https://jis.ut.ac.ir/
A Reassessment and Critique of the East-West Discourse in the Thought of Iranian Contemporary Scholars of Religion,
with Emphasis on Second Pahlavi Era
Fatima Tofighi1
1. Assistant Prof., Religious Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran.
Email: [email protected] Article Info. Abstract
Received:
2021/12/29 Accepted:
2022/06/15
Despite their differences, right and left thinkers in the decades preceding the Iranian revolution had a relatively similar understanding of the place of Iran and Islam in the world. This understanding was about both the difference between perception in the East and West and dealt with the particularity of the Iranian Muslim, and considered the Iranian-Islamic experience extending to different parts of the world. This picture of Iran and Islam in the works of conservative and revolutionary thinkers, such as A.
Zarrinkoub, A. Fardid, M. Motahhari, Al. Shariati, D. Schayegan, and H. Nasr is studied in the present essay. The central signifier in these narratives about Islam and Iran in response to the question of "we" and "others" is the East-West binary. In other words, Iranian Muslims had to know what their relationship with others (Arab Muslims an Non-Muslim Europeans) is. According to the prevailing narrative of the separation of Iranians from an originally Aryan (or European) identity, Iranians were separated from their identity once at the time of the Arab conquest, and another time in the retardation from the progressive world. Many of these authors tried to solve this problem by several strategies: To resolve the question of the relation between Islam and Iran, they tried to answer this question by constructing a narrative of progress in Islamic tradition. They also emphasized that the conditions of understanding in the East and West are entirely different, and thus showed themselves up as the leaders of progressive method of esoteric and non-argumentative understanding that has been troubled throughout history and has caused the retardation of Muslim and Iranians from their cultural legacy. In this essay, after describing the intellectual atmosphere of Iran in the Pahlavi period, I highlight the common intellectual elements in the work of the above authors. In the end, by reference to a critical perspective and by recourse to postcolonial theory, I will show how this discourse is a non-native construct, based on European hegemonic assumptions.
Keywords:
Two Centuries of Silence, Westoxification (Gharbzadegi), traditionalism, Eastern (Intuitive) Perception, Perennial Wisdom.
How To Cite:Tofighi, Fatima (2023). A Reassessment and Critique of the East-West Discourse in the Thought of Iranian Contemporary Scholars of Religion, with Emphasis on Second Pahlavi Era.
Journal of Iranian Studies, 13 (1), 1-20.
Publisher: University of Tehran Press.
Print ISSN: 2252-0643
Online ISSN: 2676-4601
10.22059/JIS.2023.336408.1071 doi
Research Paper
Vol. 13, No. 1, Spring 2023, 1-20
نید ۀشیدنا رد یبرغ ـ یقرش نامتفگ دقن و یناوخزاب رصاعم نارود ناهوژپ
یقیفوت همطاف
1
1 رایداتسا . نید هورگ بهاذم و نایدا هاگشناد ،یهوژپ ناریا ،مق ،
:همانایار . [email protected]
هلاقم تاعلاطا هدیکچ
رات ی خ رد ی تفا :
80 / 18 / 1088
رات ی خ ذپ ی شر :
52 / 80 / 1081 نارکفتم راثآ
تسار پچ و ارگ ناهج رد ناریا و ملاسا هاگیاج ۀرابرد ارگ
، رتتشم یوگلا زا ی
یورتیپ
یم هب و( ملاسا نآ رد ه دن هتسویپ مه هب ناریا و )عیشت هژیو
یقارتشا و یدوهتش مهف ،دنا هت ت
هصخاش زا یکی یناریا و یملاسا تمکح یلصا یاه
ت تسا و ملع یارب ورشیپ یلیدب ( نف
تینکت )
تسا یبرغ نردم
؛ نیازا ریواتصت نتیا ماتمت رد .دراد یروترم یتششن تفرتشیپ تیاور رد ملاسا ور
،
تسا م اح یبرغ ت یقرش ۀناگود
؛ یم ریوصت هراپود یناهج ینعی متهف فوتن ود نآ رد هت دوش
و ود
یم هدید دارفا نیب هطبار فون ود و ملع فون هتلاشم نتیا رد .دوتش
، تدتمع( راتثآ ناتمتفگ گتیلرت اتب ًا
نید راتگزور نآ خاتش نارکفتم زا یدادعت )هناهوژپ ت
نتیرز نیتیرلاددع یتنعی یتیترم ،،وت
یتعیرش یلع ،دیدرف دمحا ،رصن نییحدیس ،یرهطم
، ناگیاتش شویراد ت
یتم زا یریوتصت متشو
.مهد تسد هب ،لاشنا زا شیپ ناریا رکفت رب یبرغ ت یقرش نامتفگ ۀرطیس دوجواب
توافت داتیز یاه
نایم یاعدم و فده و شور و هاگتساخ هدشدای نارکفتم
یارتب هت دنتتشاد ارتتشا نیا رد همه ،
دوخ نخس تادثا
، هدافتتسا ،رتغ و قرش یدطقود رب ینتدم نامتفگ زا دتنن
ناتیاپ رد .
، هاتگن رد ی
ناشن یداشتنا داد مهاوخ
یتخاسرب ِنامتفگ نیا هنوگچ ه
، یملع مهف یارب
، بیسآ هدوب از .تسا
هژاو اه یدیلک ی :
،رغ نامتفگ ،یگدز
،یبرغ ت یقرش نیرز ،یتعیرش ،،و ،دیدرف ،رصن ،یرهطم
ناگیاش . هلاقم نیا هب دانتسا :
همطاف ،یشیفوت (
1085 .) نید ۀشیدنا رد یبرغ ت یقرش نامتفگ دشن و یناوخزاب رصاعم نارود ناهوژپ
ۀمانلصف .
شهوژپ یسانشناریا یاه ،
10 ( 1 ،) 1 - 58 .
