The ‘Foreign Legal Policy’ of States and Its Relationship with the ‘Legal Policy’ of the
International Court of Justice
(Type of Paper: Research Article)
Jamal Seifi1*, Vahid Rezadoost2
Three things have no durability without their concomitants:
property without trade, knowledge without debate, and country without policy.
(The Gulistan of Sa’di, Chapter VIII:
‘Of the Duties of Society’)
Abstract
Confronting various issues in the international community, international law does not always function in the same way. This is because behind this legal system, like any other system, there are human agents who each understand and interpret the norms and rules of international law according to their own hypotheses and presuppositions. In the meantime, states as the main subjects of the international legal system try to maximize their ‘national interests’ with a special understanding of international law. The present article attempts to analyze the factors involved in such state policies in order to achieve peaceful settlement of international disputes through the concept of ‘foreign legal policy’. The present paper also shows how this policy directs the international dispute resolution system in general and the decisions of the International Court of Justice in particular, and conversely, the Court’s legal policy, in turn, affects the legal policy of the disputing states.
Keywords
state, International Court of Justice, legal policy, foreign legal policy, judicial policy, national interest.
________________________________________________________________
1. Associate Prof., Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran (Corresponding Author).
Email: [email protected]
2. Ph.D. in International Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
Email: [email protected]
Received: October 27, 2020 – Accepted: June 27, 2021
This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International, which permits others to download this work, share it with others and Adapt the material for any purpose.
«
ِیجراخ یقوقح تسایس »
تلود و اه نآ طابترا
اب
« یقوقح تسایس »
نیب ناوید یرتسگداد یللملا
یملع :هلاقم عون(
)یشهوژپ _
دیس یفیس لامج
1
تسوداضر دیحو ،* 2
چ هس ی ز اپ ی راد
َنامن :د
ب لام ی تراجت و
ب ملع ی و ثحب
ُم ب کل ی س ی تسا .
،یدعس ناتسلگ(
تبحص بادآ رد :متشه باب )
هدیکچ
قوقح نیب نیب ةعماج رد دوجوم فلتخم لئاسم اب ههجاوم رد للملا دیحاو یلویی هیب براویمه ییللملا
یمن لمع نیدب رما نیا .دنک ،ری ید ایظن ریه دیننام ،ی،ویقح ایظن نیا تشپ ِسپ رد هک تسا ببس
شیپ و تاضورفم قباطم کیره هک دنراد رار، یناسنا ینارازگراک ریف
رییسفت و میهف هیب دویو یایه
و لوصا نیب ی،وقح دعاو،
یم یللملا تلود ،نایم نیا رد .دنزادرپ
ایه هیب– ایظن یلیصا نایعبات ناوینع
نیب قوقح للملا
- نیب قوقح زا بژیو یکرد اب یم یعس للملا
دننک
«
ِیلم عفانم »
ر کادیح هیب ار دویو
هب ات تسا شلات رد رضاح راتیون .دنناسرب وهفم ةطساو
« یجرایو ی،وقح تسایس
» یماوع انیصا ، ل
تلود تسایس عون نیا رد لیود لح یاتسار رد ار اه
تملاسم لصفو لاتیوا زییمآ
نییب یایه ییللملا
لاتوا ةلصیف اظن هب هنو چ تسایس نیا دهد ناشن و دنک لیلحت نییب یاه
هیب ییللملا و ، ایع رویط
نیب ناوید تامیمصت هب یرتسگداد یللملا
ییم تهج ،صاو روط ی،ویقح تیسایس ،لیباقم رد و دیهد
د تلود ی،وقح تسایس رب ،دوو ةبون هب ،ناوی یم ریثأت لاتوا رط یاه
.دراذگ
ناگژاودیلک
نیب ناوید ،تلود ،ییایض، تسایس ،یجراو ی،وقح تسایس ،ی،وقح تسایس ،یرتسگداد یللملا
.یلم عفانم
________________________________________________________________
1 .)لوئسم ةدنسیون( ناریا ،نارهت ،یتشهب دیهی با شناد ،قوقح ةدوشناد رایشناد . Email: [email protected]
2 شناد . نیب قوقح یرتکد ةتوومآ .ناریا ،نارهت ،یتشهب دیهی با شناد ،قوقح ةدوشناد ،للملا
Email: [email protected]
:تفایرد خیرات 60
/ 60 / 1911 - :شریذپ خیرات 60
/ 60 / 1066
همدقم
نیب قوقح زا بلاغ تیاور شناد اب نآ تبسن و للملا
نیب طباور ،یسایس ولع نوچ ییاه ا
و لیلمل
نیب تسایس نییا قبایطم .تیسا بدییماجنا راعم نیا زا فطعنمریغ و کشو یتیادرب هب للملا
نیب قوقح ،تیادرب هعومجم هب للملا
یب و ینیع دعاو، زا یا یایایض، ریب دیاب هک دراد رظن رط
نیب طباور و تسایس ،نادیم یوس نآ زا و لباقم رد ؛دنوی لامعِا فلتخم یقلت ییایهرازبا للملا
ی
یم تلود هک دنوی ییم تیهج ایهنآ هیب دویو صایو یژولوئدیا و یلم عفانم ربانب اه
