BAU Tir PHAT TRIEN NONG NGHIEP CONG NGHE CAO TRONG BOI CANH MOa VA MOT SO H A M Y CHINH SACH CHO VIET NAM'
Phgm Thu Phucmg' Vinh Bdo Nggc'*
TOM TAT
Nhirng ndm qua, nhd cd chu trugng dinh hudng vd cdc chinh sdch thuc thi dung ddn, ciing vdi sir giup strc cua khoa hgc ky thudt vd luc ddy lu qud trinh hgi nhdp kinh le qudc te, ndng nghicp
Vi^l Ngm dd cd nhieu ca hgi de phdt Irien, vd Irin thirc le dd dgt dugc mgt s6 nhirng thdnh liru ddng ghi nhdn. Tuy nhiin, so vdi nhieu qudc gia tren the gidi, nin ndng nghiip Vi^t Nam hiin nay vdn cdn khd lgc hdu vd mang nhirng net ddc trung ciia mgt nudc di sau tit phuang thirc sdn xudl, ndng sudt lag dgng, chdt lugng sdn phdm chg Idi ket cdu hg tdng ndng nghiip vd ddi sdng ciia ngudi nong ddn. Bdi viel se khdi qudt mgt sd cdc lieu chi nhdn dien vd ddnh gid ddu tu phdt Irien ndng nghiep cdng nghe cao, phdn lich mdi sd kel qud vd chi ra mdt sd diim nghen trong phdt trien ndng nghiep cdng nghe cao ciia Viet Nam, tren ca sd dg, dug rg mgt sd hdm y chinh sdch trgng bdi cdnh mdi.
Tir khda: ndng nghiip, ndng nghiep cdng nghi cao, Viit Nam
Nhdn bdi: 5/12/2019: Phdn biin vd sda chira: 25/12/2019: Duyet ddng: 6/1/2020 D3t van de hiru va ve dgng lire cho ngucri san xuat, cimg
_ . , „ , .-J >,. 1. - - I-,-- vcri tiSn trinh cong nghiep hoa, chu trpng dau Qua hon 30 nam tien hanh cong cuoc Doi , ^ ^,;'^ . , . • ,. , „ i , . , i „ U-- t u- tu phat tnen nong nghiep cong nghe cao gan mm, tir mot nen kinh te nong nghiep lac hau, / . ,^ . , . . , . , . . , , . . , , • . - . . . • -. u - , 1 - vol nhtmg san pham nong nghiep cogiatn gia Viet Nam da xay dimg duoc CO so vat chalky . , . ; , ,
, • . 1 , . ,' i - , - • ,_. A- ' tang cao da tao ra nhung dot pha trong nong thuat, ha tang kinh te-xa hoi CO ban dap ung , . , , , : .i . , ,
• .. . . . . , - . . •. . nghiep va phat tnen nong thon.
cho su nghiep cong nghiep hoa, hien dai hoa. o- .i- r
Chiing ta da chuySn toan bo hoat dpng cua 1. Ngi dung va tieu chi danh gia dan tir nan kinh ti nong nghiep tu cung tu cAp sang phat triln nong nghiep c8ng ngh? cao nSn kinh ti co tu duy cong nghiep, timg buoc j ^ ^ ^ „,.^^ ^> ^j„ , ^ ^g„^ ^^y,^ ^^^
hoi nhap sau, rong vao nen kinh te khu vuc va
.'< ..'. „ j . . . . . „i,:s„ H.s„ r,jn Dau tu phat trien nong nghiep cong nghe the gidl. Doi mm trong nong nghiep tren nen , „ , „ , , . , . : ,< f fT; . >i. -•., J ..- K--. 1 • »,. j„„ „s cA cao (NNCNC) la hoat dong dau tu gan hen tang doi mm tu duy, dac biet la hi duy ve so >• ' . • a ' San phim thu6c dj Ui: "Thu hill diu lir true liip nuac ngoiii vao nong nghiep cong nghf cao lai yifl Nam", Ma s6;
KT.I8.09
• Ti£n sT, Tniong Dai hoc Kinh ik • Dai hoc Quoc gia H4 Noi
"NCS, D?i hpc Qu6c gia Ha Noi
Tgp chi nghien ciu CHAD PHI & TRUNG BONG SO 01(173) thing 1/2020 45
Pham Thu Phijtfng - Vinh Bao Ngoc Oau t l / phat tnen nong ngh)ep._
\ oi \ iec ap dung cong nghe tich hgp tii thanh tuu khoa hoc \'a ky thuat hien dai trong va ngoai nuoc nhSm tao ra nang luc san xuat san pham nong nghiep co chat lupng. co linh nang vupl trpi. CO gia tri gia tang cao, than thien voi moi trucmg, co vai tro quan trpng trong \ iec hinh thanh nganh san xuat, dich vu moi hoac nang cap. hicn dai hoa nSng luc san xuat hien c6 gSn voi thi trucmg tieu thu va dam bao hieu qua kinh te cao.
Dau tu phat trien nong nghiep cong nghe cao bao gom cac hoat dpng nghien cuu, phat trien, tim kiem, chuyen giao, ung dung cong nghe cao; dao tao nhan luc cong nghe cao;
ucrm tao cong nghp cao, uom tao doanh nghi?p cong ngh? cao; san xuat san pham, cung ung djch vy cong nghe cao; phat trien nong nghi?p cong nghe cao gin vcri san pham nong nghi?p.
San pham nong nghipp cong nghe cao: la san pham do cong ngh? cao tao ra. c6 chat lupng, tinh n5ng vupt trpi, gia trj gia ting cao, than thipn voi moi trucmg dong thai tiep can dupc tot vcri thj trucmg, dam bao hipu qua cho nh^ d§u tu.
Cong nghp cao trong ITnh v\rc nong nghipp bao gom: cong nghp sinh hpc trong nong nghipp; cong nghe tu dpng hoa; ky thuat canh tac, nuoi trong, cong nghp san xuat vat tu, phan phoi, Uep c ^ thi truong,...