:رشان ۀیسؤم .نارهت هاگشناد تاراشتنا
یملع ۀلاقم -
یشهوژپ ۀرود
11 ۀرامش ، 1 ، راهب 1041 ، 1 - 14
همدقم هطورشمایپ ناریا رد ه یمهم شسرپ
، یولهپ نارود رد صاخ روط هب و
، ۀتطبار ،درت ریگرد ار یراییب
نیرز نییرلاددع نوچ یخرب .دوب ملاسا و ناریا ر ناریا و ملاسا ۀطبار ،و
ا یتمواتشم و مجاتهت بلاق رد
یم روصت هناگیب رصنع ود نیب یگنهرف دندر
، یلاحرد یم یرهطم ییترم نوچ رگید یخرب ه دندیتشو
یاعدتم مته و فادتها مته و هتنیمز مته .دتنن ریتیفت هدتیافرپ یتسود و یتشآ یاندم رب ار هطبار نیا نیا رد ه یفلتخم ناگدنییون یم ملق هراب
تشاد توافت ،دندز
، مهاوتخ ناتشن هلاشم نیا رد ه نانچ یلو
تسار نارکفتم ،داد پچ و ارگ
ههد رد ارگ ناریا رد یملاسا ،لاشنا زا شیپ یاه
ت تواتفت دوتجو اتب و اته
ناشراییب تافلاتخا ت
وتگلا نتیا .دنتتشاد رظن دم ناهج رد ملاسا و ناریا هاگیاج زا هباشم ًادیرشت ییوگلا
،
دوب ی اردا و یفطاع طیارش هب رظان مه و
ِیناریا تیعضو ندوب صاخ هب مه مته و تشاد هجوت ناملیم
یناریا ۀبرجت
ت ار یملاسا تیارس
ریذپ یم طاشن ریاس هب راتثآ رد ملاتسا و نارتیا زا ریوتصت نتیا .تتیناد
هظفارم نادنمشیدنا نیرز نییرلاددع دننام یبلاشنا و را
م ،دتیدرف دتمحا ،،وت یتلع ،یرتهطم یتیتر
ناگیاش شویراد ،یتعیرش
، لاشم رد رصن نییحدیس رضاح ۀ
یم یسررب
ّلاد .دوش تتیاور نیا یز رم
زا اته
ناریا و ملاسا
، .تسا یبرغ ت یقرش ۀناگود
اتی( ییایرآ ًاتلاصا یتیوه زا نایناریا یگدشادج ،هدرتیگ راییب یتیاور قدط ،داد مهاوخ ناشن ه نانچ )ییاپورا ًاتلاصا بتشع اتب نردتم نارود رد رگید راب و داد خر نایناریا رب ناملیم ،ارعا یگریچ اب راب ی
یم ناملیم ناگدنییون زا یراییب .هتفرشیپ ناهج زا ندنام :دتنن گتح هویتش نیدتب ار هللتیم دندیشو
للیم هب خساپ رد( ناریا و ملاسا ۀطبار فیلکت نییعت رب هکنیا نمض ۀ
هب روهشم
« توکس نرق ود )»
رارصا
یم شیپ یملاسا تنس رد تفرشیپ زا یتیاور تخاس اب ار هللیم نیا ،دنتشاد مته و دتندرب
یتضوت ناتمز
یم هتب تتشگزاب رادمدرتس ار دوتخ هویش نیدب و تسا توافتم یبرغ و یقرش مهف طیارش ًلاوصا ه دنداد
یتم یللادتتساریغ و ینطاتب مهف ۀتفرشیپ ۀویش ارف یتط( خیراتت لوتط رد هت دنتتیناد
نوتچ ییاهدتنی
«
،رغ یگدز )»
بشع تادجوم و هدش یگتفشآ راچد ناملتیم نایناریا یگدنام
ار یتگنهرف ارتیم و حور زا
هدروآ مهارف دوخ لاشم فده .تسا
ور شیپ ۀ اهرظن فلاتخا ۀمه ۀنیمز ه تسا نآ
ار نید رد نارود یهوژپ
رتشم ینامتفگ هب ات دواکب مود یولهپ
؛دبای تسد غ ت یقرش نامتفگ
یبر یا نتشور رتب هت نآ یرتکف
هلاشم نیا رد .دوب هدنکفا هیاس نارود
، ار مود یولهپ نارود رد ناریا یرکف یایف ادتبا ت
هب هتجوت اتب هژیو
قوف گئایم هب ت
نتید ۀرطیتس هتب هجوت اب .داد مهاوخ یضوت راصتخا هب رتب مود یوتلهپ نارود یتهوژپ
نید نشور( یهوژپ ص ار هلاشم ،رصاعم )هنارکف
نآ هب ًافر یم رصرنم اه ناتمتفگ گیلرت شور اب سپس .من
ۀتناگود داد مهاوتخ ناتشن و درت مهاوتخ گنررپ نادنمشیدنا راثآ رد ار یرکف رتشم رصانع بیترت هب للادتسا زا یراییب یاندم ه یبرغ ت یقرش تسا قوف یاه
، هت میتشاب هتتشاد تقد .دراد یتلاکشم هچ
هداس یارب هچرگ تیصخش ،یزاس
ناونع هس گیذ ار اه
« توکتس نرق ود هب خساپ
» ،
« تفرتشیپ تتیاور
» ،
« مهف طیارش توافت
» هتسد یم یدنب نآ ،من اه هب طشف ندودن رصرنم تارشف نیا زا یکی .د
تایرظن ؛ملاسا و ناریا ۀناگود
« برغ یگدز » و
« توکس نرق ود
»
نردم زاغآ زا راجاق نارود رد ناریا یزاس
، مه یناریا نادنمشیدنا هناگود رد هراو
یم ریس یا دندر
؛ تی زا وتس
یم ناوید و نوناق هیدش یزیچ ه دنتیناد تلود یروانف و یرلااس
یم ار ییاپورا یاه رگید یوس زا و دنهاوخ
تادلاطم ه دنتشاد ار ینارگن نیا هراومه ناش
یموب گنهرف نداد تسد زا تمیق هب زا یتکی .دوتش ماتمت ناش
هراچ نارکفتم نیا یاه
، س تیوه تخا
« یقرش » زا ناتییاپورا هت یطیارتش رد .دوتب ناتیناریا یارتب توافتم
هتشیل و هنافصنمریغ تایبدا ًاحلاطتصا و یا
« هناتسانشرواخ »
یتم هدافتتسا نایقرتش یتفرعم یارتب ،دتندر
یلم تدین نیا یفن نودب یناریا نایارگ نایقرش هب اه
، یم تواتفت نایقرتش ۀتمه اتب ه دنهد ناشن دندیشو
راد زا هدتشادج یتشخب نارتیا هت دوتب هدتیا نیا رادفرط مه هاش اضردمرم دوخ .دنتیه ناییاپورا هیدش و دن
ییایرآ .تساپورا ییایرآ دننام یناریا یرگ
ییاپورا یرگ
، ییایرآ ۀناگود رب
ت بتیترت نیدتب و دوتب راوتسا یماس
،
یم دادملق یناریا مییلانویسان زا جراخ یزیچ ملاسا ( دش
،یمیهارباایض 5811
توکس نرق ود ۀللیم .) ت
هت
زا ت تخادرپ میهاوخ نادب همادا رد نیا
ِتیاور
ِموادم
ِیراگزاسان
ِنید
ِتیلم و ملاسا یم تیاکح یناریا
.دن
یلم تیاور نیا رب هولاع رب ینتدم تیاور ،ناهج و نردم ناریا ۀطبار زا هنایارگ
«
،رغ یگدز » جاور مه
نامتفگ قدط .تفای
«
،رغ یگدز
» ت نآ لآ للاج ه هنوگ مه زا یراییب و دمحا
یم جیورت شنارکف در
ت
ۀناهاگآان ۀهجاوم
« ام » نیمزرس نایموب ینعی(
هدتش بتجوم نردتم یرواتنف اتب )نارتیا نوتچ ییاه تتسا
مین شومارف ار دوخ یگنهرف و یخیرات تیصخش .
نینچمه یلاتحرد ناتیبرغ دوتخ هت
، یرتکف یماتظن
نیا زا هدافتسا اب بسانتم یروانف
هدرورپ ار اه هدتش متگ یماتظن نیتنچ ،اتیغ رد نایقرتش ،دنا
دتیاب و دتنا
( یدرتجورب دازرتهم .دتندرگزاب دوخ هب ًاحلاطصا 1011
: 08 ) ناتمتفگ زا رثرتتم ناتیرج
« ،رتغ یتگدز » و
« نتشیوخ هب تشگزاب »
ار
« یموب ییارگ » یم :دمان
یموب هدرتیگ رد ار ییارگ یم انعم نیرت
هب ناوت هزوتمآ ناونع ،ندتمآزاب راتتساوخ هت درت فتیرعت یا
شزرا و اهرواب ،موسر ۀمادا ای ،ندروآزاب یموب .تسا یموب یگنهرف یاه
نوتچ یتشیمع یاتهرواب رد ییارگ
تتیوه هب نداهن جرا ،یریذپریغ گنهرف ربارب رد تمواشم
« گیتصا
» یوزرآ و شیوتخ یموتق نیتتسار و
هب تشگزاب
« هدولآ یگنهرف تنس دشن
ۀ یموب » اد هشیر .در
یموب ییارگ یور نآ زا ،اذج
تسا یتنارگن هب یخساپ ه نداد تتسد زا ۀراتبرد دارتفا یتنورد یاته
یلم و یموق و یگداوناخ یاهدنویپ یم
دهد جیتن رد و ۀ
گکش دیدج یعامتجا ۀشدط یریگ
، هب ناتیم زا هژیو
نارجاهم
، تسد ار ینارادفرط اپو
یم .دن یدرجورب یم یتسرد هب
یموب ه دیوگ یارگ
ی
، هدتیدپ و نردتم یا
یرگید رب راوتسا هب ،تسا ،رغ زا یزاس
هنوگ یا نردتم ،رغ دوجو نودب ه
، یموتب یتیارگ دوتجو مته یا
یمن تشاد :نامه(
00 ت 03 ).