نییا .دینهد
طو یشک شناد نایم بلصتم یاه یم نآ عنام روکذم یاه
میهرد طباور هک دوی و قویقح ةدیینت
نیب ةصرع رد تسایس یم نامگ نینچ ًامومع تهج نیمه هب .ددرگ راویآ یللملا
ًًویصا هک دور
نیب طباور لا
تلود یللم ًافرص ار اه
نارادمتسایس یم تیشمت
یایپ ینامز اهنت و ؛دننک نانادی،وقح
یم زاب نادیم هب تقفاوم داقعنا زا ثحب هک دوی
همان نیب یاه لیح ایی یللملا لاتیوا لیصفو
یایه
نیب مکاحم رد ی،وقح .دیاب نایم رد یللملا
دی راوتسا انبم نیا رب رضاح راتیون ،تیادرب نیا لباقم رد هک تسا ب
« ی،وقح رما »
ًاترورض
اب
« یسایس رما »
زا ا،این یتییادرب هب اهنآ قلطم کیوفت و دراد طابترا
« نییب رادییدپ ییللملا
»
ع،او رد .دیماجنا دهاوو امت
اد،ا و لامعَا نیب حطس رد نارادمتسایس یاه
یم ار یللملا و ناویت
بوچراچ رد دیاب تلود ،ریسم نیا رد .درک لیلحت ی،وقح یاه
نییب حطس رد ورشیپ یاه ییللملا
یم براومه لایم .دیننک هیجوم ار دویو یسایس لامعَا ،ی،وقح تیاور نیرتهب ةئارا اب ات دنیوک
« ی،وقح تیاور نیرتهب »
ناوینع تیحت ثیحب تاییبدا رد هک تسا یموهفم
« ی،ویقح تیسایس
یجراو
1» یم هتوانی .دوی
بدا رد هک وهفم نیا تای
ب ی،وقح نی یللملا نابز رد انمگ زا یسراف رت
نی میهایفم بویسحم
یم
،دوی ورعم .تسا رادروورب تیمها نیرتشیب زا رضاح ثحب رد رت
نی رظن هی زادریپ
« تیسایس
یجراو ی،وقح »
رِیرَشَل - ب ناوید نیشیپ یضا،
نی یللملا یرتسگداد -
زا لب، هک تسا ناویید
،
م تیلاعف هسنارف ةجراو روما ترازو ی،وقح تامدو شخب رد ی
درک و لاس لوط رد ایه
ی 1199
ات 1101 هب امن ناونع ةدنی
دیحتم للم سنارفنک نیموس رد تلود نیا صویصو رد
اییرد قویقح
.تیاد روضح
2
ثیحابم زا یلییس هیک دویب وا زا سپ ییلیلحت
عیمج رد
« تیسایس نییب
لیلملا » و
« قویقح
ب نی للملا » هب بدا رد صوصو نیب قوقح یوسنارف تای
للملا حرط ی
9.د گرظن نیا قباطم ًاتبیسن ِبا
________________________________________________________________
1. foreign legal policy = politique juridique extérieure
2 : .ر . :ناونع نیمه تحت وا مهم رثا Guy Ladreit de Lacharrière, La politique juridique extérieure, Economica, 1983.
9 . رظن صوصو رد هعلاطم یارب یاه
ب قوقح رد یجراو ی،وقح تسایس دروم رد رِیرَشَل نی
للملا طسوت اهنآ دقن و
ناناد،وقح یورب .ر
:
تلود ی،وقح ةعماج ،دیدج بسانم ةئارا هب ات دندی راک هب تسد اه
قباطم ی،وقح تسایس نیرت
یگژیو .دنزادرپب دوو روشک یسایس و یخیرات ،کیتیلپوئژ یاه رویما ترازو هیونیا ،هینومن یارب1
وریشم عایفد هیب دیقتعم ایی دینک عایفد نآ یتنس یانعم رد عورشم عافد زا دیاب تلود ةجراو ِع
پ یجرایو ی،ویقح تیسایس هیب لیماک ی تسب ،دیاب هناتسدشیپ و هناری شی تیلود هیک دراد یا
یم و تسا بدیزگرب هطوبرم ار دوو یلم عفن ،نآ رب ینتبم دناوت
رد تدمدنلب هب2
ر کادح .دناسرب
Pellet, 1985: 407-414; Combacau, 1984: 980-989; Virally, 1989: 394-402.
1 . هن هنافسأتم لاح نیا اب بدا رد اهنت
تای هب هولب ،تسا هتفر ن تروص صوصو نیا رد یروورد راک چیه یسراف رظن
یم طو نینچ مه لمع رد دسر یشم
فلتخم تافلاتوا رد هک یرما ؛درادن دوجو لوئسم یاهداهن رد ییاه
نیب مکاحم با شیپ رد نامروشک هب و یللملا
نیب ناوید صوصو هب یرتسگداد یللملا
بدی بدهاشم تارک .تسا
یم ار رما نیا ریوا ةنومن ةّیض، رد ناوت
ضقن تّدوم ةماندهع ییاعّدا یاه 1111
رب ناریا(
)بدحتم تًایا دض
( 2610 لامک یناریا تاماقم تاراهظا زا ات دندرک شلات بدحتم تًایا تلود ناگدنیامن هک درک هظحلام )
برهب .دنهد تروص ار یرادرب .ر
:
Alleged violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Islamic Republic of Iran v. United States of America), Public sitting held on Thursday 30 August 2018, paras. 17-18:
دنیامن ة تًایا بدحتم یگدیسر نایرج رد :درک لاعا هطوبرم یاه
« 19
ِدوو تاراهظا . یم نیور ناریا
یگدیسر نیا رد تلود نیا هک دزاس دانتسا تدوم ةماندهع هب تین نسح اب اه
:تیاد راهظا و توادرپ هیض، نیا هب ناریا ةجراو روما ریزو نواعم یچ،ارع ساّبع یا،آ هتیذگ زور .تسا بدرون ههً باگداد رد امتح هک میدشن دراو ]ناوید رد اوعد حرط هب[ قطنم نیا اب ام ار اویرمآ تیمووحم تابثا
یروهمج تیناقح ندنایامن یارب ]راک نیا[ تقیقح رد ؛دوی تکرح هب روبجم اویرمآ دعب و میری ب عماج هب ناریا یملاسا ة
نیب یم اویرمآ رب یناور و یسایس یراشف هب رجنم هسورپ نیا ...تسا للملا .دوی
]یسراف نابز هب هبحاصم ِیلصا نتم زا هتفرگرب[
10 انج . یمن ناریا .تسا هجوت بلاج ِرار،ا کی نیا !ناوید تاض، و سیئر ب هب ار ناوید دناوت
طساو ة نیا
یگدیسر دَناشوب یناور و یسایس ینیپمک هب اه .»
علاطم یارب ة رظنم زا ارجام نیا
« ءوس زا بدافتسا رف ا دنی یگدیسر » - هب قیداصم زا یوی ناونع
« ءوس زا بدافتسا
قح » - .ر : Tattersall & Khan, 2020: 240.