1.2. Ngi dung dau tu phdt triin nong nghiep cdng nghe cao
Dau tu ph^t trien nong nghiep cong nghe cao bao gom cac npi dung sau:
Thu nhdt. ddu tu phdt trien cdc khu ndng nghiep ung dung cdng nghe cao
Trien khai th\rc hien cac du an, de an quy hoach tong the \ a qu> hoach chung phat trien
cac khu nong nghiep cong nghe cao tai C.K vimg sinh thai khac nhau; Day manli trien khai cac du an ho trp hoat dpng nghien cuu - triln khai. cac hoat dong dao tao, san xuat san phdm nong nghiep co chSt lupng t6t, dap ung nhu cm cua thi trucmg tai cac kliu nong nghiep cong nghe cao; Tri^n khai cac du an h6 trp thiic diy thu hut d^u tu trong nuac va d^u tu nuac ngoai vao cac khu nong nghiep cong nghe cao
Thir hai, ddu tu phdt triin cdc viing nong nghiep ung dung cong nghe cao
Tri^n khai cac du an quy hoach t6ng the
\-ung nong nghiep ung dung cong nghe cao tren dia ban ca nuac va quy hoach chung vimg nong nghiep ung dung cong nghe cao tai cac dia phucmg. Dau tu phat trien vimg nong nghiep cong nghe cao tai cac dia phuang co lpi the; Trien khai nghien cuu va ling dung cong nghe cao trong cac vimg nong nghipp ling dung cong nghe cao dupc cong nhan hoSc trong quy hoach da dupc phe duyet.
Thir ba, ddu tu phdt trien doanh nghiep ndng nghicp ung dung cong ngh4 cao
DIU tu phat trien cac doanh nghiep nong nghipp img dung cong nghe cao. KhuySn khich hoat dpng khai nghiep trong ITnh vuc nong nghiep. Quy trinh hoa hoat dpng dku tu phat trien san ph4m nong nghiep cong nghe cao sau do nhan ban cac doanh nghiep nay.
Dau tu xay dung cac mo hinh t6t va phat triSn tai cac dia ban co lpi t h i D^y manh triln khai cac du an ho trp nghien cim ung dung cac cong nghe moi, cong nghe nhap va san xuat san pham nong nghiep img dung cong nghe cao tai cac doanh nghiep nong nghiep Can xac dinh, doanh nghiep se la chu thg chinh trong dau tu phat triln nong nghien
cong nghe cao. '^
46 Tgp chi nghiin cuu CH.iu PHI & TRI Nr. oosr: si 0l(17:?t tha„a ir>n,„
Dau tir phat tnen nong nghicp... Pham Thu Phi/tfng - Vinh Bao Ngoc
Thir tu, ddu tu phdt trien he thdng phdn phoi sdn phdm ndng nghiep chdt luang cao
Dau tu xay dung he thSng phan ph6i san pham nong nghiep cong nghe cao. Xay dung moi lien ket giira ngucri san xuSt va cac nha phan phoi ban le. Ben canh viec tan dung thj trucmg npi dia thi huong den thi trucmg xudt khau la cin thiet. 6 day, cong nghe marketing, cong nghe quan ly ciing se la nhung cong nghe can phai nghien cuu de diu tu phat trien thi truang.
Thir ndm, ddu tuphdt trien cong nghiep vd dich vu phu trgr cho ndng nghiep cong nghe cao
Can dau tu phat trien cac nganh cong nghipp va dich vu phu trp dau tu phat trien nong nghiep cong nghp cao; Dau tu phat trien cac dich vu moi giai, tu van, danh gia dau tu, phap ly, bao hiem, sa hiru tri tue va cac dich vu khac nham ho trp hoat dpng img dung, chuyen giao cong nghe, tieu thu san pham tren thi truang; Dau tu xay dung he thong ca so dir lieu ve cong nghe cao trong nong nghiep;
Dau tu trong cong tac dy bao ca ve dau vao va diu ra doi vai san pham nong nghiep cong nghe cao.
1.3. Tieu chi chung de nhgn dien vd ddnh gid hieu qua dau tuphdt trien nong nghiip cong ngh§ cao
vi mat ky thudt: Theo Luat khoa hpc cong nghe Viet Nam thi Cong nghe cao la cong nghe CO ham luang cao ve nghien cuu khoa hpc va phat trien cong nghe; dupc tich hpp tir thanh tuu khoa hpc va cong nghe hien dai; tao ra san pham nong nghiep co chat lupng, tinh nang vupt trpi, gia tri gia tang cao, than thien vdi moi truang; co vai tro quan trpng doi voi viec hinh thanh nganh san xuat, dich vu mcri hoac hien dai hoa nganh san xuat, dich vu
hien co. Tuy nhien can phai ket hop cac dilu kien kha thi (kinh te, moi trudng, xa hpi,..)
Ve mat kinh ti: San pham nong nghiep cong nghe cao la san pham hang hoa mang tinh dac tnmg ciia timg viing sinh thai, dat nang suat va hieu qua kinh te cao tren dan vj dien tich, co kha nang canh tranh cao ve chit lupng vdi cac san pham cimg Ioai tren thi trudng trong nudc va the gidi, cd dieu kipn md rpng quy mo san xuat va san lupng hang hoa khi co yeu cau ciia thi tnrdng. San pham phai theo mpt chu trinh khep kin, trong san xuat khic phuc dupc nhimg yeu to rui ro cua ty nhien va han che rui ro cua thi trudng, dip img cac chi tieu ve hieu qua dku tu nhu NPV, IRR,T,...
Ve mat moi trucmg: Cong nghe ap dung phai than thien vdi moi trudng trong dilu kien bien doi khi hau toan cau, nham dam bao an ninh luong thyc, thyc hien tang trudng xanh va phat trien ben vimg.
Ve mat xd hgi: Phat trien nong nghiep ung dung cong nghe cao khong chi nham dam bao an ninh luong thuc va tang san lupng nong nghiep ma cdn nham muc tieu ldn hon la nang cao chat lupng cupc sdng, dam bao cong bing xa hpi va phat trien con ngudi.