نامتفگ
«
،رغ یگدز
»
، مهم شخب هچرگ ی
یم دادملق ناریا یبلاشنا یژولوئدیا زا تسایس اب ،دوش
یاه
ۀهد رد یتیم اح 1028
ودن هناگیب نادنچ نایب نیا هب .د
، هتب تتشگزاب مییوتگب هت تتیین هداتس نادنچ
حرطم تیم اح اب تفلاخم رد ًافرص نتشیوخ یم
دش تسایس ۀخین مه تیم اح دوخ هکلب ، یتیادز
زا هدتش
نشور و گفارم قیرط زا زین و یمسر تایسؤم رد ار نآ دتمحا و رصن نییحدیس نوچ یبلاشناریغ نارکف
نوچ یناسانشرواخ یتح و دیدرف یم شیپ نبر یرناه
،یتجرف و یتساپسریم( درب 1033
یموتب .) یتیارگ
ههد نادنمشیدنا یاه
گهچ و ،هاجنپ زا یداتیز شتخب یتتح .یملاسا ًارصرنم هن و دوب یناریا ًارصرنم هن
ملاسا و ناریا مکرم دنویپ میسرت رب نآ
، هب صوصخ هتب روهتشم ۀللیم هب خساپ رد
« توکتس نرتق ود »
یاندم رب .دوب ینتدم یلم تیاور
،اتت رد هت نایناریا رب ،ارعا یگریچ زا سپ تیخن نرق ود زا هنایارگ
نیرز نییرلاددع ۀزاوآرپ و شورفرپ راییب ۀهد هب قلعتم( ،و
1008 اب ) نیمه ِناوتنع
توکتس نرتق ود
هدمآ
ِشروش و تمواشم لاح رد هراومه نایناریا نارود نیا رد ،تسا هب
حلاطصا
« یلم هنایارگ » یماظن رب دض
یتم رس هب قلطم توکس رد یگنهرف رظن زا اما ،دندوب ،ارعا اتب طتشف یتناریا گتنهرف تتشگزاب .دتندرب
ناتهی یاتندم رب .دش نکمم یسادع نارود رد یرهاط یناریا نام اح یدین للاشتسا یتگنهرف یتسانش
نیرز ملاسا روهظ نامز ناتیبرع ،،و
، هعطق دوب ناهج ۀمه زا گصفنم یا
؛ سکعرب ًاشیقد هتب هت ناریا
هدرتیگ یایفارغج گنهرف ود نیا .دوب گصتم یگنهرف رت
، دندوب دایت رد ًلاما
هنارت و یولهپ یاهاون اب اییکن و دبراب ه اهزور نآ رد یناوریخ یاه
، رد ار ناورتیخ خا راوید و رد
یمورف قوذ و فطل جاوما گیر زا اررص نایاورنامرف ما رد ه یزات نابز ،دنتفرگ
یاته تتفت ۀ زتین ناتبایب
شخ یب و رت گصاح نابایب نآ رسارس رد .دوب رت یب خارف یاه
نایاپ
، همغن رگا یتم نینط یا دورتس ،دتنکفا
مدرم و ینزهر یاون و تراغ و گنج و یروتش هتن و دوب یراج موق نابز رب یتمکح و یدنپ هن .دوب یش
بل زا یرهم یم ناشاه
و دوب رتش تشپ فیصوت ناشرعش .دیوارت هدطخ
فلاخ هب .گنج هب ضیررت ناش
دوب تمکح و ینعم رسارس نآ نابز ه ناریا
، همانزردنا دنتتشاد ریذپلد نانخس و فیطل یاه
، ،اتت یاته
یم همزمز ینامسآ یاهدورس و ینید دندومن
، ناتساد هتمانیادخ رد هتتشذگ ناهاتشداپ زا نیریتش یاته اته
یم نیرز( دندورس ،،و
1023 : 110 .)
اما یلاحرد ه گنهرف
؟دش ،ارعا میلیت ارچ ،دوب افوکش و ایوپ ملاسا روهظ زا شیپ یناریا
! ماتیپ ملاتسا
« یردارب و یکین و یربارب »
زا یهن و
« دادیب و روج و قافن و رش »
تلم ۀمه و نایناریا یارب نیا .دوب ییاه
تسد متس و نایناحور بصعت و فلاتخا رد ه یم اپو
نامه( دوب ییاهر ۀدژم ،دندز :
38 هت دوب ور نیمه زا .)
یلاحرد یبرع ه
« همین مدرم نابز یشحو
» ه دوب
« تشادن یتفارظ و فطل
» یتقو ،
« گتناب
نآرتق
رد ناذا وُم یایف دییارگ یشوماخ هب و دنامورف نآ ربارب رد یولهپ نابز ،دیچیپ ناریا ل »
:نامه(
110 .)
نیرز تیاور قدط نیاربانب ندش یملاسا هچرگ ،،و
، یتوکس هب یگنهرف و ،ارتعا یتگریچ ،دروآ راب
ملاسا
، نیرز نخس یاندم .دوب هدادن خر یماظن گیلاد هب ًافرص نیعرد ،و
یازجم گنهرف ود روصت لاح
تتیمها یتناریا ناگدتنناوخ یارتب ناتنچ ،ات نیا ۀللیم .تسا )یملاسا گنهرف و یناریا گنهرف( ،ان هن ه تشاد ،دش شورفرپ راییب ،ات دوخ اهنت
یم روصت مه رگید دارفا هکلب شنت او نآ هتب دتیاب دندر
دنهد ناشن
؛ خساپ یم هدید و هدناوخ راییب مه ناشدوخ ه ییاه تلااؤتس میتسرت زا ستپ تنیا .دندتش
راگزور نآ رد جیار یرکف
، دج و ینامز رخرت ینعی ا
نادنمشیدنا خساپ هب ،ناملیم نایناریا ینیمزرس یگداتفا
شسرپ نیا هب اه
ت هب ناریا و نایدا و ملاسا ۀرابرد نانآ رظنم هب هجوت اب هژیو ت
یم .میزادرپ
ۀلئسم هب خساپ
« توکس نرق ود »
یملاسا و یناریا بان گنهرف ود یتشآ یانبم رب
شیپ ه نانچ هودنا تیاور یاندم رب ،میتفگ رت
نیرز راب نارود نتیا ،نارتیا رب ملاسا یگریچ زاغآ نرق ود زا ،و
،
وکس راگزور نخس نیا .دوب هناگیب یگنهرف رباربرد یلم تمواشم و یگنهرف ت
، شن او ناتیم رد ار یتناوارف یاه
رد نارکفتم رب
تشاد
؛ هب نآ زا هژیو یور
للیم ه ۀ مهم ی نتیرز دوتخ .دوتب نایناریا زا یراییب یارب هت ،وت
چیه یلصا یاعدم و شنانخس هاگ
،ات رد ،تفرگن سپ ار ،ات نیا رد شا خرتم یاه
شرتر
ملاتسا ۀتمانرا
، وملاسا دادماب
شیپ و ناردماغیپ ار ناناملیم و ملاسا ،یم ایوپ یگنهرف ناگدنرب نتیرز خساپ .دناد
ۀرتشف رد ار ،وت
زج روط هب )تفرشیپ تیاور( یدعب ئ
ی اتجنیا رد .در میهاوخ یسررب رت
، ختساپ یتلع و یرتهطم یتیترم یاته
یتعیرش ار هللیم نیا هب ت
شوخ یتیاور ه دوب شخبدیما و هنانیب
ت یم شرازگ .مین
خساپ نیرتروهشم زا یکی ۀللیم هب اه
« توکس نرق ود »
،ات رد
ملاتسا و ناریا گباشتم تامدخ
هتبهدمآ یرهطم ییترم ملق ( یرهطم .تسا
1008 : 58 )
،ات نیا شهوژپ یارب
، در هعلاطم ار یناوارف راثآ
نیا شدوخ ۀتفگ هب و هعومجم
ینارنخس رد اه رفص و مررم 1000
ق یرم ( 1001 یدیشروخ لادشتتسا اب )
یب هبور یریظن هدوتب ملاتسا هب نایناریا تمدخ عقاو رد ملاسا هب ناریا تمدخ ،،ات نیا رد .دش ور
،تتسا
یلاحرد دشاب ناناملیم تمدخ هکنآ زا شیب ناریا هب ملاسا تمدخ ه
، هدوب یملاسا رکفت تمدخ زا .تتسا
ملاسا ،یرهطم رظن
، مه هتلیدق و یتاشدط ماظن زا ار نایناریا مه و ،ارعا ناتمه( داد تاتجن روترم
: 15 و
32 ر ناناملیم یزوریپ تلع ه ینای فلاخرب .) ا
یم نانآ نامیا یداتم رایتیب یتتلع یرتهطم ،دنتیناد
ینعی
« فارجا موسر و نییآ و تلود عضو زا نایناریا ندوب یضاران نآ زیمآ
» در ر ذ یزوریپ نیا یارب ار
:نامه(
30 و 32 تنس هب ،ارعا یگریچ زا سپ نایناریا هکنیا گیلد .) هت دوتب نیا دنتشگنزاب نیشیپ یاه
« هتساوخ و هشیدنا و گشع اب ار ملاسا یم راگزاس دوخ یرطف یاه
دتندید » :ناتمه(
180 یارتب یرتهطم .)