هک تسا رکذ نایای ا
هچرگ
« ءوس رف زا بدافتسا ا
یگدیسر دنی »
قیداصم زا یرظن ظاحل هب
« ءوس قح زا بدافتسا »
یم بوسحم یگدیسر رد لاح نیا اب ،دوی
نیب مکاحم یاه کیوفت اهنآ نایم دیاب باگ یللملا
رک .د یارب ،هنومن
نیب ناوید رد ،یرتسگداد یللملا
« ءوس بدافتسا رف زا ا یگدیسر دنی »
لحرم هب ة یلوی و یتامدقم تاداریا
یگدیسر یم طوبرم اه اما ،دوی
« ءوس قح زا بدافتسا »
لحرم رد ة یگدیسر یوهام نیا رد .دراد دربراک اه
هنیمز
یض، رد دوو یتیحلاص یأر رد ناوید تینوصم ة
یگدیسر و اه یرفیک یاه
نیگ(
ة رب ییاوتسا )هسنارف دض
( 2610 لاعا ) درک هک
« ءوس رف زا بدافتسا ا
یگدیسر دنی »
یگدیسر هب لحرم رد ییاض، ییاه
ة طوبرم یتامدقم
یم یم تابثا تروص رد هک دوی ،دوی یقلت اوعد عامتسا تیلبا، عنام دناوت
لاحرد ی هک
« ءوس قح زا بدافتسا »
هب
یم طوبرم لاتوا تیهام یمن و دوی
ینامز رد دناوت قح تابثا هک
هلئسم هطوبرم ام یا
دع یانبم ،تسا یوه
بوسحم اوعد عامتسا تیلبا،
وی یض، رد ار صوصو نیا رد ی حب .د ة
نوصم ی ت یگدیسر و اه یرفیک یاه
نیگ(
ة رب ییاوتسا ( )یتامدقم تاداریا( )هسنارف دض
2610 یم ) :درک هظحلام ناوت ICJ Rep 2018: paras. 146, 150-151.
2 . ِدی،
« تدمدنلب رد »
یا هک تسا تباب نیا زا بژیو ِی،وقح تسایس ذاختا اب تلود هک دراد دوجو ناوما ن
رد ،یا
تمس هب دیاب ،یلم عبانم نیرتشیب بسک یارب تلود ًاساسا هونیا ،نینچمه لح
لیصفو ی،ویقح
لاتوا اه یارب .دراد ی تسب هطوبرم تلود یجراو ی،وقح تسایس هب ًلاماک ،درادرب اگ دوو ی
هتیاد راهظا یورب ،هنومن ایب ار دویو یجراو ی،وقح تسایس زا یشخب هئوگاراوین تلود هک دنا
نیب ناوید رب هیوت لاتوا دناوتب قیرط نیا زا ات تسا هتواس راوتسا یرتسگداد یللملا
دوو یاه
لود اب ار ت ( دهد هلصیف هیاسمه یاه
Pellet, 2018: 15
.)
یم شلات ادتبا رضاح راتیون رد عون نیا وهفم ات دوی
«
ِی،وقح تسایس »
تلود لایب، رد ایه
نیب ناوید هیک یریثأت همادا رد و ،دوی نیور یرتسگداد یللملا
« ِی،ویقح تیسایس
1» زا ناویید
یم تسایس نیا ن ،قیرط نیا زا .دی دهاوو لیلحت ،دریذپ
وهفم هنو چ هک دی دهاوو بداد ناش
« یجراو ی،وقح تسایس »
هن اهنت تلود ةهجاوم ةوحن هب یم تهج ناوید اب اه
ناویید هیولب ،دهد
تلود اب ههجاوم رد و صاو ةیض، ره رد دوو ةبون هب زین نییب قوقح نایب هب ،فلتخم یاه
لیلملا
یم دروم ره تایضتقم اب بسانتم .دزادرپ
تلود ِیقوقح تسایس نیب ناوید لابق رد اه
یرتسگداد یللملا
تلود ی،وقح تسایس یم ناوید لاب، رد اه
رد .درییگ راری، یدایز رایسب لماوع ریثأت تحت دناوت
مهم زا یوی نایم نیا ،لماوع نیرت
« هطلس » و
« ینومژه » تلود نیب ةعماج رد اه ایب .تیسا یللملا
هب روکذم ینومژه و هطلس ،همه نیا ه
چی روصحم هجو ؛تیسین هینهرب تردی، و یمایظن قوفت رد
هیب ینویمژه و هطلس نیا زا یدایز شخب هیشیدنا رد تردی،
یزایس ییم طویبرم عی،او رد .دویی
تلود نیب ةصرع رد ورشیپ یاه نوزفا ات دنتسه وپاوت رد براومه یللملا
یمایظن تردی، لیمحت رب
یچ لییذ زیین ار دوو یماظن ترد، و دنزادرپب زین ناهذا عان،ا رب ،دوو بوچرا
یایه
« ی،ویقح » و
« عورشم » .دنراد هضرع باگرظن هنیمز نیا رد نیب قوقح هب ییاویرمآ یاه
بدویبر ناری ید زا ار تقبیس یویگ للملا .دینا
بیتوم رد تیفایهر نیا قادصم نیرتزراب
« نییب ی،ویقح دینیارف ییللملا
2»
«(
نِوییِهوین بیتوم
9» )
لبا،
.تسا بدهاشم هشیدنا اب سکره زا شیب بتوم نیا
یاه کیم سِریام لیِگود
دیلوراه سپیس و0
هیض،
دروخب تسوی صاو یا
، عفانم یاراد تدمدنلب رد روکذم تسایس هک دیاب بدیسر هجیتن نیا هب اما
هب ،دنیبب ار کیدزن ةدنیآ ًافرص هونیا زا شیب دیاب تلود ،تروص نیا رد .دوب دهاوو وا تلود یارب یرتشیب رد بدنیآ یم انعم نیا رد .در نب عسوم ییانعم هک درک بدهاشم ناوت
«
،وقح تسایس ی
یجراو » اجسنا نماض
اد،ا صوصو رد تلود اوحتسا و یاه
تروص زین هتفرگ ا .تس
1 زا یموهفم یلیلحت صوصو رد هعلاطم یارب .
« ی،وقح تسایس »
نیب قوقح رد : .ر للملا
،تسوداضر و یفیس
1911 : 01 - 06 . 2. International Legal Process
3. New Haven School 4. Myres Mc. Dougal
لِوسً
نمسیر لویام و1
تسا طابترا رد2
و هب هونیا لیلد تشیب
ققحم ر شنا لیِی قوقح ةدوشناد رد
بدرک لیصحت هب دنا
« لیِی بتوم
» ی،وقح ِمسیلائر زا هک باگرظن نیا قباطم .دراد ترهی زین بَسَن9
یم م نیا ،دَرب د
هک مسیویتیزوپ یاع
«
ْقوقح و ینیع یب تسا رط
» ییم هیتفرگ داقتنا داب هب دویی
،
من لوی لأو رد قوقح ،بتوم نیا قباطم هکارچ ی
،دریگ
ْنایمدآ هولب نآ قلاو
ا رد هیک ینایمدآ ؛دن
بزیمآ ،قطنم و هل،اع ةو، رانک بزی نا ،تاقلعت زا یا
تاساسحا و اه ی
یینلاقع ةییاپ ًایموزل هیک دنتسه
دنرادن نیمه اض، زا و بزی نا ،تاقلعت
تاساسحا و اه رد
نلاقع یم ریثأت زین اخی تی دنراذگ
0.