2. Thirc trang dau tu phat trien nong nghiep cong nghp cao cua Vipt Nam trong thdi gian qua
Chii truong, chinh sach nhim phat trien nong nghiep va ndng thon trong thdi gian qua cua nudc ta da cd nhieu thay doi, nhSm giai phdng sue san xuat. Doi vdi dau tu phat trien ndng nghiep cong nghe cao, thii tudng chinh phli da ky quyet djnh so 176/QD-TTG phe duyet De an phat trien nong nghiep ung dung cong nghe cao den nam 2020. Tren co sd nay, cac tinh, thanh phd trong ca nudc da va dang
Tgp chi nghien ciru CHAU PHI & TRUNG DONG SO 01(173) thing 1/2020
Pham Thu Phifgr>g - Vinh Bao Ngpc Dau tu" phat trien nong nghigP^iL
trien khai xay dyng cac khu nong nghiep cong nghe cao; cac viing san xuat nong nghiep ung dung cdng nghe cao va qu\ hoach nhan rpng nhting md hinh san xuat ndng nghiep cong nghe cao co hieu qua, den nay da cd nhirng thanh tyu nhat dinh ban diu.
Cac chu tnrang. chinh sach ciia Dang va Nha nudc da coi trpng cong nghiep hoa, hipn dai hoa ndng nghiep va nong thon; giai quyet dong bp cac van de nong nghiep, nong dan va nong thon. Nhiing chu truong ldn ciia Dang va chinh sach ciia Nha nudc da md dudng cho c^c thanh phan kinh te d nong thon phat trien theo hudng san xuat hang hoa. Kinh te hp dupc khang dinh la chii the dpc lap trong san xual nong nghiep. Kinh te trang trai da phat trien m^nh, ngay cang da dang. Cac doanh nghipp nong nghiep tu nhan ddng vai tro quan trpng trong viec nang cao gia tri gia tSng cua san xuat nong nghipp va thuc day xuit khau cac lo^i nong san. He thdng hpp tac xa nong nghipp da dupc to chuc lai - tir tryc tiip dilu hdnh san xuit va phan phoi theo kilu kinh tl hipn vat, d§ chuyen sang lam dich vu cho hp gia dinh xa vien, ty hach t o ^ . Hp th6ng nong.
lam tmdng quoc doanh cung dupc to chirc sap xep lai, chuyen doi thanh cac cong ty nong nghiep, cong ty lam nghiep, gan vdi md hinh Ban Quan ly rimg phdng hd. Cac doanh nghiep ndng nghiep thupc sd hihi nha nudc dupc td chuc lai theo mo hinh cong t> tryc thupc Bp Nong nghiep va Phat trien ndng thdn va tir nam 2003 chuyen sang hoat dpng theo Luat Doanh nghiep.
Trong nhimg nam gan day, thuc hien theo chii trucmg chuyen ddi cay trong tren dat trong liia giai doan 2014 - 2020 cua Bp Nong nghipp va Phat trien nong thdn (so 3367/QD- BNN-YY) nham chuyen doi 260 nghin hecta dat trdng lua sang trong cay khac cd gia tri (dac biet la rau, hoa qua) da dat dupc nhimg ket qua kha quan. Khi mat hang cd gia tri cao nhu rau, hoa qua da cd budc nhay vpt trong ddng gdp vl gia tri xuit khiu tir 0,62 ty USD (2011) len 3,51 ty USD (2017) tang han 560
% (Bang 1). Ket qua dat dupc nhd sy gdp phan rll ldn ciia viec ung dung cdng nghe tien tien trong ndng nghiep, dac biet trong san xuit rau, hoa qua tir khau quan ly san xuit din quan ly chu6i san phim va thuang mai hda.
Bang 1. GiA t r j xuat khau mpt so hang hoa cua Vift Nam (ty USD)
2.75 3.67 (+ 0.4% so voi
2011) 0.83 (+ 32.8% so voi
2,86 {- 11,6% so vcri
(-^ 33,4% so v ^ 2.92 (-20,4% so vdi
1,07 (+29,8% so Wn
2012) 2,49 (-13.1%soviH
2.72 (-26% so voi
2.935 (+0,4% so vcri
2013) 1.489 38,7% so voi
2013) 1,780 (-28,4% so voi
2013) 3,557 (-30.9% so w i
2013)
2,799 (-4,6% so v6i
.\gudn: Sien gidm thdng ki hdi quan ve hdng hda xudt nhgp khdu Viit Nam cua Tdng cue fr~
Viit Sam Bdo cdo xudt nhgp khdu Viil Sam cua Cong ty xudt nhdp khdu - Bd Cong thucm '
Tgp chi nghien cuu CHAt PHI & TBUNC noNn ^A nici?^^ tho
Dau t l / phat tnen nong nghiep... Pham Tliu Phu'dng - Vinh Bao Ngoc
Co cau san xuat timg nganh dugc dieu chinh, chuyen doi theo huong phat huy lgi the cua moi dia phuang va ca nuac gan vtri nhu cau thi truang. Toe dp tang tnrcmg GDP binh quan 10 nam (2008 - 2017) cua toan nganh nong, lam, thuy san dat 2,66%/nam, toe do tSng gia tri san xuat nganh dat 3,9%/nam.
Nam 2018, toe do tang trudng GDP nganh dat khoang 3,6 den 3,7%. Trinh do eanh tac khong ngimg dugc doi mgi. Nang suat, ehat lugng, hieu qua san xuat nhieu loai nong san dugc nang cao; san xuat ehuyen manh theo hucmg chat lugng va gia tri gia tang; gia tri va san lugng nhieu nong san deu tang manh.
Nang suat lao dpng nong nghiep da duge eai thien, tang tCi 13,6 Uieu ddng/lao dpng nSm 2008 len 35,5 trieu d6ng/lao dpng nam 2017;
gia tri san xuat tren mpt don vi dien tieh dat trSng trgt tSng len, tit 43,9 trieu dong/ha nSm 2008 len 90,1 Uieu ddng/hanSm 2017. Tir mpt nuac phai nhap khau, den nay nong san Viet Nam da eo mSt tren 180 quoc gia va viing lanh thS, voi kim ngach xuit khau dung thu hai Dong - Nam A va thu 15 th6 gioi. Mpt s6 nong san da khing dinh dugc vi thS va kha nSng canh tranh u-en thi trucmg the gioi. Tong kim ngach xuit khiu 10 nSm dat hon 261 ty USD, trong do xuit khiu nong, lam, thiiy san nam 2017 dat 36,5 ty USD, tang 2,2 lin so vcri nam 2008 va 2018 dat hon 40 ty USD. Da co 10 nhom mat hang co kim ngach xuit khiu tir 1 ty USD tra len, trong do co nam mat hang dat kim ngach xuit khiu hon 3 ty USD. Dp che phu rimg ting manh, tir miie 38,7% nam 2008 len 41,45% nam 2017 va 41,65% nam 2018.
