زرواشک هدکشناد ی
بط عبانمو یعی
نابغاب مولع یشزومآ هورگ ی
اضف و ی زبس
اپ نای همان ارب ی رد تفای سانشراک هجرد ی
دشرا
هتشر نابغاب مولع ی ارگ شی ف یژولویزی گ حلاصا و ناهای وراد یی
زرا یبای نلس تارثا
،می ک نازوتی سلاس و
کیلی سا دی ف ،دشر رب یژولویزی
و
گ درکلمع های
وراد یی وگنلاب ی ش یزاری ( Lallemantia royleana L.
)
ت ارش تح طی
بآ شنت ی
رگشهوژپ :
هوژپ نسحم ی
شدآ نیری قلاشق ی
امنهار داتسا :
سوم رتکد ی
بارت ی گ ولگی
مرذآ لوسر رتکد ی
رواشم داتسا :
زورهب رتکد عامسا
روپ لی
سدنهم دیما
ح روپردی
رهش روی 1398
ناونع و :روآدیدپ مان یبایزرا
تارثا
،مینلس نازوتیک و کیلیسلاس دیسا رب
،دشر یژولویزیف و درکلمع هایگ ییوراد یوگنلاب
یزاریش ( Lallemantia royleana L.
) تحت طیارش شنت یبآ / نسحم یهوژپ نیریشدآ یقلاشق
داتسا نا امنهار : رتکد یسوم یبارت ولگیگ - رتکد لوسر یمرذآ
داتسا :رواشم نا رتکد
زورهب لیعامسا روپ - سدنهم دیما روپردیح
خیرات :عافد 30
/ 6 / 1398
دادعت حفص :تا 130
.ص
نایاپ هرامش :همان
هورگ یشزومآ مولع ینابغاب و یاضف زبس
:هدیکچ :فده دربراک هزورما یداوم
لیدعت هدننک یم یدربراک راییییسب ناهایگ رد شنت تارثا و آ دوبمک هب هجوت اب ادیییشاب
ناونع هب روتیسیلا زا هدافتسا ییوراد ناهایگ رد یکشخ شنت دنمشزرا لیدعت
هدننک یم یرورض یرما شنت ادشاب
شور :شهوژپ یسانش روظنم هب
رب دیسا کیلیسلاس و نازوتیک ،مینلس تارثا یبایزرا هایگ درکلمع و یژولویزیف ،دشر
یزاریش یوگنلاب ییوراد یبآ شنت تحت
، یش یامزآ هب تروص لیروتکاف رد بلاق حرط كولب یاه لماک یفداص ت رد 3
( یکشخ شنت حطس 30
، 60 و 90 یا هعرزم تیفرظ تبوطر دصرد و )
۴ رد رارکت ناتسرهش رد یلیبدرا ققحم هاگشناد
لیبدرا ماجنا دش دیس ا کیلیس لاس بیترت هب رظن دم یاهرامیت تطلغ. (
0 ، 0.۵ و 1 یلیم رلاوم نازوتیک ،) (
0
، و 2 مرگ رب
موینلییس رامیت و )رتیل (
0 ، 1 و 2 ) رتیل رب مرگ یلیم دوب
ا سپ زا لامعا نیرخآ
،موینلییس رامیت هنومن
اه یارب یاهزیلانآ
کیژولویزیف و
ییایمیشویب تشادرب
تشادرب زا لبق ادندش هتوب
یاهروتکاف ،اه نزو ،گرب دادعت ،هتوب عافترا
هتوب کشخ و رت
هزادنا هشیر و ادش یریگ
هتفای اه : شنت رثا هک داد ناش ن قیقحت نیا زا لص اح جیاتن یکش خ
، و هدننک لیدعت یاهرامیت و کیلیس یلاس ،نازوتیک
مه و موینلییس ین
ن و یکییشخ شنت لباقتم تارثا هدننک لیدعت یاهرامیت
رب کیژولویزیف و کیژولوفروم تافییص رثکا
ینعم شنت هکیروط هب دوب راد یکیییشخ
یلو دیییش یکیژولوفروم تافیییص هیلک نازیم شهاک ثعاب لیدعت اب ناهایگرامیت
هدننک اه ادش قوف تافص دوبهب ثعاب ناشن اه هداد یسررب
یم دهد رد دیئونتراک شهاک ثعاب یرایبآ شنت نیرتمک یتح
یزاریش یوگنلاب هایگ تظلغ اب نازوتیک اب هدش رامیت ناهایگ رد نین ه هتسا هدش
1 یلیم رلاوم و لماک یرایبآ طیارش رد
ناییشن جیاتن تییسا یلاح رد نیا تییسا هدییش لییصاح دیئونتراک رادقم نیرتلااب طییسوتم یم
دهد اب رامیت لماک یرایبآ رد
تظلغ اب نازوتیک 2
یلیم رلاوم هک تییسا هدییش دیئونتلراک شهاک ثعاب یم
ناوت یرایبآ طیارییش رد نازوتیک تفرگ هجیتن
تظلغ هب هتسب لامرن یم
دناوت ادشاب هتشاد یتوافتم تارثا
هجیتن :یریگ هدافتییسا دروم تظلغ و یرایبآ میژر هب هتییسب دیییسا کیلیییسلاییس و موینلییس ا یم
ناوت مه و هدنهاک مه دن
ادنوش وگنلاب هایگ رد دیئونتاراک هدنیازفا قم نازیم یس ررب
هب ناهایگ تموا یکش خ شنت
مس یناکم و یعافد یاه نآ
اه یکی
یس اس ا زا ناهایگ شرورپ رد دیاب هک تس ا یلئاس م نیرت ییوراد
ریگ رارق رظن دم اد
شیامزآ نیا زا لص اح جیاتن هب هجوتاب
شهاک ثعاب یکش خ شنت یخرب
یگژیو ش یزاریش وگنلاب ییوراد هایگ رد یفیک و یمک یاه اد
یم رظن هب دس ر وگنلاب هک
یم ناییشن تمواقم دوخ زا یبآ شنت ربارب رد هک تییسا یهایگ قطانم رد هایگ نیا تییشک نیاربانب دهد
همین کییشخ زین
یم یم یرایبآ رود هچرگا داد ناشن هصلاخ روطب قیقحت نیا زا هدمآ تسد هب جیاتن رگید یوس زا ادریذپ تروص دناوت دناوت
هزیگنر و درکلمع نازیم رب زتنییسوتف یاه
رب نازوتیک و موینلییس رامیت رثا نازیم یلو دییشاب راذگ ریثات وگنلاب ییوراد هایگ ی
یگژیو هزیگنر یاوتحم نین مه و یزاریش وگنلاب هایگ یکیژولوفوم و یدش ر یاه ینعم هایگ یزتنس وتف یاه
رامیت ،دوب راد
اب هدننک لیدعت اه
یگژیو دوبهب ثعاب د هایگ یکیژولویزیف و یکیژولوفروم یاه
ش وگنلاب ییورا اد
هژاو :یدیلک یاه هدننک لیدعت یاهرامیت
ینلس ،یبآ شنت ،نیلورپ ،یزاریش وگنلاب ، م
و ک زوتی ا تیلورتکلا تشن ،ن
1 - فده و همدقم