یم باگرظن نیا ًاساسا هک تیاد رظن رد دیاب دیحتم تًایا او رد تسناوت
ة ایویرمآ - رد هین و
س نیمز ن ت ییایناتیرب -
تنس رد هکارچ ؛دوی رَوراب ریوا
هیک بدویب نییا بیلاغ دریویور هیشیمه ،
ْقوقح ع رب ینتبم تینی
یب و رد ،تسا یفرط لاح
ی هک ،ی،ویقح دعاو، رب هشیمه ،ییاویرمآ تنس رد
هب ،لماوع ریاس رانک رد با م
رفة ا دنی میمصت رد ییضا، ،سایسا نییمه ریب .تیسا بدیی دیکأت یریگ
تنس ییایناتیرب بلغا
هب ار بدعا، هک یسک ناونع
« لامعِا
1» یم یم هتسیر ن دنک دوی
، رد ییضا، اما
اب ییاویرمآ تنس دنیارف
«
ِداجیا
0» ا،
تسا طابترا رد زین بدع (
Higgins, 1968: 58 9).
________________________________________________________________
1. Harold Lasswell 2. Michael Reisman
9 . بداس هب رت نی ع،او ای( ی،وقح مسیلائر ،نایب ارگ
یی نیدب )ی،وقح و دید عازتنا مَلاع رد دیابن ار قوقح هک تسانعم
هعومجم ًافرص قوقح هک درک نامگ ا
ی یدعاو، و لوصا زا ب ًلاماک و اهنآ یانبم رب ًافرص یضا، هک تسا
ی هنافرط
م تواض، هب لأو رد و ی
دزادرپ ع،او داقتعا هب . ارگ
نای م مه یضا، ةناحبص یتح ،ی،وقح ی
دناوت تواض، ةوحن رد
نیدب ؛تفرگ یدج دیاب ار بداس لا م نیا .دراذ ب ریثأت وا
ّتح دیاب دعاو، ِدوو هچرگ هک انعم ی
ناوملإا ب ی نافرط ه
رتشم یگژیو کی رد ناناد،وقح امت و لاکو ،تاض، هک درُب دای زا ار تیع،او نیا دیابن اما ،دنوی میظنت و دنا
ی مه هک تسا نیا نآ
« ناسنا
» ناسنا و دنا ی هب ی،وقح ةدعا، زا ناشمهف رد اهنآ ت م شزیر همامت
ی دنک .
0 . م ًاساسا هولب ،تسین حرطم ی،وقح ثحابم رد ًافرص ثحب نیا ی
ناوت ع رب دقن حرط تفگ ینی
ندوب زا قوقح
همشچ اه ی یر ید هب(
صوصو نیا رد .تسا بدی ی،وقح ثحابم دراو )هفسلف یارجم زا صوصو یارب
هنومن
: .ر باتک رد سامرباه ِیداقتنا ثحب حرط یمدآ تاقلعت و شناد
: Habermas, 1986.
زا و دراد یتسیتامگارپ یرابت هک سامرباه پ
ناما شی ا بتوم تروفونارف ِیداقتن یم بوسحم
تسا رظن نیا رب ،دوی
هب شناد هک ه
چی هجو و ینیع ب ی رط تاضورفم اب هتخیمآرد هکارچ ؛تسین ا
بدی
ِیویژولوئ .تسا یرایسب 5. apply
6. make
9 ن .
ِهوین باگرظ ی
ِو رف و ن ا
ِلاع اب ناناد،وقح یراومه ،یریبعت هب و یسایس رما و ی،وقح رما یتیآ اب روحمدنی م
ا ن
یم یروما هب ،یسایس ولع س یاهدرویور رد هک دنزادرپ
ن ناونع تحت ،یت
« قوقحارف » یم هتوانی و دنوی
یب ی،وقح ظاحل زا نیاربانب مها
ی یب ای ت انعم یم یقلت دنوی اهدرویور رد . روحمدنیارف ی
ًافرص قوقح ،
هعومجم هولب ،تسین دعاو، و لوصا زا یا
« رف ا دنی » لوی ارجا و ریسفت ،یریگ اظن رد زین دعاو، و لوصا نآ ی
لیود بّرملاب ی،وقح دب .دنا
نی بیترت
ِهوین بتوم ی
ِو راونا اب ن مسیلامرف ی،وقح مسیویتیزوپ و
تسا رواب نیا رب
رف رد و دراد ایوپ یدوجو قوقح هک ا
دنی
« ی،وقح یزاسانعم
9» یم هتواس دوی ( Venzke, 2012: 33 ).