تمواشم یعون ار یسراف نابز یایحا ه ینای یاعدا اب تفلاخم نایناریا
رباربرد هتیناد ملاسا هولاتع ،دنا
یخیرات دهاوش رب
، یم هرهب مه یتایهلاا یللادتسا زا :دیوج
« هت تتسا نتیا مزلتیم ملاسا نتفریذپ رگم
نابز ی گها
، یاج رد امش ؟دنیوگ نخس یبرع هب و دنراذگب ران ار دوخ نابز
نآرق
نیناوق و تایاور ای
یم ار یزیچ نینچ ملاسا
؟دین ادیپ دیناوت »
مه(
:نا 183 فلاخم نمض همادا رد یو .) ت
فوضوم نیا اب هت
تدین ای عیشت رد یناریا میهافم دوجو گها نایم یگداوناخ یاه
ناتیم صاخ ۀطبار رب گیلد نایناریا و تیب
نیعرد ،تسا عیشت و ناریا یلم یبایزرا نیا اب لاح
هارمه هنایارگ ه تسا
« یتمدرم ًاتعدط هت ناریا مدرم
هب و دندوب شوهاب یگتفیتش ملاسا هب تدین رگید تلم ره زا شیب ،دنتشاد ندمت و گنهرف ۀشباس هولاع
.دنتتشاد هجوت ملاسا ینعم و حور هب رگید تلم ره زا شیب ناریا مدرم .دندر تمدخ نآ هب و دنداد ناشن ناریا نایم رد عیشت و دوب رتشیب رگید تلم ره زا تلاسر نادناخ هب نایناریا هجوت ،گیلد نیمه هب ذوتفن نای
تفای یرتشیب »
:نامه(
110 ت 151 نادتناخ رد تلادتع نتیا ،دتندوب ملاتسا رد تلادتع ۀنشت نایناریا رگا .)
یم رولدت رتهب تلاسر تفای
؛ هتب ملاتسا تمدتخ .تتیین یتفگتش یاتج عیشت هب نایناریا شیارگ نیاربانب
یناوت ،تلادع نوچ یلاع میهافم ندروآ مهارف رب هولاع ه دوب نیا نایناریا هتب ار نایناریا یاهدادعتسا ت
همه ملاسا هب نایناریا تمدخ .دروآرد ت رح هتدناج
تتسا
؛ هتمه یتنید ملاتسا ارتیز هتدناج
:ناتمه( تتسا
008 ت 001 ندوب نه گیلد هب ناریا ندمت نینچمه .)
، یم ه تشاد یتایبرجت یتسایس حوطس رد تیناوت
یگنهرف و یماظن و ار نآ
ارق یملاسا ناوج ندمت رایتخا رد .دهد ر
یم ،یناریا ناگدخن نایم رد توکس نرق ود شریذپ نمض یرهطم :دیوگ
ار ناریا تلم ۀدوت رگا هزوم ینعی
هدازرگ هزو و اه هدازرگ
ار اه
، نامه هیودیس ه ییاه هدیدعوبا و اه
و اه
هفینحوبا لآ و اه تخبون ینب و اه نآ نایم زا رگید نادناخ و رگید دارفا اهدص و اهر اش رب اه
رظن رد ،دنتساخ
ه میریگب . تفکش ناشاهدادعتسا
نیا… ود
،نرق نختس و هتمغن و شدتنج و طاتشن و شورخ نرق ود
:نامه( تسا 202
).
نخس نیا
، نیرز نوچ ینای ًلاامتحا یتمن عناتق ار ،و
درت
؛ زا گشتتیم یتگنهرف توکتس وا ارتیز
ار یبرع گنهرف رد
یلاتحرد ،تشاد رظن تیتصخش ۀتمه هت
ف رد قوتف یاته یتبرع و یملاتسا گتنهر
دنتخیمآرد .
یم نیزاغآ نورق نایناریا یارب ملاسا تیباذج ۀرابرد ار یزیچ مه زاب یرهطم ًلاامتحا ه دیوگ
:دوب دنیاشوخ زین شرصاعم نایناریا یارب قوف یناینا و یناهج یژولوئدیا ی اب نایناریا ه دوب نرق ود نیا رد ار ششیاتشح ؛دندتش انشآ یداژن
هب ناونع هب ار شنابز و دنتفریذپ ناکم و نامز قوفام و ینامسآ یشیاشح نیب ینابز ناونع
ه یملاسا یللملا
یداژتن و یموتق نابز رب و هتیناد دوخ نآ زا ،تسا لیم ی نابز اهنت و درادن قلعت صاخ موق چیه هب :نامه( دندرمش مدشم شیوخ 202
ت 203 .)
میدید ه نانچ
، تیاور نیا رد
، هن لاسا اهنت هتکلب ،دنراد یخیرات قلعت رگیدکی هب ناریا و )عیشت یتح و( م
یفیلف رظنم زا
، نیب و یلمارف یمایپ ملاسا ملاسا رد گهایت و یراداور هب یرهطم طویدم هجوت .دراد یللملا
نید نیا ندوب یموقریغ و یداژنریغ و
، ناشن یارتب شتیلباتق و نآ ماتیپ ندوتب ینیمزرتسارف نیتمه ۀدتنهد
اهج تلاماعت :نامه( تسا ین
028 ت 018 یم در ار ملاسا و ناریا نایم ییادج هکنآ نمض یرهطم .) مته ،در
یم ،ان یزیچ ار ندوب یناریا مه و ملاسا وا ،هولاتع هتب .دنراد ار رگیدکی اب نتخیمآرد تیلباق هتدلا ه درمش
یهلاا نوچ یم ناکم و نامز زا رتارف ار ملاسا ،دوب ناملیم یناد
زا ه تیناد نیا
رظن یم یفرظ ره رد دناوت
نیرز توافت ،رگید ترادع هب .دزیرب یناریا گنهرف هلمجزا یرهطم و ،و
، تتسا زتیچ ود رد طشف
؛ ،تتیخن
یلاحرد نیرز ه یم زیتس و مجاهت رب ینتدم ار ناریا و ملاسا گماعت ،و و یتشآ بلاق رد ار نآ یرهطم ،دید
یم فیصوت یتسود یلاحرد ،مود .در
نیرز ه تتیموق و ییاتیفارغج ۀتشطنم هتب قتلعتم ییوگ ار ملاسا ،و
یم یصاخ گرزب ار نآ یرهطم ،تیناد
یم ریوصت هب ییایفارغج ۀشطنم نآ زا رت .دیش
هب یتعیرش یلع خساپ
« توکس نرق ود »
.تسا هارمه ناهج ،رغ و قرش نایم زیامت ندر گنررپ اب
یم یتعیرش یسایس ینرنم ود ه دریذپ
ت زا یتکی نتفرارف اب ینعی ،دنراد ضقانت مه اب یگنهرف و یماظن
ینرنم نیا اه
، یمورف یرگید ،یتعیرش( دور
1033 : 03 ت 01 ،ارتعا ۀلمح زا سپ لوا نرق ود .) بدتس هتب
شروش یگنهرف رظن زا اما ،تسادصورسرپ یماظن یاه
، همه یتوکس هتفرگارف ار اج
ۀتفگ هب ه اجنآزا .تسا
یتعیرش
، یزوریپ ناریا رب ،ارعا
« همه دروخرب نیلوا ییایرآ و یماس توافتم ًلاما شنیب ود ۀدناج
» ،تسا
هچیرد ندش زاب و مهم یاهدادخر زاغآرس قافتا نیا :ناتمه( تتسا دازآ یاتیند یور هب یناریا ندمت یاه
02 ت 01 شروش .) نایناریا یماظن یاه دضرب
تیخن نرق ود رد ،ارعا
، باب دروم زا ریغ
، خرب همه زا هتسا
َا یم شزاس یفارشا تاشدط نیا ماجنارس .دندوب دوخ نیشیپ ت وش نتفایزاب یپ رد ه دندوب نایفارش دنن
،
یم تسد هب تموکح نایناریا ینعی نایناریا ۀدوت یلو ،دنروآ
مچرپ ریز شروتش هب عیشت
هتمادا دوتخ یاته
یم هد ن :نامه( د 23
.) یتعیرش نیا ار ملاسا و ناریا ۀطبار ضوت هنوگ
یم ی :دتهد )فتلا رد ناتیناریا ریثرتت
هداد خر میشتتیمریغ هکلب ،هدودن میشتیم هشیمه یملاسا ندمت و گنهرف تتسا
؛ )،
تلاتصا یتتلم رتگا
گنهرف اب سامت رد ،دشاب هتشاد هن رگید یاه
یمن هلارتسا اهنت یتم لاتم مه رتشیب هکلب ،دوش
دتبای )ج ؛
ناریا یرکف شهج و ینهذ ییافوکش بجوم ملاسا هدش مه
تسا )د ؛ تتلم اب ملاسا قیرط زا ناریا یاته
نیا و تفرگ هطبار رگید :نامه( تفای دشر هنوگ
580 .)
