85 - 84
حیحصت و دقن ۀزوح رد یناسر علاطا ۀمانلصف یسانش ناریا و یسانش هخسن ،نوتم مراهچ و موس ۀرامش ،موس لاس ،موس ۀرود
]1399 زییاپ :راشتنا[ 1397 ناتسمز ـ زییاپ
:زایتما بحاص بوتكم ثاریم یشهوژپ ۀسسؤم یناریا ربكا :ریبدرس و لوئسم ریدم روپ یتسار دوعسم :ریبدرس نواعم کاپ یمیلست سنوی :یلخاد ریدم
یناخ دومحم :دلج حارط ثاریم :لاتیجید پاچ
:هلجم یناشن
و هاگشناد نابایخ نیب ،یملاسا بلاقنا نابایخ ،نارهت .مود ۀقبط ،1182 ۀرامش ،نیدرورف نامتخاس ،ناحیروبا
1315693519 :یتسپ ۀسانش 66490612 :نفلت 66406258 :راگنرود www. mirasmaktoob. ir gozaresh@mirasmaktoob. ir
لایر 250،000 :اهب
هلمسب طخریوصت
John Rylands ۀناخباتك ۀخسن زا
یارب هدش هیهت ۀخسن ،یسودرف ۀمانهاش :دلج یور ،]ق۸۳۸ ـ ۸۱۷ ۀنایم[ ات یب ،یرومیت ازریم میهاربا .نایلداب ۀناخباتک رد MS. Ouseley Add. 176-017r یناشن هب
نخسرس
4-3 ...افو لها بناج تشادهاگن ردنا
12-5 ...یقداص فرشا یلع / یسراف نابز رد »ظ« و »ض« یبرع یاه تماص ظفلت نیدلا سمش طخ ۀنومن و یناورش لیلخ ]نیدلا[لامج سلاجملا ةهزن فیلأت خیرات ۀرابرد 15-13 ...ییامکحلا خیش نیّدلادامع / لّوا ینیوج 22-16 ...یلضفاریم یلع دّیس / ماوق دمحم سیونتسد یسررب ،ماّیخ تایعابر 26-23 ...یهاشون فراع / ناتسراجم رد رردلا ندعم زا تفای هزات یا هخسن 28-27 ...»دنرپ« ینیسحلارکاذ نسحم/ بئاص ۀنیفس رد رفظ یفاک راعشا 32-29 ...میکح نیسحدّمحم دّیس / یخلب روکشوبا ۀمان نیرفآ زا هتفایون یتایبا 39-33 ...یوضر رلااسریم :همجرت ؛اولب ُد اوسنارف / یزار ِرصع مه ِفوسلیف و رعاش ،یخلب ِدیهُش 45-40 ...یرذوب یلع / یلعم یلابرک ترایز یگنس پاچ یریوصت راگدای 58-46 ...یئانب دارهب / ییاقیسوم لیلحت و یخیرات یسررب ،هدش یرود نزو ود ینوگرگد 71-59 ...یلیعامسا نیسای / نهک یا همانسرف حیحصت و یفرعم 82-72 ...ولماش همطاف / یتسب حتفلاوبا ۀینون ۀدیصق زا نهک یا همجرت
88-83 ...یناویک نیّدلادجم / )م2020 ،مهن دلج( یمور انلاوم ۀّلجم 94-89 ...یناویک نیّدلادجم / یعابر و هدیصق ،لزغ :1500-800 ،کیسلاک نارود رد یسراف یلّزغت رعش 109-95 ...هعلق قآ یرفص یلع / نآ هباشم نتم ود ۀرابرد یتاظحلام اب اعیفر ازریم کولملا روتسد 116-110...نایردیح ربکا / یسراف نهک رعش رد یکشزپ یفیصوت ۀمانگنهرف هب یهاگن
یوسوم یضترم /)نآ یحاون و زرملاراد و نلایگ ،نیوزق شخب( راکفلاا ةدبز و راعشلاا ةصلاخ حیحصت هب یهاگن 128-117 ...
