• Tidak ada hasil yang ditemukan

nblib.library.kz - /elib/library.kz/jurnal/Agrarnaya 03-2017/

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2023

Membagikan "nblib.library.kz - /elib/library.kz/jurnal/Agrarnaya 03-2017/"

Copied!
5
0
0

Teks penuh

(1)

N E W S

OF TH E N A T IO N A L A C A D E M Y OF SCIEN C ES OF TH E R EPU B LIC OF K A Z A K H ST A N S E R IE S O F A G R IC U L T U R A L S C IE N C E S

ISSN 2224-526Х

V olum e 3, N um ber 39 (2017), 57 - 61

G . N. A s ta u b a y e v a

Narxoz university, Almaty, Kazakhstan.

E-mail: [email protected]

STATE MEASURES OF DEVELOPMENT OF INFORMATIZATION OF POPULATION IN KAZAKHSTAN

A bstract. In the article the state measures of development of informatization of population are examined in Kazakhstan. The measures of public policy are also indicated, in particular, in area of forming and development the information space of country, position of Kazakhstan in rating of e-government of United Nations. And also mea­

sures are considered on perfection of development of human capital. Indicated measures are reflected in a number of Government Programs and the Strategic plans of development the RK. In addition, information NT developing presently is described.

Keywords: informatization, of informatively-communication technologies, e-government, index of develop­

ment of e-government,Internet, information systems, single information space.

УДК 004:316.774

Г . Н . А с т а у б а е в а

«Нархоз» университет!, Алматы, Казакстан

ЦАЗАЦСТАН Т¥РГЫНДАРЫН АЦПАРАТТАНДЫРУДЫ ДАМЫТУДЫЦ МЕМЛЕКЕТТ1К ШАРАЛАРЫ

Аннотация. Макалада Казахстан т^ргындарын акпараттандыруды дамытудыц мемлекетпк шаралары карастырылган. Атап айткада, мемлекеттщ акпараттык кещ сппн калыптастыру жэне дамыту саласындагы мемлекетпк саясат шаралары, Б1ршкен ¥лттар ¥йымынныц электрондык Yкiмет рейтинпндеп Казакстан- ныц позициясы керсетшген. Сондай-ак, адами капиталды дамытуды жет1лд1ру бойынша шаралар карасты­

рылган. Аталган шаралар КР б1ркатар Мемлекетпк Багдарламалары мен Стратегиялык даму жоспарларында керсеплген.Сонымен катар, каз1рп кезде дамып келе жаткан жаца акпараттык технологиялар сипатталган.

Тушн создер: акпараттандыру, акпараттык-коммуникациялык технологиялары, электрондык Yкiмет, электрондык Yкiметтiц даму индекс1,Интернет, акпараттык жуйелер, б1рыцгай акпараттык кещспк.

А кпараттанды ру - дам уды ц зам анауи кезещ н щ си патты к ерекш елiгi болы п табы лады . О ны ц барлы к кы зм ет тYрлерi мен колданы лу салалары на ти гiзетiн эсерiне еш кiм кYмэн тугы збайды .

К азакстан т^ргы ндары н акпараттанды руды дам ы ту б ойы нш а багдарлам алы к ш аралар кеш енi к е л е с блоктардан т^ру ы мYмкiн:

• елiм iздiц акпаратты к кецiстiгiн калы птасты ру ж эне дам ы ту саласы ндагы м е м л ек е тп к саяси ш аралар;

• акпаратты к и нф рак¥ры лы м ды дам ы ту бойы н ш а ш аралар;

• м е м л ек е тп к билш органдары на акпаратты к кы зм ет керсету саласы ндагы ш аралар;

• бiрыцFай акпаратты к к е щ с п к субъектiлерiнiц акпаратты к к а у ш и з д ш н кам там асы з ету бойы нш а ш аралар;

• акпараттанды ру баFдарламасын баскару м ехан изм ш ж етiлдiру ш аралары ;

(2)

• акпаратты к к о л ж е ^ м д ш к п ж огары лату ш аралары ;

• акпараттанды ру багдарлам асы н кадрм ен кам там асы з етудi ж етiлдiру бойы нш а ш аралар [1].

