PEMASARAN UKIRAN KAYU MELAYU ENCIK SAHAT BIN AKIP DI LUNDU SA RAWAK
Nurkiwana Binti AhIllad Tajuddin
Sarjana Muda Seni Gunaan dengan Kepujian (Pengurusan Seni)
2012
t>uut Klthlmal
MllidumalAhdtmill
UMVEItSITl MAUVSIA SAKAWA)(P 10-ll01"ll:lT MAICLUI"IAl AICAOEnu UNIMA$
1111111111111111111111111 1000275218
l'E;\/,\S..\RAl'I Uh:II{,\N K,\YU :\IELAYU ENCIJ( SAHAT 111'1 \KIP DI LUNDU 'AlV\W h:
NURKIWANA BINT! AHMAD TAJUDDIN 24679
Projek in; salah saw keperiuan untuk
IJazah Sarjana Muda Sen; Gunaan dengan Kepuj;an (Pengurusan Sen;)
Fakulti Seni Gunaan dan Kreat;f UNIVERSITI MALAYSIA SARAWAK
2012
PEtI.'GESAHAN STt\ TtrS LA PO RAN
ON("F:RSITI MAL.~\'SI.\ SA ({,\ WAK
BORA~G PE~CES.\HAI< TA II S TES(~IL,"'OI{ \~
JUDUL :PEMASARAN UK IR AN KA YU MELAYU SAHAT BIN AKIP Dl LlJNDU SARAWAK
SESI PENGAJIAN: 20011;~O I:!
Saya NURKJW ANA BINTI AHMAD TAJlmDIN mengaku mClllbenarkan 10,;,I("l'oral1 in;
disimpan di Pusal Khidma{ Maklu11lJ.t Akadcm ik, Univcrsiti Malaysia Sarawak deng:l!1 ~yllr~tt
syarat kegunaan seperti berikul:
I. Tcsis/Laporan ()(1:11:1h hakm ilik Universiti Malaysia Sarawak
2. Pusat Khiullllil Maklumat AJ...:I<iemik, Univcrsiti Malaysia Sarawak dibenarkan n1l!mbual
~31H1an ulltu" lujual1 pengajian sahi'lj.1
3. Pusat Khidlnat .MaJ..Jum:.lt AkademiJ..., Unh·erslti Malaysia arawak dibenarkan mcmbuat I'cndigll3 n untuk Jll~ lnbangllnkan Pangkalan Data Kandungan Tempalan
... . PU~il[ Khidmat MaklullUlI Akadernik, Universiti Malays ia Sarawak dibenarkan membuat sah nan lesis) laporan ini scbagai bahan pertukaran anlara institusi pcngajian linggi 5. ' S lia landakan 0
hncng:lTHltlngl m:tklumOl y,Jtlg herdo:!lJuh .... t!sdnmnl•.Ul ,ilau S ULIT
hCpCnrlJl.~;tn st'pel1; h,:rmC'.kllrh dl dal:110 Akl.-\ R " "ISlA RASMI 19 71)
TE RHAD (mell !..~'Uldlllll:; l ma h.luma{ (erhOld y"'l~ tel .•ll J ilcnhikau olc: h
urg:ull.s;'~llnH];1n dl Ill,m it PC:l1yC'llullan dIJ [lIJmk<1ll) TJDAK TERHAO
If
,
(T a ndal angan Pellulis
Tarikh
2$ j oe/
.It/~
Alama l Telap:
C)
~hkan' i
-~/
Tandal tngan Pcnye lia Tarikh:
Karnpung Sungai Dulang 36300 Sungai Sumun, Perak.
Catalan: • TCSJs'Lapor:.m l.hm.J~sudk:lIl s~.'bagai IL'$IS bagi fjazah Doktor Elisafah. SLlI.lana dan Saq,In,J 1\llJd.,
'I< .lib T e"IS Lnboran 101 SHUT a1Bu TERHAD, sila lamplrkan ~urJI dan ada pillak
bet kuas...1'or~afll.saSl bcrkcna:i ll dengan 111(11) :Ilakan sL'bab dan \I.'tlll'oh TeSls/Laporan mi perlu dlkcl,I,Kan Sl'lIT ""IUTERHA D.
it
Proj.:k bertajuk "PCmUIUnln Ukir"n Ka~'u ~Iela) u Encik Sahat bin Akil> Oi Lundu Sarawak" telah disediakan oleh NurkJw:lna binti Ahmad Tajuddin dan telah diserahk.1I1 kepada Fakulli Sen; Gunaan dan Kre~ti r 'cbugai mcmenuh; syarat untuk ljazah Sarjana
\1uda Sen; Gunaan dengan Kepujian (PclIguJ'Usa" Seni).