ملاسا نید هب نایناریا شیارگ گلع زا یرهطم و یتعیرش گیلرت
، هباشم مه هب .تسا یتایهلاا راییب و
یتعیرش ۀتفگ
، نایمور و نایناریا دوخ
، داتعم دتننام یداشتعا لوصا زا یراییب ار ادتخ هتب رواتب و توتدن و
تغلاب و تحاصف هب نینچمه .دنتشاد
نآرق
یمن ار نآ و دنتشادن یتیسایح دندیمهف
، تلادتع تیمها هکلب
،یتعیرش( دنروآ یور نید نیا هب ه دش ثعاب ملاسا رد یعامتجا 1001
: 5 / 0 تت 10 دتنویپ ،وا ۀتتفگ هتب .)
عیشت و نایناریا
، ب هن و تسا طوبرم ینوخ گئایم هب هن تهادش ه
یناریا نایدا اب عیشت یاه
، اتب عیشت هکلب
تماما و لدع لوصا
، یم یفرعم ار ملاسا زا صاخ یلوصا ه دن
« ناگدرب و مور و ناریا هدیدجنر ۀدوت »
یم ،ذج ار در
هتدلا ؛ هداتفا رود یداینب گصا ود نیا زا یزورما عیشت ،یتعیرش رواب هب :نامه( تسا
52 .)
دننام مه یتعیرش هچرگ ۀیرظن رد ماوقا گنج تیاور ،یرهطم
« توکتس نرق ود »
زا یتتیاور هتب و در ار
ییافوکش و یتشآ یم لدب
دزاس ییاتبا دوتخ تتیاور یارتب داتیتم یبرغ و یقرش بطق ود نتخاس زا مه وا ،
یتعیرش .درادن (
1033 : 535 ار عیشت )
« ییاتیرآ حور و یماتس حور هاتگداعیم »
یتم ریوتصت یاتندم رتب .دتمان
،یتعیرش یم ار تخرد یماس .میلام و مارآ ییایرآ داژن و تسا نشخ و عیرس و دنت یماس داژن ییاتیرآ و دتینیب
ت خ رما ی یاندم رب یماس توایق ینعی ،ار گگنج یماتس .نلات رتما ساتسارب ییاتیرآ یرواد و تتسا در
ی نورتب یماتس .رودتص ییاتیرآ و تسا شوجدنت یماس ؛یدعبدنچ ییایرآ و تسا یدعب و تتسارگ
ییاتیرآ
نورد نورتیب هتب یدیما ییایرآ و دهد تاجن ار وا ه تسا نوریب رد یزیچ ای یی رظتنم هراومه یماس .ارگ
یمورف شیوخ نورد رد رس و درادن عقاو یماس .درب
لایخ ییایرآ و تسارگ ( ارگ
نامه : 535 ت 538 ملاتسا سپ .)
ناریا و ود هاگیاج رد امن
زا د ییایرآ و یماس گنهرف ود
، اتنغ هب ملاتسا .دتندر تم مته ی
، زا ار ییاتیرآ
وا هتب و درت یدزن تدحو هب و رود یگناگود زا ار ار یو ؛در انشآ ایند ربز و ریز اب و دروآ نیمز هب نامسآ یتم ار تتیونعم و تیدام و میج و حور گثم ضقانتم روما زا یراییب ه داد ناشن مته ناوتت
تتشاد ناتمز
:نامه(
538 ت 533 عیشت رد .)
، نیا یمرد نانچ هاگن ود یب یماس و ییایرآ زا نتفگ نخس ه دنزیمآ
:تسانعم
دنواتشیوخ یاتهنت ود نتیا یبایزاب و ییانشآ هاگیاج ینعی عیشت
؛ ددتجم لاتصتا نآ یتنعی
religion
.
تیونث لاوز و دیحوت رارشتسا ینعی دوجو تدحو عیشت…
ینعی ز رم خیرات ییادج یب رگ نایاپ ینعی ،محر
یب راشتنا ات نورد و خلت سری نایاپ ینعی ،یماس یگشیمه ، ناتیاپ یتنعی ،ییاتیرآ یگشیمه ینهذ یرگن
دندیرف یاهدیما ۀ
نیشی نایاپ ،یماس ییایرآ درس یاه
:نامه(
531 .)
تیاور نیا رد مه زاب
، و ملاتسا هتجیتن رد و ییاتیرآ و یماس گنهرف ود ندوب ،ان رب ینتدم ینامتفگ
یم ناریا ب هچرگ ملاسا .مینیب ۀدتییاز ییوتگ ،تتیین صاتخ یناکم و نامز هب رصرنم تلادع مایپ گیلد ه
هناگیب و صاخ یناکم .تسا
ناگود ۀ ۀتعومجم رد هت دراد هرطیتس یتعیرش ۀشیدنا رب نانچ یبرغ و یقرش
ناتیدا تخانتش و خیراتت
،
)ییادتباریغ( هتفرشیپ نایدا یسررب ماگنه
، یم مییشت یبرغ و یقرش هب ار نایدا نایدا و دن
یتبرغ و یقرتش
یم ریوصت هب یگنهرف یتایحور یاندم رب ار یگژیو .دش
،تردتق تلاتصا :تتسا رارتق نیا زا یبرغ حور یاه
،)یروترمدوخ( مییرتناسوگا ،هعماج تلاصا ،روما یلشع گیلرت هب گیم ،فرصم تلاصا ،مظن ،یگدنز ،تعیدط ،یتعیرش( مییناموا 1001
: 1 / 101 ت 113 یقرش ۀشیدنا زا روما نیا .) بیاغ
دنا
؛ یم نیاربانب و یتنیچ نایدا ناوت
یگژیو یاندم رب ار یدنه ناهی نیا .دیمهف یقرش ناینا یاه
هتب ،رتغ و قرتش ۀتناگود رتب ینتدم یسانش
یم م یتعیرش و یگنهرف طیارش اب نایدا زا ی ره هنوگچ دهدب ناشن ه دن
« یتحور » روتهظ گترم
ژورپ ی زا یشخب و بسانتم ۀ
.دندوب لام یفاتشکنادوخ اتب یتلگه تیاور قدط هچنآ هیدش یزیچ اجنیا رد
یم ماجنا هب تیرییم رد حور رد ،دسر
ۀراب تسا قداص ملاسا
؛ ملاسا ینعی
، طشن و نایاپ ۀ
:تسا خیرات لام
یرصت هب انب
نآرق
، ی تیرشب خیرات لوط رد
"
"نید شمان نآ و تیین رتشیب
"
ملاسا
"
زا ه تسا
ینا یلعف فون زاغآ( مدآ نارود یط رد و هدش زاغآ )نا
یپایپ یاه
، یرصع و یموق ره رد یددعتم ناردمایپ
،
حرم و طیرم اب بسانتم ۀل
هزات نایب و ،ات و نیناوق و ماکحا رد ار ملاسا ،دوخ صاخ یعامتجا اتدند یا
ل
یم هدر متخ خیرات رد ار تودن و یحو رصع ه )ص(للهاددع نب دمرم ات دنا یم ملاعا هدش
و دیامن ملاتسا
نم هب ار ت یم لام یاه یم حرطم یناهج طس رد و دناسر
( دن نامه : 5 / 180 .)