К азакстанда бiрыцFай акпаратты к кецiстiктi калы птасты ру м ш деттерш ш еш у бойы нш а кабы лданаты н негiзгi ш араларды карасты райы к.

А кпараттанды ру - акпарат пен б ш м н щ мацы здылы Fы н жоFарылату Yрдiсi, коFам ем iрiнiц барлы к салалары нда акпаратты к технологияларды ц кец таралуы . 2015 ж ы лды ц 24 к а р а ш а с ы ц ^ ы

№ 418-V «А кпараттанды ру туралы » зацында: «акпараттанды ру -эл ек тр о н д ы к акпаратты к ресурс- тарды , акпаратты к технологияларды колдану н е п з в д е п акпаратты к жYЙелердi калы птастыруFа ж эне дамы туFа баFытталFан уйы м дасты руш ы лы к, элеум еттiк-эконом икалы к ж эне Fылыми-техни- калы к YPДiс» делiнген.БуFан коса, атап ететш жайт, К азакстан турFындары электронды к акпа­

ратты к ресурстар к о л ж е ^ м д ш г ш е аталFан Зацны ц 7-бабы нда ж эне м ем лекеттiк органдарды ц электронды к кы зм ет керсетiлуiне 29-бапта к ерсетш ген кукы ктар б ойы н ш а кол ж еткiзе алады [2].

БуFан коса, акпаратты к коFамFа ауы су YPДiсiн кам там асы з етудегi ж етекш i рел д i мем лекет алы п жYредi. О сылайш а, м ем лекет коFам м ен тулFаныц дам у мYДдесiнде болы п ж аткан езгерю - тер д щ катализаторы ретiнде кы зм ет етедi, коFамдык акпаратка колж етiм дiлiктi кам там асы з етедi.

Осы м аксатта ол билiк пен азам аттар арасындаFы диалогты кецейтуге арналFан акпаратты к жэне ком м уникациялы к технологияларды ц м аксатты колданы луы н жYзеге асырады.

KазакстандаFы акпаратты к-ком м уникациялы к технологияларды ц (А КТ) дам у саласындаFы м ем лекеттiк саясатты жYргiзудегi бастапкы к¥ж ат 1997 ж ы лы КР П резидентiнiц Ж арлы Fымен ка- б ы лдаетан БiрыцFай акпаратты к кецiстiктi калы птасты ру К онцепциясы болы п табы лады [3].

К онцепцияны ц н е п з п ереж елерiн жYзеге асы ру Fаламдык акпаратты к F алам тор ж елiсiндегi ултты к сегм ент м ем лекет кы зм еттщ тYрлi салалары нда м ем лекеттiк саясатты ц басы м баFыттарын КуруFа ж эне турFындарды м ем лекеттiк билiк пен баскару органдары ны ц саяси, эл еу м етп к-эко - ном икалы к ем iрi ж айлы туракты тYPде акпараттанды руды ц ж аца мYмкiнш iлiктерiн ашуFа жэне К азнет акпаратты к ресурс куралдары аркы лы акпарат усынуFа мYмкiндiк бередi.

Бул орай да турFындар мYДдесi позициясы нан келесi ш аралар карастырылFан:

- акпаратты алу Yшiн азам аттарды ц конституциялы к К¥КЫFын жYзеге асыру;

- акпараттанды ру ш арты б ойы нш а азам аттарды ц к¥КЫFын корFау.

А кпараттанды ру саласындаFы м ем лекеттiк реттеудiц максаты - К азакстан Р еспубликасы ны ц акпаратты к инф ракуры лы м ы н дам ы ту болы п табы лады , соны ц ш ш д е сэттi жYзеге асырылFан

«электронды к Yк iметтi» калы птасты ру, буFан жоFары халы каралы к рей ти нгтерм ен катар, елiм iздiц элеум еттiк ж эне эконом икалы к дам уы н ы ц акпаратты к кам там асы з етiлуi дэлел бола алады. А лай д а акпаратты к коFамды калы птасты руды ц м iндетiтек «электронды к Yкiмет» пен телеком м уникация салалары ны цдам ы тудан элдекай да аукы м ды рак.

