KiNH TE THE Giai
Kinh nghiem dieu chinh chinh sach thuong mgi cua Nhat Ban
•
, . DANG THI HIEU LA
^1% hdng ndm trUdc day, trong thdi ky khdng hoang kinh te todn cdu vd ca hien tai, 3fA Nhdt Bdn diu la nin kinh te'ldn thd 2 todn cdu, tinh theo GBP chi sau Hoa Ky, xep thd 4 the gidi vi xudt khau vd thd 6 the gidi vi nhap khau. Qud'c gia nay la thdnh vien cua G8, G4 vd APEC, Id mdt trong nhdng nUdc cd tudi thg trung binh ciia ddn sd cao nhdt the gidi...
Sii thdnh cdng to Idn cua nin kinh te'Nhgt Ban la do ket hdp ciia nhiiu yeu tdtgo nen, trong do mdt nhdn td'ndi bat, ddng vai tro quan trgng nhdt do la chinh sdch thUdng mgi cda Nhdt Bdn. Bdi viet nay, tdc gid gidi thieu cdc qud trinh diiu chinh cdc nhdn td' cdu thdnh chinh sdch thUdng mgi cua Nhdt Bdn, md Viet Nam cd the tham khao.
1. Quy d i n h ve q u a n ly h a n g h o a n h a p k h a u
Diu nhflng nam 90 d Nhat Ban, cac bien phap quan ly hang nhap khau bao gdm:
phan phdi ngoai te, ban che ve Ifldng hang nhap khau... Phai dfldng d i u vdi tinh trang thieu ngoai te, Chinh phu Nhat Ban da dfla ra cac ban che ve chung loai va so' Ifldng hang nhap khau cung nhfl so' Ifldng cic nha nhap khau vdi mot danh muc rong Idn cac hang hoa tfl nguyen vat lieu tdi san pham cuoi cung. Nhat Ban khi do chi flu tien nhap khau nguyen vat lieu, may moc thiet bi va cong nghe tien tien c i n thiet cho viec md rong san xuat trong cac nganh san x u i t de
Ty le b a o h o h i e u q u a t r o n g
xua't khau, thu ngoai te va cho nhflng nganh cong nghiep non tre.
Nhat Ban da danh thue cao vao viec nhap khau cac hang boa dfldc che bien d mflc do cao. Hdn nfla cic ty le bao ho hieu qua (ERP) da d tren cac ty le bao ho thong thfldng. C6 the noi chinh sach kiem soat hang hda nhap khau dfldc coi nhfl la mot bien p h i p bao ho va khuyen khich nen cong nghiep noi dia cua Nhat Ban.
Cac nganh cong nghiep noi dia cua Nhat Ban dfldc hfldng bao ho d mflc do nao? C6 the xem xet bang dfldi day de co the nhan thay sfl giam mot bfldc cua ERP ddi vdi nganh cong nghiep det tdi nam 1968.
n g a n h d e t m a y d N h a t B a n (%)
Nguyen vat lieu Hang hda san xua't
Hang hda san xua't trung gian Hang hda san xua't cudi ciing Hang hda tidu dung
1963 NRP
3,1 13,7 12,3 15,9 21,6
ERP 0,8 29,9 28,0 32,3 44,6
1968 NRP
3,9 15,2 14,1 16,9 23,6
ERP 0,9 22,3 21,7 23,2 35,8
ERP 1963 -2,3 15,9 15,7 15,4 23,0
NRP 1968 -3,0
7,1 7,6 6,3 12,2 Ngudn: Chinh sach cdng nghiep cua Nhat Ban, Nxb Chinh tri qudc gia, HN 1999, tr. 267. ERP: Ty le bao hd hieu
- qua; NRP: Ty le bao hd thdng thudng.