. . ! . .
Dlteruna unt k dlpenksa oleh :
Tuan Haji Mohd G azali bin Abdullah
Tarikh
"'
P[!\GJlAltGAAN
Syukur kepada Allnh kerana deng"n lilllpah kurniaNya lel.tli memberi kekuatan mental dan fizikal sehll1gga saya berj aya menyempumakan proJck lahlln akhir (PTA) b:tgi memenulll keperilian Ijazah Sarjana ini.
Saya ingin merakamkan ucapan penghargaan dan terima kasih kepada penyeila, Tuan Haj; Mahd Ghazali bin Abdullah kerana keikhlasan dan kesediaan member; lIasiilat, bimbingan dan tunjuk ajar sehu1gga PTA ini dapat di sd esaikan. Kepada kedua ibll bapa saya iaitu Ahmad Tajuddin bin Abdul Samad dan Nek binti Ali yang ba l1yak memberi sokongan dan semangat serla sumber motivasi kepada diri saya unluk menghasilkal1 penulisan PTA ini. Tjdak juga dilupakan kepada kawan-kawan yang telah banyak membantu dalam meneari maklumat dan me mberi sokongan dikala saya me ndapat masalah dalam menyiapkan PTA ini. R ibuan terima kasih juga kepada r ibak-pihak yang relah memberi kerjasama dalam memberi maklumal untuk kajian ini. Akhir sckali, ueapan terima kasih juga ditujukan kepada individu-individu yang secara langsung atau tidak langsung memberi sumbangan untuk penghasilan PTA ini.
Terima kasib.
iv
t'lu~t
Khhlwul
MaJJuul~1 k.tJrlnl'l.UNJVEItSI11 MALAYSIA SMtAWAI(
lSI K ,\ 'DUI\GAN
130Iv\NG PEI\'GES,\IIA ' S'I i\TUS LAPORAN
PENGAKUAN l'EI\CJ-(ARGA,\N lSI K,\~DlJI\'GAN
SE:>.AR,\ 1 JADUAL
SENA RA I CMHA SENARAI PET \
SENARAI G A;\IBAR fOTO ,\BSTRAK
ABST RACT
BAn I PE GE ;\l.AN Ll Pengenalan
1.1.1 Pengenalan Sarawak 1.1 .2 Populasi Sarawak I 1.3 Sejarah Lundu 1.1 4 Populasi Lundu 11 .5 Sosioekonomi 1. 1.6 Mela yu 1.1.7 Pokok
11.8 Jenis-Jenis Kayu
1.1.8 I Kayu Chengal 1.1.8.2 Kayu Jati I. 1.8.3 Kayu Belian
1.1.8.4 Ukiran Kayu Be lian
1.2 Permasa lahan Kajia n
\luka Sura! ii
iii h
ix
ix
\
xi
~ii
I 2 4 6 8 10 12 12 12
I ,
13 13 14
v
l.3 : KaJian 14 Ptlsoalan Kajian
L5
Hipotesis 16L7 PC'ngumpu:an Data
18 Kepentingan Kajian 1.9 Skop Kajian
1.10 Orgfmisasl K2jian
2.1 Pengenalan 2.2 UkiJan Kavu
2.2.1 lSI dab
2.2.2 Perkembangan lIkiran Kayu 2.2.3 lenis Lkiran Kayu
2.2,4 Pola-Pola Ukiran Kay"
13
PClllasaran 2.3.1 IstilahKaedah Pemasaran 2.4 PernaS31an Ckiran Kayu 2.5 KesimpuJan
11.3 HC! UlAN
3.1 Pengenalan Lokasi Kajian Data
VI
15 15 16 18
19 20 .:n
22
26
27 27
29
:12
33
35 36
3.4 3.5 3.6
