©2022 The author(s). This is an open access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution (CC BY 4.0), which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium, as long as the original authors and source are cited. No permission is required from the authors or the publishers.
https://tpccp.um.ac.ir Vol. 13, No 1, 2023
ISSN(Online): 2423-4265 ISSN(Print): 2251-6352 Research Article
The Impact of Mindfulness-Based Stress Reduction Group Therapy on Reducing the Components of Cognitive-Behavioral Avoidance in Male Adolescents with
Oppositional Defiant Disorder
Pedram Bahramifar
MA Student in Clinical Psychology, Islamic Azad University, Chalous Branch, Chalous, Iran. Email:
[email protected] Azita Delfan Azari
Instructor, Department of Nursing, Islamic Azad University, Chalous Branch, Chalous, Iran. (Corresponding Author), Email: [email protected]
Kamian Khazaei Koohpar
Assistant Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Chalous Branch, Chalous, Iran.
Recived: 2022-05-30 Revised: 2023-03-13 Accepted: 2023-05-31 Published: 2023-07-22 Citation: Bahramifar, P., Delfan Azari, A., & Khazaei Koohpar, K. (2023). The Impact of Mindfulness-Based Stress Reduction Group Therapy on Reducing the Components of Cognitive-Behavioral Avoidance in Male Adolescents with Oppositional Defiant Disorder. Research in Clinical Psychology and Counseling, 13(1), 87-101.
doi: 10.22067/tpccp.2023.75540.1260
Abstract Introduction
About 2 to 16 percent of children and adolescents suffer from oppositional defiant disorder (Nazario, 2020), which is associated with symptoms such as frequent and ongoing pattern of anger, arguing and defiance toward others, conflict, nervous mood, irritability, rebelliousness, and malice. The mentioned symptoms must exist in four ways to confirm the diagnosis of this disorder: 1) at least it has occurred to a person other than a sibling; 2) causes significant problems at work, school, or home, 3) is accompanied by other behavioral disorders such as substance abuse, depression or bipolar disorder; 4) lasts at least once a week for 6 months (Payne, 2022).
One of the psychological mechanisms used by adolescents with oppositional defiant disorder is avoidance. Avoidance occurs in cognitive-behavioral dimensions and causes failure in finding an appropriate response to emotional stimuli and weakens emotion management.
Persistence of problems such as malice, harmful and antisocial behaviors, drug abuse, suicide, depression, anxiety, and so on are among the disadvantages of using cognitive behavioral avoidance. Therefore, it is crucial to find effective coping methods to reduce this psychological mechanism in adolescents with oppositional defiant disorder.
Some methods of psychotherapies have been used to treat oppositional defiant disorder, individually or in groups (Shahmardi, 2021). For example, Muratori et al. (2021) investigated the effectiveness of mindfulness-based group therapy in people with confrontational disobedience, however; they examined the effectiveness on a non-adolecent sample suffering from hyperactivity symptoms. Considering related studies and research gaps, the aim of this study is examining the effectiveness of mindfulness-based stress reduction group therapy on reducing cognitive-behavioral avoidance components in adolescents with oppositional defiant disorder.
Method
The statistical population of this semi-experimental research consisted of all male students with oppositional defiant disorder. The sample consisted of 40 male students who, based on the diagnosis of regional counseling center specialists, showed cognitive avoidance syndrome. The criteria for being included in this research were: not having any other physical or neurological disease, not being under any medication or psychotherapy, and agreeing to participate in the research. These participants were purposefully selected and then randomly divided into experimental and control groups (20 people in each group). Mindfulness-based stress reduction group therapy was performed for the experimental group over 8 weeks, once a week, 40 minutes each time. However, the control group did not receive any intervention.
Participants were asked to complete the Cognitive Behavioral Avoidance Questionnaire of Sexton and Dugas (2008) in the pre-test and post-test phases. The data were analyzed through multivariate analysis of covariance method (MANCOVA).
Results
The results showed that compared to the control group, participants in the experimental group showed lower scores in the subscales of replacing disturbing thinking with positive thinking, returning attention to interrupt the process of worry (distraction), and changing mental images to verbal thinking in the post-test measurment. These results indicate that mindfulness-based stress reduction group therapy is an effective intervention in reducing cognitive behavioral avoidance components including replacing disturbing thinking with positive thinking, returning attention to interrupt the process of worry (distraction), and changing mental images to verbal thinking.
Discussion and Conclusion
The combination of techniques and skills used in the method of reducing stress based on mindfulness with the advantages of group therapy resulted in the finding that this therapeutic method can reduce cognitive behavioral avoidance and its components in adolescents with oppositional defiant disorder. Therefore, the mindfulness-based stress reduction group therapy can be used as a suitable method for adolescents to enjoy the benefits of reducing the components of cognitive behavioral avoidance such as appropriate response to emotions, managing emotions, reducing stress, anxiety and other negative psychological effects caused by confrontational disobedience.
Keywords: Oppositional Defiant Disorder, Cognitive-behavioral Avoidance, Group Therapy, Mindfulness-based Stress Reduction
شهوژپ ناور یاه
هرواشم و ینیلاب یسانش
یشهوژپ هلاقم https://tpccp.um.ac.ir
دازآ یسرتسد
سرتسا شهاک یهورگ نامرد ریثات رب ینتبم
هفلؤم شهاک رب یهاگآ نهذ بانتجا یاه
تخانش ناوجون نارسپ یراتفر ی اب
للاتخا هلباقم ینامرفان یا
رف یمارهب ماردپ ناریا ،سولاچ ،سولاچ دحاو یملاسا دازآ هاگشناد ،ینیلاب یسانشناور دشرا یسانشراک یوجشناد .
یرذآ نافلد اتیزآ سولاچ ،سولاچ دحاو یملاسا دازآ هاگشناد ،یراتسرپ هورگ یبرم ناریا ،
،)لوئسم هدنسیون (. [email protected]
رپهوک ییازخ نایماک
،یسانشناور هورگ ،رایداتسا
ناریا ،سولاچ ،سولاچ دحاو یملاسا دازآ هاگشناد .
