Xay dung Cpng dong ASEAN theo Hien chuang
ASEANVANH0NGNdLgtHU)NGT(^XilYIHjNGTHJlNHO0NG O0NGDdNGCAC(JU(k;GIADONGNAMA
H
iep hdi cac quoc gia Ddng Nam A (ASEAN) dugc thdnh lap trgn co sd Tuygn bd Bang Cdc ngdy 08/8/1967 vdi nam quoc gia thanh vien sdng lap. Ban ddu vdi sd lugmg thdnh vien ban chg, ASEAN da phdt trien trd thdnh td chuc qude tg chung cua khu vuc bao gdm 10 qude gia thdnh vign vd hien nay, ASEAN dang hudmg tdi muc tigu trd thanh Cdng ddng vao ndm 2015.^'^Mac dil van kien thdnh lap ASEAN da bay td tham vgng Id nham xdy dyng "mdi quan he hap tdc de thiic day hod binh, thinh vuang trong khu vuc Ddng Nam A "*^^ nhung cung da phdi mat den 40 nam xay dyng vd phdt trign, ASEAN ngdy nay mdi cd dugc quygt tam ddy du Id trd thdnh td chuc vdi tgn ggi la "Community - Cdng ddng", chu khdng chi la Hiep hdi cdc quoc gia Ddng Nam A. Day la quylt dinh mang tinh dudng ldi, thg hien bdn chat cua td chuc vd nhflmg mdi quan he lien qude gia trong khu vuc.
Trong mdt nghien ciiu chu ylu vl vai trd ciia ASEAN ddi vdi trat tu an ninh khu vuc, nha nghign cuu vg Ddng Nam A, Amitav Acharya cho rang viec xay dyng ASEAN theo diing nghTa "Cdng ddng" - noi md cdc qude gia cd sy quan tam vd chia se lan nhau trudc hgt phai hudng din nhumg gid tri chung vl mat xa hgi nhu xoa ddi, gidm ngheo, gido due, y tl, an sinh xa hdi...
ThS. Li THI ANH DAO*
Nghign ciiu ciing khdng dinh rdng cdc qu6c gia sdng lap ASEAN tham vgng phdt trien to chiic ndy tro thdnh cdng ddng xa hdi cua khu vyc (hom Id trd thdnh khdi lign minh kinh tl, chinh tri) dg giiip cho ASEAN cd thg vugt qua nhflmg chia re vd khodng cdch do che dp thudc dia dg lai vd hudmg tdi mdi quan he hod binh gifla nhiing quoc gia mdi gidnh dugc ddc lap trong khu vyc.^^^ Vdi quan digm dd, bdi vigt ndy de cap viec xdy dung Cdng ddng ASEAN mang tinh xa hdi, tinh cdng ddng nham tang cudng dodn kit vd hgp tdc trong khu vyc vi nhiing gid tri chung.
I. CO s d X A Y DI/NG CONG DONG ASEAN
1. Nhan thvc chung
Da cd nhigu hge thuylt vg quan he qu6c tg cho rdng he thdng quoc tg gidng nhu mot cdng trinh xa hdi.^''^ Cdc luc lugmg vat chdt nhu tdi nguygn thien nhign, dia li, luc lugng sdn xudt, sue manh quan sy... ddng vai tro quan trgng trong quan he gifla cdc qude gia chi khi chiing dugc thilt lap vdi y nghia cy thg ddi vdi quoc gia. Ndi cdch khdc, siic manh vd nhumg Igi ich chiln luge cua moi qude gia Id quan trgng nhung chiing quan trgng nhu thi nao lai tuy thudc vdo quoc gia
* Giang vi6n Khoa lu$t qude t%
Trudng D?ii hpc Lu§t Ha Ndi
dd Id ban hay Id thu vd digu ndy lai do y thuc, quan niem chung quylt dinh.
Do dd, ngu cdc qude gia coi he thdng qude tg vg CO bdn nhu mdt noi chign luge de ganh dua vg sue manh, dnh hudng vd dat dugc nhumg Igi ich vdt chdt thi chiln tranh vd xung dot vu trang se lien tyc xdy ra trong ddi sdng chinh tri todn cau. Mat khdc, ngu cdc quoc gia coi he thdng quoc tg Id nai cdc qude gia cd thg chia se, giiip dd ldn nhau thi cdc td chuc thg hien mdi quan he giua cdc qude gia cd thg dugc xay dung thdnh mdt cdng ddng. Trong cdng ddng ay, viec phdt trign nhiing gid tri xa hdi, nang cao mure sdng, thu hep khodng cdch vd ddm bao sy phdt trign bgn vumg Id mdi quan tam hdng dau chu khdng phdi Id viec tao ra nhflng lign minh chien luge trong he thdng an ninh c^nh tranh.