نیدب بیترت باگرظن
ِهوین ی
ِو ار یباب ن شور و اوتحم زا بدافتسا ،ر ید هک دوشگ قوقح یور هب یسانی
یاه
نیب طباور و تسایس رد دوجوم خت و هطلاغم ار للملا
ط شور زا ی یمن ی،وقح ِیسانی رد هک یرما ؛درامی
تلود تًایا نوچ ییاه بدحتم
تفایهر نیا امت زا یم بدافتسا اه
ةیئارا ایب ایت دننک تیسایس
یجراو ی،وقح هب دنناوتب یمجسنم
ندرک هّجوم نیب ةصرع رد دوو لامعَا
هیب .دینزادرپب یللملا
هنومن ناونع تًایا ،سوملم یا
بدحتم بدافتسا اب رب ینتبم ریسافت و نِویِهوین بتوم زا
ع،او تایی
نیب طباور رد دوجوم هب اهراب للملا
هک تسا بدرک لاعا تحارص
« مکاح تلود تی اه
» زا ریتورف ار
قیداصم
« رشب قوقح ضقن »
یم دادمل،
ببس نیمه هب و دنک
« هناتسودرشب تلاوادم »
ًاساسا ار
ضقن تائان تسا ةرمز رد مکاح
تلود یلم تی د یاه
یم بوسحم ر ی نیدب .دنک
بییترت - زا رایف
عافد لبا،
نیا ندوب رظن
هی - تًایا بدحتم ی،وقح بوچراچ رد ینییبت ةئارا اب -
ایب ًلایمع بدینز
ندرک ِ وهفم
« هنًداع گنج
1» - اد،ا تسا هتسناوت ار دوو یاه
ی،وقح .دنک
یهاگدید هب ندیسر یارب ،یراب لک
تلود طباور انصا صوصو رد ی ب اه
یم ناوید ا ود ناییم ناوت
مشچ :درک کیوفت زادنا
« مشچ درُو زادنا » و
« مشچ نلاک زادنا ( »
Kolb, 2019: 73-84
مشچ رد .) زادینا
یم شلات درُو تلود ی،وقح تسایس هک دوی بداد ناشن دوی
هتسباو یدروم ِلماوع ادک هب اه هیک دنا
یم هجیتن نیا هب تلود تیاهن رد لاتوا هک دسر
دویو یایه یرایجم زا ار
ی،ویقح مکایحم طیسوت(
نیب یراجم ای دهد هلصیف )یللملا یسایس
مشچ رد ،لباقم رد .)...و یر یجنایم ،برکاذم قیرط زا(
زادینا
یم هتوادرپ عوضوم نیا هب نلاک تلود ی،وقح تسایس هک دوی
قویقح ایظن یاریب ار یجیایتن هچ اه
نیب اظن و للملا لح
لصفو تملاسم لاتوا زیمآ یاه
نیب یم ناغمرا هب یللملا .دنروآ
باگرظن ر ید یورب نیب قوقح یاه
زین )یونیسله بتوم و قوقح ِیداقتنا تاعلاطم شبنج دننام( للملا یافیا
یم شقن ک دن باگرظن رد و بنج دننام یتسیلائر یاه
ش هب وطعم
« و قوقح نیب طباور للملا » دوو جوا هب
یم دسر . هعلاطم یارب نیب قوقح هب ییاویرمآ یاهدرویور با یاج زا دمآزور یا
هب للملا یوی رظنم زا صوصو
هیرظن دیدج نازادرپ ،نآ
« وُک دلورَه » - نارادفرط زا هک بتوم
ِنِویِهوین
« ون
»
“New” New Haven School( )
یم بوسحم – دوی
.ر : Koh, 2020: 34-77.
1. just war = guerre juste = bellum justum
،ییاسیلک ِی،وقح روف اظن رد
« هنًداع گنج »
وت هک دوب نیا یانعم هب س
یم و تسین عونمم روز هب ل ناوت
وت هب تلادع طسب یارب س
نیب قوقح رد .توادرپ روز هب ل للملا
هب لسوت ،دحتم للم روشنم قباطم و ینونک
:تسان تسا ود یاراد اهنت و تسا عونمم ًاساسا روز 1
. و ؛روز هب لسوت لباقم رد عورشم عافد 2
. اد،ا یاه
یاروی زوجم اب یعمج نما
تی .
نمسیر لویام -
نیب قوقح هب ییاویرمآ باگرظن ناما شیپ زا دوو هک تسا للملا
- رود رد ة رد دوو سیردت
یب ههً یمداکآ بدرپ چیه
سیئر ،امابوا اراب ییوپ تًایا قباس روهمج
بدحتم زومآ ناوریپ زا ار ة
« گنج
هنًداع » زیاج تفایرد مسارم رد امابوا .تسا هتسناد ة
:درک لاعا لبون حلص
« تلم هک دیسر دهاووارف ینامز اه
- هب لمع اب یعمج ای یدرف تروص -
ار روز هب لسوت هن
اهنت رورض تفای دنهاوو هّجوم ًا،لاوا هک ،ی .»
نمسیر
هب یم برایا یتسرد هک دنک
« وت قوقح ینوریب یاهزرم س
شیپ اب روز هب ل رد یملع ثحابم دّدجم ِندیشک
هیرظن صوصو تسا بدی رات و بریت هنًداع گنج یاه
.»
وا لاح نیا اب
« هناتسودرشب تلاوادم »
وزج ار
قیداصم
« هنًداع گنج »
یمن ا هب ،دناد ضقن یورب هب دودحم هناتسودرشب تلاوادم هک تهج نی یاه
صاو
.تسا یدج دیدرت لحم هک یرما ؛تسا رشب قوقح هب طوبرم Cf. Reisman, 2012: 316.
1 . تلود یقوقح تسایس هب اه
شور نایم زا باختنا کلام ةباثم یاه
« یقوقح » ای
«
ِیسایس » تافلاتخا ةلصیف
مشچ نیا رد تلود ،زادنا
یم هلئسم نیا لیلحت هب اه لاتوا ةلصیف یارب ًاساسا هک دنزادرپ
دوو یاه
شور و عجارم هب ی،وقح یاه
ای دنیوج لسوت شور و عیجارم هب
یایه ییسایس ،صویصو نییا رد .
تلود یاه دنمترد،
- هب بلغا هک
« هب حلص قوقح ةطساو
1» دنرادن یداقتعا هب–
شلایت لومعم روط
یم هب ار لئاسم دننک شور و اهداهن ةطساو
ییسایس یاه لیح لیصفو ( دیننک
Lacharrière, 1983:
105 et seq
تلود :تسا نیور رما نیا لیلد .) یعض یاه
ف رت - لاوریب تیلود یایه رتدینمترد،
-
لیام براومه دریی ب ار هناریسدوو یاهرییسفت و لایمعَا یویلج هیک دیننک تیامح یماظن زا هک دنا
(
Lacharrière, 1983: 139
اظن هب رتشیب اهنآ ،ببس نیمه هب .) لیح
لیصفو لاتیوا یرایبجا ایه
ار رما نیا .دنراد لیامت هب
حوضو یم ناوید خیرات رد ناوت نییب
ناویید هیونیا :دریک هیظحلام ییللملا
نیب یرتسگداد یمئاد یاراد ییللملا
حلایص لاتیوا هیب یگدییسر یرایبجا تی طیسوت ،دییاب ایه
تلود ناگدنیامن یاه
دنمترد،
رد )ناتسل نا و ایلاتیا ،هسنارف(
« نانادی،وقح یتروشم ةتیمک
2» - هیک
لوئسم ساسا شرا ن دوب ناوید ةمان
- ه هیونآ بلاج .دی راونا ریب داهنیشیپ نییم
رایبجا ی ندویب
حلاص نیب ناوید لیوشت نامز رد تی لاس رد یرتسگداد یللملا
1101 طیسوت ایما ،دیی حریط زین
تًایا ناگدنیامن بدحتم
( دی هتیاذگ رانک قباس یوروی و
Pellet, 2018: 19
.)