رات ی خ رد ی تفا : 09 / 03 / 1401 رات ی خ رگنزاب ی : 22 / 12 / 1401 رات ی خ ذپ ی شر : 10 / 03 / 1402 :راشتنا خیرات 31 / 04 / 1402
:دانتسا ب ه مار ی ماردپ ,رف ؛ رذآ نافلد ی زآ , ی ات ؛ ازخ یی ماک ,رپهوک ی نا ( . 1402 ثات .) ی ر هورگ نامرد ی نتبم سرتسا شهاک ی
هاگآ نهذ رب ی شهاک رب
هفلؤم اه ی تخانش بانتجا ی
راتفر ی نامرفان للاتخا اب ناوجون نارسپ ی
هلباقم ا ی اه شهوژپ . ی سانش ناور ی لاب ی ن ی ,هرواشم و 13 ( 1 ,) 101 - 87 . doi:
10.22067/tpccp.2023.75540.1260
هدیکچ :همدقم نییعت فده اب رضاح شهوژپ هفلؤم شهاک رب یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک یهورگ نامرد ریثات
بانتجا یاه
هلباقم ینامرفان للاتخا اب ناوجون نارسپ یراتفر یخانش .تفرگ ماجنا یا
:شور آ هعماج و هدوب یبرجت همین عون زا هعلاطم شور شناد مامت ار یرام
راچد رسپ نازومآ هلباقم ینامرفان للاتخا
هطسوتم مود هرود یا
لاس رد نارهت شرورپ و شزومآ ود هقطنم 1400
هنومن .داد لیکشت شور هب هنومن یاضعا سپس و هدش ماجنا دنمفده تروص هب یریگ
هورگ ره (لرتنک و شیامزآ هورگ ود رد هداس یفداصت 20
ندش میسقت ) رفن یارب .د
شیامزآ هورگ تدم هب
8 هتفه ، نامرد شهاک یهورگ
،هورگ ود ره یور رب .دندرکن تفای رد ار یا هلخادم هنوگچیه لرتنک هورگ و دش ارجا یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا همانشسرپ
بانتجا
یراتفر یتخانش
اگاد و نوتسکس س
هداد و دیدرگ ارجا م هریغتم دنچ سنایراووک لیلحت قیرط زا اه
.تفرگ رارق لیلحت درو
هتفای :اه تن نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک یهورگ نامرد داد ناشن جیا یهاگآ
هب یاتیا بیرض اب بیترت 44
/ 0 ، 39 / 0 و 75 / 0 رب
هفلؤم شهاک رکفت ینیزگیاج ؛لماش یراتفر یتخانش بانتجا یاه
یاج هب تبثم رکفت
ن ندنادرگرب شور ،هدننک تحارا
هجوت
عطق تهج یآرف دن (ینارگن و )ساوح ندش ترپ رییغت
نتفای صت یاهریو هب ینهذ رکفت یملاک تسا رثؤم .
هژاو :یدیلک یاه هلباقم ینامرفان
بانتجا ،یا یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک ،ینامرد هورگ ،یراتفر یتخانش
.
همدقم هلباقم ینامرفان للاتخا هدوب عیاش یلکشم یا
(
Payne, 2022
) دودح هک 2
ات 16 و ناکدوکزا دصرد
تسا هدومن ریگرد ار ناناوجون (
Nazario., 2020
للاتخا نیا .(
م و ررکم یوگلا اب ،تینابصع زا یمواد
کیرحت
هنیک و یچیپرس ،هرجاشم ،یریذپ هلباقم ینامرفان للاتخا اب ناناوجون و ناکدوک راتفر .تسا هارمه یزوت
هب یا
هنوگ راک طیحم و هعماج ،هسردم ،هداوناخ رد یهجوت لباق بیسآ ثعاب هک تسا یا
یم دوش (
MayoClinicStaff, 2021
) . هلباقم ینامرفان للاتخا اب ناناوجون تموصخ یاهراتفر یاراد یا
رب زیمآ
یدشر حطس اب بسانتم هک دنتسه تردق عجارم دض نآ ،عامتجا و لیصحت رد و هدوبن ناش
هجاوم لکشم اب ار اه
یم رد دارفا نیا .دزاس
اوناخ و یشزومآ تلاکشم یاراد و هتشاد لکشم نلااسمه اب طباور و سرد سلاک یگد
رج ،ناتسود و ملعم هب تبسن یمارتحا یب ،یپ رد یپ یلیصحت تسکش .دنتسه
تسد زا ،نارگید اب ندرک ثحب و
ییوخدنت و یجنردوز ،تفلاخم اب هجاوم ماگنه هب لرتنک نداد (
Mohammad Hasani et al., 2021
) هلمج زا
دراوم ی م هک تسا ی
دومن هراشا نآ هب ناوت .
ا هلباقم ینامرفان للاتخ یم ملاعا ینامز یا
للاتخا یصیخشت یاهرایعم هک دوش لماک روط هب کولس
ب هتشادن دوجو شنکاو زا یلااب حطس لباقم رد و دشا
یفطاع یریذپ یماکان ندرکن لمحت و
هب امومع هک ،1
ملعم ،ردام ،ردپ اب رایسب زیتس یاس و نیلوئسم ،اه
ر صاخشا یم رجنم دشاب هتشاد دوجو ،دوش (
Ganji, 2015
) .
خا رگید نایب هب هلباقم ینامرفان للات
یم هداد صیخشت ینامز یا ع هک دوش
،یبصع یوخ و قلخ میلا
کیرحت هنیک ای و یشکرس ،یریذپ :دشاب هتشاد دوجو ریز لکش راهچ هب لقادح یزوت
.دشاب هداد خر زین ردارب ای رهاوخ زا ریغ یرگید درف کی هب تبسن لقادح •
ی هسردم ،راک لحم رد یهجوت لباق تلاکشم ثعاب •
.دوش هناخ ا
وم فرصم ءوس ریظن یراتفر تلالاتخا ریاس اب •
.دشاب هارمه یبطقود للاتخا ای یگدرسفا ،دا
تدم هب و رابکی یا هتفه لقادح •
6 دشکب لوط هام (
Payne, 2022 ) .