1-1 - همدقم
شقن ناهایگ ییوراد زا رظن یخیرات رد هعسوت عماوج فلتخم غ ی لباقر راکنا هدوب و تسا نین مه
لیلد هب ییوراد ناهایگ ناکما
ریذپ تخاس یگدنز طیارش ن اب
نیمأت یژرنا و رصانع ییاذغ ناروناج
و اسنا ن اه ناسنا یگدنز رد زا ادنتشاد یناوارف تیمها هتشذگ یاه
ناهایگ ییوراد زا زابرید نونکات
هب تروص وردوخ ای هب یعارز ناونع
عبنم ییوراد مهم دروم هدافتسا رشب و یتح ناروناج رارق
هتفرگ دنا ا نیمه هب لیلد
هشیمه تاقیقحت یعیسو
تهج نتفای هدروارف یعیبط داوم و اه ناهایگ
ییوراد هک هدافتسا ا ز نآ اه هب تروص یتنس موسرم هدوب و زونه مه جاور دراد رد لاح ماجنا یم دشاب ا
رد یرایسب زا دراوم یرایسب زا مدرم فرصم رب هولاع هب
نامرددوخ ی ییوراد ناهایگ فرصم اب یور
هدروآ هک دنا
ًارثکا هجیتن هب هتفای تسد یتبثم یا ادنا
گ زا ی ناها ییوراد یم ناوت هب ناونع زا یکی
تادیلوت مهم رد شخب یزرواشک نین مه و
ریاخذ و نیجنگ ه ه یا یکیتنژ مان هک درب یم دنناوت
گرزب نیرت تورث یلم یارب ه ر یروشک وسحم وش ادن هزورما تیمها ناهایگ ییوراد رد ققحت
،تملاس ییافکدوخ
،ییوراد داجیا لاغتشا و وت هعس یداصتقا و شقن یتایح نآ اه رد فادها دربشیپ
،یلم هقطنم یا و یناهج یارب رب هدافتسا اتسین هدیشوپ یسک زا
ناهایگ ییوراد رد اس ل یاه ریخا
هب لیلد دیفم تارثا تابثا نتشادن ،نآ
تارثا یبناج
، نازرا ندوب و نین مه راگزاس
ندوب اب
طیحم تسیز
، هبزور زور رد لاح شیازفا تسا ا دهاوش تفای هدش رد یرافح اه ی 60000 هلاس رد
قارع یم ناشن دهد هک اسنا دودح نامز نآ رد ن تشه
هایگ ییوراد ار دروم هدافتسا رارق هداد تسا
(
El-Gabaly, 2007
زا ا) راثآ یس ینامرد هایگ
رد تاروت یتاکن رکذ هدش سا ات ناشن تاقیقحت یم
دهد
گنهرف رد ییوراد ناهایگ هک فلتخم یاه
ن زی لاثم یارب نتشاد جاور گنهرف رد
ناهایگ اهودنه
ییوراد هب ناونع هایگ نا سدقم و رد گنهرف هب نانوی ناونع حور ای ناور وسحم یم دندش (
Hill,
ا)1989
تخانش ناهایگ ییوراد دربراک و ینامرد نآ اه زا زابرید نیب رد نایناریا هتشاد جاور دانسا هک
و وتکم كرادم ام ناکاین زا هدام اج هب
هاوگ نیتسار نیا اتسا اعدا هکنیا دوجو اب
شخب یمظعا
زا ریاخذ وتکم گنهرف و ندمت ناریا تراغ و لواپچ هدش
،دنا عوبا اما یل انیس و یایرکز یزار
ینادنمشناد هدوب
هک دنا دنتسناوت رد
نرق یاه متشه ات مهد یدلایم هب شناد نامرد اب هایگ قنور
یدایز دنهد هدزاود)
ماما ی و نونجم
،ینیسح 1387
ا)
، عسوت ه ی تشک راک و ناهایگ ییوراد و
یتعنص هزورما یکی زا یاهروحم یلصا
لباق سرتسد رد هنیمز هعسوت تارداص غ یتفنری یم دشاب
( یدیما و ،ناراکمه 1386
یاهروشکرد ا) لاحرد
هعسوت رد لاح رضاح یاهوراد یتنس ساسا نامرد
80 دصرد مدرم ار لیکشت یم دنهد دمحم)
تسود یریش و
،ناراکمه 1388
ا) تشک و دیلوت ناهایگ
ییوراد لیلد هب شیازفا تیعمج و زاین عیانص یزاسوراد هب
ناهایگ ییوراد هب ناونع داوم هیلوا دیلوت
و وراد دربراک داوم هرثؤم نآ اه رد عیانص فلتخم ژیو تیمها زا ه
رادروخرب یا ( تسا
Abdullaev and
Espinosa-Aguirre, 2004
ا) روشک رد ناریا عونت یمیلقا
، طیارش مک ریظن کیژولوکا و
دوجو هدیدپ -
کیفارگوئژ یاه کیفادا و
بجوم هدیدرگ هک زا یانغ ریگمشچ کیتسیرولف
رادروخرب شاب اد شیب زا
کی مراهچ دودح زا 8000 هنوگ هایگ دوجوم رد روشک ار هنوگ یاه ییوراد و هک رطعم دادعت
یدایز
زا نآ اه هنوگ اه ی یموب روشک دنتسه لیکشت یم دنهد لسوت)
ی و
،ناراکمه 1391 ا) هب طیارش روط
حم یطی (
Tesfamariam et al., 2010
)،
لماوع تنژ یکی (
Peltonen-Sainio and Jauhiaine, 2008
)
و تیریدم گ های (
Rathke et al., 2006
) ، عت نیی هدننک درکلمع یمک و یفیک ناهایگ
یم دشاب
(
Kamkar et al., 2011
فیرعت ا) طیارش
یطیحم شنت از زا یهایگ هب هایگ رگید توافتم تسا نوچ
ریثأت شنت رب هایگ هب لماوع یطیحم و ییاناوت یتسیز هایگ دروم رظن رد طیحم بسانمان یاه یگتسب
( دراد شخبافو و
،ناراکمه 1387
ا) شنت یاه غ هدنزری ظن ری کشخ ی
، یروش و هجرد ترارح لااب و
نییاپ ثعاب نیرتشیب شهاک درکلمع رد ناهایگ یم دنوش ( ییانف و
،ناراکمه 1388
) مهم نیرت لماع
هدننکدودحم دشر
هایگ و دیلوت لوصحم رد رسارس طاقن یلاسکشخ ناهج یم
دشاب لسوت)
ی و
،ناراکمه 1391
شنت ا) بآ ی ینامز خر یم دهد هک زا تسد نداد آ هب تروص قرعت هب تبسن
نازیم آ ذج هدش زا كاخ ادشاب رتشیب دشر
و ومن نین مه داوم
هرثؤم ی ییوراد ناهایگ هب
ریثات تحت تدش دوبمک
آ رارق م ی دنریگ آ دوبمک و رد
نایرج دیلوت ناهایگ یم دناوت تامدص
ینیگنس دراو امن دی (
،یگیبدیما 1379