یگدیسر نیب مکاحم رد ی،وقح یاه یانبم رب یللملا
« نیفرط یربارب
9» یم لوی ب و دنریگ ه
هک ورعم ةتفگ نیا ببس نیمه
« دراد هیبلغ هک تسا یسک اب قح ؛بَلَغ نَمِل ُّقَحلا
0» ایهنآ رد
یمن یراج تلود هک تسا یلاح رد نیا .دوی
یاه دنمترد،
رد اهراکوزاس ییسایس ی
لیح لیصفو
لاتوا اه هب گداس یم ی ناوید هنیمز نیا رد .دننک لیمحت نار ید رب ار دوو یسایس ةدارا دنناوت
ب نی ترد، لباقم رد هک دراد ار ییاناوت نیا هک تسا بداد ناشن یرتسگداد یللملا رس وگروز یاه
قباطم و دنون مو
« قح » تیلود بیناج و دیو ب نخس یایه
دینمترد،
رد هیک یریما ؛دریی ن ار
ةیض، نوچ ییایاض،
سییل نا و ناریا تفن تکری ( )نارییا دیض ریب ناتیسل نا(
1112 ةییض، و )
تیلاعف یماظن یاه هبی و
هئوگاراوین رب و رد یماظن تًاییا دض رب هئوگاراوین(
بدیحتم ( ) 1100
1)
________________________________________________________________
1. peace through law = paix par le droit
2. Advisory Committee of Jurists = Comité consultatif de jurists
علاطم یارب ة تیمک شقن ة قوقح یتروشم نیب یرتسگداد یمئاد ناوید سیسأت رد ناناد
مانساسا شرا ن و یللملا ة
نآ .ر : Spiermann, 2002: 187-260.
3. equality of the parties = égalité des parties 4. might is right = la raison du plus fort
1 . بدروآ مهارف ار بدحتم تًایا مشو تابجوم هک یأر نیا هب لبئوی یضا، فلاخم رظن رد ،دوب
:تسا نایامن حوضو
لاحرد ی هک یأر ِدوو 106 هب لبئوی فلاخم رظن ،دوب هحفص 201
هب هک یرظن !دی غلاب هحفص چیه
لاغتیا اب هجو
یمن بوسحم راگزاس ناوید ییاض،
رب دنت و هیوسوی رایسب یاهرظنراهظا زا ولمم و دوی .تسا ناوید دض
نوزفا رب
نوزفا .تسا هتیاذگ شیامن هب ار دوو تلود نیا رب
یایه دینمترد،
و لویصا لایمعِا و رییسفت رد
نیب قوقح دعاو،
رب للملا
« یریسفتدوو »
و
« یدیدحلاصدوو »
.دینراد یدایز لیامت ،لیباقم رد1
تلود
ًًومعم ر ید یاه نیب یاهداهن هب
یللملا هب و صوصو ی،وقح یاهداهن یم لسوت
و دینیوج
یم یعس لاتوا دننک نیب مکاحم رد یگدیسر هب لسوت اب ار اه
.دنهد ناماس یللملا
تلود لیامت فیعض یاه
تلود لیامت دع و رت یو، یاه
شریذپ ثحب رد ،رت حلاص
ناوید تی
یم ناشن ار دوو زین هب ًًوصا .دهد
د زج هیک یدراوم ر حلایص
هیب ناویید تی ترویص
ینییشیپ رد
بلا، رد( یتادهاعم بوچراچ
« طری یاه حلاص یتی )»
زاریحا یاریب بار ود ،تیسا بدیی هتفریذپ
حلاص هب تی تروص ینیسپ :دراد دوجو
1 . یگدییسر هیب لیمع رد بدیناوو ًایب،اعتم و دزادریپب اوعد ةما،ا هب ناهاوو دینک دورو ایه
«(
حلاص یتاطاعم تی
2» و ؛)
2 . اوو داقعنا اب بدناوو و ناه
« تقفاوم صاو ةمان »
.دنهد عاجرا ناوید هب ار دوو لاتوا
هب ناوید ةیور رد دروم ود نیا هک یدراوم یسررب یم ناشن ،تسا هتسویپ عو،و
نییا هیک دهد
اهراکوزاس هب
تلود نایم لومعم روط ییم لویی ییاه
ینایسوی ًاتبیسن ِتردی، یاراد هیک دینریگ
ید ریبعت هب .دنتسه تلود ،ر
یاه دنمترد،
یمن رضاح بلغا رد ار دویو شیویو ناتیسد اب دنوی
یگدیسر ی،وقح یاه هیک دننک روصحم یا
نایشترد،
ییم دودیحم ار ریایس ،لیباقم رد .دیننادرگ
تلود هب اه اب لومعم روط ندرک دقعنم
یگدیسر هب دوو نایم یتاقفاوت نییب یایه
رد نیت ییللملا
یم رد ار دوو ی،وقح تسایس و دنهد نیب مکاحم اب رمتسم ِلماعت
یم گنهامه یللملا رد .دیننک
تلود نایم کیوفت رانک تیلود هیک دریک هفایضا دییاب ،فیعض و یو، یاه
رد هیک ییایه طیاریی
یسایس ساسح زین دنراد رار،
- تلود وزج هونیا زا راف تیلود ای یو، یاه
ییقلت فیعیض یایه
یم دنوی هب نت بلغا– حلاص
نیب مکاحم تی یللملا
یمن تلود ،سوعرب ؛دنهد طیاری یاراد یاه
و تابثاب داع هیب سیئویس تیلود ،هنومن یارب .دنراد یدایز شیارگ مکاحم نیا هب ًامومع ی ببیس
نیا
ًایا یأر نیا رودص زا سپ بدحتم ت
« حلاص شریذپ ِیرایتوا ةیملاعا تی
ِیرابجا » زا و تفرگ سپ ار دوو
حلاص بلس ناوید تی
،درک ا رب اوعد حرط اب بدحتم تًایا هچرگ ةیض، رد ایلاتیا دض
یسلِا ( 1101 هب ) هب تعرس
ا نیا همه نیا اب .تشگزاب ناوید ت
لاس رد قاف ج یلوی هب ر ید راب ریوا یاه
زورب دید رک رد بدحتم تًایا :تسا بد
9 ربتکا 2610 نیب ناوید رد تلود نآ زا ناریا تیاوی ب،اعتم نایم تّدوم ةماندهع یانبم رب یرتسگداد یللملا
.دی جراو روکذم ةماندهع زا ،نیفرط ا
رب ناریا یاوعد رد یریثأت جورو نیا هچرگ اریز ،درادن بدحتم تًایا دض
م جورو زا لب، ناهاوو اهنت ناونع هب ناوید رد اوعد تبث خیرات هجیتن رد و تسا هتوادرپ اوعد ةما،ا هب روکذ
« تیونرس خیرات زاس
» .تسا بدوب تدوم ةماندهع زا بدحتم تًایا جورو زا لب،
Cf. Kolb, 2020: 52.