Co eau nganh nghS va ca eau lao dpng nong thon co su thay d6i tich cue. S6 hp nong thon tham gia cac hoat dpng eong nghiep, xay dung va dich vu nam 2016 ehiSm 40,03%
(tang 14,93% so vai nam 2006). Kinh te hg
nong thon chuyen dich Iheo huong phat trien san xuat nong nghiep hang hoa, hinh thanh nhieu trang trai voi quy mo lan hon. hieu qua cao hon. Den het nam 2017, ca nuoc co 34.048 trang trai, tang manh so vai nam 2012 (22.564 trang trai). So hp chuyen sang lam nganh nghe, dich vu ngay cang tang. Ben canh do, nhieu hgp tac xa kieu mai dugc hinh thanh va phat trien, ho trg tot hgn cho su phat tri^n kinh t^ hp gia dinh. Nam 2017, ca nuoc CO 11.688 hgp tie xa (HTX) nong nghiep (gip gin hai lin nam 2008), den het thang 11 nSm 2018 ca nuac da co 13.278 HTX nong nghi?p;
nam 2017 ea nuoc co 1.154 HTX phi nong nghiep, 1.183 quy tin dung nhan dan voi 4,4 uieu thanh vien, 1,58 tri?u lao dpng, tong tai san 51.168 ty dong. Ty le HTX nong nghiep hoat dpng hieu qua tang tit 10% (nim 2012) len 33% (ntoi 2017). Ty trpng thu nhap tit hoat dpng phi nong nghipp trong co cau thu nhap binh quan dau nguoi/thing khu vuc nong thon tang tir 60,5%) len 73%. Thu nhap binh quan dau nguoi/nam 6 nong thon da tang 3,49 lan, tir 9,15 Uieu d6ng nam 2008 len 32 U-ieu ddng nam 2017. Khoang each thu nhap giiia thanh thi va nong thon thu hep tii 2,1 lan nam 2008 con 1,8 lin nam 2017. Ty le hg ngheo ea nuoc giam binh quan 1,5%/nam, rieng a cac huyen ngheo giam toi 4%i/nam.
Vai tro, vi thi chu the eua nguoi nong dan ngay cang dugc nang len, nhit la trong xay dung nong thon mai. Den thang 11 nam 2018 ea nuac da co 3.687 xa (41,32%i) dat chuin nong thon moi; binh quan dat 14,33 tieu chi/xa; co 58 don vi cap huyen thupc 30 tinh, thanh ph6 true thupc Trung uong duge cong nhan dat chuin/hoan thanh nhiem vu xay dung nong thon moi.
Chuong trinh nong thon moi da gop phan dua 99,4% xa tren ca nuoc co ducmg 6-t6 den
Tgp chi nghien cuu CHAD PHI & TRUNG BONG SO 01(173) thang 1/2020 49
Pham Thu Phi/Ong - Vinh Bao Ngoc Dau tu* phat trien nong nghjeP:ii
trung lam xa: loan bo so xa, 97.8° b so thon.
9 9 . : % ho nong thon co dien; 99,7% s6 xa da CO u u o n g tieu hoc va truong mau giao; 99.5%
so xa CO tram y te xa; 60.8% so xa co chg;
58.6** o s6 xa co nha van hoa. Co 88.5° o dan so nong thon bao dam dugc cap nuoc sinh boat hgp ve sinh. ChSm soc \ te 6 cac \'iing nong thon dugc cai thien. He thong giao due o nong thon ticp tuc phit trien. Nhieu hoat dgng van hoa, the dye, the thao dugc d i y manh, ban sSc van hoa dugc bao ton. phat hu\. Trat tu xa hgi a nong thon dugc giu vung.
3. Mpt so ket qua cua dau tu phat trien nong nghifp cong nghf cao ir \'iet Nam thoi gian qua
Thu nhdt. da hinh thdnh nhirng khu ndng nghicp cdng ngh4 cao; cdc viing sdn xudt ndng nghicp img dung cdng nghe cao vd md hinh sdn xudt ndng nghicp cdng nghe cao trong cd nu&c.
Hi?n nay co 03 khu nong nghi?p ung dyng cong ngh? cao di v^o hogt dgng la Thanh pho Ho Chi Minh (nghien cuu, san x u a t dao tao, chuyen giao giong rau, hoa, ca kieng); Thanh pho Ha Ngi (nghien cuu. san xuat giong rau, hoa; dao tgo chuyen giao tien bg k5' thuat v^
giong, quy trinh san xuat); Khanh Hoa
(nghien cuu san xuat \ a chuydn giao giong bap. rau. hoa. mia, dieu, xoai, heo, ca); trong do Khu nong nghiep cong nghe cao Thanh ph6 H6 Chi Minh la hoat dgng co hieu qua nhat. Con lai cac Khu N o n g nghiep cong nghe cao khac dang trong giai doan chuan bi dau tu, d i u tu hoan chinh. Khi d u g c dau t u hoan chinh thi uu diem chinh ciia khu la tinh dong bg Hen hoan tir khau nghien cuu den san xuat, ch^ bi^n. tieu thu san pham. Trong khu bao gom khu thi nghiem va trung bay san pham, khu nha kinh, khu hgc tap va chuyen giao cong nghe, khu bao quan va che bien, khu san xuat keu ggi dau tu. N h a n u a c dau tu von de xa> dyng ca so ha tang tai t i t ca cac khu. C a c doanh nghiep thu hut vao khu chii y^u d i u t u vao san xuat giong cay trong nhu cac loai rau, hoa .... dong thoi, co the cimg cap vat t u n o n g nghiep de cung cap cho nong dan san x u i t . Cac loai nong san se dugc doanh nghiep m u a lai vai gia theo diing hgp d6ng da ky k i t voi nong dan. Cac doanh nghtep tham gia san xuat trong Khu co san lugng hang hoa tap trung, kiSm soat dugc tieu chuin, chit lugng nong san, giam dugc chi phi d i u t u vk c a sd ha t i n g tren mgt dan vi dien tich. Dugc h u a n g mgt so chinh sach uu dai cua Nha n u a c vk thue dit, thue cac loai....