تفرشیپ هاگن نیا مه ییادتبا نایدا زا یتعیرش یسررب رد رورم
یم هدید دوش ،اتت زا هدافتسا اب یو .
ینید تایح یناینب روص
ۀتشونو می رود گیما
بشع عماوج رد ینهذ یاهدر را
هدنام
ۀتشون نیسول یوتللورب
، مییمتوت ،مییمینا ،مییشیتف دننام ییادتبا نایدا زا یشرازگ تسد هب
یم ( دهد :نامه 1 / 23 ت 33 وا .)
یناوارف دراوم رد ،
ییاهراتفر زا یراییب ار
هدوب هظحلام گباق نایدا نآ رد ه تسا
، نارادتنید یاتهراتفر اب
یم هییاشم یزورما را نیا و دن
ار ق تفرشیپ تیاور تمدخ رد رار
یم
؛دهد هتب تتیه یتهادتش رگا اریز
بشع یانعم طتس نتیا زا وا نتفر رتارف یانعم هب تیه یتوافت رگا و تسا رصاعم ناینا یگدنام
تتسا .
رد هت تتسا نآ یاتنعم هتب ،دریگ رارق ییایرآ ت یماس ۀناگود ران رد رگا یناینا عماوج تفرشیپ تیاور رشب خیرات لوط
، بشع یماس یوگلا گلا زا رت
تسا ییایرآ یو
؛ هتجیتن نینچ یتعیرش ًلاامتحا هتدلا یرتیگ
یا
یمن ار تفریذپ
، نید زا وا شریذپ یلو متییب نرق ییاپورا یهوژپ
، مه شدتنج اب نامز ییاتهر یاته
،شتخب
همغلم یتم هتیذغت یتبرغ ت یقرتش ۀتناگود زا هکنیا نمض ًاقافتا ه دوب هدروآ مهارف راوزاسان یا اتت درت
شزرا اه تیاور هب ،دن گنررپ ار یملاسا و یناریا یلااو ی
« تفرشیپ » یم نماد تفرتشیپ تیاور نیا .دز
اب ماگمه ه
« نتشیوخ هب تشگزاب »
رد
«
،رغ یگدز » یتم ر ذ نتید یاتهرورم زا یتکی ،دوتش یتهوژپ
.دوب مه رگید ناگدنییون زا یراییب
یقرش ِنتشیوخ هب تشگزاب و تفرشیپ تیاور یلاحرد یدنا ه لد رایتیب صاتخ روتط هتب مود یولهپ نارود و یل روط هب نردم ناریا نادنمش لوغتشم
بشع ۀللیم خساپ رد ،دندوب یگدنام
، یم هئارا یموب تفرشیپ زا یتیاور هتیذغت یگتتیباو ۀیرظن زا ه دنداد
یم هدش نایب نویسازینردم ۀیرظن هب شن او رد یگتیباو ۀیرظن .در یتسازینردم ۀتیرظن رد .تسا
هتتفگ نو
یم نایکی رییم اهروش ۀمه ه دوش ی
یتم یتط ار ندش نردم رد هتب و دتنن
و یتگنهرف دتنیارف هژتیو
ندش نردم یعامتجا
، نایکی یوگلا ی
هعتسوت لاتح رد یاهروتش ای یقرش یاهروش ،انعم نیا هب .تسا
هعتسوت یاهروش ای یبرغ یاهروش ه دنن یط ار یتفرشیپ یوگلا نامه دیاب گ هتتفای
هدتنارذ دتنا
، اتما
هب ه هیرظن نیا نافلاخم یم تیامح یگتیباو ۀیرظن زا هژیو
یاهروتش تفرتشیپ ه دنتشاد رواب ،دندر
هعسوت نآ قازترا گصاح هتفای زا اهروتش نتیا ندتنام بتشع تتمیق هب و هدوب رگید یاهروش عبانم زا اه
هدش مامت تفرشیپ ۀریاد
،رغ ۀیرظن .تسا یکی عقاو رد یگدز
تسا یگتیباو تایرظن زا
؛ نتیا زا مه ینعی
یم داشتنا نآ تفرتشیپ مته و میشاب یبرغ یاهروش تفرشیپ رییم نامه ندر لادند یپ رد ام ه دن
یم هعسوت لاح رد عماوج خیم گصاح ار اهروش یقرش یاهروش یارب هیرظن نیا ۀخین .دناد
، تشگزاب
تسا نتشیوخ هب
؛ شزرا تسا بلاج اما ییاه
هیرظن ه نازادرپ
« نتتشیوخ هب تشگزاب »
یتم حرتط ،دتنن
یتم یرورض تفرشیپ یخیرات چیپ زا رودع یارب نویسازینردم ۀیرظن ه تسا ییاهزیچ نامه ًاشیقد .دتنناد
دی رت زا یکی یاه
تفرشیپ رد ناناملیم قباوس نانآ .تسا یملع یاه
شیپ نیرز ه میتفگ رت ت رادمغ و هدنن دیمون یاعدم ،و
توکس نرق ود
،ا چیه ار،تتفرگن ستپ هاگ
یلو تتیاور رد هت میتشاب هتتشاد هتجوت .دوتب یملاتسا ندتمت زا تفرتشیپ تیاور ۀئارا نارادمدرس زا یکی
نیرز ناناملیم طشف هن ،،و
، رد مته ،یو رواب هب .تشاد یملع یزاسون یارب یتیفرظ ملاسا نید دوخ هکلب
یتشدرز ناریا رد مه و یرییم مور
، نب یب ملاتسا هتکنیا اتت دوب هداد خر یت
، هزاتت دتیون یا
:داد
« نیتنچ رد
دوب یموق و ینید تادصعت ریسا ه ییایند
، رفن ملاسا ۀ
هزات دیمد یا
، نانچ زت رم هت ملاسلااراد داجیا اب ه
نآ یعقاو
نآرق
فون ی اب ار یداژن و یموق تادصعت ت قارع هن و ماش هن ت دوب
"
ناهج
"ینطو و درت هراتچ
رد تایح و ملع هب هقلاع و در هیصوت ار ،ات گها اب دهاعت و مایت ،سوجم و اراصن ینید تادصعت گباشم
ار » نیرز(
،،و 1031 : 50 دوخ .)
نآرتق
ناتینا مته فارتعا( هدتناوخارف شنیرتفآ رد رتکفت هتب ار اته: 102
؛
لآ نارمع : 138 رمز( هدر هجوت ناملاع یرترب هب مه و ) :
3 هلداجم ؛ : 11 گرن ؛ : 00 نادحاتص تداهش مه و )
هدروآ ناگتشرف و ادخ تداهش ۀمادا رد ار ملع لآ( تسا
نارمع : 10 زا هریکی یودن ۀریس و ثیداحا نینچمه .)
ملع هب قیوشت یم تیاکح یزومآ
نیرز( دن ،،و
1031 : 53 نیرز بطاخم .) دتشر هاتگیاپ ار اتپورا هت ،و
یم یملاسا تیناد
، ه دنادب دیاب
« اپورا سناینر و یموتق تادتصعت عفن هب اییل تردق ه دش زاغآ یتقو زا
یتروصرد ؛تسا ورف یلرم یموق تادصعت نآ رد ه داتفا طاطرنا و دو ر هب یتقو زا طشف یملاسا ندمت ه
درب نایم زا دوب نآ رد ه ار یرمایت و تدحو و دمآ دیدپ یلرم و »
:نامه(
50 تتسرهف هتب هاتو یهاگن .)
،ات
لاسا ۀمانرا م
:تسا یملاسا ندمت رد یملع تفرشیپ زا هدنییون روصت یایوگ
« ندتمت رداتم ، ماتیت
ی رشنم ،یملاسا ندمت ؛ملاسا یناهج و یناینا ندمت و گنهرف ؛ملاسا رد شناد عیفر ماشم ؛ملاسا یناینا زجعم ؛یناینا میظع گنهرف ۀ
،رغ گنهرف و ملاسا ؛عماج گنهرف :ملاسا ؛یملاسا گنهرف .»