1 . زا دوو یطارفا لوی رد روفت نیا
« هبناجوی ییارگ » رس یلمارف یاهداهن زا جورو و یمرد
دروآ زراب ةنومن .
هبناجوی لاس رد ییارگ تقفاوم زا بدحتم تًایا جورو ،ریوا یاه
ةیداحتا زا ناتسل نا جورو و سیراپ ةمان
نیب ةعماج رد ریوا تًوحت ةنیآ رد دراوم نیا زا یتیاور ةعلاطم یارب .تساپورا یللملا
.ر : Crawford, 2018: 1-22.
2. forum prorogatum
عضو لایس زا ،دراد ییسایس یاییفارغج ظایحل زا هک یبوو رایسب تی 1100
حلایص یرایبجا تی
نیب ناوید ار یرتسگداد یللملا
طری نتیاذگ نودب رد .تیسا هتفریذپ
یایضعا ناییم زا ،لیباقم
یاروی مئاد نما
1تی ناتسل نا اهنت ، حلاص
هیب مه نآ ؛تسا هتفریذپ ار ناوید یرابجا تی ةطیساو
ملاعا هی لامعِا و تسا طری شی یاراد ْدوو هک یا حلاص
ریثا زا دراویم رتیشیب رد ار روکذیم تی
.تسا هتوادنا
2
لماوع زا ر ید یوی رثؤم
لوی رد تلود ی،وقح تسایس هب یهد ریس هب ،ناوید لاب، رد اه
« ریوفت
ی،وقح » تلم رد هب تبسن فلتخم یاه قوقح
هب روط و اع نیب قوقح للملا
هب روط یمرب صاو .ددریگ
لاتوا ةلصیف ،هنومن یارب و شزایس قییرط زا ًایمومع میدی، زا ی،ریی یاییسآ ی،ویقح تنیس رد اه
ییم نامایس یسایس یاهرازبا ( تیسا هیتفای
Jayatilleke, 1967: 441 et seq
زیین یملایسا تنیس رد .)
ثحابم رد یفیرظ و قی،د رایسب ثحابم هچرگا
ِیوهام دراد دوجو ی،وقح ینایمز ایما ،9
هیب ثیحب هیک
ةلئسم راتواس یم یمن ،دسر ناوت
بدا هوایی رد هیک یریما ؛تفای ینغ نادنچ ار ثحب تای ری ید یایه
.تسا یبایدر لبا، زین یملاسا تنس رد یناسنا ولع هب0
ه ببس هیشیدنا رد یریوف ةنییشیپ نیم یایه
________________________________________________________________
1 .
ًایا ،هتیذگ رد حلاص شریذپ ةیملاعا رودص هب زین هسنارف و بدحتم ت
تی هک دندوب هتوادرپ ناوید یرابجا
هب حرطم زا سپ بیترت یایاض، ندی
هئوگاراوین رب هئوگاراوین(
( )بدحتم تًایا دض 1100
و ) شیامزآ یاه
هتسه یا رب ون ِدنًز(
ض د ( )هسنارف 1190 هیملاعا ) .دنتفرگ سپ ار دوو یاه
2 . مآ قباطم بو رد بدیرشتنم یمسر را نونکات ناوید تیاس
90 یملاعا رودص هب صوصو نیا رد تلود ة
شریذپ
حلاص تی هتوادرپ یرابجا تلود اهنآ بلاغ هک دنا
تلود ای فیعض یاه همه زا .دنتسه بولطم یتابث یاراد یاه
بلاج تلود هونیا رت هیملاعا رودص اب دنه و ناتسکاپ نوچ ییاه
طری اب ییاه سب یاه
و دایز رای
« ایصخت
ر کا » حلاص هب لسوت ناوما ًلامع تی
بدناسر رفص هب ًابیرقت ار یرابجا .دنا
زا هک تسا رکذ نایای زین 1
جنپ
یاروی مئاد وع نما
چیه هک تسا یتلود اهنت هیسور ،تی شریذپ یرایتوا ةیملاعا رودص هب باگ
حلاص تی
هب ؛تسا هتوادرپن ناوید یرابجا زج
عضو ناتسل نا تی تلود ،دی بداد حیضوت هک
تًایا و هسنارف ،نیچ یاه
بدحتم نیا رودص هب ًاقباس هک هب ار اهنآ ،دندوب هتوادرپ هیملاعا هنوگ
لاس رد بیترت یاه
1192 ، 1190 و 1100
.ر .دنتفرگ سپ :
https://www.icj-cij.org/en/declarations (last visited 20 August 2020).
9 . روفت ةبلغ تهج هب ار یملاسا ندمت ،)یرباجلا دباع دمحم( لاسا ناهج ینید ناشیدناون زا یوی ریبعت هب
یهقف - فت هب تبسن( ینونا،
و یم )ینافرع و یتایهلا ،ی،لاوا ،یفسلف تار ناوت
« هقف ندمت ( » civilization of
jurisprudence مه ؛دیمان )
نا یم هک روط ار نانوی ناوت
« مت د هفسلف ن » ار نردم یاپورا و
« و ملع ندمت
یژولونوت » :هب دیر نب .تسناد Abed al-Jabri, 2011: 96.
زا یخیرات ی حب صوصو رد هعلاطم یارب
« یرواد » ْحلاطصا هب و
« میوحت » س رد ن بوچراچ رد یملاسا ت
لیلحت نیب ی،وقح یاه یللملا
.ر : Mahmassani, 1966: 272 et seq.