Den diu thap ky 70, Nhat Ban da dat ho hieu qua" ma Chinh phu cho phep. Tuy dfldc nhieu thanh tflu ve p h i t trien cong nhien, cung ngay sau do, chinh sach cong nghiep, dac biet la cong nghiep nang va cong ^
nghiep boa chat, nhd nhflng chinh sach "bao Dang Thi Hie'u La, TSKH.,Vien Kinh te Viet Nam.
64
Kinh nghiem dieu ehinh ...
nghiep theo hfldng thay the nhap kha'u da dan d i n hoc 16 nhflng khuyet diem. No khong nhflng khong tao dong Iflc cin thiet cho p h i t trien kinh te, ma con lam cho cd cau cong nghiep phat trien mat c i n doi nghiem trong. Cang ban che nhap khau thi lai ngiy cang phu thuoc vao thi trfldng tfl ben ngoai, chang ban de phat trien cong nghiep trong nfldc, Nhat Ban c i n phai nhap r i t nhieu dau md, viec chi tieu cho n h i p khau dau md trong GDP ngay cang tang, tfl 1,3% nam 1970 da tang len 4,5% nam 1974 va 4,8% nam 1979\.. Do do, de co dfldc ngoai te trang trai cho nhap khau, Chinh phu da buoc phai thuc day xuat khau, dan den mot sd^ nganh cong nghiep p h i i dfla phan Idn vao thi trfldng x u i t khau de tieu thu san pham nhfl nganh thep, dong t i u , hoa chat, che tao 6 to, det... Chinh sach bao ho cong nghiep trong nfldc, ke ca cai goi la bao ho "nganh cong nghiep non tre" d Nhat Ban, thdi ky nay (nhflng nam 1970 va 1980), chi dfldc coi la bien phap tam thdi. Chinh phu Nhat Ban da nhanh chong chuyen hfldng sang ddi xii binh dang do'i vdi tat ca cac doanh nghiep trong nfldc va ngoai nfldc, coi trong ca n h i p khau va xuat khau, d i n d i n va cho den nay cong nghiep hfldng xua't khau dfldc coi la mo hmh flu tien cua Nhat Ban.
. Tfl' cudi nhflng nam 90 den nay, thi trfldng Nhat Ban, ve cd ban la tfl do trong linh vflc ngoai thfldng. Tuy nhien, tfl do ngoai thfldng v i n khong phai la tuyet do'i, ddi vdi hang boa nhap khau, v i n co mot so' It hang boa bi cam hoac phai xin phep, hoac bi han che nhap khau.
1. Hang hda nhap khau hi cim, bao gdm:
thuoc phien, nhflng thudc gay nghien khac, dung cu de hut thudc phien, chat kich thich, chat tac dong den than kinh (trfl nhflng loai dfldc quy dinh ro theo Bo Y te, Lao dong va Phuc ldi); sung, dan cac loai; cac loai tien kim loai, tien giiy, giiy bac hoac chflng khoan gia; sach, ban ve, tac pham nghe thuat hoac nhflng hang hoa khac lam tdn hai den dao dflc hoac an ninh xa hoi (cac tai lieu tuc tiu, khieu dam). Cac hang hoa xam pham quyen ve sang che, kieu m i u sfl diing,
thiet ke, ten thfldng mai, quyen tac gia...
2. Mot sd' mat hang n h i p khau phai xin phep: mot sd vat nuoi, cay trdng theo quy dinh cua cong fldc Washington; cac mat hang dfldc san xuat hoac van chuyen den tfl cac quo'c gia ma cin phai co sfl ddng y cho ph6p nhap khau trfldc khi nhap khau, chang ban nhfl ca voi, cac hai san khong dat an toan ve sinh...
3. Mot sd h i n g boa han che n h i p khau:
do la nhflng hang boa co the co t i e dong tieu cflc den nganh cong nghiep, kinh te, ve sinh, hoac an toan xa hoi v i dao dflc cua Nhat Ban.