Trong khudn kho nhdn thuc nhu trgn, xdy dyng Cdng ddng ASEAN, vi vdy. Id sy lya chgn dudng ldi ciia chinh cdc qude gia thdnh vign td chiic ndy chii khdng phdi Id sy dp ddt hay Id dugc an djnh tfl trudc. Viec xdy dyng Cgng ddng ASEAN dugc dinh hudng Id xdy dung to chiic qude tl khu vyc cd tinh xd hdi, tinh cdng ddng, hudmg din nhflmg gid tri chung vg mdt xa hdi vi Igi ich cua nhdn dan cdc nudc thdnh vign. Nd cung hudng vdo ciing cd hod binh, ehdm diit xung dgt gifla cdc qude gia, cham diit nhflng cugc chiln tranh vdi danh nghTa
"thay m$t" hay "uy nhifm" dugc dua ra dudi hinh thuc "tim kilm budc tiln mdi cho ddi thoai vd hod binh". Xay dung Cdng dong ASEAN vua la qud trinh, vua Id ddu
mdc cua ki nguygn mdi. Vd ASEAN hien nay, vdi quan diem hudng tdi sy hdi nhdp vd doan kit sdu rdng se Id dilu kien thuan Igi cho viec xay dyng thdnh cdng Cdng ddng cdc qude gia d Ddng Nam A.
2. Co* sdr xa hoi
Nhdn thiic rdng qua trinh xay dyng ASEAN trd thanh mot cdng ddng trudc hgt phdi gidi quylt dugc nhumg van dg xa hdi co bdn nhdm nang cao y nghia cua viec xdy dyng cdng ddng vd dodn kgt khu vyc.
ASEAN vi vdy da bdt tay vdo mdt chuang trinh hgp tdc thyc sy hieu qud trgn cac ITnh vyc xa hdi. Cu thg:
a. Ve xod ddi, gidm ngheo
Ddnh gid phoi hgp gifla Uy ban kinh tl xa hdi Lien hgp quoc ve chdu A-Thdi Binh Duomg (UN-ESCAP), Chuomg trinh phdt trien Lign hgp qude (UNDP) vd Ngdn hdng phdt triln chdu A (ADB) cho rdng: "Khu vuc chdu A Thdi Binh Duong ndi chung dang tren con dudng dgt duac nhung muc tieu thien nien ki (MDGs) vdo ndm 2015". Trong giai doan 1993 - 2002, ti le ngudi ddn cd thu nhap dudi 1 USD/ngdy dd gidm tu 17.4%
xudng cdn 7.5% d Indonesia vd tu 14.6%
xudng cdn 2.2% d Viet Nam. Nhiing qude gia khdc ciing da dat dugc budc tign ddi trong cdng cugc xod ddi, gidm ngheo.^^'
Trong vdi thdp nign qua, ASEAN cung cd sy hgi nhdp nhanh chdng vd cd khd ndng canh tranh vg hdng hod, dich vu vd ddu tu vdo thi trudmg todn cdu vd khu vyc. Tuy nhign, viec md cua ngn kinh tg cflng mang din sy canh vd dp lye thi trudng lad ddng ldn hom. ASEAN van cd hdng trieu ngudi
TAP CHi LUAT HOC S 6 9/2008 27
Xay dung Cpng ddng ASEAN theo Hien chuang
cd thu nhap thap. Nam 2006, ASEAN cd khodng 262 trieu lao ddng thi khodng 148 trieu ngudi da khdng kigm du tign dg nudi sdng ban than va gia dinh hg (thu nhap d miic dudi 3 USD/ngdy) vd trong sd d, cd 28,5 trieu lao dgng va gia dinh hg phdi sdng vdi thu nhap dudi 1 USD/ngay. Digu nay cd nghTa la cii 10 ngudi lao ddng ASEAN thi cd 1 ngudi va gia dinh hg phdi sdng d muc rat ngheo.^ '
Nhumg nghign ciiu tdng thg ve ASEAN cho thay: Trgn co sd chuan ngheo quoc gia thi 8 trong sd 10 qude gia ASEAN cd ti le ngudi cd thu nhap d muc ngheo chigm tu 5 din 35% trong rdt nhilu nam (1999 - 2003).