لک یتفایهر صوصو رد هعلاطم یارب ی
نیب ناوید با شیپ رد یملاسا تنس یاراد یاهروشک ةهجاوم رد یللملا
یرتسگداد .ر
: Powell, 2018: 277-299.
هب ریز رثا رد باگدید نیا :تسا بدی هتیاذگ ثحب هب لیصفت
Powell, 2020.
0 :اب دینک هسیاقم . داتسا ،یدزی یرئاح یدهم
لاس هک یملاسا ةفسلف و هقف مّلعت و میلعت هب بدحتم تًایا رد اه
یم نایب ،توادرپ دراد
« : شور ،نم رظن هب ی،رتم یلیو یملاسا ولع یسانی
لماک و رت یژولودوتم زا رت
زا نخس هک تسا ی،وقح ندوب جلف
ی،وقح روف ( تیسا بدیمآ نایم هب ناریا رد
،یفیسلف 1919 : 100
دعب هب تنس ،لباقم رد .) اب مید، زا ییاپورا یاه
اظن دنمراتواس ی،وقح یاه بدرک دیر
نییمه هب و دنا
لیلد هب گداس یم ی نیب قوقح اظن اب دنناوت ین للملا
یب .دنبایب تفلُا و سنُا ز ود ایهنت هیک تیسین ببس
ی،وقح تنس
« نوسکاسول نآ »
و
« برا،
یا » هتسناوت لوی هب دنا اظن هب یهد
لح لصفو تملایسم زییمآ
نیب تافلاتوا نیب مکاحم و یللملا
شور و میهافم و دنزادرپب یللملا .دیننک قییرزت نآ هیب ار دوو یاه
1
ربانب ا یم هک تسا لیلحت نی ناوت
تیلود اریچ هیک تیفای تیسد هتون نیا مهف هب ِتنیس ِلیماح یایه
تلود ر ید زا شیب ییاپورا لاتوا عاجرا هب اه
نیب ناوید هب دوو یاه دینراد لیامت یرتسگداد یللملا
رودص هب رتشیب ای ملاعا
هی یاه حلاص هتوادرپ یرابجا تی .دنا
نوزفا تلود ،نیا رب رد ناوید راک دنور زا هک ییاه
نارود عفاینم اب داضت رد ار نآ و دنتسین یضار راذگ
یم دوو یلم ییم نآ هیب تبسن دنت یاهداقتنا حرط و ناوید درط هب ،دنبای
نییا ةینومن نیرتزرایب .دینزادرپ
باگرظن یم ار یداقتنا یاه تلود رظنراهظا رد ناوت
ةهد رد رامعتسا زا بدمآرب یاه 1106
.درک هظحلام
2
تسا نومم هک یلماوع رانک رد هب لماوع یورب ،دنک رییغت نامز رذگ رد
شنم لک ی تیلود یورب ایه
نیب مکاحم هب یمزاب یللملا
تلود ،هنومن یارب .ددرگ ایب هک ییاه
« ینایهج ندیی » ،دینرادن ینادینچ ةینایم
یم نییب مکایحم ایب نیومم دیح ات ار دوو ةلصاف دنیوک نیینچ ةینومن نیرتزرایب .دیننک کیفح ییللملا
تلود یم ار ییاه ناوت
هیک تیسناد نیچ تلود -
تیسا بدویب ییضا، یاراد ناویید رد براویمه هیچرگا -
چیه یگدیسر رد نآ زا یرثا باگ رد یعفارت یاه
پ نیب ناوید با شی ییمن بدیید یرتیسگداد یللملا
دویی ،9
کی رد تلود نیا هچرگا یگدیسر وس
( تیسا هتیاد لاعف یروضح یتروشم یاه
Young et al., 2019:
هونآ بلاج .)584
هئوگاراوین -
تسا نیچ اب یکرتشم ِیتسینومک یشم یاراد هک هب–
هیک یعفاینم ببس
ط ههد ی یگدیسر رد ریوا یاه مهم هب ،بدید ناوید یاه
.تسا بدی لیدبت ناوید یرتشم نیرت
0
هفسلف تسا یبرغ یاه ( »
،یدزی یرئاح 1900
: 091 هب ،همه نیا اب .) یم رظن
عضو قوقح شناد رد ل،اّدح هک دسر
هب مهم زا یوی ،تقیقح رد .تسین نینچ هجو چیه هب طوبرم لئاسم هب ناریا رد ی،وقح روف تلاضعم نیرت
« شور یسانی » یم طوبرم نآ ات رما نیا .دوی یم شیپ ا
مهم یّتح هک دور تسد نیرت
شناد رد یتنس اظن دروآ
قوقح - یندم نونا، ینعی -
ظاحل زا لوی راتواس و لصف زا تعباتم رد ًلاماک یدنب
یندم نیناو، رد دوجوم یاه
با ن صوصو رد هعلاطم یارب .تسا ییاپورا یاهروشک یورب اب نآ طابترا و قوقح یتّنس شناد لئاسم هب ون ییاه
تفایهر ،نایزوتاک رصان : .ر ،هنومن یارب ،نردم یاه 1909
تًاقم :
« هقف ةفسلف
» ص ، 100 - 199 ؛
« و هقف ةفسلف
تبسن ؛لوصا ةفسلف ترورض و اه
اه
» ص ، 260 - 101 ؛
« ایوپ هقف ؛یتّنس هقف
» ص ، 200 - 261 .
1 . صوصو نیا رد یارب
تفگ هب دیر نب هنومن نیب ناوید ةصرع ناتوسوشیپ زا نت ود نایم یوگو
یرتسگداد یللملا
یهاووداد دروم رد )هلپ نَلَا و دروفارک زمیج(
:ناوید لباقم رد اه Crawford & Pellet, 2008: 831-868.
2 . یارب هب یوسنارف و یسیل نا تنس ود رد صوصو نیا رد هعلاطم بیترت
.ر :
Anand, 1962: 119 et seq; Dupuy, 1972: 265 et seq.
9 . ةعلاطم یارب
« یجراو ی،وقح تسایس »
نیچ .ر : Couveinhes-Matsumoto, 2016: 551-565.
0 . زا شیب رد نونکات هئوگاراوین 16
تسا بدوب لاتوا رط ناوید یأر زین یگدیسر لاح رد ةیض، دنچ رد و
.تسا لاتوا رط