ا) اب ییاسانش نامز ینارحب هایگ و نامز یدنب یرایبآ بسانم
رب یانبم همانرب کی قیقد
و یساسا یارب
،هایگ هار لح مهم یارب یرادهگن آ
و دوبهب تایلمع
یرایبآ و تیلباق لمحت هایگ دوبمک هب آ
رد یزرواشک ( تسا
Ngouajio et al., 2007
) ؛ هب نیاربانب
روظنم ندیسر هب رثکادح درکلمع اب هجوت هب فده زا تشک لوصحم رد طیارش شنت یم ناوت همانرب -
ه یا بسانم یرایبآ ار هب یاج یرایبآ لماک فرصم یارب هنیهب
آ راک هب درب و اهنت رد لحارم
نارحب آ هب هایگ هک ی دراد زاین
زا نآ هدافتسا درک هک یکشخ تارثا شهاک ثعاب شور نیا یم
دوش
(
Kamkar et al., 2011
ا) گ های ییوراد وگنلاب ش یزاری (
Lallemantia royleana
یکی ) گ زا ناهای
رتمک هتخانش هدش تسا هک یاراد صاوخ ددعتم ییوراد هدوب و شقن یمهم رد لرتنک یرامیب
سکلافر دراد1
لسوت)
ی و
،ناراکمه 1391
ژلایسوم ا) رد دوجوم
ناد ه یاه رد یزاریش یوگنلاب نامرد
یتحاران
،دبک یتحاران یاه
،یبصع نامرد یزیرنوخ هثل
اه نامرد نین مه و س
های هفرس لسوت)
ی و
،ناراکمه 1391
،) رد نامرد تلالاتخا نوگانوگ
ریظن یخرب تلالاتخا
،یبصع یدبک و یرامیب یاه
یویلک هب راک یم دنور ناما)
هداز و ،ناراکمه 1390
ا) کنیا هب هجوت اب ب
زور یکشخ رد یرایسب زا
قطانم یعارز
،ناریا هراومه اب دشر لحارم هایگ
هارمه تسا و رد صقان تاعلاطا هب هجوت اب مز
ی هن
ریثات یکشخ شنت رب
داوم هرثؤم ناهایگ ییوراد یرورض هب رظن یم دسر هک رد دروم هنوگ یاه هایگ
ییوراد وگنلاب هب روظنم ییاسانش و
شنیزگ ماقرا بسانم و یبایزرا تایصوصخ هایگ
یسانش و -هدوت
یاه یموب وگنلاب هدرتسگ تاقیقحت دریگ تروص یا
ا
1-2 - فیراعت و میهافم
1-2-1 - ناهایگ ییوراد
ناهایگ ییوراد زا هداوناخ یاه فلتخم یهایگ یم دنشاب هک کی ای یخرب زا مادنا یاه نآ اه یواح
هدام هرثؤم تسا هک نیا هدام رتمک زا 1
% نزو کشخ هایگ ار لیکشت یم دهد ا لیلد هب فاطعنا
یکیژولوکا دایز
نآ اه میلقا رد یاه
،عونتم ب ه ناونع یکی زا ریاخذ کیتنژ یهایگ وسحم یم دنوش
و شقن دمع ه یا ار رد بیکرت عماوج دنراد یهایگ ا
تشاک
، تشاد و تشادرب ناهایگ وراد یی هب روظنم
هدافتسا زا هدام ی رثؤم نآ اه ماجنا یم دریگ هک هبنج زا فلتخم یاه
،ییوراد فراصم و هیذغت یشیارآ
و یتشادهب زا
نآ هدافتسا یم دننک (
،هدازربکا 1381 ا)
1-2-2 - تابیکرت مهم ناهایگ ییوراد
،اهدیئونپرت ،اهدیزوکیلگ سناسا
،اهدییولاکلا ،کیسیلیس دیسا ،اه خلتداوم
،هزم ک ی نون اه ،
نینوپاس اهدیئونولافو اهنولاف ،اه ،
نیماتیو ،اهدیئولونف ،اهننات ،اهدنق ،رثومداوم یکیژولویب اشنم ،اه
،اهژلایسوم ،اهدیتک یلپ ،اهدیئونولاف ئوترا
ی اهد (
،یگیبدیما 1392
ا)
1-2-3 - صاوخ ینامرد ناهایگ ییوراد
1 Reflux
ناهایگ ییوراد رد بط یتنس رد نامرد عاونا بی رام ی اه دننام ینوفع یسوریو و یدربراک
عیسو
راد ن د ییاجنآ زا ا هک
تنوفع نامرد یاه
یسوریو اب یاهوراد یتعنص دوجوم هب تلع زورب تمواقم
ییوراد رد سوریو اه
ًلاومعم اب زاین ،تسا وربور یتلاکشم یدیدش
هب یاهوراد ودض ی سور ی دیدج
ساسحا یم دوش (
،ناراکمه و یرونم 1386
ا) زا هدافتسا ناهایگ
ییوراد نوزفا شهاک رب هنیزه
یاه
،نامرد جیاتن وبق لباق یل رد شهاک یبرچ نوخ لااب رد یرایسب زا عماوج هتشاد تسا و هدافتسا نیا
ناهایگ هب صوصخ ینامز هک نامرد یاه و یتعنص لومعم
رداق هب لرتنک یرامیب دنشابن ریگمشچ
یم دشاب (
،ناراکمه و ینیسح حلاف 138۴
ناهایگ ا) ییوراد
اب صاوخ دنق هدنهاک نوخ
رد نامرد
یرامیب یتباید یاه یشقن
غ ی لباقر راکنا ( دنراد
،ناراکمه و ینیسح حلاف 138۴
) ا ییوراد ناهایگ
نامرد یارب یرامیب
یاه
،کیژولوتامور دردرمک
و یژلایموربیف یم
ناوت دن هب ناونع لمکم و نیزگیاج
یاهوراد ییایمیش هب
راک یسوملم بتارم هب ریثات و دنور تبسن
وراد هب یایمیش یاه ی
هتشاد دنشاب
(
،تخب نایک 1390
ا) بلغا نادنملاس هک
هب یرامیب یاه نمزم لاتبم دنتسه
ًلاومعم نودب زیوجت
کشزپ جلاعم و هب لکش دنیازف ه یا زا ناهایگ هدافتسا ییوراد م
ی امن ی دن (
،ناراکمه و یربکا 1388
)
هدافتسا زا داوم هرثؤم ناهایگ ییوراد نین مه یارب نامرد یرامیب یاه تسوپ ی (
،تخب نایک 1391
)
و
، اصعا نیکست یارب عفر
یتحاران عفر ،یشراوگ اهسا
،ل نامرد هفرس لوادتم رایسب ( تسا
ینادرم
و داژن
،ناراکمه 1392
ا) نیا رب نوزفا نارادماد
یموب و ریاشع هتشذگرد رد
قطانم دوخ یارب نامرد
یرامیب یاه یماد زا ناهایگ ییوراد هدافتسا یم دندومن ( هوک اپ ی ه
،ناراکمه و 1390
ا) هب یروط هک
هزورما رد زا یرایسب یاهروشک
لاحرد هعسوت یاهوراد یهایگ افیا هیلوا نامرد رد ار یلصا شقن
یم دننک (