BAB 4 4.1
4. 2
4.3
4.5
4.6
4.7 4.8 4.9 4. 10
BAB 5 5. 1 5.2 5.3
3.3 . 1 Data Primer 3.3 .2 Data Sckunder
Instl1lmen Kajian Bat;;tsan Kajian Kesimpu lan
,\ N,\LlS1S DAN DAP\T,\
Pengenalan
Peng8nalisisan Data 4.2.1 Pemerilatian 4.2 .2 Temubual
37 40 41 42 43
KA JIAN
-+4
.15 .+5 46
Pengertian Pe masaran Da lam Uk iran Ka yu 47 Memaparkan Moti f-Mo tif UkiJa n Kayu Pc ngllklJ 49 Mengena lpa stl Kayu Yang Dig unakan Oleh Pengnkir 60
4.5. 1 Ka )'\J Be li8n 60
4.52 Ka yu Jelutong 63
4.5.3 Kayu Merball
65
Menga nalis is Kaedah-Kaedah Pemasaran Ya ng Di gllnaka n 67 Peralatan Yang Di Glln akan Oleh Pengukll' 70
Latar Belakang Penguk ir 72
Tekni k alau Kaedah Ukira n 73
Kesimplilan 74
IW;\I US,\ N DAI'> CADANGAN
Pengena lan 75
Rumusan
75
Ca danga n
78
vii
5.3. I Mempelbaga ikan Ukira n Kayu 78
5.3 .2 Peranan PK KJV! Dan MKS 78
53 3 Peranan Plhak Kerojaan Dan Swas!a 79
5.3,4 MCJl1p"rluaskan Promosi 79
5.3.5 Mengadakan Bengkel 80
5.3 .6 Menl,!adakan Pameran 80
XI
SA
Cadang,m Untllk Pengkaji Akan Dalang5.5 Kesimpulan 82
RU,rUK,\ N S·~
LAl\lI'JRAN
Bil Lllmpiran Tnjuk Lampiral1 \Iuka
-
uralA Gambar Sesi Temubual Bel'sama Enclk Sahat 87
D Sesi Temubual Bersama Encik Zaidi ~
F Jenis Kayu Di Muzillm Kayu Kayan Dan
H Uk iran Kayu Yang Terdapat Di Rumah
Ukiran Perhiasan Lampu Yang Terdapa!
K Molif'Bunga Raya Yang Terdapal Pada Kayu Belian DI MKS
B Gambar Encik Edris 87
C Gambar Bersama Encik Irfan
88
E Jenis Kayu Yang Terdapat Ddi PK..K!V\ 89
Buluh 89
G Produk Perabot Hasd Daripa Kayu Kayan 90
Encik Sahat 90
Di Rumah Encik Edris 91
.I Produk Kayu Beljan 91
92
viii
Sf: 'ARM JAI)UAL
BilJatlual Tajuk Jadual i\luka Sumt
1.1 Taburan PenduJtlk Mellgikllt Janlina -Sara\\ ak, 2000 3 l.2 Anggaran Penduduk Mengikut Kurnpulan Elnik - Sarawak 4
1.3 Jumlah Penduduk Di Lundu 7
1.4 Pecahan Penduduk Berdasarkan Kallrn Utama. 8
SENARAI C ARTA
Bil Carta Tajuk Carta " uka SunIl
J.I Taburan Penduduk Mengiklll Jantina -S,lf<lwak, 2000 3
1.2 Jumlah Penduduk Di Lundu 7
1.3 Pecahan penduduk berdasarkan kaum uta rna 8
14 Catnpuran Pemasaran 16
1.5 Campuran Pemasaran 17
4.1 Hubungan Motif Dengan Alam Ciptaan Penguku·
49
4.2 Jenis kayu yang digunakan oleh Encik Sahat 60
SENARAJ rETA
B il J>eta Tajuk Peta Muka Surat
1.1 Pet a Sarawak
1.2 Peta Lundu 5
IX
SENARAI G,\ .\1BAR fOTO
Bil. Gambar Tajuk G'lmbar
:\Iul<.