Ndng thdn Id khu vuc cd nhigu ngudi lao ddng cd thu nhdp thap vdi ti le ngheo theo thdng kg chigm khoang 11 dgn 42% (so vdi thdnh thi thi ti le ndy chigm tu 2 dgn 25%
trong tdng sd lao ddng thdnh thi). Theo chudn quoc tg, ngudi ngheo Id ngudi cd thu nhap 1 USD/ngdy thi ti le ngudi ngheo d ASEAN ehilm tu 0.2 din 77.7%. Theo tigu chudn ndy thi ti le ngheo d Campuchia, Ldo, Myanma va Viet Nam cao gap bdn ldn so vdi cdc qude gia khdc cua ASEAN.^''
b. Ve gido due
Nhigu quoc gia ASEAN dat dugc thdnh tyii ddng kg trong gido due vdi chi tigu la vdo nam 2015 tdt cd tre em nam vd nfl trong khu vyc deu phd cap gido dye bdc tilu hge.
Vi du, a Campuchia ti le tre em d do tudi din trudmg dugc dang ki vdo hge tilu hge tang tu 69.3% nam 1991 Ign 97.6% vdo nam 2004.
CJ Lao, ti le nay tang tu 67.4%) nam 1991 Ign 81.7% nam 2004. Theo bdo cdo ciia cdc qude
gia ASEAN thi trong cdc giai doan khac nhau, ti le bigt chfl chigm tir 68.7% den 95.1% dan sd.^^^
c. Veyte
Ti le chi tieu ngdn sdch nhd nudc ddnh cho y tg ciia cdc qude gia thdnh vien ASEAN chigm tu 1.3 din 7.8%) trong tdng chi tigu cua chinh phu. Tai cdc qude gia ASEAN, khu vuc thdnh thi dugc tiep can vdi ngudn nudc sach nhigu hom Id khu vuc ndng thdn. Trung binh khoang 77.7%) dan sd ASEAN dugc tilp can vdi ngudn nudc sach vd khodng 90%) trong s6 dd Id d khu vyc thdnh thi.^^^
Sy Idy lan cua nhiing benh truygn nhilm mdi xuat hien da trd thdnh chu de tat ygu ciia hgp tdc quoc tg vd khu vyc bdi khdng mot qude gia don le nao cd thg ngan chdn hieu qua sy lay lan cua nd. Nhdn thuc dugc rdng muc do lay nhiem HIV rat cao d chdu A va Ddng Nam A, ASEAN da thdnh lap Luc lugmg ddc nhiem ASEAN ve phdng chdng AIDS (vilt tdt Id ATFOA) vd da td chiic hai hdi nghi d cdp thugng dinh vg phdng chdng AIDS vdo ndm 2001 vd 2007. Mot mang ludi tryc tuygn gidm sat su lay lan benh truygn nhiim d ASEAN da dugc thdnh lap cd su hgp tdc vdi nhigu quoc gia nhdm chudn bi sdn sdng ddi phd, ke cd sdn xudt thudc men vd cdc phuong tien de bdo v? vd khoi^
chg benh Tamiflu vd nhflmg benh truyen nhiem khdc.^'°^
d. Ve an sinh xa hpi
Tdng chi ngan sdch nhd nudc cho an sinh xd hdi ehilm tu 0.02 din 8%. Tuy nhign, ciing cd nhigu bdo cdo cho hay chi c6 khodng 32.5% ddn sd dugc tilp can vdi
ehuong trinh an sinh xd hdi. An sinh d cdc qude gia thdnh vien ASEAN bao gdm luomg huu, trg cdp thdt nghiep, thai sdn, tu tudt vd cdc chi dg khdc. Cd 7/10 qude gia da thdng qua vdn bdn phdp li hoac Id chinh sdch vl trg giiip bd phdn ngudi dan yIm thi trong xd hdi, vi du, Id nan nhdn cua bao lye gia dinh, ngudi tdn tdt vd tre em bi bd roi hoac bi budn bdn.^'"
d. Ve lao ddng
Tu ndm 2000 - 2007, lye lugng lao ddng d ASEAN tdng 11,8%) (tiic Id tang tu 235,2 trieu lao ddng Ign dgn 263 trieu lao ddng), tao thgm 27,8 trieu viec ldm mdi. Ciing trong thdi gian nay, ti le that nghigp d ASEAN tdng 51.3%. (tiic Id tir 6,3 trieu Ign 18,6 trieu ngudi lao ddng thdt nghiep).*'^^