،یدورگنل یناهافص 1389
ا) ناهایگ ییوراد رب نوزفا صاوخ ییوراد هب ناونع معط هدنهد
رد هیهت اذغ داوم یی یکاروخ دروم هدافتسا رارق یم دریگ و تارثا ینامرد یدایز تهج تیریدم
تملاس دنراد و رد نامرد بی رام ی اه یی
،ناطرس ریظن
،دیراورم آ یرامیب
یاه یبلق قورع و ی
، یبرچ
،نوخ هتکس
،یزغم و اهتلا للاتخا رثؤم یم دنشاب (
Mohamed, 2014
)ا
1-2-4 - دیلوت و ییوراد ناهایگ تشک تیمها هدروارف
اه ی یزرواشک رد نآ
رد یاهروشک لاحرد
هعسوت شخب یزرواشک و
عیانص طوبرم هب نآ زا ولاش هد یاه یلصا داصتقا
هب رامش یم دنور (
،یدابع و ییاباب 1392
ا) هب تلع ضراوع یاهوراد ییایمیش تشک
هدافتسا و زا
ناهایگ ییوراد رد رسارس رایسب ناهج موسرم
هدوب هب هنوگ فرصم هزورما هک یا ناهایگ
ییوراد ور
هب شیازفا ( تسا
،ناراکمه و نایحلاص 1389
ا) هچرگا و تشک فرصم ناهایگ ییوراد اب هعسوت و
تفرشیپ عیانص
ییایمیش یتعنص و
هدشدودحم اما ،
مشچ زادنا تشک زا هدافتسا و نآ
و دیلوت
دروارف ه یاه نآ ور شیازفا هب ( تسا
،ناراکمه و یدیشر 1390
ا) ییوراد ناهایگ کنیا هب هجوت اب
هژیو تیمها یتعنص و ینامرد ظاحل زا یارب نیاربانب دنراد یا
هنیجنگ ظفح ینژ
و ناکما هدافتسا
زا یلوصا نآ اه ییاسانش و یفرعم عونت هنوگ یاه فلتخم ییوراد ناهایگ طسوت
شخب یزرواشک هب
رتسب ناونع تاقیقحت
ز ی تس حم ی ط ی اسح هب یرورض یرما یم
دیآ نی)
داژنک
، 1392 ا) روظنم هب
تیلاعف یاه
،یتیریدم و یتظافح
هرهب رادیاپ یرادرب ییوراد ناهایگ زا
هاگآ نتشاد و ی تاعلاطا
زا
صوصخ ی تا یکیژولوکا کمک هقطنم کی ییوراد ناهایگ ییایفارغج شنکارپ و
یدایز یارب هست ی ل
رما نیا م ی امن ی د (
،ناراکمه و یملیدریم 1391
ا) نین مه یتحار
دربراک و یاهرثا نتشادن ءوس
هدش ثعاب ناهایگ
ییوراد و تاقتشم نآ هب ناونع یندوزفا رد شخبرثا مامت
هنیمز اه دروم هدافتسا
رارق دنریگ تخبون)
،ناراکمه و 1392
ا)
1-2-5 - لماوع و رصانع رثؤم ییوراد ناهایگ صاوخ رد
هک میدید تیلوباتم زا ینغ نزاخم ییوراد ناهایگ
داوم نزاخم ینعی یوناث یاه هرثؤم
یساسا
ادنیاهوراد زا یرایسب داوم
رثؤم هچرگا
ًاساسا نیارف تیاده اب د
هتخاس یکیتنژ یاه یم
دنوش
، یلو
یطیحم لماوع نیرتشیب
ریثات رب ار تخاس نآ اه دنراد یروط هب ناهایگ دشر رد یتارییغت ثعاب هک
داوم تیفیک و رادقم ،ییوراد هرثؤم
نآ اه (
،اهدیئورتسا ریظن ئولاکلآ
ی اهد
، لگ ی زوک ی اهد
، نغور اه ی
( رارف سناسا اه لاثما و ) نآ
) یم دندرگ ا هک ینامز تیلوباتم رادقم
هیوناث و هیلوا یاه ولطم دح هب
تروص نآ رد دنشاب هدیسر یم
ناوت هک تفگ یداصتقا رظن زا ییوراد هایگ کی یعارز لوصحم
تسا هفرص هب نورقم هک
بسانم یهایگ ماقرا و یطیحم لماوع اختنا اب یم
ناوت هب رما نیا تسد
نیا هلمج زا اتفای لماوع
یطیحم یم ناوت ادرک هراشا یکشخ شنت هب اهایگ
رد ن وط ر هرود ل دش
وخ رد د رعم ض شنت یاه نوگانوگ رق راد را دن رد و ا ایم نی ن وبمک آ د گرزب نیرت شلاچ دیلوت رد
وصحم ل ًاصوصخ رد کشخ قطانم و
همین کشخ زا ایند هلمج ا ری نا یم دشاب (
Munns, 2002
ا) رثا
شنت آ دم هب یب ز ت ام ا و ماود ،ن دن
هزا وبمک نآ د یگتسب ( دراد
Pandey et al., 2001
ییاسانش ا)
ز ام ن رحب ا ین و نامز یدنب آ یرایب انبم رب ی کی مانرب ی ه د قیق یساسا و رب
یا ایگ ه ، یدیلک رب یا
دهگن تایلمع دوبهب و آ یرا بآ
هایگ لمحت تیلباق و یرای وبمک هب
رد آ د اشک یزرو ا تس ( ییاباب
،ناراکمه و 1389
ا) شنت یلصا تلع رد آ
ایگ ا ه زف ا یم شی ی ز نا فلت ی ا ، آ ت یی ک ا ی بن یفا ی و ند
زیم نا ذج و آ ای زا یبیکرت ره
ود لماع ا تس رب هک ا رث نآ یم ی ز نا زا یشان آ تافلت رعت
ق رب
زیم نا ج ی ذ نآ سوت ی ط ر هشی اه شیپ ی هتفرگ ی و
زیم ا شنت نا زف ا شی م ی دبای ( ،یردیح و یبجاح
138۴ شنت ا) آ شهاک قیرط زا رب حطس
،گ دش هتسب ن هنزور اه ، شهاک رد ه تیلباق ی د ا تی
هنزور اه
، شهاک آ رد ریگب ی رلک و تسلاپ و ریاس شخب یاه رپ و ب هک( مسلاپوت ی
ه وحن ی اک ار یی
زتنسوتف ار
شهاک م ی دهد
،) شهاک س ی تخا پ ی ر و نیﺌت و رلک و لیف زتنسوتف دنیارف لیلقت ببس
م ی ددرگ ،راعش تمکح(
1372 ا) نیلوا ریثأت شنت یکشخ یاقلا نتسب نزور ه تساه هک دودحم یارب
ندومن فلاتا آ ماجنا م ی دوش یلو هب هبون دوخ بجوم شهاک تیبثت صلاخ د ی سکا ی نبرکد هدش
و دشر دیلوت و هدام کشخ ار شهاک م ی دهد (
Reddy et al., 2004; Seki et al., 2007
)ا یاقبا
زتنسوتف و همادا دیلوت هدروارف یاه یزتنسوتف رد
طیارش شنت یکشخ توافت مهم ناهایگ مواقم هب
شنت یکشخ اب هنوگ یاه ساسح هب تسا نآ هنوگ.