134-129 ...یحص یفیرش نسحم / ییاراخب قعمع نیدلا باهش راعشا ناوید یسررب و دقن 136-135 ...یربهر هیده / تسایس و ملع ۀصرع رد نوتمل نا باتک رب یرورم
قیقحت بابدر ییها شهوپژ
141-137 ...یتشد شیاتس / )5( ؟دنک یم هچ سانش هشیر )20( ینامثع عبانم و نوتم در نایرا
144-142 ...یحلاص اللهرصن / یدنفا میهاربا یوَچِپ راثآ
پیشین یها هتشون ۀرابدر
147-145 ...یوحن ربکا / )یناریت( ینازیت یلعوبا ۀرابرد هتکن دنچ 150-148 ...یماقم مئاق اضردمحا دّیس / رداصملا باتک بحاص ،ینازیت یلعوبا / فیارظ ۀنیفس و فیاطل ۀعومجم رد دیبع هب بوسنم راعشا رب یگنرد ،یناکاز دیبع ای دیبع 162-151 ...یقیقح مازرف
164-163 ...یحص یفیرش نسحم / هدنراگن نیشیپ ۀلاقم رب یلیذ ،یداقتنادوخ
142
یدنفا میهاربا یوَچ
ِ پ را
ثآ / )20( ینامثع عبانم و نوتم رد ناریایحلاص اللهرصن
موس لاس ،موس ۀرود )85-84( مراهچ و موس ۀرماش 13۹7 ناتسمز - زییاپ ]1399 زییاپ :راشتنا[
یگدنز نیب هک ،ناتسراجم »چِپ« ۀبصق رد ق982/م1574 رد تلع نیمه هب .دمآ ایند هب ،تسا عقاو راوتکس و جاهم .)32/3 :1342 ،یل هسورب( تفای ولیوچپ ای یوَچِپ بقل زیچ ،هدمآ شرثا رد هک یبلاطم زج هب ،وا یگدنز ۀرابرد گیبرفعج ،وا گرزب ّدج .تسین تسد رد یدایز و ردپ .دوب رادحلاس مود دمحم ناطلس دزن ،دوواد هرق ،دنتشاد )گنه هدنامرف( یگیب یلاآ ماقم ود ره شگرزبردپ »یرلالوغوا یگیب یلاآ« هب یوَچِپ نادناخ تلع نیمه هب یشکرکشل رد سپس و ینسوب ۀبراحم رد شردپ .دنفورعم تشاد روضح )م1535-1533( ینوناق نامیلس ناطلس سرادم رد یناوجون ۀرود رد یوَچِپ .)TDVI: 34/216-217(
لاس 14 ،شردپ گرم ماگنه ،دید شزومآ نیدوب و ینسوب .تفای هار ،اشاپداهرف ،نیدوب یلاو ترامع هب هک تشاد هب )م1606-1593( گروبسپاه ینلاوط یاه گنج رد اشاپدّمحم )هلل /( لالا تمدخ هب و تسویپ یماظن یودرا رد .دوب یو دزن ،بتاک ناونع هب ،لاس 15 تدم هب و دمآرد ۀرصاحم هب هک ،شیرطا یاه گنج رد ق1003/م1595 یماظن رفس رد .تشاد روضح ،دش رجنم نارگ /نوگرتسا .تشاد روضح زین »ندراو ورتپ« ۀرصاحم رد و »یرگا«
نتشون یارب )ق1013/م1615( اشاپدمحم لالا گرم زا دعب تدم .دش هداتسرف یلوتانآ هب فلتخم یاه قاجنس رتافد سپس .تخادرپ راک هب رادرتفد ناونع هب تاقوت رد یدایز رد .دیدرگ مازعا »انوت« یاه تیلاو هب تیلوئسم نیمه اب ماقم نیا .دش راوشمط تلایا رادرتفد ق1048/م1638