Sy gia tdng nhanh chdng ciia sy chuygn dich lao ddng trong khu vuc Id bdng chung cho thdy sy hdi nhdp vg thi trudng lao ddng gifla cdc quoc gia ASEAN. Nam 2005, sd lao dgng xudt khdu d ASEAN Id 13,5 trieu lao dgng thi chi cd khodng gdn 40% trong sd dd (5,3 trieu lao ddng) Id sang ldm viec d cdc quoc gia ngodi ASEAN. Viec chuygn dich lao dgng ndy mang lai ngudn thu vd Igi ich cho nhd nudc vd cho chinh nhflmg ngudi lao dgng. Tuy nhign, mdt lye lugmg ldn lao ddng ngu cu vd sy gia tdng cua nd ciing ddt ra nhflng van dg ldn lien quan den qudn li ngudi ngu cu vd dp lye ddm bdo quygn Igi cho hg. v l vdn de ndy, ASEAN da cd Tuygn bd ve bdo v? vd ndng cao quygn cua lao dgng ngy cu. Theo dd, mdt uy ban phy trdch vi?c thyc hien Tuygn bd va trign khai chi dao ciia cdc nhd Idnh dao ASEAN vg van de ndy
se dugc thdnh lap.
Trong giai doan tu 2005 - 2015, lye lugng lao ddng ASEAN dy kign la se tang khodng 65 trieu lao ddng. Trong dd, sd lao ddng ndng nghiep dy kign la 6,6 trieu lao dgng, trong khi lao ddng cdng nghigp dy tinh se tang khodng 24 trieu vd dich vu Id 35 trieu lao ddng. Khu vyc dich vu khdng chi la khu vyc chu ygu tao viec lam ma cdn se trd thdnh ifhu vuc su dung nhieu lao ddng nhdt, khoang 40% tdng lao ddng cua ASEAN vdo nam 2015.^'^^
e. Ve phdt trien ben vitng
Bdo ve rimg ddng vai trd quan trgng ddi vdi su bgn vumg cua mdi trudng. Nhin chung, miic do bao phu cua rimg d Campuchia, Ldo, Myanma vd Viet Nam cao ban khodng 16% so vdi 6 qude gia ASEAN cdn lai. Tinh theo dau ngudi, Cdng hod ddn chu nhdn ddn Ldo cd ti le rimg bao phu tinh theo ddu ngudi cao nhdt: 2,4 hecta/ngudi.
Ti le ndy d Philippine, Thdi Lan vd Viet Nam la thdp nhat, chi cd 0,5 hecta/ngudi.
Nhung nhin tdng the thi Campuchia, Ldo, Myanma vd Viet Nam vdn cd ti le rimg bao phu cao.^''*'
Mdt trong nhumg cam kgt md muc tigu phdt trign thign nign ki dua ra Id gidm lugmg cdcbon dioxide vd sy thai chloroflourocarbon (CFC) vdo khi quygn. Trong giai doan 2000 - 2003, lugmg cdcbon dioxide tda ra tinh theo ddu ngudi d Campuchia la thdp nhat (0,04 tdn/ngudi) vd cao nhdt trong giai doan ndy Id d Darussalem, Philippine (17,7 tdn/ngudi).
Tinh tdng thg d ASEAN thi ti le nay Id 1,6 tdn/ngudi. Trung binh, lugng cdcbon dioxide
TAP CHi LUAT HOC S 6 9/2008 29
Xay dung Cpng ddng ASEAN theo Hien chuang
thai ra d cdc nudc Campuchia, Lao, Myanma vd Viet Nam thap hom so vdi miic trung binh cua 6 nudc ASEAN cdn lai.^'^^
v l vdn dk ndy, ASEAN da ki Hiep dinh vl kigm soat d nhigm khdi bui xuygn bign gidi ASEAN. Hiep dinh ndy quy dinh viec thanh lap Trung tdm dieu phdi ASEAN vg kiem soat d nhigm khdi byi xuygn bien gidi va Indonesia da ddng cai dugc Id nai ddt try sd chinh cua Trung tam nay. Hien nay, Hiep dinh vg thanh lap co cau td chflc, quy chg hoat dgng va qudn li cua Trung tam dang dugc cac quoc gia soan thao.
