دوجو هب ود
شخب یقیقح و یلام
،اراک لمکم
، دنمتردق و تحت تراظن
.تسا دوبن رازاب یلام دمآراک یناوتان و نآ رد نیمأت عبانم
یلام دروم زاین هيامرس
،يراذگ دنور هعسوت و دشر داصتقا
ار دنک .درک دهاوخ زا
نيا
،ور صخشم تسا هک یکي زا
ناکرا یساسا يارب ندیسر هب دشر و هعسوت رادياپ و
،بولطم شرتسگ ياهرازاب یلام تسا اب . هجوت هب تیمها
هژيو هعسوت یلام رد کمک هب عيرست هيامرس يراذگ و رد
،تياهن کمک هب و دشر هعسوت يداصتقا و زا يوس
،رگيد
تیمها لباق هجوت شخب يزرواشک رد
ياتسار هعسوت و
يداصتقا دشر
،اهروشک هژيوب
رد ياهروشک رد
لاح
،هعسوت هعسوت و شرتسگ ياهرازاب
یلام رد شخب
زرواشک ي نيا اهروشک زا یتیمها هژيو رادروخرب
،تسا اما
زا يوس
،رگيد هعسوت ياهرازاب یلام شخب رد يزرواشک
رد هسياقم اب رگيد شخب اه هب لیلد یگژيو اه و هبنج ياه
یتاعلاطا صاخ
هک نيا رد شخب مکاح
،تسا توافتم
یم دشاب و نيا یگژيو اه هضرع و ياضاقت تامدخ یلام ار
رد شخب نيا دحم
دو هتخاس و یتح صياقن ياهرازاب یلام
ار نماد دنزیم (
Abdolahi, 2005
.)
یفرط زا
، داصتقا یکيدزن يانعم هب يداصتقا يدازآ
تیلاعف رد تلود هلخادم شهاک و رازاب عيزوت ،دیلوت ياه
زاب نردم داصتقا ملع زاغآ هب نآ هشير هک تسا فرصم و یم هيرظن .ددرگ لاس رد جيار يداصتقا ياه
ه ،ریخا يا
هاگنب و دارفا هنادازآ لماعت ناونع هب ار يداصتقا ياه
هار نيرتهب نیمأت
یم رب يداصتقا یياراک نيا رد .دنرامش
نآ دوجو اب ،طيارش بحاص زا یخرب هک
يدازآ ،نارظن
یم هیبشت یبابح هب ار يداصتقا بلغا هزورما ،دننک
هدیسر عوضوم نيا رد یناهج قفاوت کي هب نانادداصتقا -
رد نینچمه و( روشک کي رد يداصتقا یبایماک هک دنا لوپ هب یسرتسد ،دازآ تراجت هب طونم )ناهج حطس نیب نايرج ،يوق نییعت ،راک يورین و هيامرس ،لااک یللملا
تمیق تسا تیکلام قوقح زا تيامح و دازآ رازاب رد اه
یم هک تحت یعیسو بوچراچ رد ار دراوم نيا همه ناوت
ا يدازآ ناونع هجوت دياب اما .تفرگ رظن رد يداصتق
یبرجت تاعلاطم و کيروئت ینابم هک روطنامه هک تشاد یم ناشن هنیمز نيا رد طابترا رد يداصتقا يدازآ ،دنهد
صخاش اب میقتسم زا يدايز يداصتقاریغ و يداصتقا ياه
يداصتقا دشر ،یناسنا هعسوت ،يداصتقا هعسوت لیبق شخب عيزوت و رقف ،يداصتقا ياه يدازآ ،دمآرد
ياه
هب و هتشاد رارق یندم و یسایس نآ رب يدج روط
رثا اه
یم تسا نآ تشاد رظن رد دياب هچنآ نایم نيا رد .دراذگ
مهم زا هراومه يداصتقا دشر هک صخاش نيرت
ياه
هدوب فلتخم ياهروشک رد يداصتقا تفرشیپ و هعسوت یلصا زا یکي ،تلع نیمه هب و تسا مهم و نيرت
نيرت
ها تسایس رظن دروم یتسایس فاد گ
ز نانادداصتقا و نارا
( تسا
Amiri et al. 2019
.) يدازآ چیتيره داینب
یم يرایعم ار يداصتقا دندازآ دارفا نآ قبط رب هک دناد
هب .دنزادرپب تامدخ و اهلااک فرصم و عيزوت ،دیلوت هب زا چیتيره داینب يداصتقا يدازآ صخاش ناحارط هدیقع دازآ هک یياجنآ هب يداصتقا ي
اي راشف ،مازلا دوبن ناونع
اب طبترم داصتقا و تسا لمع باختنا رد تيدودحم ور نيا زا تسا تامدخ و اهلااک فرصم و عيزوت ،دیلوت یم هب ار يداصتقا يدازآ ناوت اي لیمحت دوبن ناونع
تامدخ و اهلااک فرصم و عيزوت ،دیلوت رب تيدودحم ( درک ریبعت
2018 Murphy & Yeom,
.)
يزاساهر اب يزاسدازآ هک تسا نيا هجوت لباق هتکن يداصتقا يدازآ زا نخس اج ره و تسا توافتم يداصتقا اب یتسياب هکلب ،تسین داصتقا يزاساهر روظنم ،تسا فيرعت دنيآرف هدش
تکرح داصتقا يزاسدازآ تمس هب يا
نياربانب .درک
، عمج اب رد هدش هئارا میهافم يدنب
قا يزاسدازآ صوصخ هب ،يداصت
یم رظن هرهوج دسر
تسایس یلصا هب تکرح يداصتقا يزاسدازآ ياه
يوس
.تسا زکرمتم و یتلود داصتقا زا یياهر و رازاب داصتقا يزاسدازآ هب هزورما يداصتقا
ر زا یکي ناونع ها
لح ياه
هیصوت .تسا ناهج دشر هب ور کلامم يداصتقا نارحب زا هدافتسا و دربراک هب زین یناهج کناب رد رازاب مسیناکم
تاحلاصا بجوم موس ناهج ياهروشک زا يرایسب تسا هدش نانآ يداصتقا (
Shafee & Zaraat pisheh,
.)2012
شرگن ساسا رب
Helamyint
( 2014 ) هک اجنآ زا ،
هب ور ياهروشک يزرواشک شخب رد راک يورین و نیمز هب ،هعسوت هتفرگن رارق هدافتسا دروم لماک و هنیهب روط
،تسا اهروشک زا هتسد نيا ،يراجت طباور شرتسگ اب
تیفرظ تسناوت دنهاوخ دیلوت يارب يرتشیب ياه
فرصم شهاک نودب و ،داجيا يزرواشک ياهدنيآرف نآ دازام ،یلخاد ناکما بیترت نيدب .دننک رداص ار اه
هدروآرف رگيد و یتعنص ياهلااک دورو رد زاین دروم ياه
هرهب ب يرو ه یم دوجو نيا .ديآ تراجت تقیقح رد شرگن
هب ار یم ریسفت ايوپ یيورین هباثم شرتسگ هار زا هک دنک
یم روشک هب ار هزاجا نيا راک میسقت و رازاب زا هک دهد
نیشام تیفرظ و تلاآ فتسا هتفرگ لکش ياه
يرتشیب هدا
دربب (
Pingali & Sringer, 2004
.)