رانکرب راک زا ق1051 /م1641 رد .دوب شتیلوئسم نیرخآ چِپ و نیدوب رد ار دوخ یگدنز یاه لاس نیرخآ .دش ،یوَچِپ خیرات نآ مان هک درک یخیرات فیلأت فرص /م1650 رد ماجنارس .تسا شهاگداز مان زا هتفرگرب .)318-317 :1391 ،یحلاص( تشذگرد ق1061 یوَچِپ خیرات .46 .درک دوخ رثا فیلأت هب عورش ق1050 /م1640 زا یوَچِپ نامیلس ناطلس ۀرود یاه گنج خیرات تشاد دصق ادتبا دوخ حرط اما ،دسیونب »همان تاوزغ« ناونع هب ار ینوناق ات 926 زا ینامثع خیرات نتشون هب مادقا و داد رییغت ار زا یمهم رایسب نارود وا رثا ،نیاربانب .درک یرمق 1049 ناطلس ۀرود نایاپ ات ینوناق ینامیلس زا ،ینامثع خیرات روبزم نارود .دریگ یم رب رد ار )ق1049-927( مراهچ دارم ار ،یفص هاش ات لوا بسامهط زا ،یوفص ۀرود خیرات اب تادهاشم زج هب دوخ رثا فیلأت رد یوَچِپ .دوش یم لماش عبانم و ینیع نادهاش زا ،یصخش یاه تشاددای و راثآ هلمج زا .تسا هدرب هرهب زین دوخ زا شیپ ناخروم دمحم هداز ناضمر ،حلاص هداز للاج ،یفطصم هداز للاج ...و یلاع یفطصم ،یبانج یفطصم ،یدیدح ،یبلچ یمهم عبنم دوخ ۀبون هب یوَچِپ خیرات .)TDVI: 34/ 217(
.دوب ...و امیعن و یبلچ بتاک ریظن یناخروم یارب فیلأت رد هک تسا ینامثع ناخروم نیتسخن زا یوَچِپ
یحلاص اللهرصن
یدنفا میهاربا یو
َ چ ِپ راثآ / )20( ینامثع عبانم و نوتم رد ناریا یحلاص اللهرصن
عیاقو رکذ زج هب وا .دنا هدرب هرهب هناگیب عبانم زا دوخ خیرات ینامثع کلامم هب نوتوت و هوهق دورو زا ،یماظن و یسایس زین توراب ییادیپ و باتک پاچ و هعبطم عارتخا زین و و هتسجرب لاجر لاوحا حرش هب نینچمه .تسا هتفگ نخس یوَچِپ خیرات .تسا هتخادرپ ینامثع فورعم ریهاشم زین ینامثع مهدزای و مهد ۀدس کیسلاک یاه همان عیاقو زا یکی رهاطدمحم یل هسورب ریبعت هب هک )23 :1394 ،یجوآرا( تسا رد رثا نیا .تسا طیرفت و طارفا زا یراع )33/3 :1342(
پاچ هب دلج ود رد لوبناتسا رد راب ود ق1283-1281 یقدص ریکب ششوک هب زین م1969 لاس رد .تسا هدیسر .تسا هدش رشتنم نیتلا طخ هب لاکیاب رد ینامثع و ناریا طباور خیرات ثیح زا یوَچِپ خیرات ود ره رد هدنسیون .تسا یدایز تیمها یاراد یوفص ۀرود نیوانع .تسا هداد ششوپ یبوخ هب ار ناریا عیاقو ،دلج نآ تاحفص و دلج ود ره رد ناریا عیاقو اب طبترم بلاطم :تسا حرش نیدب ،میدق پاچ اب قباطم اشاپ هملاوا ندرک تعاطا ؛)173ص( نیقارع رفس لامجا 1ج اشاپ نیدلاریخ نیدرک تعاطا و ناجیابرذآ ناطلس هب و ناواس ۀعلق حتف ؛)177ص( ناوریا ۀعلق حتف ؛)175ص(
مازهنا ؛)178ص( دادغب و زیربت بناج هب نویامه تمیزع هاش ندمآ ؛)179ص( غاط هجلزق رد رکاسع یضعب ؛)180ص( نازاغ بنش ندرک نادابآ و رومعم و ینلایگ هب نویامه رفس لاوحا لامجا ؛)183ص( دادغب حتف کلامم ریخست و طبض ؛)270ص( مجع کملاراد بناج زیربت بناج هب ناهج ناطلس تمیزع ؛)271ص( ناوریش تیلاو بیرخت هب ازریم صاقلا تمیزع ؛)272ص(
مق میانغ اب ازریم صاقلا ِریزو ندمآ ؛)276ص( ناهفصا مازهنا و ناخ یجاح وللوبنود لتق ؛)278ص( ناهفصا و ناتسجرگ بناج تاحوتف ؛)280ص( یوخ رکاسع ناوجخن بناج هب نویامه رفس لامجا ؛)283ص(