4. Nhflng mat hang thuoc dien dfldc "tfl do nhap khau", khong can x u i t trinh giay phep hay boa ddn cho Hai quan. Do la hang nhap khau c6 gia tri dfldi 5 trieu Yen, nhap khau cho muc dich sii dung c i nhan hoac hang tam thdi dfldc hoc dd d Nhat Ban.
5. Ngoai ra, Theo quy dinh cua Nhat Ban t i t ca cic loai hoa c i t canh nhap khau vao nfldc nay deu phai chiu sfl giam sat cua Luat Kiem dich thtlc vat. Ve thue nhap khau cua Nhat Ban, cac loai hoa deu co thue nhap khau bang 0%, rieng cac loai canh, cay kho CO mflc thue s u i t nhap khau la 3%^.
2. Khuyen k h i c h xjuat khau
Sfl thanh cong to Idn cua nen kinh te Nhat Ban sau chien t r a n h l i sfl ket hdp cua nhieu yeu to' tao nen. Trong cac yeu to' do, phai noi den mot nhan to' ndi bat dong vai tro quan trong la chinh sach khuyen khich xuat k h i u . Nen kinh te Nhat Ban luc d i u cung chi la mot nen nong nghiep chu yeu dfla vao viec san xuat cac mat hang co ham Ifldng lao dong cao. Nhat Ban da phat huy sflc manh truyen tho'ng la mot nfldc chuyen che bien xua't khau cac san pham bang nguyen lieu nhap khau tfl nfldc ngoai, da dfldc hinh thanh tfl trfldc chien tranh nham nhanh chong md rong san xuat va tang cfldng 1. Chinh sach cong nghiep cua Nhat Ban, tinh tfl cac chi tieu kinh te, tr. 152, 153, Nxb Chinh tri quo'c gia. Ha Noi 1999.
2. VnExpress: Quy che' nhap khau hang hda vao Nhat Ban.
NghiSn ciiu Kinh tdsd388 - Thing 9/2010
Kinh nghidm flidu chinh ...
xuat k h i u . Vdi hfldng di d6, Nhat Ban da nhanh chong trd thanh nfldc dflng dau the gidi ve san xuat sdi tdng hdp, cao su, gang, xe oto va la nfldc dflng thfl ba tren the gidi v l san xui't bot gia'y, phan dam, xi mang, ddng va nhom... Trong san xuat cong nghiep, Nhat Ban da ap dung chinh sach vfla tang ve khdi Ifldng vfla tang ve c h i t Ifldng san pham mdi nhfl cao su tdng hdp, hang dien tii, hda dau... Vdi hfldng di d6, vao nhflng nam d i u thap ky 70, Nhat Ban da trd thanh mot trong nhflng nen cong nghiep tien tien nhat the gidi. Nam 2002, to'c do tang trfldng GDP cua Nhat Ban da dat 0,2%, tang manh so vdi mflc tang cua nen kinh te sau khung hoang kinh te khu vflc nam 1997 (0,3%). Nam 2009, tuy chiu sfl anh hfldng cua khung hoang kinh te toan ciu, nhflng tang trfldng GDP cua Nhat Ban v i n tang 4,9% so vdi 2008; theo cac chuyen gia kinh te cua Nhat Ban, mflc tang nay t h i p hdn mflc dfl kien cua ho la 5,5%^. 6 Nhat Ban, trong bat cfl hoan canh nao, x u i t khau cung tang nhanh hdn nhap khau.