Anisha Madan
( 2005 ) راهچ نآ يارب ار لیلد ا يدازآ هک
لااب يداصتق
یم رتشیب دشر هب رجنم یم رکذ ،دوش
هکنيا تسخن :دنک
نینچمه و تیکلام قوقح يارب تینما دوجو
، نیياپ
تایلام ندوب یم ببس اه
مادقا یياهراک هب دارفا دوش
نيا زا ،دشاب رتاراک هک دنيامن دوخ ،یياراک شيازفا ،ور
رتشیب يدازآ هکنيا مود .دش دهاوخ رتشیب دشر هب رجنم یصصخت شيازفا و نونف هعسوت بجوم تلادابم رد یم يداصتقا هدزاب و ندش نيا زا ،ددرگ
و نونف هعسوت ،ور
موس ودش دهاوخ دشر شيازفا هب رجنم يداصتقا هدزاب شيازفا هب رجنم اهرازاب رد تباقر و دورو يدازآ هکنيا یم رتشیب دوس و یياراک هب عبانم و ددرگ
تیلاعف يوس -
رتشیب هک یياه یم تياده ،دنراد ار درکلمع ني
ددرگ .
مراهچ
، تلایکشت دراد دوجو يداصتقا يدازآ هک یماگنه
فشک هب ،داصتقا زین و يراجت تيريدم رد ديدج ياه
هویش و يژولونکت دوبهب و يداصتقا دیلوت رتهب ياه
یم قيوشت ددرگ
. اذل
، تصرف الابق هک یياه مشچ دروم
-
یم عقاو یشوپ یلصا عبانم هب دندش
يداصتقا دشر يارب
یم ليدبت اذل .دنوش
، یم راظتنا ،يرظن ظاحل زا يدازآ دور
ددرگ رتشیب يداصتقا دشر هب رجنم رتشیب يداصتقا .
-هب
رگيد ترابع
، یم راظتنا يداصتقا يدازآ دور
ریثأت یتبثم
دشاب هتشاد يداصتقا دشر رب (
Babaki & Salimifar,
.)2014
آ صخاش هب طوبرم رامآ هسياقم ناريا يداصتقا يداز
لاس زا 1380 یم ناشن هنایمرواخ ياهروشک رياس اب دهد
هب تبسن ناريا داصتقا رد يداصتقا يدازآ صخاش هک نيا تیعضو .تسا نیياپ رایسب هقطنم ياهروشک رياس
لاس رد صخاش بلاقنا دعب هب تبسن بلاقنا زا لبق ياه
لاس رد .تسا هدوب رتهب تلع هب بلاقنا زا سپ ياه
داجيا
کناب ندرک یلم دننام یتارییغت هرداصم یخرب و اه
و اه
،تلود مجح ندش هدرتسگ و گنج عوقو نینچمه زا ابيرقت یلو ،هدش رتدب ناريا يارب صخاش نيا تیعضو لاس 1372 يارجا و یگدنزاس هرود زاغآ اب دعب هب
تسایس يدوعص دنور روشک يداصتقا يدازآ ،ليدعت ياه
.تسا هتفرگ دوخ هب ریظن لماوع زا یخرب زایتما شهاک
نینچمه و نایجراخ اب هلدابم يدازآ
، طوبرم نیناوق
ااصوصخ تیکلام قوقح لاس رد
بلاقنا زا سپ ياه ریثأت
هتشاد روشک يداصتقا يدازآ هجرد شهاک رب یيازس هب لاس رد .تسا و تاررقم و نیناوق حلاصا ریخا ياه
نینچمه
، ( تلادابم رب دوجوم عناوم شهاک شهاک
هنيزه هریغ و )هفرعت ياه ریثأت
يدازآ شيازفا رب يدايز
زایتما مه زونه ،نکیل .تسا هتشاد روشک يداصتقا ینعي دوخ هیلوا رادقم هب يداصتقا يدازآ هب طوبرم 65
لاس رد 1970
تسا هدیسرن (
Jafarie Samimi &
Salehi, 2013
.) نینچمه
، هبتر تارییغت دنور یسررب
خاش نيا رد ناريا لاس یط ص
ياه 2010 تياغل 2016
یم ناشن نیب ناريا هبتر ،دهد
168 ات 173 ناسون رد
هبتر نيرتهب ،هدوب 168
لاس رد هک هدوب ياه
2010 و
2013 لاس رد .تسا هدش بسک 2016
ناريا دننام لاس
2015 و 171 هک هدوب نایب رگ نتفرگ رارق ناريا هاگياج
هبتر ود يدوبهب زا سپ هبتر نيا رد ا
لاس رد ي 2015
( تسا هدوب
Amiri et al, 2019
.)
تاعلاطم ینوگانوگ
دوجو دراد هک یگنوگچ ریثأت
شرتسگ يداصتقا يدازآ یلام رب
دشر يداصتقا ار نییبت
یم دننک هک رد همادا مهم تاعلاطم نيرت ماجنا
هتفرگ رد
نيا هنیمز نایب دهاوخ دش .