یکی زا هزاس یاه یتخانشناور
هک نکمم تسا یوس زا ناوجون للاتخا اب
نامرفان ی ا هلباقم ی دروم
،دریگب رارق هدافتسا
بانتجا ینعم هب بانتجا یتخانش دعب ؛تسا یراتفر و یتخانش داعبا یاراد بانتجا .تسا
ر خم یاهدربها لمج زا یفلت
هار ره و رکف ندش فقوتم ،ینارگن ،ساوح ندش ترپ ه ار صخش هک تسا یلح
یم رود هتساوخان تلاکشم و یفنم راکفا اب ندش وربور زا درف ،لمع کی زا یرود هب یراتفر بانتجا .دنک
دهد یم شهاک ار شیوشت هک دراد تللاد یش کی ای و (
Karimi et al., 2020
) ،یراتفر یتخانش بانتجا .
1. frustration intolerance
ششوک تیعضو لرتنک تهج صخش یراتفر و یناجیه ،یتخانش یاه هب ؛تسا هژیو ینوریب و ینورد یاه
و دوش یم هجاوم دادیور کی عوقو هرابرد یدیدهت اب درف هک یماگنه هک تروص نیا
خساپ هنوگچیه ناکما
ف یو یارب یراتفر م هدافتسا یبانتجا خساپ زا ،تسین مهار
ی دنک (
Rezaee et al., 2017
) .)
هچنآ اما د تیمها رایسب نیا درا
تسا هب رثؤم یخساپ درف دوش یم ببس یراتفر یتخانش بانتجا هک
کرحم ناجیه تیریدم رد و هدادن ناشن یناجیه یاه دیامن لمع فیعض دوخ یاه
(
Eqharari et al., 2019
) )
ریظن یتلاکشم رارمتسا ببس دوخ عوضوم نیا هک ک
ی هن یزوت
، اهراتفر ی سآ ی ب ناسر عامتجا دض و ی
، ءوس
شکدوخ ،داوم فرصم ی
، تاجرد ی گدرسفا زا ی
، بارطضا تسد نیا زا یدراوم و
یم دوش
MayoClinicStaff., 2021)
).
من نایب تسیاب یم ،دش رکذ هک یدراوم رب هولاع بانتجا تیاهن رد دو
کی ناونع هب یراتفر یتخانش رد بانتجا روضح .دوش یم دمآراک یاهدربهار نیزگیاج دمآراک ان یدربهار
هک تسا یلیاسم هلمج زا یفنم تیوقت و هدنهدرازآ طیارش اب نآ ندش هدناوخارف ،راجنهبان هخرچ کی ا هدافتسا دراد هارمه هب دوخ اب یراتفر یتخانش بانتجا ز (
Karimi et al., 2020
) یاهدمایپ هب هجوت اب نیاربانب .
اریز تسا هدیچیپ یعوضوم بسانم ینامرد شور کی نتفای اما تسا یرورض للاتخا نیا نامرد ،هدش رکذ یگتسب خم یلماوع هب دراد ... و للاتخا تدش ،درف نس نوچ فلت
(
Shahmardi, 2021
) .
نامرد ای همانرب سرتسا شهاک
نتبم ی نهذ رب یهاگآ شور ی م هک تسا دناوت ی
تلالاتخا تهج
ددعتم ی وچ ن هلباقم ینامرفان ،یا
گدرسفا ،بارطضا ،سرتسا ی
، اهدرد ی گ رارق هدافتسا دروم ... و نمزم ی
در
(
Muratori et al., 2021
.) شور نیا هویش هبقارم زا ،هجوت تیاده یارب هک تسا ینامرد ناور زا یا
یقرش
همشچرس هب هظحل لکش هب نونکا نامز یاه هبرجت هب لماک هجوت ناونع هب و هتفرگ
.تسا هدش فصو هظحل
کا نامز رد صاخ مسر کی هب هجوت نتخادرپ قیرط نیا رد تلاح زا یهاگآ ییاناوت و تواضق نودب و نون
هنوگ هب دوخ ینهذ مت قیرط زا ار دوخ ینهذ تلاح هب تبسن یهاگآ دوخ دناوتب درف هک یا
هبقارم تانیر
یم قیوشت دارفا هویش نیا رد .تسا تیمها زئاح دهد شرورپ ش
هبرجت هب ات دنو ،هظحل ره رد دوخ ینورد یاه
سح ریظن و ،رکفت ،یمسج یاه
ساسحا هبنج هب و هدرک تقد اه هرظنم دننام یطیحم یاه
دروم یاهادص و اه
دنبای زکرمت هقلاع (
Beheshtian, 2021
) .