تیترت نیدب ب
یم نیرز تیاور ه مینیب چ رد ،و
ه گتشن اتب ار ،اتت وا .تتسا ،رتغ و ملاسا ۀناگود ،وچرا لوتق
زا ییاته
تیصخش یم نایاپ هب یملاسا ندمت یگرزب ۀرابرد سناینر و هنایم نورق یاه نیعرد و درب
یم لاح دیوگ :
نارگزواجت موجه ه سفن تراشح سح نآ زا رگا نانخس نیا ر ذ ۀ
رد یبرغ گنهرف یب ییعب
ناردخ
هتخیگنارب ام ماد هتب اتی دزادتنیب رورغ ماد هب ار ام هتشذگ قیفوت ه تیین اور نکیل ؛تساور دهاکب ،تسا
،تسا نویدم دراد فارتعا دوخ هچنآ زا شیب یلیخ یملاسا ندمت هب ،رغ ه تسا تسرد .دانع و بصعت هدمع تمیق زین ریخا مین و نرق ی رد اما ر دوخ ماو نیا زا یا
هدر ادا ا نیااب .تسا گتنهرف زوتنه هتمه
یام یملاسا ۀ
هدر ظفح ار دوخ یتایح نشور ،رغ رد زونه و تسا
دنراد راظتنا یتسرد هب ه دنتیه ینانیب
تسا نکمم ه اجنآ ات
، هزات تاماهلا :نامه( دنراد تفایرد ملاسا و قرش زا یا
110 .)
نیرز ناهج راثآ نیا رد ،و
، هراپود یناهج تسا
؛ هراپ هراپ و یملع و یملاسا یا زا هداتتفارود رگید یا
یم یریگیپ نارود نآ نارکفتم ریاس راثآ رد رظنم نیمه .تفرشیپ و ملع دش
؛ رصن نییحدیس هنومن یارب
لاس رد 1005 دودح یبات دصراهچ
هرفص یا نیتشیپ یتفرعم هب ار ۀ
ناناملتیم ناتیم رد یتعیدط موتلع
رصن رظن زا .داد صاصتخا
، نیا شلات ًافرص مولع شوات یارب ناناملیم یاه
دنتتیین تتعیدط رد ییاته
،
هدوب یملع ششوج نیا هاگتساخ ملاسا دوخ هکلب نیمزرتس ،نیا رب هولاع .تسا
ار ملاتسا هت مته ییاته
هتفریذپ هتشاد ششن مولع نیا دردشیپ رد دنا رصن دوخ نایب هب .دنا
« یتم ۀتلزنم هتب ار ینامتسآ یتحو ناوتت
هیحور و تروص
، تتییرگن لاوتیه ۀلزنم هب دش لزان نانآ رب یحو نیا ه ار یماوقا یرکف تایصوصخ و
؛
نآ بی رت زا ه ییلاویه و تروص دتمآ دوتجو هتب یملاتسا ندتمت اه
» رتصن(
، 1023 : 11 ).
نتیا شتشن
« یناور و یداژن ئاصخ »
ت یملاسا ندمت ۀدام نامه ینعی ت
ه تسا گنررپ نانچ
« تتمکح فلاخرب
یضایر و یهلاا ناهج و یعیدط مولع ،تساردم تیدین زا ه تا
رد هت یتشیشرت قتیرط و هیرظن اب یسانش
نآ بی هدش هدرب را هب اه اتب بتسانم یلکتش هب ندمت ره رد گیلد نیا هب و دراد یکیدزن طادترا ،تسا
هولج نآ ینید داینب و موق نآ یل دیاشع یم رگ
دوش » :نامه(
15 رتصن هت تتشاد هجوت دیاب .) ،
لاخرتب ف
نیرز
،و
، مولع تفرشیپ زا نتفگ نخس ماگنه رد
یملاسا ندمت
، اتب هباتشم تتعیدط و متلع زا یتفیرعت
ندمت ۀمه نایم رد .درادن یبرغ نردم رکفت فیرعت میدق یاه
، رتشم رما یتم متشچ هب ی
دروتخ تدتحو :
جیتن شدوخ ه تعیدط ملاع ۀ
میدق یعیدط مولع .تسا ملاع أددم تدحو میشتیم
، ناگچب شلات ه
یا یارب
فده اب هکلب ،تیین ناهج رد تیلع نایب
« یل و تانئا عیمج یگتسویپ ای تدحو نتخاس نایامن ۀ
بتارم
دوجو » هتفرگ تروص یملاسا ندمت رد .تسا
، صاخ روط هب
، دتیحوت ۀزوتمآ ندوتب یرورم گیلد هب
، نتیا
یدج شلات هدوب رت
تیم تما ینعی یملاسا ندمت ۀدام ،تروص نیا رب هولاع .تسا نتیا یرتیگیپ رد نامل
هدوب قفوم فده هیداب ،ارعا .تسا
هتفرگ وخ تعیدط اب نیشن تلم ریاس و دندوب
ار یتنآرق رظنم نیا مه اه
ینآرق هاگن زا ،دیدج ییارگدرخ فلاخرب ه تشاد دی رت نیا رب رصن .دندرب شیپ
، زا و دشاب ملاس گشع رگا
یعیدط لاح دوشن رود شا
، هب اع و دیحوت هب یتحار یم دوعص تلاوشعم مل
یتم اعدا نینچمه رصن .دن دتن
یبرع نابز ه زین
تیلباق هژیو یاه یا
نیزاغآ نورق نامه زا .دروآ مهارف یملاسا ندمت یملع دشر یارب
،
ناکما نابز نیا درف هب رصرنم یاه
ی :نامه( تشاد هناگیب میهافم لاشتنا یارب 10
ت 50 .)
افص ناوخا راثآ زا رصن گیلرت ساسارب نتبا و ینوریب ناریروبا و یروغاثیف نادنمشناد و
موتلع ،انیتس
ناهی و موجن( یملاسا یعیدط نیمز ،یسانشاوه ،یسانش
بط ،یسانش
، و تایتضایر ...
نتبا راتثآ رد یتتح )
هدودن یلاخ یقارشا هجو زا انیس مولع نیا یاهرورم زا یکی .تسا
،
« یمدمه » تسا ناهج و ناینا
، یتنعی
ص ملاع نایم یگنهامه رید ملاع و ریغ
؛ یگنهامه ینورد یا
« اتب بو] تتسا ناتهنپ مدرم رث ا مشچ زا ه
ی زت و گماکت ۀ
یم راکشآ درجت ماشم هب اشترا و سفن یم حوضو تیاهن هب ایلوا و ایدنا درومرد و دوش
دتسر »
:نامه(
088 یم م هطبار نیا فش هب تادادع .) یم یوق تادادع نیا قیرط زا مه حور و دن
دوتش و
یم انعم نیدب .دراذگب ریثرت تانئا رب دناوت
، )ینافرع ولس( ادخ تخانش و دوخ تخانش و تعیدط تخانش
انعم ملاع هب هجوت نیا .تسا رییم ی رد
، یدام راتفرگ ه یناهج رد تیرظن ریثرتت ترت و یرگ
ۀ گتماکت
یم ناناملیم ه تسا یزیچ ،تسا یمهدزون نرق هتب انعم ناررب گح یارب دنناوت
.دتنن یتفرعم ناتهج
یم م انعم بی نیا هب مه تعیرش یتح دن
؛ هب هب ه میشاب هتشاد رظن رد رگا هژیو تادادع ندروآ اج
ملاسا رد هنازور
، یم یرتم بیترت و ،ادآ :نامه( ددلط
58 ت 52 .)
هژیو هاگیاج نینچمه رصن یا
یب دشر وا هنومن یارب .تسا گئاق عیشت یارب رد یلشع مولع ۀشباس
نورق
یتم نایعیتش یتسایس و یدام طیارش لولعم ار مجنپ و مراهچ .دتناد
دوجواتب و ناتماما نیرتید تادتی رت
یمن )یعیش تموکح ،ایغ رد و( دوخ یدوخ هب نایعیش ،ناشنادارگاش دتنزادنیب هار هب ار دشر نیا دنتیناوت
تموکح بحاصت اب ًافرص و نامز رد
لآ نیمزرس رب نارگید و نایمطاف و هیوب ته
یملاتسا یا
، ناتکما نتیا
:نامه( دش مهارف 00
ت 00 .)