Shahbaz et al. 2017)
) هب
یسررب هطبار نراقتمان نیب فرصم يژرنا و دشر يداصتقا
اب دیکات رب ینامز هرود رد یلام هعسوت 1960
- 2015
يارب دنه .دنتخادرپ جياتن
ناشن یم دنهد هک كوش ياه
هعسوت یفنم یلام
زا هار شهاک فرصم
،يژرنا دشر
يداصتقا ار تحت ریثأت رارق یم دهد ( .
Murphy & Yeom
(2018
ژپ رد عونت تدمدنلب هطبار یسررب هب دوخ شهو
.دنتخادرپ يداصتقا يدازآ و يزرواشک شخب تادیلوت و يزرواشک شخب تادیلوت عونت نیب هک داد ناشن جياتن
ینعم و تبثم هطبار يداصتقا يدازآ جياتن .دراد دوجو راد
هعلاطم ( يا
Aisen & Veiga, 2011
) یسررب هب ریثأت
داصتقا يدازآ و یسایس تابث يداصتقا دشر رب ي
169
هرود یط روشک 2004
- 1960 هعلاطم جياتن .دنتخادرپ
یب يلااب هجرد هک تسا نيا رگنایب دشر اب یسایس یتابث
نآ .تسا ماوت يداصتقا یب دندقتعم اه
زا یسایس یتابث
هرهب شهاک قيرط دشر خرن ندش دنک ببس يرو
یم يداصتقا و یکيزیف هيامرس رب رتمک هجرد اب و ددرگ
یناسنا هيامرس ریثأت
یم یفنم نینچمه .دراذگ
، نایب
یم هيامرس ،يداصتقا يدازآ صخاش دنراد خرن ،يراذگ
تیکلام قوقح تینما و یياضق راتخاس ،یيادتبا مان تبث ینعم و تبثم هطبار يداژن ینگمه و دشر اب يراد
.دنراد يداصتقا (
Khodaparast mashhadi et al. (2015
یسررب هب ریثأت
س رب يداصتقا يدازآ و یعامتجا هيامر
نآ هعلاطم جياتن .دنتخادرپ ناريا يداصتقا دشر اب اه
هفقو اب حیضوتدوخ يوگلا زا هدافتسا هدرتسگ ياه
( يدازآ و یعامتجا هيامرس رثا هک داد ناشن )ARDL
ینعم و تبثم ناريا يداصتقا دشر رب يداصتقا و تسا راد
جا هيامرس هب تبسن يداصتقا يدازآ یعامت
ریثأت
.دراد ناريا يداصتقا دشر رب يرتشیب (
Kohansal &
Hatef (2015
هب یسررب راثآ لباقتم هعسوت
،یلام
هيامرس يراذگ یجراخ و يداصتقا دشر رد
شخب
يزرواشک ناريا
یط هرود ینامز 1387 - 1357 و اب ب -ه
يریگراک شور
میمعت ياهرواتشگ هتفاي
دنتخادرپ . جياتن
هعلاطم ناشن یم هد دن هک هعسوت یلام زا قيرط هيامرس -
يراذگ یلخاد ریثأت ي تبثم و ینعم راد رب دشر يزرواشک
،دراد اما هعسوت یلام هب هنوگ میقتسم يرثا ینعم راد رب
دشر يزرواشک .درادن
(
Ahanghari & Kamranpur
(2016
ریثأت هعسوت یلام و هدوزفا شزرا رب
فرصم يژرنا
ار رد شخب تعنص ياه و
يزرواشک ناريا
یط هرود ینامز
1392-1355 اب
هدافتسا زا شور نومزآ یيارگمه دناب
دروم نومزآ رارق دنداد . جياتن هعلاطم ناشن یم دنهد هک
رد هاتوک تدم و تدمدنلب رد
ره ود دشر ،شخب هعسوت
یلام و هدوزفا شزرا ببس
شيازفا فرصم يژرنا دهاوخ
.دش رد
،عقاو جياتن رگنایب تبثم طابترا نیب
هعسوت یلام و
دشر رد ود شخب تعنص و يزرواشک .تسا
Norozi et
al. (2019)
هب ریغتم راثآ یسررب و يداصتقا نلاک ياه
ناريا رد يزرواشک شخب دشر رب یتيامح تسایس .دنتخادرپ
،شخب رب یتيامح تسایس هک داد ناشن جياتن
همانرب هجوت موزل و هتشادن ار مزلا یيآراک و نازير
تسایس راذگ تيامح صیصخت هوحن و نازیم هب نا ار اه
یم ناشن يرورض شیپ زا شیب دهد
. (
Salami, (2016
هعلاطم ناونع اب يا دشر رب يژولونکت رییغت رثا هيزجت
هيزجت لیلحت شور :ناريا يزرواشک شخب دیلوت يراتخاس .دنداد ماجنا
جياتن داد ناشن تادیلوت دشر هک
تحت رتشیب يزرواشک تلاوصحم ریثأت
يژولونکت رییغت
هب هک هدش عقاو یياذغ عيانص شخب رد رد یبسن روط
و رویط و یماد تلاوصحم زا رتشیب هدافتسا تهج .تسا هدوب يزرواشک تلاوصحم رياس زا رتمک هدافتسا يروآرف يارب ار عيانص نيا شرتسگ موزل رما نيا شرتسگ تازاوم هب نايزبآ و یغاب ،یعارز تلاوصحم حم يروآرف عيانص یم راکشآ رویط و یماد تلاوص
دزاس .
(
Pishbahar et al, 2015
) و يرادياپان راثآ یسررب
رد يزرواشک شخب دشر رب يزرواشک يراجت تاناسون ناريا .دنتخادرپ داد ناشن جياتن
ریثأت یب رب تارداص یتابث
،تارداص ياهریغتم رثا و یفنم يزرواشک شخب دیلوت یعقاو زرا خرن و هيامرس ،تادراو ینعم و تبثم
و راد ریثأت
ینعم و یفنم راک يورین یب عبانم ةيزجت .تسا راد
یتابث
ريز داد ناشن زین شخب
و يرادماد ،تعارز ،يرادغاب ياه
هب تلایش نيرتشیب بیترت
ریثأت تارداص ناسون رب ار
تلاوصحم ،تعارز شخبريز رد .دنراد يزرواشک شخب هجوگ ،زایپ هيودا ،یگنرف
عاونا ،تاج هناد
ياه ،ینغور
،ماداب عاونا ینابغاب شخبريز رد و رکش و تاجوسنم ،يرادماد شخبريز رد و هتسپ و قدنف ،امرخ ،تابکرم تباقر يلااب ةجرد مشپ و تسوپ ،هدنز ماد عاونا ار يريذپ
رازاب رد دنراد یناهج ياه .