/ Ve bdn sdc vd su hieu biet ldn nhau trong khu virc
Trong viec ndng cao bdn sac vd sy higu bigt lan nhau trong khu vyc, Bdo cdo tdng quan vg ASEAN xem xet din sy phd biln cua cdc kgnh truygn hinh phdt vg cdc qude gia ASEAN vd coi dd Id co sd thg hien sy quan tdm ddi vdi ddi sdng vdn hod vd sy phdt trign cua cdc qude gia thdnh vign ASEAN. Theo ddnh gid, cd 3 quoc gia dugc coi la phdt trign tdt viec nay. Campuchia Id qude gia cd sd lugng nhilu nhdt nhflng kgnh truyen hinh phdt vg ASEAN (du chu ygu la phdt vl Thdi Lan). Cdng hod ddn chu nhdn dan Ldo cd 7 kgnh phdt vl Thdi Lan vd Viet Nam. Singapore dugc bdo cdo Id cd 3 kenh phdt vl cdc qude gia thdnh vien ASEAN. Viet Nam khdng cd bdt cir mdt kgnh truyin hinh ndo phdt vl quoc gia thdnh vign ASEAN. Cd 4 qude gia dua thdng tin qua phim vl ASEAN dugc chilu d cdc rap trong nudc.''^^
He thdng gido due chinh thuc dang dugc
su dung nhu Id mdt kgnh thiic day sy quan tdm tim hilu vl ASEAN. Trong sd cdc qude gia cua ASEAN cung cdp sd lieu thi Campuchia, Indonesia, Cdng hod dan chii nhdn ddn Ldo vd Viet Nam da trich dan lich sir vd vdn hod ASEAN nhu Id mdt mdn hoc trong chuang trinh ddo tao d trudng hoc.
Nhumg thigt chg khu vyc da dugc thdnh lap dg dat dugc muc dich ndy, bao gdm: Trung tdm vg truyen thdng vd vdn hod khu vuc dugc thdnh lap bdi Bg gido due cdc quoc gia Ddng Nam A, mang ludi cdc trudng dai hpc ASEAN Cling Id noi trg giiip cho boat dpng nghien cuu vd tim higu vg ASEAN.^"^
II. CONG DONG VAN HOA-XA HOI ASEAN (ASCC) VA NHU^G YEU TO CO B A N D E X A Y D U N G C O N G DONG ASEAN
1. Cong dong van hoa-xa hoi ASEAN (ASCC)
Viec xdy dyng ASEAN mang tinh xa hdi, cgng ddng trudc hgt phdi bdt ddu tfl viec xay dyng Cdng ddng van hod-xd hpi ASEAN. Cdc nhd Idnh dao ASEAN da tuygn bd rdng Cgng ddng ASEAN sS bao gdm ba try cdt: Cdng ddng an ninh, Cdng dong kinh tg vd Cdng ddng van hod-xd hgi. Trong Tuygn bo Ba li II nam 2003, cdc qude gia ASEAN da khdng dinh ba try cgt cua Cpng ddng ASEAN cd mdi "quan he chdt che vd ciing cd ldn nhau" vi muc tidu thiic day hod binh, dn dinh vd thinh vugng chimg trong khu vyc. ASEAN thdng nhdt tren co sd sir lien kit chat chg vl kinh tl se Id nin tdng cho viec cung cd dodn kit, dn dinh vd gia tdng quylt tdm chinh tri cua ASEAN, thu hut
cac thanh vien ASEAN tich eye tham gia vdo cdc CO che lien kgt an ninh-chinh tri cua khu vyc. Ben canh dd, ASCC cung cd mdi quan he vdi hai try cdt cdn lai. Viec xay dung ASCC neu nhu cd tdc ddng tich eye trong ddi sdng ciia nhdn dan cac nudc thanh vien thi se giiip ASEAN tang cudng dugc vi thg cua minh tren cdc ITnh vuc kinh tg, chinh tri. Chuomg trinh hdnh dgng cua ASCC cung ddc biet ghi nhan rang "Cdng ddng van hoa- xa hdi ASEAN gdn ket mdt cdch ben chat khdng the tdch rai vai tru cdt an ninh va kinh te cita Cdng ddng ASEAN".