Sural-1 . I MatifUklJ:ln Kayu Flara Bunga Mawhari 51
4.2 MOIi f Ukira n Kayu Flora Bunga Ra ya 52
4.3 Malif Ukiran Kayu Flara Bunga Kecubung 53
4.4 MatifUkiran Kayu Flara Bunga Raya 54
4 5 MatifUklran Kayu Flara Bunga Raya
55
4.6 MolifUkiran Kayu Fauna Burung Dan Ikan 56
4.7 MotifUkiran Kayu Fauna Kuc iJlg S7
·lB Matif Ukiran Kayu Ka smas Rupa Hantu 58
4.9 MatJiT kiran Kayl.l Kosll1oS Aye.. Moleh 59
4.10 Kayu Dan Kulil Belian 62
4.11 Kayu Belian 63
4.12 Pokok Belian 63
4.1 3 Kayu Jelutong 64
4.14 Kayu Jell.ltong Yang Diukir 64
4.15 Kayu Jelulong 65
4.16 Kayu Merbau 66
4.17 Kayu Dan Kulil Belian 67
418 Produk Ukiran Kayu Perhiasan Dlnding 68
4.19 Produk Kayu Belian 69
4.20 Peralalan U nluk Mengukir 71
4.21 Kapak 71
4.22 Plsau Wa li 76
x
AB STRAK
Kali"n ini mengenai penyelidikan terl1adap pemasa ran ukiran kayu Encik Sahat bin Akip di Lundu Sarawak. Pengkajl in gill mengkaji mengenai pengertian pelTIasaran dalam ukiran ka)'ll, memaparkan motll:l1\otif ukiran kayu pengukir, mengenalpasti jcnis-jenis kayu yang digunakan oleh pengukir dan menganalisis kaedah -kaedah peillasarun yang digunakan. Hasil kajian ini dapat dikenal pasti beberapa kaedah pemasaran yang dapm digunakan supaya hasil ukiran kayu dibeli olel1 orang raillai terutamnya penduduk Sarawak itu sendiri. Disamping itu dapat juga diketahui akan kepentingan motif dan jenis kayu yang digunakan supaya hasil ukiran kayo terse but dapat dipasarkan.
xi
ABSl RACT
Tili , sllidy 0/ mmkclil/g research 011 wooe/ eorving .lvIr, Sohal bin Akip in Lll11""
SarowuA. RI:.:,\c'(ll'ch~,.s \-I'onl to sfudy about the meaning of marke/ing in wood carving,
(mlllril1g mali/i ,'an'cd I\'()()d eorver, ie/ellli(y Ihe Iype
'if
wood usec! by cr(j(tsmen and allulyze Ihe markefing melho(iI' used Resuhs of Ihis sl"dy con be idenlif/ed several lJ1arkeling melhods Ihal call be used 10 produce wood carvings purchased by Ihe public especially people of Sarawak ilsel/. In addi/ioll it can also be of interest to AI/OW about mOI/l'[' and type oj' wood used 10 plOduce wood thaI carvings can be marketed.xii
BAB 1: PENGENALAN
1.1 Pengenalan
1.1.1 Pengenalan Sarawak
S-AAIoIHNA ADIIIIIHltrRA1IVE ARE"U
-
•.
=
~ ---111' _Peta 1.1: Peta Negeri Sarawak Sumbcr: www. mdlundu.gov.my
Sarawak adalah sebahagian daripada Kepulauan Borneo yang merupakan puJau yang ketiga besar di dunia. Sarawak terletak diantara latitud 0° 50' dan 5° utara dan longtitud 109° 30' dan J 15° 40' timur. Ia meliputi kira-kira 48,300 batu persegi dan tcrdiri daripada jalur pantai sepanjang 450 balu, yang berbeza-beza dari 40 hingga 120 batu lebar di pantai utara-barat Borneo. Bagi selatan dan timur Sarawak ia terletak bersempadan dengan Kalimantan manakala utara dan barat laut terletak berhampiran
1
dcngan negcri Brunei dan Sabah. Sarawak mcncapal kemerdekaan pada 16 Mel 1963 dan mcnjadi sebahagian daripada Malaysia sejak dari itu.