اب هجوت هب تایبدا
،شهوژپ مدع قافتا رظن یمومع
هرابرد یگنوگچ طابترا
هعسوت یلام و شخب دشر ياه
،نوگانوگ رب
ساسا هاگديد ياه ناونع هدش و مه
،نینچ
جياتن تاعلاطم یبرجت هتفرگ تروص دوهشم
یم
،دشاب اما
هاگديد ياه حرطم هدش اب هجوت هب طيارش نوگانوگ لیلحت
و يداصتقا طيارش دوجوم
یم دنناوت تسرد .دنشاب
،اذل
نيا هعلاطم تهج ششوپ نداد جياتن و نتفاي يارب خساپ
ترياغم ياه ب ه تسد هدمآ زا تاعلاطم هتشذگ
.تسا اب
یم رظن هب قوف تاعلاطم یسررب هب تيانع ءلاخ ،دسر
هعلاطم ماجنا صوصخ رد يا
ریثأت يدازآ و یلام شرتسگ
يزرواشک تادیلوت دشر رب يداصتقا زا یبختنم
ناريا رب دیکات اب هنایمرواخ ياهروشک یم ساسحا
.دوش
نيا دروم ياهروشک باختنا و عوضوم ظاحل هب شهوژپ
یم يروآون ياراد ،یسررب .دشاب
قیقحت شور
هعلاطم نيا ماجنا زا فده ریثأت
يدازآ و یلام هعسوت
ياهروشک يزرواشک تادیلوت دشر رب يداصتقا هنایمرواخ
ناريا رب دیکات اب یم
زا هدافتسا اب شهوژپ نيا رد .دشاب
هداد شور ياه
بیکرت ( ی یيولبات ) هب طوبرم ياهرامآ و
17 يارب روشک لاس
ياه 2017 - 2006 ( 1396 - 1385 )
ریثأت يداصتقا يدازآ و یلام هعسوت تادیلوت دشر رب
يزرواشک یم هدز نیمخت
هداد .دوش ياه
یيولبات ياراد
تاعلاطا
،رتشیب يريذپرییغت
،رتشیب یطخمه
،رتمک
هجرد يدازآ رتلااب و یياراک رتلااب تبسن ب ه يرس ینامز
و هداد ياه یعطقم یم دنشاب . هب صوصخ هکنيا یکي زا
شور ياه شهاک
،یطخمه بیکرت
هداد ياه یعطقم و
هب ینامز هداد تروص یم یيولبات ياه
.دشاب هعومجم اب
هداد یم ،یيولبات ياه هزادنا و یئاسانش ار یتارثا ناوت
-
هک درک يریگ اب
هداد ینامز يرس اي ضحم یعطقم ياه
لاخ یم للادتسا یهاگ .تسین یئاسانش لباق ص دوش
هداد ناشن ار تدمدنلب ياهراتفر ،یعطقم ياه یم
،دنهد
هداد رد هک یلاح رد هاتوک تارثارب ینامز يرس ياه
تدم
یم دیکأت رد تیصوصخ ود نيا بیکرت اب .دوش
هداد ياه
یمومع راتخاس ،یيولبات یم ار يرتايوپ و رت
و حيرصت ناوت
درک دروآرب (
Baltagi, 2005
.) هداد رب هک یيولبات ياه
هاگنب بسح عمج دارفا و اهراوناخ ،اه
یم يروآ ،دنوش
قیقد تسا نکمم هداد زا رت
هزادنا هباشم ياه هدش يریگ
تسا نکمم هک یشروت ،نياربانب .دنشاب نلاک حطس رد هداد رد هداد رد ،دوش لصاح نلاک ياه یيولبات ياه
یم لقادح ددرگ
(
Baltagi, 2005
.) هداد ياه یيولبات زا
هداد دادعت ندرک مهارف قيرط نیئاپ ار شروت ،دايز ياه
یم دروآ . هب تادهاشم هعلاطم هداد تروص
،یلناپ ياه
تارییغت یيايوپ یسررب و هعلاطم يارب يرتهب تیعضو .تساراد یعطقم و ینامز يرس هب تبسن يارب
نییعت عون
لدم هدافتسا هدش رد هداد ياه یکرت یب دياب زا نومزآ ياه یفلتخم
هدافتسا نيا .دوش نومزآ
اه لماش نومزآ فا
-
1 نمساهنومزآ، رمیل
2 ژنارگلابيرضنومزآو
3 .دنشابیم
نومزآ فا
،رمیل نيا نومزآ هک هب نومزآ ینعم راد ندوب
ياهرثا تباث و زین هب نومزآ ینعم يراد عطقم فورعم
،تسا يوگلا قیفلت هدش یعیمجت(
4 يوگلالباقمردار )
ياهرثا تباث یسررب یم نومزآ هرامآ .دنک فا
،رمیل
يانبمرب عومجم -
تاعبرم ياطخ لدم دیقم و لدم
دیقمریغ هب تروص ريز تسا :
( 1 )
ياهرثا لدم نییعت يارب :ژنارگلا بيرض نومزآ نومزآ زا یقیفلت لدم لباقم رد یفداصت شورب LM
-
ناگاپ
5 م يارب .دوشیم هدافتسا ياطخ زا هرامآ هبساح
هب یقیفلت دروآرب یم هدافتسا ريز تروص
:دوش
( 2 ) جيار :نمساه نومزآ عون نییعت يارب نومزآ نيرت
هداد لدم ياهریغتم رثا عون نییعت ینعي یبیکرت ياه
رگا هیضرف نومزآ رد .تسا نمساه نومزآ ،یحیضوت ودج ینارحب رادقم زا یتابساحم هرامآ رادقم گرزب ل
رت
یفداصت ياهرثا شور و راگزاس تباث ياهرثا شور ،دشاب درک هدافتسا تباث ياهرثا شور زا دياب و تسا راگزاسان (
Ghorbani & Shayan Mehr, 2017
یسررب يارب .)