هناگود زا شنارصاعم نارکفتم زا یراییب زا رتم رصن هچرگ هصلاخ روط هب یقرتش ت یتبرغ یزاتس
یم هدافتسا یم ریوصت هب ار ملع فون ود ،دن
تخانتش و ضرم یلشع للادتسا رب ینتدم نردم مولع :دش
یبرجت
، خاس رب ینتدم ه یملاسا مولع و تفرعم رات
یتوافتم یتخانش
، هب ولتس و قارتشا و دوهتش هژتیو
یونعم
، ناینا نایم رد مهف طیارش یگراپود رییم رد نانخس نیا .تسا تیمتسر هتب یارتب شلاتت و اته
.تسا یقرش مهف ندش هتخانش
یبرغ و یقرش مهف شیپ میتفگ رت خساپ زا یراییب مه و توکس نرق ود ۀللیم دوخ مه ه آ هب ه ییاه
یاندم رب ،دش هداد ن
ناهی هناگود یسانش یعاجرا نینچ مه رصن تفرشیپ تیاور رد یتح و دوب راوتسا تایشلخ و تایحور زا یا
نوگود هب ۀ یم هدید ملع دوش
؛ هب ناگدنییون یخرب ینعی مته ناناملتیم اتی نایقرتش دتنیوگب هتکنیا یاج
تفرشیپ هتشاد یملع یاه یم دی رت نیا رب رتشیب ،دنا
زا تواتفتم یزتیچ یملاتسا و یقرش ملع ه دندر
یتم زت رمت ناگیاتش و دیدرف نوچ یناگدنییون رب شخب نیا رد .تسا یبرغ ملع تروتص هتب هت میتن
یم یعقاو ای یراعتسا رد مته یتعیرش یلع یتح .دنن یفرعم ار ناهج اب ههجاوم ای مهف هنوگ ود دندیشو
همدشم ۀمجرت رب شا
اپ ناملس
ل رثا هراتشا ملاسا نید رد ییانعمدنچ و ینطاب هجو نیا هب نوینیسام ییو
یم نایدا ینطاب هجو رب دی رت یو رظن زا .دن ،
یم ییانعمدنچ ثعاب دوش
. رد تاهباشتم دوجو
نآرق
نیا رب
یم یهاوگ رما دهد
یب ،نوینیسام(
ات : 13 هلرن .) شیارگ و اه ملاسا ناهج رد نوگانوگ یاه
، نتیا لوتصرم
دنچ تتفرگارف ار نآ تدتحو و یگناتگی هت دتش زاغآ ینامز زا ملاسا ناهج طاطرنا و تسا نتم ییانعم
:نامه(
13 ت 51 یم هدافتسا دامن زا مه شرگید راثآ زا یراییب رد یتعیرش .) هتکنآ زا شیب اجنآ رد اما ،دن
چ رد ،دشاب یسانشرادیدپ ریثرت ترت ه
اتنعم لاتدند هتب راتگزور نآ یعامتجا مولع ،وچرا رهاوتظ نورد یی
یم نیعرد .تشگ یم دی رت نایدا ینطاب هجو رب نید یسانشرادیدپ زا نتفرگ ماهلا اب ه یشدنج لاح
درت
،
.دوب راذگریثرت راییب یناریا رکفت رب ام نبر ِنید یسانشرادیدپ یفرعم لاجم هلاشم نیا رد میرادن ار
، یلو یتکی یو ه تشاد دای هب دیاب
مهم زا اماگشیپ نیرت نتیا .دوتب یبرغ نردم ملع اب توافتم یمهف ۀلزنم هب یقارشا و ینطاب مهف یفرعم ن
نبر .دراد دنویپ عیشت اب ًلاما یناریا ِیقارشا مهف (
1005 )
فیلف و قارشا تمکح طباور
ردۀ
ناتساب ناریا
یم هراشا یناریا تمکح و یقارشا رظنم یاهدنویپ زا هنومن دنچ هب نیا نامجرتم زا یکی .دن
هلاشم
، یتنعی
دیدرف دمحا
، قرش هب مهف یناهی مییشت نارادمدرس زا یکی دیدرف .دودن فلاخم نبر هاگن نیا اب ًلاامتحا
دنزاس و ،رغ و ۀ
حلاطصا
«
،رغ یگدز
» یخیراتت ،دتشاب ییایفارغج هکنآ زا شیب دیدرف ،رغ و قرش .دوب
مه زا و دوب ۀ
نیا رتشیب اه
، هجاوم و مهف طیارش زا ییوگلا ۀ
و یتم میتسرت ار ناتهج اب یدوج رتش .درت
ْق
ْ،رغ و دوب یرویح ملع هاگیاج نآ یپ رد و یلوصح ملع ۀراوهگ
، تتیین ناتینا ،هاتگن نتیا زا .یراتگنا
هراچ ار یناریا سپ رد یرویح ملع نآ هب تشگزاب زج تیین یا
:خیرات یادرف
«
،رغ زج دودن یزیچ یگدز
تیین دوجو تشیشح زا تفلغ و قح یراگنا »
درف(
،دی 1003 : 010 گشن ؛ ،یمیرکلادتدع زا لوق 1035
: 100 .)
یدورهس زا یوریپ هب یو
، یم ناینا ینورد تلااح ار ،رغ و قرش
،رغ :تیناد تدلغ یاتنعم هتب یگدز
ۀ
و یرویح یونعم ،یدلق ،یدوهش رکفت هنوگ ره رب یکیزیفاتم رکفت تلفغ…
زا دوجو . خیرات
،رغ یتگدز
هن زا ۀهجاوم
،رغ اب نایقرش
، ه ق مجنپ نرق رد یزیفاتم روهظ زا دلایم زا گد
دش زاغآ
؛ رظن زا نیاربانب
دیدرف
،
،رغ راچد مه اطسو نورق یاپورا فیلف گیذ ار یتایهلاا میهافم اریز ؛دوب یگدز
ۀ یم ینانوی .دیمهف
ناهج اب ههجاوم یارب دوهش رب ینتدم یتایهلاا مهف یبایزاب
، .دوب دیدرف یاهوزرآ زا یکی
زا یراییب هقلاع
مه و نادنم دیدرف نانخس
،
« قرش » و
«
،رغ » مه ار وا و ییاتیفارغج تروص هب نامز
یم یخیرات .دندیمهف
یلاحرد نشور زا یراییب ه تسار نارکف
پچ و ارگ ناریا رد ارگ
، لد تناگود لوغتشم ۀ
یرتتترب متتهف هتتب ار ناتتشنادطاخم و دتتندوب ناتتهج و ملاتتسا/ناریا و ،رتتغ و قرتتش گتتنهرف یاتته
یقرش یمارف ،رغ رب یناریا/یملاسا/
یم اعدا و دندناوخ ناتهج هتب هتضرع یارب یزیچ گنهرف نیا دندر
تخادرپ هاگدید نیا دشن هب ناگیاش ،دراد
، ت یقرتش ۀناگود رب مه زاب ،دوب توافتم هچرگ ناگیاش هاگن اما
،رغ ۀیرظن ناعفادم زا یراییب دننام مه ناگیاش .دوب هدش انب یبرغ یتگدز
، اتیناریا توتعد ار ناملتیم ن
یم یم ریوصت هب ناگیاش ه یناهج .دندرگزاب دوخ هب ه در هدش گیکشت هکت ود زا ،دش
و قرتش :تتسا
زا ار یتتییلیهن یراتگزور نآ زا سپ و هتفای تسد نردم یژولونکت و ملع هب ه تسا ییاج ،رغ .،رغ یم رس دنراذگ . توافت ًلاما یبرغ مییلیهن اب یقرش مییلیهن اما :دراد
یجیردتت یدوباتن ار نآ و تتشاذگ نآ یور تتشگنا هتچین هت یمییلیهن فلاخرب ،یقرش مییلیهن شزرا یم هعیدطلادعبام یاه دتیاشع یتلوزن ریتس اتت هتشاد یهیزنت و ینافرع ییاسانش مکح رتشیب ،تیناد