Rau irong tai khu nong nghi?p cong ngh? cao TP H6 Chi Minh Ngudn: http:/Ai-H~n.htv.comvn
50 Tgp chi nghiin ciru CHAI: PHI & •> - rtnKn BA ftirmv ,
Dau tu" phat trien nong nghiep.. Pham Thu Phu'dng - VTnh Bao Ngoc
Doi vdl vung san xuat nong nghiep iing dyng cong nghe cao day la mo hinh dugc nhieu dia phuang lya chgn de phat trien, vi day la nai ap dyng ket qua nghien cuu ung dyng cong nghe cao trong linh vyc nong nghiep tren mgt vung chuyen canh va khoi lugng hang hoa lcm, tan dyng lgi the ve dat dai, nuoc, lao dpng, chi ung dung mgt so cong nghe phu hgp d mgt hoac mgt so cong doan de giam gia thanh san xuat, phu hgp vai kha nSng va trinh do cua nong dan de trien khai nhan rgng vao thyc tien san xuat nhu viing rau an toan ung dyng cong nghe cao Thanh pho Ho Chi Minh 1.000 ha, mo hinh chan nuoi heo sieu nac, ga quy mo cong nghiep theo cong ngheNhat Ban,.... Lam Dong la nai tap trung nhieu vung san xuat co ung dung cac cong ngh? cao nhu vung trong rau hoa Da Lat, vung trdng tra 6 long Bao Lgc... Trong do, viec ra so4t quy dat phyc vy vi?c lap quy hoach cac vung nhSm dam bao tinh dn dinh ve dat dai va c6 CO sd de thu hut dau tu dugc coi trgng. Cac cdng nghe trong timg ITnh vyc ciing dugc xem xet mgt each ky ludng. Rieng ddi vdi cac vung san xuit rau, hoa viec ung dung trong rau, hoa trong nha ludi, nha mang, su dung mang phii, tudi phun suang, tudi nhd gigt da triln khai kha phd bien trong nhiing nam qua.
Cu thi la, CO tdi 95,9% s6 hd trdng hoa sir dyng nha mang, nha ludi de canh tac hoa. Hoa trdng trong nha cd mai che chii yeu la cac loai hoa ciic, salem, hdng, ddng tiin, cam chudng, phong lan, dia lan. D I tieu thy san pham san xuat tir cac vimg ndng nghiep iing dyng cdng nghe cao, hien nay cd md hinh lien ket cac hd dan trong san xuit rau tai Thanh pho Da Lat dudi hinh thuc Hgp tac xa. Diln hinh cua mo hinh lien kit la Hgp tac xa san xuat hoa va rau Xuan Huang. Hgp tac xa dugc thanh lap tren ca sd tu nguyen va khdng tich tu rugng dat.
Cac hd xa vien san xuat rieng le tren dat cua
gia dinh minh nhung san xuat theo ke hoach san xuat loai cay trong theo hgp dong tieu thu san pham ma Hgp tac xa da ky ket vdi dan vi thu mua. Ban chu nhiem chiu trach nhiem ky hgp ddng vdi cac sieu thi, nha hang ve so lugng rau tieu thu va thong bao ke hoach cho cac hg xa vien. Theo so lugng dang k\. den ky thu hoach cac dan vi da ky hgp dong vdi Hgp tac xa tien hanh thu mua tan hg. Hang nam, Hgp tac xa to chuc cac ldp tap huan nang cao trinh do ky thuat cho cac hg xS vien do cac ca quan chiic nSng ve nong nghiep cua Tinh tai trg.
Viec phat trien tap trung vao san pham chu lyc ciia cac vimg san xuat ndng nghi?p irng dung cdng nghe cao ciing co mgt sd mo hinh thanh cdng, trong dd dien hinh la tinh BIC Ninh. Tinh BIC Ninh da quy hogch cac vimg ndng nghiep ung dung cong nghe cao g^n vdi cac san pham chu lyc va phan dau den nSm 2020 se hinh thanh mgt s6 vimg san xuit:
vimg trong rau an toan da dugc quy hoach va xay dung vimg ndng nghiep img dung cdng nghe cao, vdi dien tich 50 ha tai huyen Thuan Thanh. Din nay, 10 ha dua chugt dugc trong va da xuit khiu; vimg chuyen canh cay ca rdt, tinh da qui hoach 450 ha tai cac huyen Luong Tai, Gia Binh va cho den nay da hinh thanh vimg san xuat hang hoa tap trung; viing nong nghiep iing dung cdng nghe cao ddi vdi san phim ca rd phi dan tinh, tdng dien tich 50 ha.
Hien nay, tinh dang diu tu xay dyng ca sd ha tang trong vung va hudng dan nang cao tay nghi ciing nhu trinh do ky thuat cao cho ngudi nudi trdng thuy san va trdng cay nong nghiep chuyen canh.
v l doanh nghiep ndng nghiep ung dung cdng nghe cao, hien ca nudc cd 28 doanh nghiep dugc Bd Nong nghiep va Phat trien ndng thdn cdng nhan. Trong dd, 9 doanh
Tgp chi nghien cuu CHAU PHI & TRUNG DONG so 01(173) thang 1/2020 51
Pham Tliu Phu'dng - Vinh Bao Ngoc Dau tiT phat trien nona nghiep-^
nghiep img dung cong nghe cao trong san xuit trdng trgl (rau. hoa); 8 doanh nghiep U"ong linh vyc chSn nudi (bd sixa, lgn. ga); 11 doanh nghiep trong llnh \'uc nuoi trdng thiiy san. Do cac doanh nghiep chu yeu tap trung vao khau san xuit, bi mat cdng nghe nen rat khd chuyen giao cdng nghe.