Sarawak berada di dalam iklim khatulisliwa yang scsuai dcngan lumbuh
lumbuhan malar. Hulan hujan tropika dapal diislilahkan sebagai salu kOl1lunili tumbuhan yang padat dengan pokok-pokok yang mcmpunyai adaptasi lerhadap kelcmbapan di mana ia memp"nyai daun-dalll1 yang lebar walaupun saiz daun bukanlah ciri utama dalam pcmbentukan jenis hulan hujan tropika. Takrir hUlan tropika juga mcrangkumi lingkungan habitat daral dan habitat separa darat yang luas di zon intcl1ropika Oi Sarawak, 70% daripada kawasanllya adalah diliputi oleh hulan hujan Iropika. la menempalkan Iebih daripada 8000 spcsies flora dan 20000 spesies fauna . (http://www.mbks. gov.my/blllliarikan. asp).
1.1.2 Populasi Sara" .k
Sarawak terdiri daripada peJbagai suku kaum sepcl1i lelayu, Cina, Iball, BidaYllh dan sebagainya. Carta 1.1 di bawah menunjukkan taburan pcnduduk mengikut jantina di Sarawak pada lahun 2000. Jllmlah penduduk Sarawak pada tahun 2000 adalah sebanyak 57% dengan jumlah lelaki yang mcndominasi daripada wanita. Jadual I. I menunjukkan seramai 1,018,308 orang penduduk Jelaki dan seramai 991 ,585 orang perempuan yang linggal di Sarawak.
2
l ELAKI 57%
II MELAYU / MALAY IBAN / IBAN
Carta I. I: Taburan Penduduk Mengikut Jantina -Sarawak, 2000
Sumber: Banei Penduduk Dan Perumahan Malays ia, 2000, Buku Tahunan Perangkaan, Jabatan Perangkaan, Sarawak
JANTlNA 2000
PERATUS
(%) 50.66 LELAKI 1,0 18,308
PEREMPlJAN 991,585 49.34
JliMLAH 2009893 100
Jadual 1.1: Taburan Penduduk Mengikut lantina -Sarawak, 2000 Sumber: Banei Penduduk Dan Perumahan Malaysia, 2000, Buku
Tahunan Perangkaan, Jabatan Perangkan, Sarawak
ladual 1.2 pula menunjukkan anggaran penduduk mengikut kumpuJan ctnik di Sarawak. Daripada jadual tersebut juga dapat diperhatikan jum1ah penduduk Sarawak bagi tahun 2007 dan tahun 2008. Pada tahun 2007 jumlah penduduk Sarawak adalah sebanyak 2,404,200 orang manakala pada tahun 2008 adaJah sebanyak 2,452,800 orang.
Dalam jaduaJ 1.2 dapat dilihat kumpuJan etnik [ban mempunyai jumlah yang tinggi diikuti oJeh etnik Cina dan kemudian MeJayu.
3
A:'<GGARAN PENDLJDlJK l\IENGIKUT KUMPUL\ 'I ETNIK -SAR,\ W \K
Kll;\lPULAN ETNI K
2007 2(1011
JU:\I LAI·! )'ER"TUS,\;\' .Jl1i\ILAII PERATUS,,:\
MEL" YL 534,600 "2.24 545900 22.26
mAN 695,200 28.91 70R900 28.9
BIO .... YUH 193, 200 8.04 197100 ~ 04
i\lALANAU I J 4,<)OO 5.57 137200 5. 59 BUl\lIPUTRA LA IN J35,SOO 5.65 13R-IOO 5.64
CINA 6\\ ,900 25.45 622400 25.38
LAIN-LAIN 9,500 0.-1 9600 0. 39
BUKAN WARGA
MALAYSIA 90.000 374 93200 3.8
JU!\ILAH
KESELURUHAN 2,-1 04,200 100 2,452,800 100 Jaelual 1.2 : Anggaran Penduduk Mengikut Kumpulan Etnik - Sarawak
Sumber: Buku Tahunan Perangkaan , Dos
1.1.3 Sejarah Lundu
Terdapat beberapa catatan eli dalam buku tulisan Spencer SI. John (1879), S.