،بذاک نویسرگر زا يریگولج و یسررب ياهریغتم یياياپ نومزآ زا
Levin et al (2017)
.دش هدافتسا اب قباطم
هيرظن هب رد ،هدش حرطم ياه دیفم ياهریغتم يریگراک
ریثأت نوماریپ دشر رب يداصتقا يدازآ و یلام شرتسگ
يداصتقا .ديدرگ باختنا شهوژپ ياهریغتم
نياربانب
، اب
،هدش هتفگ بلاطم هب هجوت زا نتفرگ ماهلا اب ،نینچمه و
1. F-Leamer
2. Hausman test 3. Lagrange Multiplier 4. Pooled Regression 5. Breusch- Pagan LM Test
K N NT F RSS
UR
N RSS RSSR UR
1
22 2 0 2
) 1 1 (
2 it
i
e e T T LM NT
( شهوژپ لدم
Murphy & Yeom, 2018
) رد نيا
هعلاطم هب روظنم ریثأت سگ رب يداصتقا يدازآ و یلام شرت
،هنایمرواخ ياهروشک زا یبختنم يزرواشک تادیلوت دشر :تسا هتفرگ رارق هدافتسا دروم ريز يوگلا
) , , ,
(LnFD LnEF LnL LnK F
LnGDPA
( 3 ) :نآ رد هک رد :Ln
هدنهد ناشن ریغتم ره يادتبا
.تسا ریغتم نآ زا يریگ متيراگل سا نآ رما نيا تلع
ت
هک هداد یهاگ لیلحت يارب هک یماخ ياه
دافتسا دروم ه
یم رارق دریگ نومزآ زا یهورگ بسانم يرامآ ياه
سین ت
نيا يارب و هک
ناوتب نومزآ هتسد نيا زا يرامآ ياه
هدافتسا دوش لااب لیلحت تقد و دور
هداد رد دياب ه
يا
تارییغت ماخ داجيا
دوش .
رواشک شخب یلخاد صلاخان دیلوت :AGDP
يز ، :FD
)یلخاد صلاخان دیلوت هب یگنيدقن تبسن( یلام هعسوت (
Hoshmand & Danesh nia, 2012
،) يدازآ :EF
يداصتقا
1 L ،)Amiri et al, 2019( يورین( راک يورین :
هب هک ،يزرواشک شخب رد لغاش راک زا يدصرد تروص
یم هدش مادختسا راک يورین لک )دشاب
، هيامرس :K
یکيزیف رس يدوجوم اي هيام
هداد عومجم(
طوبرم ياه
)يزرواشک تازیهجت و تلاآ نیشام ،يزرواشک نیمز (
Hoomani Farahani et al, 2018
).
دروم ینامز هرود
شهوژپ نيا رد یسررب لاس
ياه 1396 - 1385 ( 2017 -
2006 یم ) هداد هیلک تسا رکذ هب مزلا .دشاب يرامآ ياه
راجت و ندعم ،تعنص ترازو ،يزکرم کناب تياس زا و ت
عمج جیتيره تاسسوم .ديدرگ يروآ
ثحب و جیاتن
هب هداد صاخ تیهام لیلد شور زا ،يروشک نیب ياه
هداد دروآرب ( یقیفلت ياه
Panel Data
نومزآ رد ) هرهب اه
رازفا مرن زا هدافتسا اب لدم دروآرب و تسا هدش هتفرگ
Eviews10
.تسا هتفاي ماجنا وگلا دروآرب يارب ماگ نیلوا
1 . صخاش ینزو نیگنایم زا ریغتم نيا ( راک و بسک يدازآ ياه
،)BF
( يراجت يدازآ ( یتایلام يدازآ ،)TF
( تلود يدازآ ،)FF یلوپ يدازآ ،)Gs
MF( هيامرس يدازآ ،) ( يراذگ
( یلام يدازآ ،)IF قوقح يدازآ ،)FMF
( تیکلام ( داسف زا يریگولج يدازآ ،)Pr ( راک يورین يدازآ و )FFC
)LF
.تسا هدمآ تسد هب
زا دعب عمج یگژيو یسررب ،رامآ يروآ اي یيانام ياه
نيا هب یيانام .تساهریغتم یياتسيا ینعم
هک تسا
سنايراو و نیگنایم سنايراووک و نامز لوط رد اهریغتم
لاس نیب اهریغتم نيا يارب .تسا هدوب تباث فلتخم ياه
یيانام نومزآ زا روظنم
Levin et al (2017)
هداد ياه
یم هدافتسا یبیکرت ش
لودج جياتن اب قباطم .دو 1
،
رد راک يورین و يداصتقا يدازآ ،یلام هعسوت ياهریغتم یم انام حطس یلو .دنشاب
شخب تادیلوت ياهریغتم
هيامرس و )يزرواشک شخب يداصتقا دشر( يزرواشک یکيزیف .دندوبن انام حطس رد لکشم نيا عفر يارب
رابکي اب هجیتن رد .ديدرگ ماجنا لوا هبترم لضافت لضافت و يزرواشک شخب يداصتقا دشر ياهریغتم يریگ
.ديدرگ انام زین یکيزیف هيامرس لودج 1 - شهوژپ ياهریغتم یيانام نومزآ جياتن
ریغتم حطس رد
لضافت رابکي يریگ
هرامآ حطس t
ینعم يراد هرامآ حطس t
ینعم يراد
Ln AGDP 30
/ 2 07 / 0 61 / 2 002 / 0
Ln FD 44
/ 3 001 / 0 -
-
Ln EF 11
/ 2 005 / 0 -
-
21 Ln K / 1 08 / 0 66 / 1 001 / 0
18 Ln L / 2 03 / 0 -
-
مه دوجو یسررب هداد رد زین یعمج
یبیکرت ياه
بذاک نویسرگر زورب زا يریگولج يارب .تسا مهم رایسب نومزآ ،لدم دروآرب زا لبق مه ياه