شابلزق کلامم بناج هب نویامه تمیزع ؛)301ص(
هاش بسامهط بناج هب نویامه ۀمان ؛)307ص(
غاب هرق و )ناوریا( ناور تراغ و بهن ؛)310ص(
ناوریا یاکلا بیرخت نع نویامه تعجر ؛)312ص(
رکسع رب ،کیب نسح ،هیدامع مکاح رفظ ؛)314ص(
مظعاریزو یوس زا یلاسرا ۀمان نتم ؛)315ص( شابلزق هاش یلاکو هب مورضرا یگیبرلگب ۀمان نتم ؛)316ص(
یارب شابلزق بناج زا یچلیا ندمآ ؛)322ص( هارمگ ؛)327ص( روزرهش یاکلا ریخست و حتف ؛)326ص( حلص ؛)328ص( ملاع حلاصا سامتلا هب مجع هاش یچلیا ندمآ نویامه ۀمان ؛)329ص( هاش بسامهط مجع هاش ۀمان بناج هب نویامه تعجارم ؛)337ص( یهاشداپ یلع دّیس تحایس تابیاجع ؛)340ص( هنطلسلاراد هدازهش اب میلس ناطلس هدازهش ۀبراحم ؛)371ص( نادوپق رد ناگدازهش گنج ؛)384ص( وا تبقاع و دیزیاب رد دیزیاب هدازهش تشذگرس ؛)392ص( هینوق یارحص هاشداپ بناج زا نایچلیا مازعا ؛)396ص( مجع دودح یوس زا یچلیا مازعا ؛)399ص( هدازهش بلط یارب .)407ص( راب نیمود یارب هاشداپ ۀرصاحم ؛)49ص( ناوریش تیلاو ریرحت رکذ رد 2ج ؛)57ص( سیلفت ۀعلق ۀرصاحم ؛)54ص( اشاپ نامثع هب اشاپ نانس تمیزع ؛)58ص( ناوریا یاکلا تراغ بناج هب اشاپ نانس تمیزع ؛)64ص( شابلزق کلامم هارمگ هاش بناج زا یچلیا ندمآ ؛)66ص( سیلفت یلوق ماس اب اشاپ نامثع ۀمیظع ۀبراحم ؛)70ص(
بناج هب یشکرکشل و اشاپداهرف یهدنامرف ؛)79ص(
اشاپ نامثع ندش مظعاریزو ؛)86ص( مجع کلامم مجع بناج هب اشاپ نامثع ندش رادرس ؛)94ص(
هب اشاپ نامثع دورو ؛)99ص( شابلزق ۀبلغ ؛)95ص(
رکاسع اب اشاپرفعج ۀمیظع ۀبراحم ؛)108ص( زیربت طسوت مدرم ماع لتق و زیربت نایصع ؛)113ص( شابلزق ؛)121ص( مجع اب حلص داقعنا ؛)115ص( اشاپرفعج نتفای رفظ ؛)122ص( اشاپداهرف ندش مظعاریزو شابلزق نتفای رفظ ؛)260ص( ناوجخن ۀعلق رد شابلزق شابلزق یلایتسا ؛)258ص( حلص فلاخرب زیربت رد و هداز هلاغج تشذگرد ؛)266ص( ناوریش و هجنگ رب ؛)315ص( مجع هب شروی یارب اشاپ حوصن یهدنامرف ۀعلق ۀرصاحم زا اشاپدمحم یناث ریزو تشگزاب ندش مظعاریزو ؛)342ص( نآ حتف نودب ناوریا ؛)343ص( مجع بناج هب وا یهدنامرف و اشاپ لیلخ
144
یدنفا میهاربا یوَچ
ِ پ را
ثآ / )20( ینامثع عبانم و نوتم رد ناریایحلاص اللهرصن
موس لاس ،موس ۀرود )85-84( مراهچ و موس ۀرماش 13۹7 ناتسمز - زییاپ ]1399 زییاپ :راشتنا[
و مجع تکلمم یوس هب ملاسا رکاسع تمیزع ؛)364ص( ق1027 ۀنس رد لیبدرا رد اهنآ نتفای تمیزه رفظ ؛)369ص( حلصلادعب مجع هاش نداتسرف هریخذ 12 رد دابآ تشهب ِدادغب رد شاعمدب شابلزق نتفای هب نویامه رفس لامجا ؛)391ص( ق1033 لولاا عیبر نویامه تمیزع و نآ ۀکلوا و زیربت تراغ و ناوریا زا دعب ناوریا لاوحا ؛)430ص( ق1044 ناضمر رد بناج هب هانپ ملاع هاشداپ تمیزع ؛)438ص( نآ حتف .)440ص( ناخ هنوگریما لاوحا رکذ ؛)439ص( زیربت یماظن و یسایس تلاوحت زا یهاگآ یارب یوَچِپ خیرات