Nhu vdy, nhan thuc va thuc te chung la ASCC se gdp phan thiic day sy dn dinh vd phdn thinh trong khu vyc vd cd vai trd quan trgng trong viec xay dyng ASEAN trd thanh td chuc mang tinh xa hdi, cgng ddng. Nhin chung, cd hai y nghTa chinh ma thanh td xa hgi cua viec xay dung ASCC ddng gdp vao vi?c hinh thdnh ngn Cdng ddng ASEAN.
Trudc bet d cap do quoc gia, xay dung ASCC se md rdng hom nfla mdi quan he hgp tdc trgn ITnh vyc van hoa-xa hdi, dem lai phdt trien va tang trudng ve phue igi xa hdi, su cdng bang va than thien d ngay chinh tai timg qude gia vd khu vyc Ddng Nam A. Thu hai Id d cap do lign qude gia, su hgp tac vg khia canh van hod-xd hdi se tao ra sy higu bigt lan nhau mot cdch tich eye, lam cho cdc qude gia gan bd vdi nhau ban va trdnh dugc nhflng rac rdi tigm an gifla cac qude gia vdn cd bign gidi vd tai nguyen kg can.
Theo cuu Tdng thu ki ASEAN Rodolfo Severino, nlu chiing ta coi Cgng ddng van hod-xd hdi nhu la phuang tien de nang cao
nhan thiic ve mdt Ddng Nam A ddng thuan, de xay dung nhan thirc chung trong khu vuc va de thiic day sy hieu biet lan nhau giua nhan dan cdc nudc thdnh vien ASEAN thi phan cdt ldi ciia Cgng ddng ASEAN phdi Id Cgng ddng van hoa-xa hdi. Theo dng, Ddng Nam A khdng the la Cgng ddng an ninh ben vflng lau ddi, Cdng ddng kinh te hieu qua vd cung khdng the la Cgng ddng ASEAN theo nghia diing nhat va sau sac nhat ciia tu nay neu nhu nd khdng la Cdng ddng van hoa-xa hgi. Ong tin tudng rang digu dd la nguyen li va d mire do rdng hom, se khdng the cd y thirc ve ban sac khu vyc ngu nhu ASEAN khdng dua trgn nhiing gid tri chung. Neu khdng chap nhan he thdng nhCrng gia tri chung nay, ASEAN se khdng thg giai quygt dugc van de rang cac qude gia thanh vien se tu do hanh ddng, khdng theo chuan muc xu su nhu da thda thuan. Va ASEAN cung se thay rang khdng the nang cao dugc nhan thuc trong nhan dan ASEAN rang nd la mdt cpng ddng.
2. Nhirng yeu to ca ban de xay dung Cpng dong ASEAN
Cd it nhdt ba yeu td cd mdi quan he chat che vdi nhau de xdy dung try cgt van hoa-xa hdi va hudng tdi xay dung Cpng ddng ASEAN. Trudc hgt, muc tieu, hanh dgng va nhirng thdnh tyu dat dugc cua ASEAN phdi gan ket chat che vdi nhan dan Ddng Nam A, cd tac ddng tich cue den ddi sdng ciia hg.
Ngudi dan Ddng Nam A phai bi thuyet phue rang chinh phu cac nudc nay khdng hua sudng ve van de hgp tac va doan kgt khu vyc ma day la nhirng cam ket gan bd vdi nhau
TAP CHi L U A T H O C S 6 9/2008 3f
Xay dung Cpng ddng ASEAN theo Hien chuang
mdt each thyc sy, vi nhflmg gid tri chung. Dg lam dugc dilu dd, ASEAN cdn phdi tigp tuc hgp tdc va gidi quyet tdt hon nfla cdc van dg xa hdi, bao gdm xod ddi, gidm ngheo, an sinh xa hdi, dan chu, nhdn quygn... ASEAN phdi quylt tam theo dudi nhflmg myc tieu phdt trign thign nign ki vd nhirng cam kgt vg thu hep khoang cdch phdt trign gifla cdc qude gia thdnh vign. Nhumg thdch thuc dang dugc vach ra vd viec thyc hien nhflmg chinh sdch dg gidi quygt nd mdi Id digu quan trgng vdi ngudi ddn ASEAN.