А кпаратты к дам уды ц ултты к стратегиясы н калы птастырудаFы , акпаратты к ж эне инновация- лы к дамуFа койылFан максаттарFа ж етуге арналFан коFамныц барлы к кабаттары ны ц консолидация- сындаFы, бизнестi YЙлестiрудегi, барлы к коFамдык институттар мен азам аттарды ц ултты к стратегияны жYзеге асырудаFы ж етекш i р ел м емлекетке берш едь

СоцFы ж ы лдары К азакстанны ц А К Т секторы нда айтарлы ктай ж етiстiктер байкалады .

2016 жылFы 28 ш iлдеде жарияланFан Бiрiккен ¥ л т т а р ¥ й ы м ы н ы ц « E -G o v ern m en t Survey-2016»

электронды к Yкiметiнiц рейтингш де К азакстан 33 орынFа ие болFан, 2014 ж ы лм ен салы сты рFанда рейтинг бес позицияFа тем ендеген, дегенм ен 2012 ж ы лм ен (38 оры н) салы сты рFанда 2014 жылFы рейтинг бойы нш а 28 оры нды иемденген. А л электрон ды к Yкiметiнiц дам у д е ц г е й бойы н ш а элем - д iк кеш басш ы ¥ л ы б р и тан и я болы п табы лады . Т iзiм бойы н ш а екiнш i ж эне Yшiншi оры ндарды А встралия м ен К орея мем лекеттерi иемденген. А л Т М Д елдерi арасы нда Ресей, У краи н а ж эне К ы р- Fызстан тем ен гi 35, 62 ж эне 97 оры ндарда тур.

Э лектронды к Yкiметтiц дам у индексi (ЭYДИ) - бул, электрон ды к Yкiметтiц Yш мацы зды курам дас белiгiне негiзделген керсеткiш , атап айтканда: онлайн-кы зм еттердi усы н у децгейi, теле- ком м уникациялы к инф ракуры лы м ны ц дам у децгейi, сондай-ак адам и капитал.

Рейтинг бойы н ш а электрон ды к Yкiметтiц дам у децгейiнiц максим альдi индексiн ала алаты н м ем лекет 1 курайды . Рейтинг кеш басш ы сы н ы ц бул керсеткiш i - 0.9193, ал К азакстанны ц керсет- кiш i - 0.7250. К азакстанны ц электрон ды к Yкiметiнiц дам у и ндексш Б ¥ ¥ жоFары ретiнде баFалаFан (кесте) [4].

(3)

Ксй6!р мемлекеттердщ электрондык уиметшщ даму индекс Пози­

ция

Позициялардыц eзгерiсi 2016/2014

Мемлекет EGDI Даму децгеш

E-Government Development Index

(EGDI)

Онлайн- сервистер

АКТ- инфра- к¥рылымы

Адамзаттык капитал

1 +7 ¥лыбритания 0те жогары 0,9193 1,0000 0,8177 0,9402

2 0 Австралия 0те жогары 0,9143 0,9783 0,7646 1,0000

3 -2 Корея

Республикасы 0те жогары 0,8915 0,9420 0,8530 0,8795

4 -1 Сингапур 0те жогары 0,8828 0,9710 0,8414 0,8360

33 -5 Казакстан Жогары 0,7250 0,7681 0,5668 0,8401

34 -8 Уругвай Жогары 0,7237 0,7754 0,6137 0,7820

35 -8 Ресей Жогары 0,7215 0,7319 0,6091 0,8234

Ескертпе: дсрскюз! [4].

А кпаратты к к е щ с п к п калы птасты ру принциптерiн эзiрлеу m ^ i б ойы нш а 2013 ж ы лды ц 8 кацтары ндагы № 464 «А кпаратты к К азакстан - 2020» М ем л ек етп к Багдарлам асы мацы зды к¥ж аттарды ц б1р1 болы п табы лады . Б^л багдарлам аны ц максаты акпаратты к когам га ауы суга арналган ж агдайларды жасау.