یم ماجنا یعمج دریگ
نیمخت رظن دروم يوگلا ،تدمدنلب هطبار دوجو زا سپ ات ز مه شور زا نومزآ نيا ماجنا يارب .دوش هد یعمج
یم هدافتسا ینوردپ .ددرگ
لودج 2 - مه نومزآ جياتن شهوژپ ياهریغتم ینرودپ یعمج
نومزآ عون یت هرامآ
حطس ینعم يراد
11 PP / 4 - 001
/ 0
41 ADF / 2 - 001
/ 0
نامه لودج رد هک هنوگ 2
یم هدهاشم ، هیضرف دوش
مه دوجو مدع رب ینبم رفص ج
یم در یعم هجیتن رد .دوش
یم لقتسم ياهریغتم و هتسباو ریغتم نیب هک تفگ ناوت
.دراد دوجو تدمدنلب هطبار نیمخت عون باختنا
رد نز
هداد نومزآ یخرب مزلتسم یيولبات ياه یصیخشت ياه
نومزآ نيا .تسا نومزآ :زا دنترابع بلغا اه
،رمیل F
نومزآ و سنايراو یناسمهان نومزآ ،نمساه نومزآ نمساه نومزآ رد رفص هیضرف .یلايرس یگتسبمهدوخ و تباث تارثا هب تبسن یفداصت تارثا شور ندوب اراک یفداصت تارثا هب تبسن تباث تارثا يرترب لباقم هیضرف یم توافت یفداصت تارثا شور رد .دشاب رد يروشک ياه
لدم للاخا يازجا یم يزاس
شور رد هک یلاح رد ،دنوش
توافت نيا تباث تارثا ره صاخ ادبم زا ضرع رد اه
یم ظاحل روشک ( دنوش
Baltagi, 2005
.) هداد شور رد -
یم ماجنا نومزآ ود ادتبا رد یقیفلت ياه يارب .ددرگ
تلاح اب اهروشک ادبم زا ضرع يربارب تلاح نییعت نومزآ زا اهروشک ادبم زا ضرع رد توافت يارب و F
تارثا لباقم رد تباث تارثا شور زا هدافتسا صیخشت ا نمساه نومزآ زا یفداصت .تسا هدش هدافتس
لودج 3 - نومزآ هورگ اي یعطقم تارثا صیخشت ياربF
اه
هرامآ ینارحب لامتحا
یتابساحم هرامآ رمیل نومزآ هجیتن
34 / 2 00
/ 0 54320
/ 43 تارثا دوجو
هورگ دیيات اه
تسا هدش
رب نومزآ يانبم یهورگ و یعطقم تارثا دوجو F
لودج جياتن اب قباطم .تسا هدش یسررب 3
، هرامآ رادقم
گرزب یتابساحم F
هرامآ رادقم زا رت لودج ینارحب F
نياربانب .تسا
، هیضرف
H0
ندوب نگمه مدع رب ینبم
هورگ تارثا و هدش در اهروشک یم هتفريذپ اه
،اذل .دوش
ي ماجنا ياهدروآرب يارب ياهادبم زا ضرع تسا مزلا هتفا
.ددرگ ظاحل یفلتخم لودج 4 - تارثا زا هدافتسا صیخشت يارب نمساه نومزآ
یفداصت تارثا لباقم رد تباث
ینارحب هرامآ لامتحا
یتابساحم هرامآ – یک ود نومزآ هجیتن
592 / 12 00 / 0 654100 / 188 هورگ تارثا
هب اه تباث تروص
دنتسه
نامه دج رد هک هنوگ لو
4 یم هظحلام ، رادقم دوش
یک هرامآ - گرزب یتابساحم ود یک هرامآ رادقم زا رت
- ود
اذل .تسا لودج ینارحب
، هیضرف
H0
یم در هب .دوش
رد و هدوب راگزاسان یفداصت تارثا رگيد ترابع ماجنا ياهدروآرب تباث تارثا شور زا تسا مزلا هتفاي
.دوش هدافتسا يارب یياهن يوگلا ساسا نيا رب
دروآرب
لدم تباث تارثا لدم ،یسررب دروم ياه تسا
. زا سپ
هب کیسلاک ضورف یسررب لکشم عفر روظنم
تاعبرم لقادح شور زا هدافتسا اب لدم ،یگتسبمهدوخ هتفاي میمعت
1 GLS(
هرامآ هب هجوت اب .تسا هدش دروآرب )
حطس رد بيارض ،نومزآ 95
% ینعم لوبق لباق و راد
حیضوت تردق .تسا یگدنهد
دودح لدم 91
% .تسا
هتسناوت لقتسم ياهریغتم هک ینعم نيدب دنا
91
% زا
يرامآ ريداقم .دنهد حیضوت ار هتسباو ياهریغتم تاناسون نیبرود و F
- هک تسا یلوبق لباق حطس رد زین نوستاو
رد یگتسبمهدوخ نادقف و اهدروآرب ندوب حیحص رب لودج رد همادا رد .دراد دیکات للاخا يازجا 5
اتن جي
.تسا هدش هداد ناشن لدم دروآرب لودج جياتن ساسا رب 5
ریغتم نیب یمیقتسم هطبار ،
دوجو يزرواشک شخب يداصتقا دشر و یلام شرتسگ یم هجیتن نيا نییبت رد .دراد و شرتسگ تفگ ناوت
یلام هعسوت ثعاب
هيامرس عيرست ،تياهن رد و يراذگ
يداصتقا هعسوت و دشر هب کمک یم
.دوش عسوت اذل و ه
اهروشک نيا يزرواشک شخب رد یلام ياهرازاب شرتسگ ( تسا رادروخرب هژيو یتیمها زا
Hoomani Farahani et
al, 2018
شخب رد یلام شرتسگ و هعسوت ،عقاو رد .)