یاه مواقم هب یکشخ اب همادا نداد هب زتنسوتف
نوزفا رب ظفح ییاناوت دیلوت هدام
،کشخ نیا ناکما مهارف ار یم دننک زا ات داوم هتخاس هدش هب
ناونع موکیتومسا هک
بجوم کشخ كاخ زا آ ذج ییاناوت ظفح م
ی دنوش ، دننک هدافتسا ا
یکشخ زا مهم نیرت شنت یاه یطیحم تسا هک رجنم شهاک هب شرتسگ
یلولس و تارییغت رد
ییایمیشویب یاهدنیارف و
یکیژولویزیف م
ی دوش هک رب
،دشر دیلوت درکلمع و هایگ
ریثات یم دراذگ
اربانب ی ن اهراکهار نیا زا یکی ادرک ادیپ ار یکشخ شنت تارثا شهاک یارب بسانم یاهراکهار دیاب
مینلس دننام یرصانع زا هدافتسا یم
دشاب ا کنیا اب یرورض ندوب مینلس یارب دشر و ومن ناهایگ
تابثا هدشن تسا یلو یرصنع دیفم یارب ناهایگ تسا ا رد مسیلوباتم ناهایگ
و لیمکت یگدنز هخرچ
نآ اه رصانع دنچره دیفم هب
روط میقتسم تلاخد
،دنرادن یلو دشر یشیور یشیاز و ار
هب هژیو رد
طیارش نت ش یاه یطیحم و ای یتسیز رارق ریثات یم
دنهد (
Hajiboland, 2012
رثا ا) دیفم مینلس ار
ور رب ی دشر و درکلمع ناهایگ یط یسررب یاه ددعتم هب تابثا هدیسر تسا ناشن یقیقحت یط.
هک تسا هدش هداد رد
طیارش یشنت دننام امرس مینلس شقن دیفم و هتشاد ی نیا
رصنع ثعاب دوبهب
دشر هدش ( تسا
Seppänen et al., 2003
ا) رد نین مه ناهایگ
کی هلاس دربراک مینلس شقن دض
یریپ هتشاد و یریپ یشان زا یهدلگ ار هب ریخأت م ی دزادنا (
Djanaguiaman et al., 2005
)ا شیازفا
تیلاعف میزنآ عافد یاه تنآ
ی سکا ی ناد و شیازفا تابیکرت تنآ ی سکا ی ناد هب روط هدمع زا رثا دیفم
مینلس هب اسح یم دیآ (
Hartikainen et al., 2000; Xue & Hartikainen, 2000
) ا اربانب ی ن تهج
رب ر ثات یس ی ر آ ن ور رب ی دیاب یکشخ شنت زآ
كرحم زا نیا رب نوزفا ادریگ ماجنا یددعتم تاشیام -
زین یتسیز یاه یم
ناوت نیا هلمج زا درک هدافتسا یکشخ شنت زا یشان تارثا لیدعت تهج
كرحم یتسیز یاه یم
ناوت نازوتیک ادرک هراشا نازوتیک هب یکی
زا رحم ك یاه یتسیز تسا هک زا
تابیکرت یلصا هراوید یلولس یرایسب هنوگ زا اه ی یچراق هدش جارختسا هک
هب شهاک روظنم تارثا
یفنم شنت یکشخ و شیازفا درکلمع تیفیک و لوصحم
دربراک ( دراد
Gornik et al., 2008
)ا
نازوتیک
ًاریخا لد هب ی ل تیلاعف یاه تنآ ی سکا ی ناد ی هجوت نیققحم یدایز ار هب هدرک بلج دوخ تسا
(
Guo et al., 2005
ا) مسیناکم یاه فلتخم رد تیلاعف تنآ ی سکا ی ناد ی نازوتیک دنتسه لیخد هک
شیازفا ثعاب تیلاعف
زنآ ی م اه ی تنآ ی سکا ی تناد م ی دوش و نین مه هب
ناونع کی ج ورا رگ هنوگ
یاه لاعف لمع نژیسکا یم
دنک (
Harish et al., 2007
) رظن هب ا یم دسر زا هدافتسا میظنت
هدننک یاه
دشر یهایگ دننام دیسا ( کیلیسلاس )SA
یم دناوت تارثا زا یریگولج یارب راکهار کی ناونع هب
آ دوبمک طیارش رد یکشخ شنت رخم رثؤم
مهارف ار هایگ یراگزاس هنیمز و هدوب دزاس
دیسا ا
کیلیسلاس اه
( )SA
یلنف تابیکرت زا یهورگ هک دنتسه
اب یراکمه ریاس ظنت ی م هدننک اه زا هلمج
لولس ندش لیوط ثعاب نیسکا شیازفا و اه
میسقت یلولس یم دنوش و هولاع رب
،شرتسگ نآ میسقت
و گرم یلولس ار میظنت هدرک و نیب و دشر یریپ لداعت داجیا م ی امن ی د (
Popova et al., 1997
) اب ا
هک نیا هب هجوت اب دوجو نیا مک
بآ ی کی هب لدعم اب دیاب تسا هدش لیدبت یناهج آ
ددعتم تاشیامز
ناوتب قیرط نیا زا ات درک ادیپ یکشخ شنت تارثا شهاک تهج ار هفرس هب نورقم و بسانم راکهار اب لوصحم وم داوم رثکادح اب و ولطم تیفیک
ناگدننک فرصم هدافتسا هب و دیلوت هرث دناسر
ا
1-3 - لاؤس یاه :شهوژپ
1 تایصوصخرب یکشخ شنت ) صخاش و دشر
یریثات هچ وگنلاب ییوراد هایگ یکیژولویزیف یاه
؟دراد 2 تیلوباتم رب یگشخ شنت ) هیوناث یاه
( یریثات هچ وگنلاب ییوراد هایگ )ژلایسوم و نغور درکلمع
؟دراد 3 شهاک رد یبا شنت رابنایز تارثا شهاک ثعاب دیسا کیلیسلاس و مینلس ،نازوتیک ندرب راکب ایآ )
صخاش و دشر وگنلاب ییوراد هایگ کیژولویزیف یاه
یم دوش
؟
۴ تیلوباتم دیلوت رب دیسا کیلیسلاس و مینلس ،نازوتیک یاهرامیت رثا ) هیوناث یاه
( نغور درکلمع
؟تسا هنوگچ وگنلاب هایگ )ژلایسوم و
1-4 - هیضرف :شهوژپ
تیلوباتم دیلوت دوبهب رد کیلیسلاس دیسا و نازوتیک ،مینلس اب هیذغت :H0
یاه روتکاف و هیوناث -
ادنتسهرثؤم یکشخ شنت تحت ناهایگ رد کیژولویزیف یاه مینلس اب هیذغت :H1
، تیلوباتم دیلوت دوبهب رد کیلیسلاس دیسا و نازوتیک روتکاف و هیوناث یاه
-
ادنتسین رثؤم یکشخ شنت تحت ناهایگ رد کیژولویزیف یاه
1-5 - :شهوژپ )فادها( فده
تظافح زا طیحم تسیز
، دیلوت تلاوصحم ملاس
و تینما
،ییاذغ یبایتسد هب عبانم یعیبط
،رادیاپ
فادها یناهج رشب رد نرق تسیب و مکی یم دشاب ضراوع ا یبناج اهوراد ی ایمیش یی و لیامت رشب هب