Thir hai, viec xay dyng Cdng ddng ASEAN phai bang chinh ngudn lye cua ASEAN, tuy nhign, sy trg giup ciia cdc qude gia trong vd ngodi td chuc cung la ngudn lye hgt sue can thigt. Mdt mat, ASEAN phdi khai thdc vd su dung cd hieu qud hom nfla cdc ngudn luc tai chd vd ngudn lye huy ddng. Mat khdc, ASEAN can md rdng hgp tdc hom nfla vdi cdc quoc gia vd cdc ddi tdc phdt trien khdc. Khdi niem ASEAN nen md rdng va vugt ra khdi pham vi lign chinh phu.
ASEAN tham quygn phdi van hdnh cimg ASEAN mang tinh xa hdi. Dudng ldi thdm quygn se vach ra dinh hudmg, thiic day mdi trudng thuan Igi vd tao niem tin trong nhan dan Ddng Nam A. Ddng thdi, ASEAN thdm quygn cung van phdi tilp tuc ddng vai trd co bdn trong-cdi md Tdng thu ki ASEAN Ong Keng Yong ggi Id "su tao dieu kien vd tdng cudng chdt xuc tdc" cho su higu bilt vd hgp tdc trong khu vyc.
Ve van dl nay, ASEAN phai tilp tyc gdn ket va trao quygn cho mang ludi cdc td chuc chuygn mdn ciia khu vyc boat ddng trong
ITnh vuc xa hdi, bd phan chuygn gia cd van cdc van dk qude gia, nhumg td chuc chuyfin mdn, nhiing vien ban lam, cdng ddng khoa hge, nhumg ngudi theo chu nghTa nhdn vdn vd nhdn dao, khu vuc kinh te cd the, cdc tl chuc phi chinh phu vd nhumg td chflc tich eye khdc da img hd vd cam ket cflng vi li tudng vd muc dich cua Cdng ddng ASEAN.
Thii: ba, ASEAN ngn tiep tyc hgp tdc thyc sy trong nhiing ITnh vuc du lich van hod, trao ddi nghien cuu, bdo ve vd phdt triln quyen cua lao ddng ngu cu, trao ddi thdng tin qua truygn hinh, sdch bdo vd cdc phuomg tien dien tfl. ASEAN phdi tien theo myc tieu md Hdi nghi thugng dinh lan thfl 12 ndm 2007 (tai Cebu Philippine)^'^^ da dk ra Id thiic day thdnh lap mdt cgng ddng cd sy quan tam vd chia se ldn nhau. Mdt sd td chflc vd hoat ddng hien nay nhu: He thdng dai hpc ASEAN, Diln dan hang nam vg du lich ASEAN, Chuomg trinh trao ddi phdng vien trudng hge ASEAN, Chuomg trinh trao ddi tin tfle ASEAN, mang ludri ve di sdn van hod, edm trai hdng ndm cua Dodn thanh nign ASEAN vd Diln ddn ve lao ddng ngu cu ASEAN... Cling can phdt huy hom nfla hifu qud hoat ddng cua minh. Dd Id mdt vdi yeu cdu ddi vdi cdc he thdng thigt che (co quan) chiu trdch nhiem ve an sinh xd hdi, lao dpng, phdt triln ndng thdn vd xod ddi, gidm nghio cua ASEAN.
Nhu vdy, d mdt quy md vd mfle dg ddng ke, triln vgng vl tao ra tu cdch phdp li cho ASEAN xa hdi, mgt ASEAN mang tinh cdng ddng vd d muc do sy ddng gdp cua no ddi vdi viec tun kigm hod binh vd an ninh
khu vyc thi tdt cd nhflng vdn dl ndy phdn Idn van ndm d ngay trong ndng lye cua mdi quoc gia thdnh vign ASEAN. Gid tri chiln luge cua ASEAN nam d chinh sflc manh dugc tap hgp cfla chinh td chuc, d viec Ign khung vdn dl vd qud trinh dua ra quylt dinh gidi quylt van de cung nhu Id d su ung hd tich eye trong khu vyc. Vi vdy, "sir chu ddng cua cdc quoc gia Id yeu td ca bdn de gidi quyet cdc vdn de da duac neu ra. Tuy nhien, cdc qude gia thdnh vien cd the dgt duac kit qud ddng ke dua tren cdc cam ket vd muc tieu chinh tri d cdp qude gia thdng qua su ung hd tich cue trong khu vuc".''^'^^
Gifla cam ket vd kit qud dat dugc Id cd mdt qud trinh. Nhumg no lye can dugc tigp tyc de xdy dyng thigt chg khu vyc bao gdm nhigu bd phdn chuygn mdn, vfla tign bd, lai vfla nhanh chdng thich nghi. So vdi nhflng cdch tigp can dugc dinh hudmg mang tinh chiln luge nhu tham vgng ve sy can bdng quyln lye ho^c thg cdn bdng chien luge thi xay dyng ASEAN, vdi nghTa Id xdy dyng sy thong nhat vd xdy dyng cdng ddng Id cdch thflc tdt nhdt de thuc day hod binh, dn dinh vd hgp tdc trong khu vyc ciing nhu quoc tg.