Thd- hai, ben cgnh nhieu thdnh tiru dgt dirge vdn con nhirng thdeh thuc vd yiu kem gdn v&i vi^c ddu tu phdt triin ndng nghiep cdng nghe cao md Viii Nam hien dang phdi ddi mat.
Cac md hlnh san xuat nong nghiep cdng ngh? cao thdng thudng do mdt doanh nghi?p diu tu, quy md tiiy theo kha nSng dau tu von va san pham ciia md hinh la san pham chii yeu cua doanh nghi?p. Loai hinh nay co quy md dau tu phil hgp vdi kha ning san xuat va tieu thy san pham ciia doanh nghiep. Sy hoat dgng mang tinh dgc lap va ly chii giiip cho doanh nghi?p dieu chinh dinh hudng san pham linh hoat theo yeu cau cua thj trudng va kha nSng diu tu vdn ciia doanh nghi?p. Tuy nhien, cac md hinh vin tap trung chu yeu vao khau san xuit, kha nang lan tda va chuyen giao cdng ngh? khd, mgt phan do yeu cau bi mat cong ngh? ciia doanh nghi?p.
Ddi vdi viec xay dyng cac khu ndng nghi?p cdng nghe cao ddi hdi vdn diu tu co sd ha ting ldn nen kha nSng thu hdi vdn eham, cac doanh nghi?p cd nguon vdn thap kho co the tham gia dau tu.
\'iec phat trien cac vimg san xuat ndng nghiep ling dyng cong nghe cao cd kha nang img dyng cao tren mgt vimg chuyen canh tao nen khdi lugng hang hoa ldn; tan dung dugc cac lgi the ve dieu kien ty nhien va lao ddng tai vimg. Tren thyc te, viec nay chi hieu qua khi sir dung mgt sd cdng nghe cao phii hgp
vdi mdt sd khau canh tac nham giam chi phi dau vao, phii hgp vdi kha nang dau m cua ndng dan. Tuy nhien, do ap dung cong nghe cao khdng dong bg nen chat lugng san pham vin chua ddng deu va thap. Khau tieu thy san phim phy thudc vao cac hgp ddng vdi cac doanh nghiep nen chua dn dinh.
Ve mat vi mo, trong nhimg nam gan day, sy chuyin dich ca cau nganh kinh te chua tuong xiing vdi chuyen dich dan cu va lao ddng giira thanh thi va ndng thon. Cdng nghiep va djch vy phat trien khdng dii. nhanh dl thu hiit lao dgng tir nong nghiep va ndng thdn nen s6 lugng va ty trgng lao ddng trong ndng nghiep con qua ldn so vdi yeu cau cua nen kinh te cdng nghiep theo hudng hien dai, ling dyng cong nghe cao. Tinh trang lao dgng du thira dang tSng nhanh bdi tinh trang mat dat cua ndng dan, thu hdi dat cho dd thi hoa, cdng nghiep hoa. Siic hap din cua dd thi chi ldi keo lao dgng ndng thon (chii yiu la nhirng ngudi thuan nong) ra thanh thi mang tinh chit thdi vu, chua the hoa than thanh lao ddng phi ndng nghiep dich thyc. Viec giai quyit lao ddng trong nganh nong nghiep diln ra nhiiu nam nhung chua dat nhiiu hieu qua. Sue hiit lap ddng tir cac nganh phi nong nghiep cdn yeu. Sy phat triln ciia lyc lugng doanh nghiep d ndng thdn khong dii manh nen chua thuc diy chuyen dich nhanh lao dgng nong nghiep sang iao ddng phi nong nghiep d khu vuc ndng thdn. Hoat ddng san xuit ndng nghiep xuat hien mgt so xu hudng lech lac do chay theo lgi nhuan trudc mit, lam tin hai siic khde con ngudi va anh hudng xiu tdi moi trudng sinh thai. Trinh do phat triln kinh tl ndng thdn cdn thap so vdi yeu ciu phat triln xanh
\a bin viing. Dilu nay ciing anh hudng din phat trien ndng nghiep cdng ngh? cao d Viet Nam hien nay.
Tgp chi nghiin cuu QH\\: PHI AT"' -^"^ «^M<:^ «n ninT;\ ti.i«
Dau tu" phat trien nong nghiep.. Pham Thu Phu'dng - Vinh Bao Ngoc
Thu ba, nguyen nhdn quan trong tgo ra diim nghen trong ddu tuphdl ttien ndng nghiep ung dung cdng nghe cao a Viet Nam hien nay dd diroc nhin nhgn vd ddnh gid, cu thi:
Den nay, ndi dung, giai phap cong nghiep hoa, hien dai hoa ndng nghiep, ndng thdn, phat trien nong nghiep cong nghe cao chua dii rd. Chua nghien cuu, tiep thu day du kinh nghiem qudc te va thyc tien trong nudc de lam ro nhung trat ty cd tinh quy luat cua qua trinh cdng nghiep hda, hi?n dai hoa, phat trien ndng nghiep ung dyng cdng nghe cao; tir dd viec de ra chil truang, dudng ldi, chinh sach van cd bieu hien ndng vgi, chay theo y mudn chii quan, duy y chi va mang nang tinh udc le.
M5c dil Dang va Nha nudc da de cao chii truang cong nghiep hda, hien dai hda ndng nghi?p, ndng thdn song tren thyc te chii tnrcmg nay eham dugc trien khai. Hien nay, tac ddng cua chinh sach "cdi troi" trong ndng nghiep va ndng thdn dudng nhu da tdi ban, tham chi trong mdt so khia canh nhat dinh lai can trd sy phat trien cua ndng nghiep, ndng thdn va giai quyet cac van de thiet yeu cua ndng dan. Kinh tl hd mdt thdi phat huy tac dyng tich cue nhu mgt dgng luc manh me giiip ngudi ndng dan tich cue lao ddng tren manh rugng dugc giao quyen su dyng, nhung din nay khdng cdn thich img vdi yeu cau ap dyng nhimg thanh tuu mdi cua khoa hgc cdng nghe, tap trung va chuyen mon hoa cao, va vdi nhimg ddi hdi ngay cang khat khe cua thj trudng ca vl sd lugng, chit lugng, chi phi va thdi gian cimg ung. Hon nua, mac du nang suit va san lugng ndng san khong ngimg tang nhung thu nhap cua cac hd ndng dan van eham dugc cai thien; trong khi viec lam phi ndng nghiep dem lai thu nhap cao han, khien cho nhieu ndng dan rdi bd rugng ding.