Baring-Gould dan C A. Bamptylde (1909) berkenaan Daerah Lundu, kJllIsusnya berkenaan Orang Kaya Tumanggong atau Sijugah dari Lundu, seorang penyokong setia Rajah James Brooke. Catatan-catatan ini juga menycntuh tcntang hubungan orang Melayu Lundu dengan orang Melayu Sambas dan Pulau Natuna, orang -orang Cina d i Tanjong Purun, sena orang Selako di Pueh. Lundu juga dikenali kerana sering digunakan sebagai tempat melatih pegawai-pcgawai Rajah berkenaan ad at, kebudayaan dan bahasa tempatan sebclum mereka dihantar kc daerah dan bahagian lain ketika itl!. Namun apa yang tidak jelas adalah mengapa dan bagaimana kawasan ini dipanggil Lundu. Ada pendapat yang menyatakan Lundu mendapat nama daripada sejenis ibn yang banyak terdapat di Batang Kayan, iaitu ikan ll!ndu. Manakala terdapat juga
4
!'usa! Kbidmat Makllllll.' AlIIdl.'mik
UNlVERSm M.\L\YSIA SAAAW.~J(
pendapat yang menyatakan babawa Lundu berasal daripada nama satu kaum etnik yang bernama Undu, yang dabulunya ramai, namun kini sudah tiada lagi di Lundu (http://www.lundudo.sarawak.gov. my/modu les).
KAWASA." PEl'o - rADBIRA. ""
Peta 1.2: Peta Lundu
sumber: http://www.lundudc.sarawak.gov.my/latar_belakang.html
Lundu tcrletak di bahagian Barat Daya Bahagian Kuehing dan bersempadan dengan Kalimantan Barat, Indonesia. Bandar Lundu berkeluasan 1,962.2 kID persegi dan mempunyai jumlah penduduk seramai 30,390 orang yang terdiri daripada kallm Bidayub (Jagoi, Selako, dan Lara), Cina, MelaYll, Jban dan lain-lain. Pusat pentadbiran Daerah Lundu bertempat di Pekan Lundu manakala Pekan Sematan sebagai Pusat Daerah Keei!. Perjalanan dari Kuehing ke Lundu yang mempunyai jarak 90 km mengambil masa kira-kira satu jam tiga puluh minit dengan menaiki kereta. Sebelum jambatan Batang Kayan siap dibina pada 7 lulai 2005, perkhidmatan feri terlebih dahulu
5
membcrikan perkJlidl11al an yang sebaik Dlllngkin b~gi mcnghllbungkan Kuchin g dan Lundu. PerJalan3n ke Lundu tillilk lagi menjadi persoalan sClllenjak jambalan siap dibina kcrana ia banyak memudahkan orang ramai lerutamanya penduduk lempatan yang mClllpunyal urusan lain di luar kawasan LUl1dll. Jika dahlllu, pengguna terpaksa bcratur berjam lamanya scmata-mata menunggu fcri tetapi sckarang semua urusan
menjadi Oludah. Bagi pengunjung yang ingin datang ke Lundu dengan menaiki kenderaan awam scperti bas, mercka boleh menggunakan The SClrmmk Transport Company' yang menyediakan perkJlidlllatan dua hala yang berpengkalan di Terminal Eksprcs Kuching di Balu 3 112. Perjalanan mengalllbil masa kira-kira satu jam tiga J1uluh Illinit dan bayarannya ialah RMIO.OO bagi satu hala. Pengunjung boleh ke Terminal Eksprcs Kuching dengan menaiki leksi (http://www.branch13.digic:bc.COlll) .
.1.1 A Populasi Lundu
Daerah Lundu 111empunyai pelbagai jenis kaum di dalam satu kawasan. Mereka terdir i daripada kaum Bidayuh I Selako, Melayu, Iban, Cina, Melanau dan sebagainya.