Багдарлам ада келесi багы ттар керсетш ген:

- К азакстан 2020 ж ы лы D oing B usiness БYкiлэлемдiк банк рейтингiсiнде алгаш кы 35 елдiц катары на енуi тш с;

- «электронды к Yкiмет» индексi ( Б ¥ ¥ эдiстем есi бойы нш а) 2020 ж ы лы алгаш кы 25 елдщ катары на енуi тш с;

- К азакстан Республикасы ны ц YЙ кож алы ктары ндагы акпаратты к-ком м уникациялы к инф рак¥ры лы м колж етiм дiлiгi - 100 %;

- 2020 ж ы лы F алам тор ж елю ш колдануш ы лар саны - 75 %;

- К азакстан т^ргы ндары н эф ирлш санды к телерадиохабарм ен камту - 95 %;

- М ем лекеттщ B I 0 (валды к ш ю eнiм iндегi) акпаратты к-ком м уникациялы к технологиялар (эр! карай - А К Т) секторы ны ц Yлесi - 4 %;

- бiрыцFай денсаулы кты сактау ж елiсiне косы лган денсаулы кты сактау ^й ы м дары н ы ц Yлесi - 100 %;

- бiрыцFай ^л тты к Fылыми-бiлiм беру ж елiсiне косылFан Fылыми-бiлiм беру м екем елерш щ Yлесi - 100 %;

- ком пью терлш сауатты лы к децгейi - 80 %;

- К азакстанда п р к е л г е н электрон ды к б^каралы к-акпаратты к к¥ралдары ны ц ж алпы саны ны ц Yлесi (э р! карай - БА К ) - 100 %;

- электрон ды к тел ем жYргiзетiн, казакстанды к Fаламтор-дYкендерiнiц ж алпы айналымдаFы тауарлар мен кы зм еттерiнiц айналы м Yлесi - 40 %;

- электрон ды к ф орм атта ^сы н ы латы н м ем лекеттiк кы зм еттердщ Yлесi - 50 %;

- керсетш ген электрон ды к м е м л ек е тп к кы зм еттердiц дэстурл! тYPде кeрсетiлген кы змет тYрiмен салыстырFандаFы каты сы м ды к Yлес - 80% [5].

КойылFан максаттарFа т^ргы ндарды ком пью терлiк сауатты лы кка YЙрету орталы ктары ны ц инф рак¥ры лы м ы н дам ы ту есебш ен, сондай-ак тYрлi децгейдегi т^ргы ндарды ц ком пью терлш сауаттылыFын жоFарылатуFа баFытталFан бiркатар ш аралар аркы лы ж ету кезделген.

Б ^л ойларды с э т п жYзеге асы ру Yшiн к е л е с негiзгi мiндеттердi ш еш у карастырылFан:

- отанды к А Т -м ам андарды ц к э а б и дец гей iн жоFарылату;

(4)

- Fаламтор желюшщ казакстандык сегментiн езек т жэне танымдык акпараттармен толтыру;

- т¥рFындарды баFасы колжетiмiдi компьютерлiк техникалармен жэне Fаламтор желiсiн пайдалану Yrnrn кымбат емес тарифтiк жоспарлармен камтамасыз ету;

- «электрондык Yкiмет» кызметтерш максимальдi колдануFа баFытталFан Казакстан т¥рFын- дарыныцактивизациясы.

Казакстан Республикасыныц б ш м саласындаFы мемлекеттiк саясатын жYзеге асырудыц

^йымдастырушылык негiзi, казакстандык б ш м модернизациясыныц жалFасын камтамасыз ететiн, 2011-2020 жылдар аралыFында Казакстан РеспубликасындаFы 6ш м д! дамытудыц Мемлекетпк баFдарламасы болуы тшс.

Дарынды жас казакстандыктарFа элемнiц Yздiк университеттершде б ш м алуFа мYмкiндiк беретiн Казакстан Республикасы Президентiнiц «Болашак» халыкаралык стипендиясын жYзеге асыру елiмiздегi адами капиталды дамытуFа айтарлыктай Yлес косты.