Mac du CO mot sd^ anh hfldng khong tot cua khung hoang kinh te toan cau va sfl dao dong trong chinh sach cua Nhat Ban, mot vai tap doan bi pha san (trong do co tap doan SOGO - kinh doanh tdng hdp), nhflng tfldng lai cua nen kinh te Nhat Ban v i n r i t sang sua. Tfl nfla dau 2009 den nay, d i u tfl d Nhat Ban b i t d i u chuyen sang xu hfldng tich cflc, ty le that nghiep giam, long tin cua ngfldi tieu dflng da dfldc phuc hdi.
cac nhan td^ chu yeu quyet dinh tang trfldng GDP cua Nhat Ban chinh la cac bien phap ve chinh sach tai chinh va khuyen khich xuit khau. Nhat Ban tang cfldng vien trd kinh te cho Dong Nam A va la nfldc vien trd chinh cho Indonexia, Malaixia, Philippin, Thai Lan va Viet Nam, vfldt xa ca My. Vien trd cua Nhat Ban da tao thuan ldi cho viec ban cac mat hang che tao cua Nhat Ban va thuc day manh viec buon ban cua Nhat Ban vdi cac nfldc thuoc khu vflc nay. Theo so' lieu do Bo Tai chinh Nhat Ban cong bd" ngay 24- 6-2010, thang dfl thfldng mai cua nfldc nay trong thang 5-2010 dat 324,2 ty Yen (tfldng
dfldng 3,6 ty USD), tang 15,2%* so vdi cung ky nam 2009. Hang tin AP cho hay, day la t h i n g thfl mfldi hai lien tiep, N h i t Ban dat thang dfl thfldng mai nhd xui't khau phuc hdi. Bo Tai chinh Nhat Ban cung cho biet, trong t h i n g b i o cao, kim ngach xua't khau cua nfldc nay tang 32,1% so vdi cung ky nam trfldc, dat 5.300 ty Yen (tfldng dfldng 59 ty USD)^ Day la thang thfl sau lien tiep x u i t khau eua nfldc nay tang, nhd nhu c i u ve oto va cic san p h i m cong nghe cao nhfl miy tinh va TV man hinh phang cua Nhat Ban tang manh tren toan cau. Trong do, xuat khau cua Nhat Ban sang cac thi trfldng Chau A tang 34,4%, sang My tang 17,7% va Lien minh Chau Au (EU) tang 17,4%. Trung Qudc tiep tue la thi trfldng xuat khau hang d i u cua Nhat Ban, vdi kim ngach tang 25,3%. Mdi day, Chinh phu Nhat Ban da quye't dinh nang mflc dfl bao tang trfldng kinh te len 2,6% trong nam tai chinh 2010^
Cd sd de Chinh phu Nhat Ban nang mflc dfl bao la do xua't khau tiep tuc tang trfldng dn dinh, dac biet la sang thi trfldng Chau A.
Nham day m a n h x u i t khau dfldc hang boa cua minh, N h a t Ban da ap dung bien phap khuyen khich va flu dai cho cac nha x u i t khau nhfl: mien giam the cho cac cong ty x u i t khau; thong qua cic ngan hang phat trien cua N h a t Ban va ngan hang xua't nhap khau, N h a t Ban da c i p vo'n vdi lai s u i t thap, flu dai cho cic doanh nghiep xuat khau. Dac biet, Chinh phu da thanh lap cae td chflc hd trd xua't khau trong linh vflc tham do va tim kiem cac thi trfldng ben ngoai. Tieu bieu n h a t phai ke den la To chflc Xuc tien mau dich Nhat Ban (JETRO), t h a n h lap nam 1958 vdi cac hoat dong hd trd x u i t khau nhfl: dieu tra, theo doi nhflng thay doi ve chinh s i c h thue quan, thi hieu tieu dung va tinh hinh canh tranh eua cic nfldc t r e n thi trfldng sd tai bao cao ve nfldc de phuc vu cho cong tac hoach dinh chinh 3. VnExpress: Tinh hinh tang trucmg kinh t6 ciia Nhat Ban.
4. Cdng thdng tin Bd Thuong mai.
5. www.Itpc.gov.vn/exporters.
6. www.Itpc.gov.vn/exfjorters.