ناخ و ینامردوراد ریظن ینامرد ناور رد هدافتسا دروم ینامرد یاه شور زا یکی ،ینامرد هداو
هلباقم ینامرفان للاتخا تسا یا
(
Shahmardi, 2021
) یم هک ؛دوش ارجا یهورگ ای و یدرف تروص هب دناوت
یهورگ ینامرد ناور بختنم نامرد
یارب نس هورگ یم رامش هب یناوجون ی ینامرد ناور هک یدوجو اب .دیآ
،تسا یناوجون ینس هورگ تهج بختنم نامرد یهورگ
هدش رکذ للاتخا رب یهورگ ینامرد ناور ریثأت اما
دروم یناوجون ینس هورگ رد
تسا هتفرگن رارق هعلاطم (
Nezampoor et al., 2018
) شهوژپ هلمج زا . یاه
یم هزوح نیا رد هدش ماجنا شهوژپ هب ناوت
دابآ میهاربا یرغصا و رباص (
Saberi & Asghari E., 2021
) ،
هذ رب ینتبم یتخانش یهورگ نامرد یشخبرثا نانآ ؛درک هراشا یدمآراکدوخ للاتخا هب نایلاتبم رد یهاگآ ن
نداد رارق یسررب دروم ار یعامتجا بارطضا هب نایلاتبم و یروتاروم .د
( ناراکمه و Muratori et al., 2021
)
هب لاتبم دارفا رد ار یهاگآ نهذ رب ینتبم ینامرد هورگ یشخبرثا هلباقم ینامرفان
اما دنداد رارق یسررب دروم یا
هنومن هدوب یلاعف شیب ناگناشن یاراد و هتشادن رارق یناوجون ینس هورگ رد نانآ شهوژپ دروم یاه .دنا
اب
شهاک یهورگ نامرد دوبمک ، هتفرگ ماجنا تاعلاطم نیب رد هکنیا هب هجوت نتبم سرتسا
ی هاگآ نهذ رب ی
رد
هفلوم لیلقت نتجا یاه
یراتفر یتخانش با نامرفان للاتخا اب ناناوجون
ی یم حرطم لاوس نیا تسا دوهشم دوش
یهورگ نامرد ایآ هک
نتبم سرتسا شهاک ی
هاگآ نهذ رب ی
یم رد دناوت هفلوم شهاک اه
ی تخانش بانتجا ی
راتفر ی نامرفان للاتخا اب ناناوجون ی
هلباقم ا ی تهج رضاح شهوژپ ور نیا زا .ریخ ای دشاب رثوم ی یخساپ نتفا
و هتفرگ ماجنا روکذم لاوس یارب :دش حرطم تروص نیا هب رگشهوزپ رظن دروم هیضرف
یهورگ نامرد
شهاک
نتبم سرتسا ی
هاگآ نهذ رب ی
رب فلوم شهاک ه
اه ی تخانش بانتجا ی
راتفر ی نامرفان للاتخا اب ناناوجون ی
هلباقم ا ی .تسا شخبرثا
شور ک دوب یبرجت همین عون زا رضاح شهوژپ هعلاطم فده اب ه
ینتبم سرتسا شهاک یهورگ نامرد ریثات
ینامرفان للاتخا هب لاتبم ناوجون نارسپ یراتفر یخانش بانتجا شهاک رب یهاگآ نهذ رب .دش ماجنا یا هلباقم
رامآ هعماج ی
شناد مامت ار شهوژپ رسپ نازومآ
للاتخا راچد
نامرفان ی هلباقم ا رد هک ی
مود هرود
ود هقطنم هطسوتم لاس رد نارهت شرورپ و شزومآ
1400 یم لیصحت
،دندرک کشت ی ل داد لماش هنومن . 40
شناد صیخشت ساسا رب هک دندوب رسپ زومآ یراذگ
بانتجا ناگناشن ،هقطنم هرواشم زکارم ناصصختم
کلام .دندوب هداد زورب مه ار یتخانش تکرش هکنیا زا دوب ترابع شهوژپ هب دورو یاه
رامیب دقاف ناگدننک ی
نیا .دنشاب شهوژپ رد تکرش قفاوم و دنشابن ینامرد ناور ای وراد تحت ،دنشاب رگید کیژولورون ای یمسج دنمفده تروص هب دارفا میسقت لرتنک و یشیامزآ هورگ ود رد هداس یفداصت شور هب سپس و هدش باختنا
هورگ ره( دندش 20
.)رفن
رازبا تخانش بانتجا همانشسرپ ی
راتفر ی د و نوتسکس ساگا
( Sexton & Dugas., 2008)
یسررب روظنم هب :
زا ،نامرد هرود زا دعب و لبق یراتفر یتخانش بانتجا
همانشسرپ بانتجا
یراتفر یتخانش
ساگاد و نوتسکس
؛دش هدافتسا
نیا همانشسرپ یواح 25 یسررب نآ فده و دشاب یم لاوس
بانتجا فلتخم داعبا زا یتخانش
( رکفت ینیزگیاج یاج هب تبثم
رکفت ن ندنادرگرب شور ،هدننک تحارا هجوت
دنیآرف عطق تهج
ینارگن ( ترپ
و )ساوح ندش رییغت
نتفای صت یاهریو ینهذ هب رکفت یملاک تسا رثؤم ولیلع شهوژپ رد .
Alilu., 2021) )
بیرض یافلآ همانشسرپ لک یارب خابنورک
ربارب 86 / 0 و هدوب هب بیترت یارب زا کی ره هدرخ
سپاو سایقم
ینار رکفت هب اهروصت لیدبت و هدننک بوعرم کرحم زا یرود ،ساوح ندش ترپ ،رکف ینیزگیاج ،رکف
ربارب 90 / 0
، 71 / 0
، 89 / 0
، 90 / 0 و 84 / 0 .تسا هدمآ تسدب
هلخادم
هرامش لودج رد هدش هئارا ینامرد تاسلج یاوتحم 1
.تسا هدش شرازگ
لودج 1 همانرب : نامرد شهاک سرتسا ینتبم رب نهذ اگآ یه
همانرب
اه هسلج
داجیا ۀطبار ینامرد و ندشانشآ یاضعا هورگ اب رگیدمه و اب تاررقم
،هورگ ندرک نشور فده
اه و
تاراظتنا زا
،نامرد حیرشت تیهام یرامیب و یوگتفگ یاضعا هورگ هرابرد نآ و تارثا نآ رب یاهدعب
،یگدنز
یفرعم نهذ یلک
،یهاگآ نیرمت ندیعلب
،شمشک یسررب دب
،ن شزومآ هجوت رد تیلاعف یاه لومعم
،هنازور
لیوحت گربراک تیلاعف هناخ هب طوبرم یاه .
1
یسررب تیلاعف
، هناخ هب طوبرم یاه شزومآ
ضرف نهذ یساسا یاه
،یهاگآ شزومآ ینابم یرظن
،نشیتیدم
نایب تیزم اه و بسانم تارثا تیلاعف
نشیتیدم یاه تیعضو تهج
نمزم یرامیب یاه سج یم
، شزومآ نونف
یهاگآ زا
،سفنت تیعضو رد نشیتیدم یارجا
،هتسشن ندرک موقرم نیرمت یاهدادخر
لیوحت ،بولطم گربراک
هناخ هب طوبرم یاه تیلاعف .
2
تیلاعف یسررب
، هناخ هب طوبرم یاه شزومآ
،رکفت هب طوبرم دروخرب
هنارایشوه اب رکفت دنیآدوخ
،بسانمان
شزومآ نتفریذپ اج هب ی
،یفنم شلات شزومآ
نوچ و دنچ هدهاشم
رکفت نودب
،تواضق نونف ۀدهاشم ،رکفت
ندرک موقرم نیرمت یاهدادخر
بولطم
، لیوحت گربراک تیلاعف هناخ هب طوبرم یاه .