Казiргi уакытта Казакстан б ш м беру, адамныц жэне баланыц к¥KЫFын корFау саласы ц ^ ы негiзгi халыкаралык к¥жаттардыц катысушысы болып табылады. Б^л Адам к¥KЫFыныц Жалпы^а бiрдей Декларациясы, Бала к¥кы^ы жешндеп Конвенция, Адамныц экономикалык, элеуметтiк жэне мэдени к¥кы^ыныц Халыкаралык Декларациясы, Еуропа аумаFындаFы жоFары бiлiмге жаткызыла- тын б ш к тш к п кабылдау туралы Лиссабон Конвенциясы, Болон декларациясы жэне баскалары.

Адами ресурстарды дамыту 2020 жылFа деш нп мемлекеттi дамытудыц Стратегиялык жоспарыныц басымдылыктарыныц 6!р! ретiнде карастырылFан.

Бш м беру инвестициясы аркылы адами капиталды сапалы дамытудыц накты колжетiмдi максаттары бар.

К елес кезецде (2016-2020 жылдары) басымдылык K¥PылFыларды сатып алу, б ш м беру жYЙе- сш (бш м берудiц материалдык инфрак¥рылымын модернизациялау жэне езге жоFары шыFынды ж^мыстар, эдiстемелiк, кадрлык, акпараттык камтамасыз ету) дамыту мшдеттерш шешуге баFыт- талFан ю-шаралар инвестициясын, карастыратын шараларды жYзеге асыруFа берiледi, алды^ы кезецдерде алынFан нэтижелердi енгiзу мен таратуFа баFытталFан iс-шараларды жYзеге асыру карастырылFан.

2020 жылFа карай б ш м беру жYЙесi халыкаралык индикаторлармен расталатын жоFары сапалы б ш м мен адами капиталдыц даму децгейi тYрiнде нэтижелер беретш болады.

БаFдарламаны жYзеге асыру нэтижесшде келесi элеуметтiк-экономикалык эффектiлер камтамасыз етшетш болады:

1. Бюджет каржысыныц колданылу тшмдшгш арттыру.

2. Окушыларды окытудыц жеке траекториясын колдану аркылы профильдш мектеп моделiн к¥ру.

3. БYкiл элемдiк акпараттык б ш м беру ресурстарына окушылардыц ои-line колжетiмдiлiгiн камтамасыз ету.

4. Бш м сапасын баFалаудыц салалык жYЙесiн енгiзу.

5. Кэс1би бш м баFдарламаларыныц саFатын, сондай-ак ^лттык жэне халыкаралык аккреди- тациясынан еткен жоFары оку орындарын ¥ЛFайту.

6. Заманауи Fылыми 6ш м! бар жэне елiмiздiц инновациялык дамуына Yлес косуFа кабiлеттi Fылыми-педагогикалык кадрларды дайындау [6].

Жаца технологиялар емiрiмiзге ныктап енiп келедi. XXI Fасырда элем бойынша робото- техникада аукымды жетютштерге жетуге мYмкiндiк беретiн микропроцессорлар, сенсорлар мен алгоритмдер саласындаFы к¥рулар белсецщ тYPде дамуда. Жакын уакытта роботтар цехтардан шыгып, кокыстарды с^рыптау немесе коршаFан ортаныц ластану зардаптарын жою сиякты теменгi б ш к п ж^мыстарды орындай бастайды.

3D-принтер бiртiндеп калыпты жаFдаЙFа айналады - келемдi принтерлерде аспаздык енерлер, протездер, ойыншыктар, киiм-кешек, аяк кшм, тш т енер туындылары шы^арылатын болады.

Казiргi уакытта 3D-принтерлермен турл! салаларда сынактар жYргiзiлуде - кшм дизайнынан бас- тап аэронавтикаFа дешн. Аддитивт технологияларFа арналFан ец перспективалык нарык - медици- налык аспаптар мен медициналык енiмдердi, атап айтканда эдетте тапсырыспен жасалатын им­

плантат пен протездердi ендiру.