Cong tac quy hoach nganh ndng nghiep cdn eham, chua hudng tdi viec cai thien nang lyc canh tranh san pham ndng, lam, thiiy san;
von dau tu cho nganh va trong ndi bd nganh con dan trai, thieu tap trung cho nganh, san pham lgi the ciing nhu san pham ung dung cong nghe cao; sy gan ket giira cac nganh, giua cac nganh vdi dia phuang trong chi dao, td chirc thuc hien tim dau ra cho ndng san hieu qua chua cao, keu ggi dau tu vao nong nghi?p cong nghe cao con han che; thieu dgi ngii can bd khoa hgc ky thuat dau dan.
• Hon niia, phat trien cong nghiep ndng thon chua ddng bd vdi xay dyng ha tang mdi trudng din den tinh trang 6 nhiem gia tSng.
Viec nghien cuu va trien khai tien bg khoa hgc ky thuat, nhat la cac gidng mdi cd chat lugng cao vao san xuat cdn hgn che. Viec xay dyng va quang ba cac thucmg hi?u san pham ndng, lam nghiep, thuy san, qua dd gdp phan md rgng thi trudng tipu thy cho ndng dan chua tit. Viec phdi hgp giiia c^c nganh, cac cap trong dd co sy phoi hgp giira doanh nghiep, ngudi nong dan, nh^ khoa hgc va chinh quyen dia phucmg tham gia vao phat triln ndng nghiep, ndng dan, nong thon den nay van chua hoan thien, dong bg.
4. Mgt s5 giai phap chinh sach nham day manh dau tu phat trien nong nghiep cong nghe cao if Viet Nam
Mgt Id, tu duy va ly luan vl cac xu hudng phat triln ndng nghiep mdi tren thi gidi hien nay kha da dang, dan xen va lien tyc bien dgng. Trong khi do, tu duy ndng nghiep cua Viet Nam phan nao van cdn mang tinh chat
"tu cung ty d p " , khep kin va lac hau; chua bit kip dugc vdi nhimg xu the mdi. Vi thi, cin xay dung each tiep can va quan diem ly luan rieng ciia Viet Nam vl cac xu hudng van
Tap chi nghiin curu CHAU PHI & TRUNG DONG SO 01(173) thang 1/2020 53
Pham Thu Phuttr>g - VTnh Bao Ngoc Dau t u phat trien nono nghiep--.
dgng va phat trien nong nghiep cong nghe cao hien nay. \ u a phu hgp vdi quan diem chung ciia the gidi vira phii hgp vdi dieu kien va thyc tien ciia Viet Nam. Dieu nay ddi hoi can cac nghien cuu tao lap nen tang cho mgt Ur duy phat trien nong nghiep cdng nghe cao, thoat ra khoi tu duy ciia nen kinh te ndng nghiep khep kin vdi muc tieu chii yeu la dap ung nhu cau ciia cgng dong dia phucmg de hudng tdi mgt nen nong nghiep san xuat ldn, hoat ddng theo CO che thi trudng; ddng thdi, thay ddi cich tiep can tir cho chu trgng vao so lugng de chuyen sang uu lien vao chat lugng ciia san pham ndng nghiep, du siic canh tranh trong qua trinh hpi nhap qudc te.
Hai Id, boi canh qudc te mdi vdi anh hudng ng^y cang gia tSng ciia cac van de toan c i u nhu bien ddi khi hau, di cu, qua trinh hgi nhap kinh te qudc t l sau rpng va cudc each mang khoa hpc cdng ngh? lan thii tu... dang tao ra nhihig ap lyc doi vdi cac nen nong nghiep truyen thdng ndi chung va vdi Viet Nam noi rieng. Vi?t Nam dugc danh gia la mgt trong nam quoc gia tren the gidi phai hiing chiu tac dgng tryc tiep va n ^ g ne nhat cua biln doi khi hau. Ddng thdi, nganh ndng nghiep ciing dugc cho la mpt trong nhimg linh vyc d l bi tdn thuong khi Viet Nam tham gia vao cac hi?p dinh t\r do ihucmg mai, d3c biet la nhimg hi?p dinh the h? mdi. Song, neu biet tan dung mgt each diing d i n va kheo leo, cac nhan t6 na\ cd the chuyen hoa thanh nhutig xung lyc giiip day nhanh qua trinh phat trien, hien dai hoa cua nen ndng nghiep nudc ta. Do do, viec nhgn di?n chinh xac va kip thdi diem manh, diem yeu cua nen nong nghiep cong ngh? cao trong nudc, cac c a hdi va thach thirc tir nhimg bien ddng ben ngoai cd y nghia quan trgng trong \ i e c de xuat cac giai phap phat trien ndng nghiep cdng nghe cao mgt each toan
dien. phat huy c a hpi va giam thieu cac nii ro.
thach thiic.
Ba Id. trong nhimg nam qua. the gidi da chimg kien sy xuat hien cua nhieu p h u a n g thirc \ a md hinh phat trien nong nghiep mdi, uu viet nhu: mo hinh ndng nghiep xanh, ndng nghiep ben virng hay ndng nghiep thdng m i n h . . . C a c mo hinh nay khdng nhumg gop phan lam gia tang san Iugng ndng nghiep, giai quyet bai toan an ninh lucmg thyc ma cdn giiip dam bao muc tieu cdng bang xa hdi va phat trien con ngudi. Dang chii y la each thiic trien khai nhirng md hinh nay lai kha dan gian, cd the ap dung rpng rai ca d nhimg nen kinh te dang va kem phat trien. Mac dii chu trucmg phat trien mo hinh nong nghiep cong n g h e cao hien dgi, song Viet Nam van dang loay hoay trong viec tim k i i m mgt md hinh phat t r i l n ndng nghiep cu the, nhat quan d l theo dudi.