نيا رد یلام عبانم و هيامرس شيازفا ببس يزرواشک یم شخب هيامرس شيازفا اب ،دوش
زین يراذگ نیمأت
یلام
سآ دیلوت دنيآرف زا هدافتسا يارب هنیمز و دش دهاوخ نا
يروانف شور و اه یم داجيا يدیلوت نيون ياه
نيا و دوش
یم مهارف ار يزرواشک شخب دشر هلاسم جياتن .دنک
نایب دشر و يداصتقا يدازآ ریغتم نیب هک تسا نآ رگ
ینعم و میقتسم هطبار زین يزرواشک شخب يداصتقا راد
جیتن نيا نییبت رد .دراد دوجو یم ه
زا یکي تفگ ناوت
زا ینارگن ،هنایمرواخ ياهروشک داصتقا رد مهم تلاوقم و يداصتقا يدازآ و یناهج داصتقا هب ندش دراو ریثأت
نآ
1 Generalized Least Squares
شخب دشر رب هب يداصتقا ياه
يزرواشک شخب هژيو
یم ههد رد .دشاب 1990
هيرظن هزادرپ ياهوگلا ،تراجت يا
يارا ار یفلتخم هدرک ه
نآ ساسا رب هک دنا يزاسدازآ اه
هداهن تیفیک و عونت شيازفا اب يداصتقا هطساو ياه
،يا
و لمع قيرط زا يریگداي راثآ ،شناد شرتسگ و لاقتنا یم کيرحت ار يداصتقا دشر اهرازاب هزادنا شيازفا .دنک
شیپ روکذم ياهوگلا یم ینیب
داصتقا يزاسدازآ هک دننک
هرهب دشر قيرط زا صتقا دشر رب یتبثم راثآ يرو
يدا
تبثم راثآ هرابرد نانادداصتقا ،تیمسا مادآ نامز زا .دراد هتشاد یهاگآ يداصتقا دشر خرن رب يداصتقا يدازآ
،دنا
هيرظن قبط هب رجنم يداصتقا يدازآ ،يداصتقا ياه
دشر ندش رثکادح هجیتن رد و دیلوت لماوع هنیهب عيزوت شخب یم داصتقا فلتخم ياه زا زاب داصتقا کي رد .دوش
جنآ یيا هاگنب هک هب اه گرزب ياهرازاب یسرتسد يرت
؛دنراد اذل
، زا هدافتسا اب ات دنراد يرتشیب ناکما و هزیگنا
هرهب هوبنا دیلوت عبانم زا دنناوتب تاعارتخا و تاراکتبا .دنربب
لودج 5 - دروآرب جياتن ریثأت
)يزرواشک شخب تادیلوت دشر( هتسباو ریغتم رب لقتسم ياهریغتم
اهریغتم بيارض
هرامآ یت ینعم
يراد
39 FD / 0 30
/ 3 0041
/ 0
42 EF / 0 06
/ 3 0033
/ 0
31 L / 0 34
/ 5 000
/ 0
12 K / 0 11
/ 4 000
/ 0
R2=0/91 DW=2/31 F=273/88
یم ناشن تاعلاطم زا یمهم شخب يدازآ دهد
هاگنب یتقو ،يداصتقا رارق تباقر ضرعم رد ار یلخاد ياه
یم مظن ثعاب ،دهد نآ یهد
اه هاگنب مامت یياراک و هدش اه
یم شيازفا ار هرهب شيازفا اب بیترت نيا هب و دهد
،يرو
نآ تارداص یم شيازفا زین اه
شيازفا نيا اب و دباي
نآ ياقب لامتحا یم رتشیب زین اه
( دوش
Konings &
Xavier, 2002
يزرواشک شخب رد يداصتقا يدازآ .)
ياهروشک رازاب هب یسرتسد ناکما تسا نکمم رد
مشچ و دهد شيازفا ار هنایمرواخ ار یتارداص ياهزادنا
شهاک .دشخب دوبهب يزرواشک ياهلااک زا يرایسب يارب هناراي و يزرواشک شخب زا تيامح هب تسا نکمم اه
تمیق شيازفا لماوع نيا .دماجنایب یناهج ياهرازاب رد اه
نایم رد هزیگنا لاامتحا تدم رد یياذغ داوم دیلوت يارب يا
ک هب و هنایمرواخ ياهروش داوم تادراو شهاک نآ لابند
-
یم .دوب دهاوخ یياذغ تمیق شيازفا تشاد راظتنا ناوت
-
يارب یصلاخ عفانم يزرواشک ياهلااک یناهج ياه عفانم نيا عيزوت اما .دشاب هتشاد هنایمرواخ ياهروشک یم دياش .دشاب توافتم اهروشک نيا زا کي ره رد دناوت یياهروشک دمآرد
یياذغ داوم دوبمک راچد هک راچد دنا
یياذغ داوم تادراو يارب دنروبجم هک ارچ ،دوش تفا هک دوب بظاوم دياب ،نياربانب .دنزادرپب يرتشیب ياهب يزرواشک يداصتقا يدازآ دنيآرف رد اهروشک نيا عفانم هب و هنایمرواخ ياهروشک .دوش ظفح دياب ناريا هژيو
ازآ دنيآرف رد هک دنشاب هجوتم رد يزرواشک يداصتقا يد
هب ،نیعم تدم رد يزرواشک شخب يزاسون تهج تسایس .تسا جایتحا یموادم شزیگنا یقيوشت ياه اهنت هن ،دوخ ياهداصتقا ندرک زاب اب هنایمرواخ اهروشک ياهروشک یلام عبانم و تامدخ ،اهلااک لاقتنا بجوم یم دوخ ياهروشک هب یتعنص راثآ ،نینچمه هکلب ؛دنوش
هعسوت يروانف لاقتنا زا لصاح يا فرصم ياهوگلا و اه
یم دراو زین ار اهروشک نيا تیفرظ و .دننک
يرتشیب ياه
شهاک نودب و ،داجيا يزرواشک ياهدنيآرف دیلوت يارب نآ دازام ،یلخاد فرصم ( دننک رداص ار اه
Pingali &
Sringer, 2004
لودج جياتن ساسا رب .) 5
يورین هطبار ،
اب هيامرس و راک میقتسم يزرواشک شخب يداصتقا دشر
ینعم و یم هجیتن نيا نییبت رد .تسا راد هک تفگ ناوت
رد يزرواشک راک يورین
و یياناوت ياه يرکف و یتراهم وا
هلیسو و فده هب رامش یم دنور . نيا مياداراپ ار یم ناوت هب
حوضو رد هيرظن يزاسدنمناوت يورین
یناسنا زتلوش هک
یتیلوبقم یناهج
فاي هت تسا هدهاشم درک . يدنمناوت
ناسنا اه ببس شيادیپ هداهن اب یشزرا هب مان هيامرس
یناسنا یم دوش هک مه یياناوت هدافتسا هنیهب عبانم رد
رایتخا ار دراد و مه رداق تسا طيارش يديدج ار داجيا
ديامن هک رد نآ يژولونکت ياه
ديدج و راگزاس قلخ
دنوش . رد یسررب لماوع رثؤم رد سوت هع يزرواشک تیمها
راک يورین
، هزیگنا و یئاناوت ياه يرکف و يدیلوت يو
روحم هجوت رارق یم دریگ . ،نياربانب رد
کي يزرواشک
هعسوت هتفاي یطيارش ديدپ یم ديآ هک يانبريز نآ يورین
( تسا راک
Becker et al, 2001
.) هيامرس یکي زا -مهم
نيرت هداهن ياه دیلوت رامشب یم ديآ . اذل ، نيا هداهن یشقن
ازسب رد شيازفا حطس دیلوت تیلاعف ياه يداصتقا و
رد
هجیتن
، شيازفا هرهب يرو رگيد لماوع دیلوت دراد . زا نيا
،ور
یکي زا لماوع مهم يارب دشر شخب
،يزرواشک لماع
هيامرس و هيامرس يراذگ هب ناونع کي يدیلکرصنع دشر
و
هعسوت یم دشاب (
Shahbazi & Saeidpour
.)