هدافتسا هچره رتشیب زا تلاوصحم یعیبط
هب روظنم ظفح تملاس شیوخ و نین مه تلاکشم
متسیس ییوراد
،نردم ثعاب هجوت هچره رتشیب رشب هب ناهایگ ییوراد هدیدرگ نیاربانب ،تسا یرما
دنوش ییاسانش دنراد هایگ تیمک و تیفیک یورب رخم تارثا هک یطیحم لماوع هک تسا یرورض
لابند هب و لماوع نیا زا یشان تاراسخ شهاک یارب بسانم یاهراکهار و آ
تیفیک شیازفا ن
ادنوش لامعا لوصحم هعلاطم
لماوع شنت از و ریثأت نآ اه رب ناهایگ ییوراد هب هژیو رد طیارش روشک
ام رایسب یتایح هب رظن یم دسر یهایگ وگنلاب ا تسا
ام روشک یموب هک
هولاع رب فراصم
،ییوراد رد
تعنص هلمج زا مرچ
،یزاس گنر هب ،یزاس ناونع
هدام یریگولج هدننک
زا داسف
، وچ رهوج رتنیرپ
و غ هری
، دربراک ناوارف ادراد اب هجوت هب دوبمک آ رد و یوتحم یوررب ك یشنت تارثا و روشک
تیلوباتم رد ناهایگ هیوناث یاه لوط
هرود دشر نیا هایگ دراد مزلا تسا هک یسررب تارثا یشان زا
شنت یکشخ رب یور تارییغت درکلمع و ءازجا درکلمع و یخرب اهرتماراپ ی دشر ی نیا هایگ هتخادرپ
دوش ات خساپ اه ی هایگ رد هلباقم اب شنت یکشخ یبایزرا ادوش فده اب شهوژپ نیا ،ساسا نیا رب
تیلوباتم و یژولویزیف ،دشر رب کیلیسلاس دیسا و مینلس ،نازوتیک اب هایگ هیذغت ریثات یسررب یاه
ادش ماجنا یلیبرا ققحم هاگشناد رد یکشخ شنت طیارش رد وگنلاب ییوراد هایگ هیوناث
1-6 - :شهوژپ تیّمها و ترورض
اب هجوت هب شیازفا تیعمج و زاین مربم عیانص اسوراد یز هب ناهایگ ییوراد هب ناونع داوم هیلوا
دیلوت راد و،
یناوتان رد دیلوت هراپ ا ی زا اهوراد ی یتایح طسوت عیانص زاسوراد ی و نین مه تیمها
داوم هرثؤم ناهایگ ییوراد رد عیانص
،ییاذغ یشیارآ و یتشادهب ثعاب
هدش تسا هک هجوت و قیقحت
نوماریپ نیا هتسد ناهایگ زا هطقن رظن تشک ، دیلوت و فرصم زا تیمها یصاخ رادروخرب دشاب ا وگنلاب
ناونع هب یکی
زا نیا ناهایگ یم دشاب هناد هک هک تسا یدایز ژلایسوم و نغور یاراد نآ یاه
ادراد یتعنص و ییوراد فلتخم یاهدربراک داوم
هرثؤم هچرگا
ًاساسا اب اهدنیآرف ی یکیتنژ طبترم
یلو ،تسا زتنس
نآ اه هب روط زراب ی تحت ریثأت لماوع یطیحم رارق دریگ یم هب
روط ی هک لماوع
یطیحم ببس یتارییغت رد
دشر و ومن هایگ ییوراد و زین تیمک و تیفیک داوم رثؤم ه نآ اه یم دنوش
(
Omidbeigi, 1995
) و ؛ زا ییاجنآ هک رتشیب تحاسم ناریا ار قطانم کشخ و همین کشخ اب عبانم
آ دودحم لیکشت یم دهد اذل همانرب زیر ی قیقد رت یارب هدافتسا هنیهب زا عبانم آ دوجوم ترورض
دراد یارب ا ندیسر هب نیا رما هار اه ی شهاک تافلت آ و نین مه نییعت
نازیم زاین ناهایگ یبآ
تحت تشک رد قطانم فلتخم روشک رورض ی ب ه رظن یم دسر ا زا
،یفرط رد ناهایگ ییوراد زین اب
هجوت هب تیمها یلها ندرک و تشک یعارز نآ اه شنیزگ ، ماقرا
مواقم هب یکشخ مهم یرما تسا
(
Bajji et al., 2001
) نین مه ا هعلاطم
وگلا ی راتفر ی پیتونژ اه ی فلتخم رد ربارب یکشخ و تخانش
یگژیو اه ی طوبرم هب ره مادک زا لماوع رثؤم رد دشر ارب ی كرد مسیناکم اه ی تمواقم هب یکشخ زا
تیمها هژیو تسا رادروخرب یا (
Huang & Gao, 2000
ا) شور دربراک اذل ییاه
هلمج زا زا هدافتسا
میظنت هدننک یاه دننام یدشر نازوتیک و کیلیسلاس دیسا
تارثا شهاک رد ،مینلس رصنعاب هیذغت و
زا یشان درکلمع شیازفا و یکشخ شنت یرورض هایگ نیا رد
یم دشاب ا رظن هب هکنیا رد یرایسب زا
قطانم یعارز
،ناریا زورب یکشخ هراومه اب حارم ل دشر هایگ هارمه تسا و ریثات نآ رب داوم هرثؤم
ناهایگ ییوراد هب روط لماک ییاسانش هدشن
اب هجوت هب تاعلاطا دوبمک رد
دروم هنوگ یاه هایگ
ییوراد
،وگنلاب یروآدرگ و
یبایزرا تایصوصخ هایگ
یسانش و هدوت یموب یاه وگنلاب
ناریارد هب روظنم
ییاسانش و
شنیزگ ماقرا بسانم یرورض تسا
.
2 - نابم ی پ و ی ش ی هن قحت ی ق
2 - 1 - یسانشهایگ هریت
عانعن
یکی زا گرزب نیرت هریت یاه یهایگ هریت عانعن تسا هک یاراد یگدنکارپ یناهج
تسا ا یاهزاین
یکیژولوکا و
مرف قلعتم ناهایگ یگدنز هب
نیا هریت رایسب توافتم یم دشاب ا ناهایگ هریت عانعن
،یبشخ یفلع و کی هلاس
، هلاسود و ای هلاسدنچ اب
گرب یاه لباقتم و لص ی ب ی لکش اب قاس ه یاه
شوگراهچ یم
دنشاب رد ا هریت ناهایگ عانعن
دادعت رپ مچ راهچ ددع تسا هک یاتود نآ اه هاتوک رت زا
هیقب تسا ا گ ل اه هریت نیا ی
ًامومع مظنمان و ماج یاراد ود بل نییاپ و لااب تسا هریت نیا ناهایگ ا
یاراد نادمخت یتمسقراهچ تسا
و لگ اه هب تروص هشوخ ییاه رد یحاون یناقوف هقاس و زا هیواز
نیب گرب اه اب هقاس جراخ یم دوش ( ا دیما
،یگیب 1379 هب ا) هطساو نتشاد سناسا
ًلاومعم ناهایگ
نیا هریت زا یوب عوبطم و یهاگ دنت روخرب دنتسه رد.