Vi the, viec nghien cuu cac md hinh nong nghiep cong nghe cao thanh cong tren t h i gidi la dau vao va tu lieu quan trgng cho qua trinh nghien cim, chgn lgc mpt md hinh phat t r i l n ndng nghiep hien dai, phii hgp vdi nhihig d i l u kien dSc Ihii cua Viet Nam.
Bdn Id, Dai hpi Dang toan q u i c lin thii XTI nSm 2016 da neu bat cac thanh tyu va tdn tai ciia chinh sach nong nghiep-ndng thdn tir thdi ky Doi mdi d i n nay cung nhu nhihig c a hgi va thach thirc d l i vdi qua trinh phat triln nong nghiep ciia nudc ta trong thdi gian tdi. Dai hgi cung dua ra nhimg chu truang, giai phap ldn de phat trien nen nong nghiep dit nudc, n h i n manh tdi viec thyc hien nhtmg dot p h a v l nong nghiep, trong do liy trgng tam la tai c a cau nganh ndng nghiep va triln khai c h u a n g tnnh xay dyng nong thon mdi, tap trung phat m e n nong nghiep img dung cong ngh? cao De thuc hien thanh cdng nhung chu truone phat tnen Idn ma Dai hdi XII da neu ra c i n
Tgp chi nghiin ciiru CHAL PHI & TRDNC, DONG SO 01fl73^ than
Dau ttf phat trien nong nghiep.. Pham Thu Phu'dng - Vinh Bao Ngpc
nhimg chinh sach cy the va nd lyc thuc hien cac chinh sach nay trong thdi gian tdi.
Ndm Id, trien khai thyc hien tot cdng tac quy hoach, day manh nghien ciiu, irng dung khoa hgc, cdng nghe, td chirc lai san xuat;
dam bao Id trinh dau tu, quy trinh san xuat va day manh lien ket san xuat - tieu thy theo chudi gia tri. Trong dd chu trgng quy hoach ddng rugng, khuyen khich viec hinh thanh viing san xuat hang hoa ldn, tap tnmg; ling dyng c a gidi hda ddng bp cac khau, ung dung tien bd khoa hpc ky thuat vao san xuat, giam that thoat trong va sau thu hoach, ha gia thanh, nang cao chat lugng hang hda ndng san, hinh thanh chudi cung u n g thyc pham an toan tren mdt sd san pham ma mdi vung cd lgi the. Day manh hoat ddng nghien cim, ung dyng khoa hgc, cong nghe phuc vu tai c a cau san xuat ndng nghiep theo h u d n g nang cao c h i t lugng, hieu qua kinh t l va than thien vdi mdi trudng.
Trgng tam la cdng tac chgn lgc, lai tao gidng
xuat GAP; iing dung cong nghe tien lien vao Unh vyc bao quan, che bien ndng san chinh phil hgp vdi dac thii cua mdi dja phuang.
Sdu Id, mdt sd dia phuang d Viet Nam hien nay da trien khai cac mo hinh dau tu phat trien ndng nghiep mdi iing dyng cong nghe cao.
Cac mo hinh nay budc dau da tgo ra nhimg tac dgng tich cue ddi vdi bg mSl nong nghiep- nong thdn dia phuang. Tuy rihien, cac md hinh nay mdi chi hgn che d mgt sd tinh, thanh va viing trpng diem phat trien ndng nghiep, nhieu chuang trinh cung chi tdn tai dudi dang cac dy an thi diem. Do do, can tdng ket ve mat ly luan va thyc lien xay dyng cac md hinh phat trien nay, diem manh va diem yeu ciia chiing, nhimg dieu kien can thiet ma dja p h u a n g phai dap img khi trien khai; tir do co t h i lua chpn md hinh phM trien ndng nghi?p phil hgp nhat vdi d5c thii ciia timg dia p h u a n g ciing nhu de nhan rgng cac md hinh nay tren phgm vi loan qudc.
bang cdng nghe mdi, ap dyng qui trinh san T a i lieu t h a m k h a o
1. Dang Cpng san Vi?t Nam: Nghi quyit Hgi nghi lan thir bdy. Ban Chdp hdnh Trung uung khdaXvi ndng nghi0p. ndng ddn. ndng ihdn.
2. D ^ g Kim Sen, '"Kinh nghidm qudc li vi ndng nghi?p. ndng thdn, ndng ddn Irong qud irinh cdng nghi?p hod ", Nxb Chinh tri Quoc gia. Ha Ngi -2000.
3. Hpi ding nhan dan tinh Long An, "Di dn phdt triin ndng nghiip dng dung cdng nghi cao gdn vdi ldi ca cdu ngdnh ndng nghicp tinh". Long An - 2016
4. Hpi ding nhan dan TP Da Ning, "Di dn ddy mgnh img dung cdng nghi cao vdo sdn xudl tinh Hda f'ang". Da N i n g - 2 0 1 6
5 Pham Van Hiing, Le Thanh Dung, Ducmg Quoc Toan, ''Mdi sd van di ly ludn va thuc lien phdi triin ndng nghiep cdng nghe cao", Ky yeu Hpi thao Khoa hpc Quoc gia: "DSu tu phat trien nong nghiep cong ngh? cao hieu qua theo hucmg cong nghiep hoa, VTnh Phiic, 2017
6. Nguyen Do Anh Tuin, Dang Kim Khoi, Ndng cao ndng luc cgnh tranh cho ndng nghiep Viet nam trong bdi cdnh hgp idc qudc ti sdu rdng. Tap chi Cpng san s i 117 thang 9 nam 2016.
7. Nguyin Thi Hong Minh (2017), Di ndng nghiip Viet Nam cdl cdnh, Forbes Viet Nam thang 4 nam 2017.
8. World Bank, 2016, Bao cao Phat triln Viet Nam 2016 "Chuyen ddi ndng nghiep Vi?l Nam: Tang gid tri. gidm ddu vdo ".
9. OECD (20\6), Agricullural Policy in Vielnam 2015, OECD
Tap chi nghien ctru CHAU PHI & TRUNG DONG so 01(173) t h a n g 1/2020 55