6 6 Nghien ciiu Kinh te sd388 - Thing 9.'2010
Kinh nghiem dieu chinh
sach song phfldng va cac doanh nghiep co nhu c i u tim hieu. Hai la, td chflc xay dflng cac phong gidi thieu san pham, trien lam hang cua Nhat Ban d nfldc ngoai ... Ba la, tham do va tim kien nhflng ban hang tfldng lai cua Nhat Ban de gidi thieu vdi cac do'i tac trong nfldc. Ngoai ra, Chinh phii Nhat Ban con thanh lap Ngan hang X u i t khau, nay la Ngan hang Xua't nhap khau (EXIMBANK) de hd trd tin dung cho cho nhflng dfl an x u i t khau cd kim ngach Idn nhfl san xuit, che tao tau bien, thiet hi, thep... Hang nam, hoi nghi tham va'n cap cao ban ve x u i t khau (gdm dai dien cua chinh phu va gidi kinh doanh, gidi hoc gia...) dfldc td chflc ban ve muc tieu x u i t khau cho nam tdi va thao luan cac bien phap ho trd cu the. Nhat Ban cdn ap dung bien p h i p khuyen khich x u i t khau b i n g each dfla ra cic tieu chuan cong nhan cac doanh nghiep c6 nhieu cong hien cho x u i t khau. Hang nam kiem diem, danh gia ke't qua x u i t k h i u de bieu dfldng, tang thfldng bang bien p h i p c i p tin dung vdi lai s u i t thap va mien giam thue dac biet cho cac doanh nghiep nay.
Nhat Ban co mot chinh sach kiem tra c h i t Ifldng h i n g xua't khau rat k b i t khe nham khong cho hang kem pham c h i t lot ra thi trfldng ben ngoai de gifl uy tin.
Chinh viec kiem tra chat che c h i t Ifldng hang x u i t khau cua Nhat Ban da lam cho nhflng nha nhap khau tin tfldng vao hang boa cua Nhat va gdp phan thuc day viec tang xuat khau cua nfldc nay.
Nhat Ban la nfldc khdng Id nhflng h i u nhfl chi quan tam tdi kinh te d d Dong Nam . A, chfl khong dong vai tro anh ninh hay
chinh tri. Ly do ma Nhat Ban chi quan tam den cac boat dong kinh te trong khu vflc Dong Nam A la vi ngudn cung c i p lao dong re, nguyen lieu thiet yeu cho N h i t Ban, ddng thdi cung la thi trfldng chu Iflc cho viec tieu thu cac hang che tao cua Nhat Ban.
3. T h u e q u a n
O Nhat Ban co hai loai mflc thue quan la mflc thue tfl dinh (con goi la quo'c dinh) va mflc thue hiep dinh.
a. Mdc thue'tU dinh
Dfldc quy dinh trong luat thue va chia l i m ba loai: mflc thue cd ban, mflc thue tam thdi va mflc thue flu dai. Mflc thue cd ban, dfldc quy dinh trong luat thue hai quan.
Day la mflc dfldc ap dung trong thdi gian dai. Mflc thue tam thdi, dfldc quy dinh theo luat thue tam thdi. Day la mflc thue mang tinh tam thdi dfldc ap dung thay cho mflc thue cd ban trong mot thdi gian nhat dinh trong trfldng hdp kho ap dung mflc thue cd ban. Mflc thue flu dai la mflc thue ap dung ddi vdi hang nhap khau tfl cac nfldc dang phat trien. Mflc thue nay thap hdn mflc thue nhap k h i u tfl cac nfldc phat trien.