Xay dyng ASEAN trd thdnh Cdng ddng cdc qu6c gia Ddng Nam A cd nhigu hfla hen vd xflng ddng de chflng ta ung hd./.
(I). ASEAN dupc thanh l$p nSm 1967 vdi 5 thanh vi£n ban diu la Thai Lan, Malaysia, Indonesia, Philippine va Singapore; mai din nam 1984 mdi kit n?p thfim dupc Brunei va tilp theo dd la kit nap Vift Nam nam 1995, Lao va Myanma nam 1997, Campuchia nam 1999.
(2).Xem: Tuyfin b6 thanh l^p ASEAN ngay 08/8/1967 t9i Bang C6c.
(3).Xem: Amitav Acharya, Xdy dung mot Cong dong an ninh a Dong Nam A, London: Routledge, 2001, p. 194-195.
(4).Xem: Alxander Wendt, Social Theory of International Polictics, (Cambridge University Press,
1999). Quan diim nay cho ring (a) nhOng td chuc mang tfnh chit "cdng ddng" ciia con ngudi dupe thanh ISp trudc hit la do y tudng, quan niSm chung, chii khdng phai do nhCing ngudn luc vat chit quyit dinh va (b) Ipi ich cua qude gia dupc thiet lap va bao ve ciing chinh bdi nhifng y tudng, quan niem chung nay.
(5).Xem: Bao cao phdi hpp cua UN - ESCAP; UNDP va ADB, tr. 2
(6). van phdng khu v\rc chau A-Thai Binh Duang (ILO), Xu huang lao dqng vo xa hoi a ASEAN nam 2007: Hoi nhdp - nhiing ca hoi vd thdch thuc, Bangkok 2007.
(7).Xem: Mario Lambberte, The Secretary of ASEAN, Bdo cdo tong the ASEAN: NhOng phuang thuc dieu chinh su phdt trien huang tai Cong dong ASEAN, 3/2006.
(8).Xem: M.C. Abad, Jr., Xdy dung mqt ASEAN mang tinh xa hgi (trinh bay t^i Hpi nghj ban trdn chSu A - Thai Binh Duang lin thu 21, Kuala Lumpur 4- 8/6/2007). Ngu6n http://www.aseansec.org
(9).Xem: M.C. Abad, Jr., Sdd, tr.3.
(lO).Xem: M.C. Abad, Jr., Sdd, tr.4.
(11).Xem: M.C. Abad, Jr., Sdd, tr.5.
(\2).Xu huang lao dgng vd x3 hoi a ASEAN ndm 2007:
Hgi nhdp - nhimg ca hgi vd thdch thuc, Sdd, tr. 7 - 8 (13).Xem: Xu huang lao dgng vd xa hgi a ASEAN ndm 2007: Hgi nhdp - nhitng ca hgi vd thdch thuc, Sdd, tr.8.
(14).Xem: M.C. Abad, Jr., Sdd, tr.5.
(I5).Xem: M.C. Abad, Jr, Sdd, tr.5.
(I6).Xem: Mario Lambberte, Bdo cdo tong thi ASEAN: Nhitng phuang thiic dieu chinh suphdt trien huang tai Cgng ddng ASEAN, Sdd, 3/2006.
(I7).Xem: M.C. Abad, Jr., Sdd, tr. 6.
(18).Xem: Tuyen bd Cebu hudng tdi mdt cpng ddng c6 su quan tam va chia se lln nhau, ngay 13/1/2007.
(19). Chuang trinh hanh ddng Vieng Chan, Hdi nghj thupng dinh ASEAN lan thir 10 nam 2004.
TAP CHi LUAT HOC S 6 9/2008 33