Walaupun berbilang kaum dan agama, tctapi penduduk di Daerah Lundu letap harmoni dan bersatll padu dalam melaksanakan sesuatu aktiviti. Berdasarkan Banei 2000, butiran pcnduduk Lundll adalah scperti cana 1.2 jumlah penduduk di Daerah Lundll di bahagikan kcpada 2 daerah iailu Dacrab Lundu dan Daerah Semantan. Jadual 1.3 mcnunjuk.kan scramai 6,572 orang penduduk di Dacrah Lundu dan seramai 20, 773 orang pendudllk di Daerah Semantan. Manakala cana 1.3 menunjuk.kan pecahan penduduk lllama berdasarkan kaum utama iaitu Bidayuh:Sclako, Mclayu, Iban, Cina, Melanall, Lain-lain dan Warga Asing. ladual J.4 menunjukkan kaum paling ban yak yang terdapat di Sarawak adalah Bidayuh/Seiako scbanyak 10,403 orang dan diikuti oleh Melayl.1 scbanyak 9,210 orang.
6
• Daerah Lund u
• Daerah Kecil Sematan
Carta 1.2: lumlah Penduduk Oi Lundu Sumber: http://www.branch13.digicbc.com
DAERAH JUMLAH
Oaerah Lundu 20,773
Oaerah KeciJ Sematan 6,572
lumlah 27,345
ladual1.3 Jumlah Penduduk Oi lundu sumbcr:http//www. branchI3.digibc.com
7
• Bidayuh / Selako
• Melayu Iban . Cina
• Melanau lain-lain Warga Asing
Carta 1.3: Peeahan penduduk berdasarkan kaum utama sumber: http://www. branchI3.digiebc.com
KAUM JUMLAH
Bidayuh I Selako 10,403
Melayu 9.2 10
Iban 3.644
Cina 3,375
Melanau 84
lain-lain 113
Warga Asing 516
JUMLAH 27,345
ladual IA: Pecahan penduduk berdasarkan kaul11 utama. sumber: http://www.branch13.digicbe.eo <n
1.1.5 Sosioekonomi
Daerah Lundu mempunyai kawasan yang bergunung ganang dan mempunyai bentuk muka bumi yang berhampian dengan laut yang merupakan salah satu punea penearian rezeki at au pendapatan. Penduduk yang tinggal berhampiran dengan laut,
8
tcrdiri daripada nclayan yang mclakukan aktiviti penangkapan ikan ulltuk I1lcny:na kchidupan Para nelayan akan l1lcnjuJI hasll tangkapan tersebut di 'pasar ikan' dan pcmborollg bo ieh l1lel1lbeli dengan harg; .. yang bcrpatulan. Di samping itu tcrdapa! juga penduduk kampung l1lenjalankan aktiviti penternakan ikan air lawar, udang harimau dan juga ketam. Pentcrnakan ini bertujuan sebagai sumber makanan kepada penduduk kampung apabila nclayan tidak ke laut pada mU Sl1TI tengkujuh (sumber: http://www.branch I3.digicbc.com).
Manakala penduduk yang tinggal kawasan bergunung k~banyakannya
l1lelakukan aktiviti pertanian sebagai punea pendapatan mereka. Tanaman utama yang ditanarn di Lundu adalah kelapa sawit. Terdapat juga kilang pemprosesan buah kclapa sawit untuk mendapatkan hasil buah kelapa sawit yang segar. Di sal1lping itll juga terdapat penanaman padi bukit yang terdapat disekitar kampung yang masih menggunakan cara tradisional dan di tanam dua kali sc!ahun Selain daripada itu, penduduk juga menanam buah-buahan dan sayur-sayuran. Hasil tanaman tcrsebut akan di jual di 'pasar sayur'. Kcmajuan sektor pcrtanian banyak mendapat bantuan daripada agensi-agensi kerajaan dan swasta, sepeni Jabatan Pertanian, fELDA, FELCRA, SALCRA, PELITA, SEDC, Persatuan Peladang dan lain-lain. Tctapi disebabkan arus kemodenan yang dihadapi oleh penduduk, kebanyakan penduduk !ebh menceburi bidang sektor awam dan swasta yang lebih menjamin Illasa depan. Bagaimanapun masih terdapat gOlongan muda yang mcnceburi bidang perikanan dan pcrtanian yang merupakan akliviti turun Illenurun bagi masyarakat di Lundu (sumber: http://www.braneh 13.digicbc.colll).