Chang ban, thue s u i t thue nhap khau ddi vdi h i u bet cic san pham rau tfldi nhap khau vao Nhat Ban hien phd bien d mflc 3%, vdi rau dong lanh la 6% va vdi rau che bien, rau say kho la 9%; thue s u i t ddi vdi khoai tay, khoai lang, ngo ngot, khoai so, mot so' loai nam, ngflu bang dong lanh va che bien, dau tfldi va dau dong lanh la 12%.' Trong khi do, mflc thue pho cap dfldc ap dung do'i vdi cac nfldc dang phat trien va kem phat trien, ngoai trfl rau s i y kho: ap dung thue s u i t 0%®.
b. Mdc thue hiep dinh
La mflc thue dfldc thda thuan trong cac hiep dinh ky vdi nfldc ngoai, trong do qui dinh chi danh thue vao mat hang nao do theo mot mflc thue thap. Mflc thue hiep dinh cung dfldc ap dung vdi nhflng nfldc co thda thuan cho nhau hfldng nguyen t i c dai ngo toi hue qudc (MFN) trong quan he ngoai thfldng vdi Nhat Ban.
Ve nguyen tic, mflc thue ap dung theo thfl ttl: mflc thue flu tien, mflc thue WTO, mflc thue tam thdi va mflc thue chung. Tuy nhien, mflc thue flu tien chi dfldc ap dung khi thda man cac dieu kien ciia Luat ap dung mflc thue flu dai. Mflc thue WTO chi ap dung khi no t h i p hdn ca mflc thue tam thdi va mflc thue chung. Nhfl vay mflc thue chung ap dung cho nhflng nfldc khong phai 7, 8. Cdng thdng tin Bd Cdng nghiep. • lift
Nghien ciiu Kinh tes6388 - Thing 9/2010
Kinh nghidm dieu ehinh ...
la thanh vien cua WTO, mflc thue WTO i p dung cho nhflng nfldc cong nghiep phfldng Tay va mflc thue flu tien ap dung cho cic nfldc dang p h i t trien. Tat nhien neu mflc thue tam thdi t h i p hdn nhflng mflc thue tren, no se dfldc ap dung.
Mot sd mat hang nhap khau vao Nhat phai chiu ca thue quan va thue tieu dung.
Thue quan Nhat Ban dfldc Hoi ddng hai quan thuoc Bo Tai chinh quan ly can cfl vao Bang ke hoach thue quan. Tri gia hai quan la gia CIF theo gia hang. P h i n Idn thue nhap khau tinh theo gia tri, chi c6 mot ty le r i t nhd cic mat hang tinh thue theo trong Ifldng, sd Ifldng hay mflc thue co' dinh. Ngoai thue nhap khau, hang nhap khau phai dong 5%® thue tieu thu thong thfldng, dfldc ap dung do'i vdi t i t ca mat hang b i n tai Nhat Ban. Loai thue nay phai dfldc thanh toan ngay khi khai bao hai quan hang nhap khau.
Thue tieu thu dfldc tinh tren tri gia CIF cua hang nhap khau cong vdi thue nhap khau.
Bao bi dfldc miln thue neu chung chfla mot Ifldng hang it hdn 10.000^° Yen. Mot sd mat hang khac, nhfl hang da, hang det kim cung dfldc miln thue. Theo Hiep hoi thue quan Nhat Ban, bieu thue ap dung cho cac mat hang nhap khau vao Nhat Ban la mot trong so' nhflng bieu thue thap nha't tren the gidi. Tuy nhien, mot so' mat hang nhfl dd da va cac san pham nong nghiep v i n chiu thue s u i t cao. Ben canh do, thue d i n h vao cac san pham gia cong cung con tfldng do'i cao.
Hien nay, thue sua't ap dung do'i vdi cac mat hang nong nghiep dang giam dan. Cac mat hang nhfl 6 to, phu kien, p h i n mem, may vi tinh, m i y cong nghiep co thue sui't la 0%".
Che do thue quan dac biet:
Ngoai cac loai thue va mflc thue s u i t tren day, Nhat Ban con ban hanh ba loai thue quan dac biet. Do l i : (1) Thue quan khan ci'p: la loai thue d i n h vao hang nhap khau de bao ve kip thdi n g i n h san x u i t trong nfldc trong trfldng hdp co sfl tang nhanh n h i p khau do g i i hang boa nfldc ngoai qua re. (2). Thue do'i khang: la loai thue dac biet d i n h vao hang n h i p khau de do'i lai cac nha
san x u i t va x u i t k h i u nfldc ngoai dfldc hfldng trd cap cua Chinh phu. Cic loai thue do'i khang chi co the dfldc sii dung vdi mot sd dieu kien ban che va khi co thiet hai vat chat ddi vdi nganh san xui't trong nfldc. (3).