3
یسررب تیلاعف ، هناخ هب طوبرم یاه ،تاناجیه حیرشت
شزومآ نیب قرف ساسحا اب ،هفطاع حیرشت فلتخم عاونا
اوع فط ،بسانم بسانمان و یثنخ یریگدای و نوچ و دنچ ،اهنآ صیخشت
دروخرب نهذ هناهاگآ اب فطاوع
،بولطمان شزومآ ندرک ادیپ دومن رد فطاوع یمسج ندب
قیرط زا نهذ یهاگآ و ندرک اهر سرتسا یمسج
،هدشداجیا هدهاشم و تخانش ،تاناجیه نیرمت ناجیه یسررب رد
لیوحت ،ندب گربراک
ف اع تیل م یاه هناخ هب طوبر .
4
یسررب تیلاعف
،هناخ هب طوبرم یاه شزومآ
شنت و عاونا
،نآ یفرعم لکیس رد شنت
،ندب تارثا بسانمان
شنت رب یرامیب و نوچ و دنچ نایب لاعف
یرامیب هرابود ندش اب
شنت دادخر
،از شزومآ یژتارتسا یاه ندمآرانک
،شنت اب نونف هس سفنت هقیقد ا
،ی نیرمت نشیتیدم یهاگآ زا ح یاه ینامسج و یاهادص
،فارطا نیرمت STOP
یارب
،شنت تیریدم لیوحت
گربراک تیلاعف هناخ هب طوبرم یاه .
5
یسررب تیلاعف
، هناخ هب طوبرم یاه شزومآ
تلاح تارثا یاه
نهذ هاگآ رد لرتنک و شهاک
،درد
لدم حیرشت 6
هلحرم2 یا درد فیفخت اب
هدافتسا زا نهذ و یسررب ،یهاگآ تخانش
سح یاه بولطمان یمسج ریظن عاونا
درد رد ندب و یرایشوه و یهاگآ تبسن هب نتفریذپ ،اهنآ و
ندمآرانک اب
،درد نیرمت یسراو
،یمسج لیوحت
گربراک تیلاعف هناخ هب طوبرم یاه .
یسررب تیلاعف
،هناخ هب طوبرم یاه شزومآ
ریثات نهذ یهاگآ رد راتفر هنازور و میمرت طباور نیب ،دارفا داجیا
تیعضو تلاماعت رد هناهاگآ نهذ یاه و
راتفر اب
،نیریاس شقن تیعضو یاه نهذ هناهاگآ رد تخانش و لرتنک
تلاح
،رکفت یاه فطاوع و سح یاه یمسج هک بولطمان ببس
لکشم رد تلاماعت یراتفر اب نیریاس یم
،دوش
نیرمت نهذ یهاگآ رد طباور زور هنا
، لیوحت گربراک تیلاعف هناخ هب طوبرم یاه .
7
یسررب تیلاعف
،هناخ هب طوبرم یاه رورم
یلامجا زومآ یاه هدش هداد رد لوط یمامت تاسلج
،هتشذگ و دنچ
نوچ شرتسگ تیعضو نهذ یاه یهاگآ فلتخم یاهدعبرد یصوصخ یگدنز
و طباور نیب
،یدرف ثحب و
هلدابم رظن اضعا صوصخ رد هورگ
هدما دوجو هب تارییغت یگدنز رد
ناش رد لوط تاسلج هتشذگ و عمج
یدنب یلامجا زا تاسلج یمامت .
8
هتفای اه رد .تفرگ رارق یسررب دروم یطابنتسا و یفیصوت حوطس رد هدمآ تسد هب تاعلاطا ،رضاح شهوژپ رد
صخاش زا یفیصوت حطس ریظن ییاه
رف و دصرد ،درادناتسا فارحنا ،نیگنایم زا یطابنتسا حطس رد و ،یناوا
لیلحت سنایراووک .دش هدافتسا هریغتم دنچ
هبساحم رازفا مرن قیرط زا یرامآ یاه -20
SPSS
.تفرگ تروص
نامرد ریثأت یسررب تهج یهورگ
بانتجا یاه هفلؤم شهاک رب یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک
یراتفر یتخانش
اقم ینامرفان للاتخا اب ناوجون نارسپ حت هب طوبرم یاه ضرف شیپ ادتبا یا هلب
سنایراووک لیل
.تفرگ رارق یبایزرا دروم هریغتم دنچ لحت لوا طرش ی
ل راوک ی سنا غتم دنچ ی هر ا ی ن هک تسا هزادنا سایقم هداد زا هتسباو رییغتم یریگ
هلصاف اه -
نوچ رضاح یسررب رد :دشاب یتبسن ای یا هداد
شسرپ زا اه همان
هک هدش یروآدرگ یا هنیزگ
سایقم رد نآ یاه
هلصاف هضورفم اهریغتم یمامت اب هطبار رد ور نیا زا ،تسا هتفرگ رارق ترکیل .تسا هدش مهارف ندوب یا
عمج تاعلاطا ندوب لامرن رب ینبم ،سنایراووک لیلحت زا هدافتسا مود طرش نومزآ کمک اب هدش یروآ
ارگوملوک ف
- تفرگ رارق شجنس دروم فنریمسا
و ودج رد (ل 1 ) ارا ی ه دش :تسا ه
لودج 1 : فارگوملوک -
مسا ی فنر ارب ی سررب ی اه هفلوم ندوب لامرن ی
تخانش بانتجا ی
راتفر ی
هرامآ بانتجا یتخانش
)لک( یراتفر رییغت
صت یاهریو
هب ینهذ رکفت یملاک یرود
و تیعقوم زا تیلاعف لاعف یاه هدننک
تحاران رکفت هدننک ندنادرگرب هجوت
تهج عطق دنیآرف
ینارگن رکفت ینیزگیاج
تبثم یاج هب رکفت
ن هدننک تحارا دادرتسا
تحاران رکفت هدننک
نومزآ شیپ
نومزآ سپ
نومزآ شیپ
نومزآ سپ
نومزآ شیپ
نومزآ سپ
نومزآ شیپ
نومزآ سپ
شیپنومزآ
نومزآ سپ
نومزآ شیپ
نومزآ سپ
2 K-S
/ 61 653 / 0 910 / 0 723 / 0 661 / 0 763 / 0 842 / 0 718 / 0 702 / 0 854 / 0 904 / 0 759 / 0
848 Sig
/ 0 788 / 0 378 / 0 673 / 0 755 / 0 605 / 0 477 / 0 681 / 0 707 / 0 459 / 0 387 / 0 612 / 0
لودج رد هک روطنامه 1
ف ارگوملوک بیارض نازیم تسا هدش صخشم -
همه دروم رد فنریمسا
هفلؤم بانتجا یاه
یتخانش یراتفر زا هک نانیمطا حطس نتفرگ رظن رد اب 05
/ 0 لااب ینعم ،هدش شرازگ رت راد
د ،ور نیا زا ،هدوبن هفلؤم نیا اب هطبار ر
عناملاب هریغتم دنچ سنایراووک لیلحت نومزآ دربراک اه تسا
نومزآ زا سنایراو یربارب هضورفم یسررب یارب (لودج رد و دش هدافتسا نیول
2 :دش هیارا )
لودج 2 شیپ یسررب روظنم هب نیول نومزآ جیاتن : ارب ضرف
راو یرب سنای یراتفر یتخانش بانتجا ریغتم
ریغتم F
df1 df2
Sig.