(5)

Калалык нысандар мэлiметтермен алмасу желiсiне косылады жэне коршаFан орта жайлы эртYPлi акпаратты усыну мYмкiндiгiне ие болады. Акылды Fимараттар, акылды турактар мен баF- даршамдар - осы жэне езге де заттар сымсыз колжетiмдiлiк технологиясы аркасында «Заттар Интернетi» бiрiктiрiледi, ал олардыц керсеткiштерi Yлкен мэлiметтер массивiн ецдеу э д ю кемеп- мен сарапталатын болады. Болашакта тYрлi курылFылар мен келштер арасындаFы байланыс тек ныFая тYседi, кашыктыктан YЙ температурасын реттеу, жарыкты косу, тiптi есiк кулпын жабуFа мYмкiндiк беретiн косымшалар пайда болады. Интеграция децгешнщ жоFарылауы интеллектуал- дык келiк жYЙелерiне коFамдык келiк кажеттшшн есептеуге, келiк жаFдайы мен жолдаFы кептелiстердi баскаруFа мYмкiндiк бередi.

Корытындай келе, KазакстандаFы акпараттандыру YPДiстерi ез дамуы бойынша элемнiц кептеген елдершщ акпараттандыру керсеткiштерiнен бiршама калыс калFанымен, ТМД елдерiмен салыстырFанда кептеген басымдылыктарFа ие болып табылады, олардыц бастысы нормативтш- кукыктык камтамасыз етуден турады.

ЭДЕБИЕТ

[1] Бралиева Н.Б. Управление развитием информационных процессов в экономике Казахстана и их моделирование:

Монография. - Алматы: Экономика, 2002. - 232 с.

[2] Закон Республики Казахстан от 24 ноября 2015 года № 418-V «Об информатизации».

[3] Указ Президента Республики Казахстан от 9 декабря 1997 года № 3787О формировании единого информацион­

ного пространства в Республике Казахстан.

[4] United Nations E-Government Survey 2016/ E-Government In Support Of Sustainable Development. Economic &

Social Affairs. http://workspace.unpan.org/sites/Internet/Documents/UNPAN96407.pdf

[5] Государственная Программа «Информационный Казахстан - 2020» от 8 января 2013 года № 464.

[6] Государственная программа развития образования Республики Казахстан на 2011-2020 годы от 7 декабря 2010 года № 1118.

REFERENCES

[1] Bralieva N.B. Management of the development of information processes in the economy of Kazakhstan and their modeling: Monograph. Almaty: Economics, 2002. 232 p.

[2] Law of the Republic of Kazakhstan of November 24, 2015, N 418-V "On Informatization".

[3] Decree of the President of the Republic of Kazakhstan of December 9, 1997 N 3787O on the formation of a common information space in the Republic of Kazakhstan.

[4] United Nations E-Government Survey 2016 / E-Government In Support Of Sustainable Development. Economic &

Social Affairs. Http://workspace.unpan.org/sites/Internet/Documents/UNPAN96407.pdf [5] The State Program "Information Kazakhstan 2020" of January 8, 2013, N 464.

[6] The State Program for the Development of Education of the Republic of Kazakhstan for 2011-2020 of December 7, 2010 N 1118.

Г. Н. Астаубаева

Университет Нархоз, Алматы, Казахстан ГОСУДАРСТВЕННЫЕ МЕРЫ РАЗВИТИЯ ИНФОРМАТИЗАЦИИ НАСЕЛЕНИЯ В КАЗАХСТАНЕ

Аннотация. В статье рассматриваются государственные меры развития информатизации населения в Казахстане. Также указаны, в частности, меры государственной политики в области формирования и разви­

тия информационного пространства страны, позиция Казахстана в рейтинге электронного правительства Организации Объединенных Наций. А также рассмотрены меры по совершенствованию развития человечес­

кого капитала. Указанные меры отражены в ряде Государственных Программ и Стратегических планах развития РК. Кроме того, описаны новые информационные технологии, развивающиеся в настоящее время.

Ключевые слова: информатизация, информационно-коммуникационные технологии, электронное пра­

вительство, индекс развития электронного правительства, Интернет, информационные системы, единое ин­

формационное пространство.

Referensi

Dokumen terkait

аза стан Республикасыны Конституциясында йелдерге білім беру саласында ы, саяси ж не м дени іс-шаралар а атысу а еркектермен те м мкіндіктер берілген, е бек ауіпсіздігі мен йелдерді