Thue chdng pha gia: la loai thue dSc biet danh vao hang n h i p khau, khi mot cong ty nfldc ngoai hi coi la ban hang boa cua minh tai nfldc nhap khau d mflc gia t h i p hdn gia thanh hay t h i p hdn gia tri thong thfldng cua hang boa do tai nfldc xua't khau.
Nhin chung, Nhat Ban da co dao luat ro rang ve viec ap dung quy che thue quan dac biet de bao ve ldi ich cua cac n g i n h san xuit noi dia mdi khi co thiet hai that sfl do viec ban pha gia, trd cap xua't khau cua nfldc ngoai.
Theo cam ket cua phia Nhat Ban, thue s u i t binh quan danh vao hang hda cua Viet Nam nhap khau vao Nhat Ban se giam din xudng 2,8% vao nam 2018. Nhat Ban cam ket se giam thue s u i t cho 95% tdng sd^ dong thue, trong do khoang vai nghin dong thue xudng 0%. Neu Hiep dinh dfldc ky ket va co hieu Iflc, it n h i t se co 86% hang nong, lam, thuy san va 97% hang cong nghiep cua Viet Nam x u i t sang N h i t se dfldc hfldng flu dai thue. Cic mat hang khoing san se dfldc hfldng thue nhap khau la 0% ngay lap tflc ke tfl khi hiep dinh co hieu Iflc. Cac mat bang tom se dfldc giam thue s u i t nhap khau xuong l%-2% ngay lap tflc, cac mat hang che bien tfl tom dfldc giam xuo'ng cdn 3,2%-5,3%
ngay l i p tflc, mat hang mflc dong lanh dfldc giam xudng cdn 3,5% trong vong 5 nam^^.
4. He tho'ng flu dai thue quan
He tho'ng flu dai phd cap la ket qua cua cuoc dam phan lien ehinh phu dfldc td chflc dfldi sfl bao trd eiia Hoi nghi Thfldng mai va phat trien eua Lien hdp quo'c (UNCTAD).
Muc dich cua he thdng nay la tang kim ngach xuat khau, thuc day cong nghiep boa va day nhanh tdc do tang trfldng d cac nfldc
9. VnExpress.net.
10. Co'ng thdng tin Bo Cong nghiep.
11,12. Cdng thdng tin Bd Cdng thuong.
6 8 Nghi4n ciiu Kinh tdsd388 - Thing 9C.010
Kinh nghidm dieu chinh ...
dang phat trien bang viec giam thue nhap khau ddi vdi hang hoa xua't khau tfl cac nfldc nay. H$ thdng flu dai phd cap (GSP) cua Nhat Ban bat dau vao ngay 1-8-1971 dfla tren hiep fldc cua UNCTAD nam 1970 va che do nay dfldc gia ban hieu Iflc den ngiy 31-3-2011. Thue GSP thfldng thap hdn thue MFN tfl 10% den 100%.
Hien nay, Nhat Ban danh che do GSP cho 140 nfldc va 15 vung lanh thd dang va cham p h i t trien, trong do co Viet Nam.
Theo che do GSP, vdi mot sd^ mat hang nong san va hai san, Nhat Ban danh flu dai cho 339 mat hang vdi thue suat thap hdn thue s u i t WTO tfl 10% den miln thue h o i n toan va khong gidi ban ban ngach. Tuy nhien, neu viec cong nhan quy che flu dai gay anh hfldng xau tdi nganh san xua't trong nfldc, thi mot quy dinh ngoai le se dfldc dfla ra de tam hoan quy che flu dai cho san pham nay.