-930( یفص هاش ات لوا بسامهط زا ،یوفص ۀرود ناریا یاه یهاگآ زا یا هراپ .تسا یدایز تیمها یاراد ،)ق1052
نایچلیا هژیو هب ،روشک ود نایچلیا دمآ و تفر هب طوبرم سکعنم یبوخ هب رثا نیا رد ،ینامثع هب ناریا زا یمازعا نوماریپ یوَچِپ خیرات یاه هداد یخرب .تسا هدش تروص هب ای و هدماین ای ،یسراف عبانم رد ناریا یاهدادیور هک یتاعلاطا هنومن ضحم .تسا هدمآ هتخیرگو هتسج یاهرهش رد ینامثع هاپس یاه تراغ و لتق زا یوَچِپ هک تسا یتاعلاطا زا رت قیقد ،دنک یم هئارا ناریا فلتخم طوبرم عیاقو نایب رد هلمج زا .تسا هدمآ یوفص عبانم رد رهش نیا مدرم راتشک و اشاپ نامثع طسوت زیربت لاغشا هب رارق هبناج همه موجه دروم ار رهش ،رکاسع« دسیون یم لتق ار مدرم مومع بش هس و زور هس تدم هب و هداد زا ار هک ره رکاسع :دیوگ یم یوچپ .دندرک »ماع ،»فرح و تعنص لها« و ،»راّجت« ،»ناگرزب« ،»تاداس«
زا ییاه هورگ یو .دندناسر لتق هب »هنامحر یب« دنتفای ار دنتشذگ ینامثع زیر نوخ هاپس غیت مد زا هک مدرم
-96/2 :1283-1281 ،یوَچِپ( تسا هدرب مان صخشم روط هب ،ینامثع عبانم رگید دننامه ،یوَچِپ خیرات یاه هداد .)97 دیفم رایسب ینوریب هاگن زا ناریا خیرات تخانش یارب هب دوخ یاه هتشون رد هچرگا ینامثع ناخروم .تسا ناشراثآ یلابلا زا اما ،دنا هتشاد رظن ینامثع تلود عفانم رد ناریا تّیناقح رب هک تفای تسد یتاعلاطا هب ناوت یم ،ناخ یلعبحم ازریم .دراد تللاد نیفرط یاه شکمشک یخرب رد ،ینامثع و ناریا دودح دیدحت نویسیمک سیئر خیرات هب ناریا دودح زا عافد رد دوخ یاه هلاسر و حیاول
.)76 :1396 ،یدنرم کلملا مظان( تسا هدرک دانتسا زین یوَچِپ
عبانم ـ طباور هب طوبرم عبانم رب یرورم« .)1394( یفطصم ،یجوآرا رصع رد ینامثع و ناریا طباور خیرات :رد .»یوفص -ینامثع .یروهط :نارهت .یحلاص اللهرصن ششوک هب .یوفص
ـ .لوبناتسا .یرلفلؤم یلنامثع .)1342( رهاط دمحم یل هسورب
ـ .یوـَچِپ خـیرات .)1283-1281( یدـنفا مـیهاربا ،یوـَچِپ
.لوبناتسا ـ یراگن خیرات .)1391( )نـیودت و همجرت( اللهرـصن ،یحلاص
.ملاسا خیرات ۀدکشهوژپ :نارهت .ینامثع ناخروم و ـ .)1396( ناـخ یلعبحم ازرـیم ،ولناکی یدـنرم کلملا مـظان
.یروهط :نارهت .یحلاص اللهرصن شهوژپ و حیحصت
ـ Hancz, Erica, “PEÇUYLU İBRAHiM”. TDV İslâm An- siklopedisi, Vol. 34, s.216-218.
ـ Peçevi Ibraim Efendi: PECEVI TARIHİ, Hazirlayan:
Bekir Sitki Baykal, Kultur Bakanligi, Ankara, 1999.
Cilt,2 s.96-97.