بانتجا یتخانش یراتفر 61
/ 3 1
38 65
/ 0
(لودج ساسا رب 2
هرامآ هک نیا هب هجوت اب و ) F
اب ربارب یراتفر یتخانش بانتجا رییغتم یارب 61
/ 3 و
زا شیب نومزآ نیا یارب یرادانعم حطس 05
/ 0 یمطا اب نیاربانب ،دوب نان
95 / 0 سنایراو یربارب ضرف ود یاه
.دش هتفریذپ هورگ ینگمه یسررب یارب رتام
ی س راو ی سنا - راووک ی سنا مزآ زا (لودج رد و هدافتسا سکاب نو 3
:دش هیارا )
لودج 3 سنایراو سیرتام ینگمه ضرف شیپ یسررب روظنم هب سکاب نومزآ جیاتن : -
سنایراوک
BOX’S M ینعم F
یراد
474 / 4 406
/ 1 239
/ 0
لودج ساسا رب 3
سنایراو سیرتام ینگمه ضرف یبایزرا رد -
هرامآ هک نیا هب تیانع اب و سنایراووک
رباربF
406 / 1 یم رشیف لودج رد لباقم هزادنا زا رتکچوک هک عوضوم نیا نتفرگ رظن رد اب نینچمه و دشاب
نآ اب لباقم یرادانعم حطس 239
/ 0 زا رتلااب و 05
/ 0 ومزآ رفص ضرف ،دوب سنایراو ینگمه رب لاد سکاب ن
نانیمطا اب شهوژپ هیضرف رد 95
% .دش هتفریذپ
ضرف شیپ یسررب یارب ینگمه
بیش و هورگ ماوت رثا اب رظانتم نویسرگر لدم ،نویسرگر یطخ یاه
(لودج رد و هداد رارق شزارب دروم تادهاشم هب ار نومزآ شیپ تارمن 4
:دش هیارا )
لودج 4 طخ بیش ینگمه یسررب : ینویسرگر
عبانم ریغتم
ناوت عومجم مود هجرد
یدازآ نیگنایم
مود ناوت F
Sig.
نیب لباقتم رثا لقتسم یاهریغتم
هورگ و )هلخادم زا لبق(
بانتجا یتخانش
یراتفر 249
/ 0 1
249 / 0 035 / 0 853 / 0
لودج ساسا رب 4
یراتفر یتخانش بانتجا رییغتم یارب نومزآ هرامآ هکنیا هب هجوت اب 035
/ 0 حطس و
شیپ تارمن یلماعت رثا اب رظانتم یرادانعم زا شیب هورگ و نومزآ
05 / 0 شیپ نیاربانب ،دوب بیش ینگمه ضرف
.دیدرگ رارقرب نویسرگر طخ هتفای ساسا رب لیلحت طیارش یمامت تاضورفم ریاس یسررب و سکاب نومزآ یارقرب اب هدش رکذ یاه
و دیدرگ رارقرب هریغتم دنچ سنایراووک ریثأت نازیم یبایزرا تهج
نتبم سرتسا شهاک ینامرد هورگ نهذ رب ی
هفلؤم شهاک رب یهاگآ یراتفر یخانش بانتجا یاه
رکفت ینیزگ یاج ،هدننک تحاران رکفت دادرتسا(
تبثم
یاج هب رکفت ن و هدننک تحاران رکفت هدننک لاعف یاه تیلاعف و هدننک تحارا رییغت
نتفای صت یاهریو ینهذ
هب کفت ر یملاک ) للاتخا هب لاتبم ناوجون نارسپ هلباقم ینامرفان
لوادج رد هک دش هدافتسا روکذم نومزآ زا یا
5 و 6 .تسا هدش هیارا لودج
5 هفلؤم نومزآ سپ هب طوبرم یاه هرامآ : بانتجا یاه
یتخانش یراتفر
هتسباو یاهریغتم اه هورگ
نیگنایم درادناتسا فارحنا
دادرتسا ک تحاران رکفت یشیامزآ هدنن
10 / 32 621
/ 4
لرتنک 35
/ 32 545
/ 4
رکفت ینیزگ یاج یاج هب تبثم
رکفت ن هدننک تحارا یشیامزآ
05 / 30 114
/ 5
لرتنک 75
/ 31 734
/ 4
ندنادرگرب شور هجوت
عطق تهج دنیآرف
ینارگن یشیامزآ
20 / 28 862
/ 4
لرتنک 65
/ 31 626
/ 4
یرود لاعف یاه تیلاعف و اه تیعقوم زا هدننک تحاران رکفت هدننک
یشیامزآ 50
/ 32 872
/ 4
لرتنک 05
/ 33 915
/ 4
رییغت نتفای صت یاهریو هب ینهذ رکفت یملاک یشیامزآ
80 / 26 697
/ 4
لرتنک 05
/ 30 513
/ 4
لودج رد هک روطنامه 5
هرمن نیگنایم تسا هدش صخشم لرتنک هورگ اب سایق رد شیامزآ هورگ یاه
هطبار رد نومزآ سپ رد هفلؤم زا هفلؤم هس اب
رکفت ینیزگیاج لماش یراتفر یتخانش بانتجا یاه هب تبثم
یاج رکفت ن ( هدننک تحارا 05
/ 30 لباقم رد 75 / 31 ،) هدافتسا ندنادرگرب شور زا هجوت
عطق تهج دنیآرف
ینارگن ( 20 / 28 لباقم رد 65 / 31 و ) رییغت نتفای صت یاهریو هب ینهذ رکفت یملاک ( 80 / 26 لباقم رد 05 / 30 )
هدوب رتمک ینعم زین یرامآ رظن زا عوضوم نیا هک
تسا راد
( 05 / p <0 .)