9
1.1.6 Mela)'u
Menurut M.V. Del Tufe (1949:72), di dalam bukunya yang bertajuk A Report
0" The J947 Census
O r
MaJa.\'<:Pada pcndapa! awal, perks!aan Melayu adalah lIntuk menggambarkan sekulllpulan manus ia yang Iinggal di kal11pnng alau Icbih tepat di panggil sebagai orang Melayu.
Di dalam buku ini ada Illcncrilngkan mcngenai detinisi Melayu. Melayu ada lah sekumpulan manusia yang tinggal di kawasan-kawasan kampung dan pcdalaman pada awal nya.
Mcnurul Lee Yong Leng (198 1 :68), dalam bukll Penduduk dan Pelemp%n d, Sarawok yang rnenerangkan 111cngenai asal usul orang Melayu di Sarawak. Mcnurut bel iau:
Orang Melayu ialah golongan kaClIkan dan mungkin yang 111crupakan paling tidak 'asli' di antara kurnpula bumipulra. Asal kcturunan mercka yang sebenarnya tidaklah jelas. Sesetengah I11anga!akan mereka tclah
berhijrah dari sumalera dan seselcngah dari Sulawesi dan yang lain
j
menganggap diri l11ereka sebagai kcturunan bangsa bUl11iputra atau kelurllnan dari orang-orang [slam yang mula-mula masuk ke ncgeri ini selepas kcjatuhan Majapahit
Dalam pelikan Icrsebul mencrangkan mengenai asal usul Orang Melayu di Sarawak. Menurul penu lts asal ketunmall Melayu adalah tidak pasti kerana tcrdapal ballyak pendapat mengenai keturunan Mclayu di Sarawak. i'v1cnurut penulis lagi lerdapat pendapat mcn gatakan Orang Melayu berasal daripada kedalangan orang-orang Islam pad a masa ilu.
10
Manakala Zainal Abid in & Abdullah Sa lleh (20021 ), di dalam bukunya yang bertajuk Life In The M%y KOl11poJlgs Of Kuching Fifiy Years Ago mengatakan asal llSlll orang Mclayu ada lah :
... bolch juga dikairkall dcngan kaum Mclanau dan Oayak yang sudah pastinya daripada majoriri sekumpulan manusia yang besar yang linggal di kampung scpanjang tebing utara.
Mcnurul Zainal Abidin & Abdullah Sa lleh (20021), asal usul orang Melayu adalah daripada kaum Melanau dan Oayak yang pada masa ilu lerdapar banyak di kampung-kampung yang terdapat di sepanjang urara Sarawak.
Menurur Tom Harrison (J 964:349), dalam bukunya yang bertajuk The Molays OfSoul17-Wesl Sarowak Before Ma/a)'sia mencrangkan bahawa:
Terdapat ciri-ciri kerurunan Melanau, Jban dan orang Dayak darar di kalangan orang Melayu Sarawak. Orang Melayu ri<lak mcmpunyai salasiah kerurunan yang berscjarah pa njang dan tidak mempunyai rumpun bangsa yang regas, di scbaliknya mercka mempu nyai pelhagai asa l keturunan dari kumpulan-kumpulan lain dan biasanya keadaan ini baru sahaja rereapai. Orang Melayu arasan hari ini banggakan darah bllkan Melayu mereka, dan ramai yang mempunyai salah seorang daruk-nenek mcrcka bukan daripada berbangsa Melayu.
Berdasarkan petikan di atas dapar dikerahui bahawa orang Melayu di Sarawak adalah berasal daripada pecahan-pecahan kumpulan yang rerdapar di Sarawak. Terdapat orang Melayu pada mas a kini yang bangga bahawa mereka adalab kerunman Mc[ayu yang asli walhal datuk nenek diorang ada yang bukan daripada berbangsa Mcayu.
Oi Lundu rerdapat scramai 9,210 orang kaum Me[ayu yang terdiri daripada pelbagai peringkar umur. Kaum Melayu telah wujud di Oaerah Lundu seJ3k sekian lamanya. Penduduk Melayu di Lundu mempunyai pekerjaan yang pelbagai. Terdapat dianrara mereka yang bekerJa sebagai nclayan yang menjalankan kegiatan penangkapan ikan untuk menyara kehidupan. Selain itu, terdapar juga kaum Me[ayu melakukan
11