هریت نیا ناهایگ سناسا
ًلاومعم رد كرک یاه
یحشرت ای رد هرجح یاه دوجوم رد گرب هتخاس و هریخذ یم دوش ا ناهایگ عانعن هریت
ًاتدمع دقاف
دیئولاکلآ ( دنتسه ءانثتسا هب
Leonurus cardiac
) داوم.
،خلت یلپ لونف و ننات تردن هب رد ادنا م یاه
فلتخم ناهایگ نیا هریت هدهاشم یم دوش هب ( ءزج
Marrubium L.
ا) یضعب زا سنج اه هریت نیا رد
ظن ری (
Lavandula rosmarinus
هتوب لکش هب ) یا
یلو بلغا هنوگ یاه هداوناخ ناییانعن لکش
یشیور یفلع اب هقاس یاه مکحم دنراد ب.
ی رتش هنوگ اه عانعن هریت رد
هاگتسیز یاه کشخ و نیمز یاه
ریاب دشر یم دننک و تایصوصخ ناهایگ
یکشخ یز ( تیفورزگ ) اراد ار یم دنشاب و طقف رامش یکدنا
زا نآ اه رداق هب رد دشر ناکم یاه یقلاتاب دنتسه2
ا هکنیا دوجو اب كرک
یاه دوجوم رب یور گرب رد
هنوگ فلتخم یاه رایسب
ریغتم
،تسا اما تیصوصخ یدنمشزرا
یارب ییاسانش سنج
اه و هنوگ اه
یم وسحم ادوش
عاونا نوگانوگ كرک یاه هدنناشوپ و
ریغ هدغ یا هقاس هاتوک اب تمسق یسأر کی
ای دنچ
،یلولس هصخشم یا یارب مامت یاضعا نیا هداوناخ تسا ا رد یرایسب دراوم سأر هدغ اه س ف ت
هدوب و رد ریاس دراوم تمسق سأر هدغ اه اب هیلا یزلولس هک هب تدش ینیتوک هدش هدناشوپ یم وش د
(
Metcdf and chalk, 1979
) رد ا خساپ هب یاهروتکاف یطیحم
تفاب لیفوزم گرب هداوناخ عانعن هب
2 Dysophylla Mentha
لاکشا نوگانوگ و ریغتم رد یم دیآ نوگ یضعب رد ا شخب رد اه
هتسد یاه یدنوآ گربگر اه تفاب
میشنارلکسا هدهاشم
یم دوش و نیا هتسد یاه یدنوآ رد ریاس هنوگ اه بلغا هب هلیسو تفاب میشناراپ
هدناشوپ یم دنوش گربگر.
ینایم یاراد هتشر دحاو یا زا تساهدنوآ هک
رد تمسق یناقوف و یناتحت
طسوت تفاب میشنلاک رد ( سنج
Monada
) تظافح یم دوش (
Kisser, 1958
) متسیس ا یدنوآ
هب
تروص هتسد یاه یدنوآ هداس ای یللاه لکش هب مک قمع قیمع ای هدهاشم یم دنوش
.
2 - 2 - تاصخشم وگنلاب
ایگ ه ییوراد وگنلاب یزاریش اب مان ( یملع
Lallemantia royleana Benth.
) یهایگ زا هخاش
Spermatophyt
هخاشریز ،
Angiosperms
هدر ،
Dicotyledonrs
هدرریز ،
Gamopetales
هتسار ،
Laminale
هریت ،
Labiate
سنج ،
Lallemantia
و هنوگ
Royleana
یم دشاب (
Jones and
Valamoti, 2005
ا) هنوگ یاه یهایگ دوجوم رد هریت
Lamiaceae
لماش ۵600 هنوگ هدوب هک رد
223 سنج یاج هداد هدش دنا (
Hassanzadeh et al., 2011
ا) هایگ وگنلاب مان اب یاه مخت اگنلم رد
( دنه
Malik, 2011; Malavya and Dutt, 1941
) ای وگنلاب ش ی زار ی (
Bahramparvar et al., 2009
)
اب ای و مان یاه یلحم
،نیکچوف
،هجنم ی لاچا (
Parsa, 1960
) وگنلم و ( رد ناسارخ ) زین هتخانش
یم دوش هک ؛ هب تلع اراد ندوب لگ یاه ابیز رطعم و دروم هدافتسا رارق یم دنریگ یخرب زا نآ اه یواح
سناسا داوم و رثؤم هدوب دادعت و یدایز زا نآ اه هب فراصم هیذغت ا ی ( تلاح هب هتخپ ای ماخ ) یم دنسر
( ،یرگرز 1376 وگنلاب ا) یزاریش یفلع یهایگ و
کی هلاس یم دشاب هک لوط هشیر نآ رد نیب 12 ات
22 یتناس رتم اب هجوت هب رادقم آ لباق سرتسد ریغتم سا ات هشیر اه ی یزاریش یوگنلاب میقتسم
و تسار و یاراد تاباعشنا یناوارف
م ی دشاب هک زا سپ شیادیپ هشیر
،هیلوا ریز تمسق هپل
( لیتوکوپیه )
زین دشر هدرک و هپل اه ار زا كاخ جراخ یم دنک ( یتسار و ،ناراکمه 1391
ا) نیا رد
هایگ هقاس یاه یلصا
ًلاومعم یرتشیب عافترا تبسن
هب هقاس یاه یعرف و دنراد اب هجوت هب مکارت
،تشاک خیرات تشاک و نازیم آ سرتسد رد عافترا
نیا هایگ توافتم و هدوب زا 22 ات 3۴ یتناس رتم
و یتح هاگ ی 39 یتناس رتم یم دناوت غتم ی ر دشاب ا ( یتسار و ،ناراکمه 1391
گرب ا) اه نهپ و هب گنر
زبس هریت ات نشور و یهاگ هب گنر شفنب لیم یم دننک و یاراد تلاح هریاد هدیشک یا اب
هیشاح
هرگنک راد هک لوط و ضرع نآ زا نییاپ هب فرط لااب هتفر هتفر مک یم دوش یزاریش یوگنلاب هایگ رد
گرب اه یاراد پ زر اه و كرک یاه یزیر دنتسه هک رادقم نیا كرک اه و رپ ز اه رد تشپ رب گ اه تبسن
گرب یور هب رتشیب
تسا هک زبس گنر لیامتم
هب دیفس وگنلاب هعرزم رد رطاخ هب
دوجو نیا اهزرپ
و كرک اه تسا هک زا ییابیز هعرزم وگنلاب م ی دهاک ( یتسار و ،ناراکمه 1391
مه ا) رد هقاس یلصا
و مه رد اعشنا یاه یعرف زا هرگ هب موس دعب راهچ گرب کچوک رهاظ یم دوش هک رد ره دودح گرب
6 هدئاز کخیس دننام راکشآ م ی ددرگ لگ هک اه و ه لگ اه زا نیمه هرگ اه داجیا یم دنوش هک دعب زا
کشخ ندش گرب یاه یلصا و شزیر نآ اه
، نیا گرب اه نامه گرب ییاه دنتسه هک ن شزیر یم دننک
و رادیاپ دنتسه و هدننک نیمات داوم
یزتنسوتف هناد
اه یم دنشاب ا لگ وگنلاب یاه یزاریش
کچوک و
هب دیفس گنر و
شفنب یتروص ای نشور
یم دشاب هک زا هرگ موس هب دعب رهاظ یم دنوش هک لوح