لودج 6 هفلؤم هب طوبرم هریغتمدنچ سنایراوک زیلانآ : یاه
بانتجا یتخانش یراتفر
عبانم هتسباو ریغتم
SS Df
MS ینعم F
یراد اتیا روذجم
هورگ دادرتسا هدننک تحاران رکفت 048
/ 1 1 048 / 1 169 / 1 288 / 0 035 / 0
رکفت ینیزگ یاج یاج هب تبثم
رکفت ن هدننک تحارا 688
/ 25 1 688 / 25 508 / 25 000 / 0 444 / 0
ندنادرگرب شور
هجوت عطق تهج
دنیآرف (ینارگن )ساوح ندش ترپ 453
/ 78 1 453 / 78 409 / 16 000 / 0 339 / 0
یرود یاه تیلاعف و اه تیعقوم زا
لاعف هدننک تحاران رکفت هدننک 379
/ 0 1 379 / 0 091 / 0 765 / 0 003 / 0
رییغت نتفای صت یاهریو هب ینهذ
رکفت یملاک 975
/ 95 1 975 / 95 083 / 100 000 / 0 758 / 0
ساسا رب نینچمه لودج
6 هورگ نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک ینامرد یاتیا بیرض اب بیترت هب یهاگآ
44 / 0 ، 39 / 0 و 758 / 0 هفلؤم شهاک رب رکفت ینیزگیاج یاه
هب تبثم یاج رکفت ن ،هدننک تحارا زا هدافتسا
ندنادرگرب شور
هجوت عطق تهج
دنیآرف (ینارگن و )ساوح ندش ترپ رییغت
نتفای صت یاهریو هب ینهذ رکفت
یملاک هفلوم اب هطبار رد شهوژپ هیضرف اذل .تسا هتشاذگ ریثأت و تفرگ رارق دییات دروم هدش رکذ یاه
یم
؛تفگ ناوت
یهورگ نامرد
رتسا شهاک نتبم س
ی هاگآ نهذ رب ی
اه هفلوم شهاکرب ی
تخانش بانتجا ی
رد ناناوجون راچد نامرفان للاتخا ی
هلباقم ا ی .تسا شخبرثا
لودج 7 : بانتجا هب طوبرم هریغتمدنچ سنایراوک زیلانآ یتخانش
یراتفر یلک روط هب شیامزآ و لرتنک هورگ ود رد
عبانم هتسباو ریغتم
SS df
MS F
اتیا روذجم Sig.
هورگ بانتجا
یتخانش یراتفر 589
/ 398 1 589 / 398 286 / 123 000 / 0 774 / 0
لودج یانبم رب زین و 7
شهاک یهورگ نامرد یتخانش بانتجا شهاک رب یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا
اتیا بیرض اب یلک روط هب یراتفر 4
77 / 0 .تسا رثؤم
هجیتن و ثحب هورگ نامرد ریثات هعلاطم فده اب رضاح شهوژپ شهاک رب یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک ی
م هفلؤ للاتخا اب ناوجون نارسپ یراتفر یتخانش بانتجا یاه هلباقم ینامرفان
لیلحت جیاتن .دش ماجنا یا
نامرد هک تسا نآ زا یکاح هریغتم دنچ سنایراووک نهذ رب ینتبم یگدینت شهاک ینامرد هورگ ای یهورگ
یاتا بیرض اب یهاگآ 44
/ 0 اک رد شه رکفت ینیزگیاج یاج هب تبثم
رکفت ن یاتا بیرض اب و هدننک تحارا
39 / 0 رد شهاک زا هدافتسا رگرب شور ندناد
هجوت عطق تهج
دنیآرف (ینارگن )ساوح ندش ترپ و
اب
بیرض یاتا 758 / 0 رد شهاک رییغت نتفای صت یاهریو هب ینهذ رکفت یملاک ینامرفان للاتخا اب ناناوجون
هلباقم ثا یا ر هدوب شخب تسا
.