ثحب هجیتن و یریگ
هعلاطم نيا ماجنا زا فده ریثأت
يدازآ و یلام هعسوت
:هعلاطم دروم( يزرواشک تادیلوت دشر رب يداصتقا هرود یط )هنایمرواخ ياهروشک بختنم 2017
- 2006
ینعم و تبثم هطبار زا یکاح جياتن .دوب و یلام هعسوت راد
.دوب يزرواشک شخب دیلوت دشر جياتن اب جياتن نيا
علاطم ه
Caldron & Liu (2003) ،
Bojanic (2012)
و
Chen et al (2013)
.دراد یناوخمه اتسار نيا رد
،
یم داهنشیپ ب و نایمرواخ ياهروشک ددرگ
ه هژيو
مادقا اب ناريا یملاسا يروهمج یياه
دننام داجيا ياضف
یتباقر رد متسیس یکناب نيا
،اهروشک باختنا
تسرد
نایضاقتم صیصخت ،ماو
بولطم انم عب یلام نیب -شخب
ياه نوگانوگ يزرواشک
و رياس شخب
،اه هنیمز دشر
يزرواشک شخب هب
ناونع یکي زا شخب ياه مهم رد
ندیسر هب دشر يداصتقا
،اهروشک مهارف .دوش دوبهب و
هعسوت شخب یلام هب روظنم افيا ندرک شقن لاعف نيا
شخب رد آرف دني دشر يداصتقا و
زین صیصخت هنیهب
عبانم لا یلام یم رظن هب يرورض و مز نياربانب .دسر
، یم هیصوت
نيا زا ات هدرک تيوقت ار یکناب ماظن تلود دوش
عبانم و دنک کمک یلام عبانم هنیهب صیصخت هب قيرط یلام رتشیب هب تمس حرط ياه هيامرس يراذگ دلوم شخب
.دنوش هداد قوس هطبار يداصتقا يدازآ ریغتم هک داد ناشن جياتن
ینعم و تبثم د
يزرواشک شخب تادیلوت دشر اب يرا
.دراد تاعلاطم جياتن اب هجیتن نيا
Amiri et al (2019) ،
Aisen & Veiga (2011)
،نياربانب .دراد یناوخمه
شهاک يدصت گیپ ،تلود شيازفا ،یصخش عفانم يری
هرهب یم هیصوت يرو دوش
. ،اتسار نيا رد یم داهنشیپ
دوش
هفرعت ریظن يراجت تيدودحم شهاک اب و فرط کي زا اه
رگيد فرط زا تارداص هعسوت
، دشر شيازفا تهج رد
ماگ يزرواشک شخب يداصتقا .دوش هتشادرب یساسا ياه
تیفرظ زا يداصتقا يزاسدازآ اب نياربانب یياناوت و اه
ياه
هب هنیهب هدافتسا ،دوجوم لماوع و عبانم و هدمآ لمع
فرگ راک هب دیلوت رد یياراک رثکادح اب زین دیلوت یم هت
-
و تراجت ياهرد ندرک زاب اب هنایمرواخ ياهروشک .دوش عناوم ندرب نیب زا قيرط زا تادراو و تراداص شيازفا هفرعت تيدودحم و يا یم يراجت ياه
يرتشیب دشر دنناوت
شخب طابترا شرتسگ .دنشاب هتشاد يزرواشک شخب رد زین یناهج ياهرازاب اب هنایمرواخ ياهروشک رد يزرواشک یم اوت عيرس دشر تابجوم دن شخب نيا رت
مهارف ار اه
و یتارداص عناوم عفر اب یفادها نینچ ققحت و دروآ یم رسیم یناهج تراجت شرتسگ نینچمه .ددرگ
،
یم داهنشیپ تسایس دوش
تهج رد بسانم یقيوشت ياه
تراجت و يداصتقا يدازآ عناوم عفر و رتشیب تارداص د يزرواشک شخب يارب هفرعت شهاک دننام اهروشک نيا ر
ياهرازبا یکي يداصتقا يدازآ هک اجنآ زا .ددرگ ذاختا رد ،ناهج رد هک تسا يدنيآرف و تسا ندش یناهج هب روبجم ناهج ياهروشک مامت و تسا شرتسگ لاح دنتسه نايرج نيا هب نتسویپ .
نياربانب
، و مزلا
تلود هک تسيرورض يارب ار مزلا طيارش و هنیمز اه
ت نيا اب یيورايور ياهروشک رد .دنروآ مهارف لوح
ااتدمع هک هنایمرواخ تسا مزلا دنتسه هعسوت لاح رد
تلود تيدودحم و یتارداص عناوم عفر رانک رد اه ياه
هنیمز ،يراجت شخب یياراک ندش رتشیب يارب مزلا ياه
ب ار يزرواشک ه
شخب نيا ات دنروآ دوجو اب تباقر یپ رد اه
يدج هبرض لمحتم ،یناهج ياهلااک ناربج و
ريذپان