هرگ اه هب دادعت 6 ددع دشر ادنتسه یشیور
هایگ نیا مه
نامز اب دشر یشیاز همادا یم دبای هک
ناشن هدنهد دودحمان ندوب نیا دشر هایگ یم دشاب ا وگنلاب رد رد
هساک لگ و رد نادمخت هک یتلاح
لوسپک دننام دراد هناد یاه نیا هایگ رارق دنراد هک رد تروص مهارف طیارش ندوب ولطم
زا راهچ
هناد لیکشت یم دوش هک هناد اه ادتبا گنرزبس هدوب و اب تشذگ نامز هب گنر هوهق ،دیفس یا
و اهن ی
ًات
هریت رییغت یم ی دنبا ( یتسار و ،ناراکمه 1391
وگنلاب ا) یهایگ
دیئولپید
2n=14)
) تسا
(
Cuksanova et al., 1971
ا) وگنلاب یزاریش لگ یاراد یاه
یر یم ز لگ گنر ،دشاب اه
شفنب ای
بآ ی گنر هک تسا رد هخاش لماش ییاه 9
ات 6 لگ هب فارطا هقاس و رد هلبنس یاه گرب راد عطقنم ای
هتسویپ رارق یم نریگ اد هساک لگ لوط هب 8 یلیم
،رتم اب هنادند یاه هاتوک و اب كون
،هدیرب هلول ی ماج
یفخم رد هساک و شخب دازآ نآ لکش( تسا کچوک 2
- 1 لکش و 2 - 2 ا) رد وگنلاب رد یهدلگ
درا ی تشهب هام یم تروص دریگ
(
،نامرهق 137۵ ا) نامه روط هک لکش رد 2 - 3 هدهاشم یم دوش لکش
رد رذب وگنلاب یزاریش تروص هب فاص
و گنر هب هایس تسا هک لوط نآ 1 یلیم رتم و ضرع کی
م ی ل ی رتم
، لکش اهرذب هیواز
راد و هتشاد رد فرط یلخاد و رد فرط رگید یسوق اب کی هطقن دیفس
رد اهتنا ای فان دیلوت یم ( دنک
and Karazhiyan,2009; Mortom,1990; Parsa,1960; Malavya
and Dutt, 1941) Razavi
ا)
لکش 2 - 1 - تمسق یاه فلتخم هایگ گنلاب ( و 1 )
،هشیر ( 2 )
،لگ ( 3 ) فلاغ لگ زاب
،هدش ( 4 ) هساک لگ زاب
،هدش
( 5 ) نادمخت و
،مچرپ ( 6 ) مادنا هویم هدنهد و ( 7 ) یامن یروحم هقدنف .
لکش 2 - 2 - وگنلاب ییوراد هایگ
لکش 2 - 3 - وگنلاب یاهرذب
2 - 3 - هاگتساخ
دادعت ۵9 سنج یشیور رد هداوناخ عانعن رد هدودحم تلاف ناریا رد رولف اکیناریا دوجو دراد
(
Rechinger, 1982
) رجن یر.
نین مه یارب نیا هداوناخ رد هدودحم ناریا ۵37 هنوگ شرازگ هدومن
هک رد نیا نیب 10۵ هنوگ ینعی لداعم 19.۵۵ دصرد لک نآ اه
، یراصحنا ناریا
م ی دنشاب رشیف.
و
رد ریام لاس ( 1839 ) نیا سنج ار یفرعم دندرک و هب مارتحا یا خ ی لا تنمل زا نارایتسد غاب
هایگ یسانش رد نس گروبزرتپ یط( هیسور
لاس اه 1838 - 18۵۵ ،)
Lallemantia
مان یراذگ دش
( ،یبلاط 138۵ ا) دقتعم نادنمشناد زا یضعب وب
ند د هک هنوگ یاه نیا سنج دیاب رد سنج
Dracocoephalum
هقبط یدنب ( دنوش
Hooker, 1885
ا) نین مه سنج
Lallemantia
دیاب هب
ناونع ریز
،سنج سنج
Dracocoephalum
حرطم ( دنوش
Budantsev, 1993
ا) نیا سنج رد زاغآ
یاراد 3 هنوگ هب مان یاه
L.peltata L. canescens,
L.iberica,
مزنب ادوب و
ردرکوه لاس 1873
هنوگ ی (
L.royleana
ار ) زا سنج
Dracocoephalum
ادج دومن و هب سنج
Lallemantia
دوزفا زا.
لاس اه شیپ هایگ وگنلاب دروم رشب هجوت رارق
هتشاد تسا ا رد لامش روشک نانوی شهوژپ یاه ناتساب
ناسانش ناشن یم دهد هک رشب رد رصع هب زنورب صاوخ فلتخم نیا ناهایگ انشآ هدوب و زا نآ اه رد
دروم نوگانوگ هدافتسا هدش تسا ا نغور زا لصاح زا هناد یاه نیا هورگ رد نآ هرود ناونع هب تخوس
غارچ
،ییانشور وراد
و فراصم هیذغت یا هدافتسا م ی دش ( ،یبلاط 138۵ اب ا) دوجو هکنیا ناهایگ
روکذم یموب روشک نانوی هدوبن دنا یلو هب لیلد تیمها دایز نآ زا یاهروشک نوچ
ناریا و یلوتانآ هب
نآ روشک لقتنم و تشک هدش دنا (
Jones and valamoti, 2005
ا)
L. peltata. (L.) Fish and C.A. Mey
رد رولف
،هیسور نیا سنج اب جنپ هنوگ یفرعم هدش ( تسا
،یبلاط 138۵ ا)
L. peltata. (L.) Fish and C.A. Mey L. canescens. (L.) Fish and C.A. Mey L. iberica. (Stev) Fish and C.A. Mey L. royleana. (Benth in wall) Benth L. baldshuanica. Gontsch
رد رولف اسراپ ناریا (
19۴9 نیا ) سنج ار اب راهچ هنوگ رکذ درک
.
L. peltata. (L.) Fish and C.A. Mey L. canescens. (L.) Fish and C.A. Mey L. iberica. (Stev) Fish and C.A. Mey L. royleana. (Benth in wall) Benth
طقف هب کی هنوگ زا نیا سنج رد رولف ناتسکاپ هراشا ( دش
،یبلاط 138۵ ا)
L. royleana. (Benth in wall) Benth
یخرب زا راهظا نیققحم دنتشاد
هک أشنم وگنلاب دنه ( تسا
Parsa, 1960
لاس رد هک یلاح رد ا)
( 200۵ ) زنوج و یتوملااو أشنم3
زاریش وگنلاب ار ی
ناریا تاقیقحت قبط نیا رب نوزفا ادندرک شرازگ
هدش ماجنا یاهرذب
تفای هدش زا رصع زنرب رد لامش نانوی أشنم ییاپورا هتشادن و زا ناریا و ناتسناغفا
نیا هب هقطنم تراجت سا هدش ت ( یتوملااو و
۴زنوج
، 2010 ) ؛
،نیاربانب قبط سررب ی اه ی ماجنا هدش
م ی ناوت تفگ هک هایگ وگنلاب یموب هقطنم
،هنایمرواخ
،زاقفق لامش دنه و ناتسکاپ تسا
.
3 Jones and Valamoti
4 Valamoti and Jones