هعلاطم ،شهوژپ هنیشیپ رب رورم اب نهذ رب ینتبم یهورگ نامرد ریثات هب هک یا
هفلؤم شهاک رب یهاگآ -
هلباقم ینامرفان اب ناناوجون یراتفر یتخانش بانتجا یاه جیاتن نییبت رد نیاربانب ،دشن تفای دشاب هتخادرپ یا
ب طبترم یاه یسررب نیرت کیدزن هب ات دش شلات شهوژپ جیاتن ساسا نیمه رب .دوش هراشا رضاح عوضوم ه
یسررب جیاتن اب ار رضاح هدمآ لمع هب یاه
هداز کیجات و یتعیرش ،یسابع طسوت (
Abbasi et al., 2018
) ،
مدق فسوی و رهمدار ،روپ دنو
(
Ghadampour et al., 2017
) دابآ میهاربا یرغصا و رباص ،) (
Saberi &
Asghari E., 2021
) تراج و نیدوجاه نیم ،ستیمسا
Smits et al., 2009(
تلزاه ،))
- سنویتسا
Hazlett-(
Stevens, 2012 )
انایرآ ،)
- یمتاح و یدارم ،ایک
Ariana-Kia et al., 2014( )
)
ناراکمه و نایاجدیمید و
Dimidjian et al., 2014( )
،
ناراکمه و رتلوب
Butler et al., 2018( )
،
ناراکمه و ویک
Kuo et al., 2021( )
،
نیاک و یل
Li & Qin, 2021(
)
هتفای ؛دیدرگ صخشم و دش هداد رارق هسیاقم دروم رکذ نارگشهوژپ یاه
هتفای اب هدش یهورگ تروص هب یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک شور و هدوب وسمه رضاح شهوژپ یاه
هنیمز رد شخبرثا یشور
بارطضا ناگناشن شهاک (
Abbasi et al., 2018
) ، نتجا لیلقت یراتفر یتخانش با
یگدرسفا و یعامتجا بارطضا هب لاتبم دارفا رد ینهذراوخشن و (
Ghadampour et al., 2017
) ءاقترا ،
یب ناناوجون یعامتجا بارطضا شهاک و یدمآراکدوخ تسرپرس
(
Saberi & Asghari E., 2021
) نیکست
یعامتجا یایبوف هب نایلاتبم رد یگدرسفا (
Smits et al., 2009
) یگدرسفا و بارطضا دوبهب ، (
Hazlett-
Stevens, 2012
) دیدش یگدرسفا ، (
Ariana-Kia et al., 2014
) یگدرسفا هارمه ناگناشن و (
Dimidjian
et al., 2014
) یعامتجا بارطضا ، (
Butler et al., 2018
) و ) یراتفر یتخانش یاهدنیآرف و تاناجیه زا سرت
هطوبرم (
Kuo et al., 2021
) یم .دشاب
أت تحت و هنوگچ رضاح شهوژپ رد هکنیا صوصخ رد ییاهدربهار هچ ریث
سرتسا شهاک ینامرد هورگ
هفلؤم یور رب یهاگآ نهذ رب ینتبم یاه
بانتجا یتخانش یم ،تسا هتشاذگ ریثأت یراتفر هک دومن نایب ناوت
کینکت زا یخرب ورپ رد هدافتسا دروم یاه
هلمج زا روکذم لکت رکفت تبث و یفرعم رد هلأسم لح زا هدافتسا
حرط ،بولطم یژتارتسا
لاثم دربراک اب هلأسم لح یاه اب قیمع تخانش ندنایامن ،هسلج رد هدش حرط یاه
تخانش یبایزراو یفرعم ،شور نیا نداد حرش و هنوراو ناکیپ دربراک ضرف شیپ موهفم و قیمع یاه
یاه
یاهرواب ،یطرش هراب رد دوجوم دهاوش یبایزرا و یروحم
دهاوش زا هدافتسا اب دنیآدوخ راکفا
رد تلااؤس و
هفلؤم لیدعت رد تسا هتسناوت هورگ ینامرفان للاتخا راچد رسپ ناناوجون رد یراتفر یتخانش بانتجا یاه
هلباقم یا .دشاب رثؤم اسلج رد ندرک تکرش اب هعلاطم دروم ناناوجون تسا رکذ هب مزلا ،اهدمایپ ،تیهام اب روکذم ینامرد ت
هفلؤم و یتخانش بانتجا لباقتم تاریثأت هار و هدش هجاوم نآ یاه
رداق و هتفرگ ارف ار نآ لرتنک و راهم یاه
هناشن دندش و دوخ رد نآ عوقو یاه
نارگید سرتسا شهاک ینامرد هورگ رد اریز ؛دنهدرارق ییاسانش دروم ار
دوخ درف یهاگآ نهذ رب ینتبم یم هجوتم ،هتسناد هورگ زا یشخب ار ش
نآرب هچنآ دوش کرتشم هتشذگ اه
ه .تسا کمک رگیدکی هب و هتخادرپ تاعلاطا لدابت هب رگنامرد اب ،نامرد شور و لکشم اب هطبار رد نینچم ندش نومزآ و ندرک هبرجت هب تسکش زا سرت نودب دنتسناوت هورگ ءاضعا رضاح شهوژپ رد .دنیامن
ر زا ،هتخادرپ دیلقت و هدهاشم ،لماعت قیرط زا و هدومن یرادربوگلا رگنامرد و رگیدکی راتف
یرتشیب کرد هب
لکشم زا .دنسرب ناش یهاگآ نهذ رب ینتبم سرتسا شهاک نامرد ریثأت رب زین رگیدکی اب براجت و تاساسحا نتشاذگ نایم رد
هفلؤم شهاک رد نیا .تسا هتشاذگ ریثأت یراتفر یتخانش بانتجا یاه
ینامرد هویش م هزاجا دارفا هب
ی ات داد زا
هورگ یاضعا رگید قیوشت و تیامح اد تکرش هورگ رد هک یدارفا .دنوش رادروخرب
دنتش دهاش عوضوم نیا
دندوب یم ییاهنت ساسحا رتمک بیترت نیدب و دنراد نانآ هب هیبش یتلاکشم زین نارگید هک .دندرک
یاضعا
یم هورگ اوت رگیدکی زا دنتسن وگلا
ب و هدومن یرادر
،تسا قفوم لکشم کی ندرک لح رد هک یدرف هدهاشم اب
هجوتم وش دوبهب هب دیما هک دن ی
درف ره تفرشیپ اب .دراد دوجو
هورگ ءاضعا هیقب یم
ناوت دنتس وگلا ی تیامح
رگید زا ی شاب ن د
، ساسحا بیترت نیدب تیقفوم
یم شرتسگ درواتسد هب ندیسر و ای
شور نیا رد .تف
رگشهوژپ ج هب
دارفا زا یرتگرزب هورگ هب ار دوخ نامز ،رامیب کی یور زکرمت یا یم صاصتخا
د و دا هورگ
ینما هاگهانپ ینامرد ،دوب
یم هزاجا دارفا هب هورگ طیحم د
دا لامعا و راتفر
دوخ لماک تینما و ینمیا رد ار
دننک نیرمت
رگشهوژپ و
ًاروف هورگ رد لماعت اب
یم هجوتم ش
د گ یاضعا زا کی ره هک تبسن یشنکاو هچ هور
چ یعامتجا یاه تیعقوم رد و دنراد نارگید هب یم ناشن دوخ زا یراتفر ه
سپس .دنهد یو
نیا زا هدافتسا اب
یم تاعلاطا ناوت
تس رامیب هب دوخ دهد هئارا یدنمشزرا دروخزاب
.