Hau bet cac san pham cong nghiep dfldc hfldng flu dai khong chiu thue nhap khau, trfl 118 mat hang khong dfldc flu dai gdm:
mudi, dau tho, gelatin, dd da, long cflu, de, thd va cic san pham tfl long nay, go din, ken tam, lua tho, sdi lua, vai lua, sdi bong va san pham det, giiy va cac bo phan cua giay... va 78 hang muc (1.264 mat hang) nhay cam vdi mflc thue s u i t 20%, 40%, 60%
hoac 80% so vdi thue s u i t MFN, co ban ngach t r i n dfldc tinh cho moi nam tai chinh.
5. Thu tuc hai quan
Cac quy dinh ve hai quan cua N h i t cung tfldng do'i phflc tap va rac roi, gay nhieu phien phflc va rat may moc. Hau het cic rac ro'i ve thu tuc hai quan thfldng xay ra d l i n diu tien. Noi chung, b i t ky ngfldi nao muo'n nhap khau hang boa cung phai khai bao hai quan va lay dfldc giiy phep n h i p khau sau khi tien hanh kiem boa nhflng mat hang nay. Quy trinh b i t dau vdi viec dien vao td khai hai quan va ke't thuc sau khi n h i n dfldc giiy phep nhap khau.
Theo each nay, nhflng bien phap dfldc tien hanh de dam bao nhflng yeu cau cua viec kiem soit ngoai hdi va nhflng quy dinh khac lien quan den viec nhap khau hang boa.
Khai bao hai quan, phai dfldc thflc hien bang mot td khai hai quan, mo ta sd^ Ifldng va gia tri hang boa cung nhfl nhflng mtic cin thiet cu the. Thong thfldng viec khai bio hai quan phai dfldc thflc hien sau khi hang boa da vao khu vflc Hozei (khu vflc hai quan) hoac mot diem chi dinh trfldc. Tuy nhien, do'i vdi mot sd^ mat hang cu the, can sfl phe chuan cua Tong ciic trfldng Tdng cue Hai quan, viec khai bao phai dfldc thflc hien trong khi hang hda dfldc xac dinh d tren tau, xa lan hoac trfldc khi dfldc dfla tdi khu vflc hai quan. Ve nguyen tac, viec khai bao hai quan phai dfldc thflc hien bdi ngfldi n h a p k h a u h a n g boa. Thflc te, nha moi gidi khai thue hai quan se tien hanh nhflng thu tuc hai quan nay theo uy quyen cua nha nhap khau.
Chflng tfl phai nop (theo Luat Hai quan cua Nhat Ban): mot td khai hai quan phai dfldc khai lam 3 ban va nop cho Hai quan, kem vdi nhflng chflng tfl, nhfl: boa ddn; van ddn dfldng bidn hoac van ddn hang khong; giay chflng nhan xuat xfl (khi ap dting thue s u i t nhap khau theo WTO); giay chflng nhan x u i t xfl theo che do flu dai thue quan; phieu dong gdi, gia'y bien nhan van tai, ddn bao hiem... Ngoai ra, con phai c6 gia'y phep, gia'y chflng nhan, tuy theo yeu c i u cua luat le khac ngoai Luat Hai quan.
6. Cac bien phap quan ly nhap khau ngoai thue
Nhat Ban cung ndi tieng la nfldc co nhieu bien phap ban che hoac cim nhap do'i vdi hang boa nfldc ngoai vao thi trfldng nfldc nay.
Viec ban che nay the hien ca trong cac chinh sach va cac bien phap kinh te cong khai cung nhfl cac no Iflc nham tao sfl khac biet ve van boa kinh doanh va truyen tho'ng. Cac van de ve van boa va truyen thdng da an sau vao tiem thflc ve gia tri Nhat Ban den ndi khong the bd qua dfldc trong tijfng viec cu the. Mdi mot ed gang thay ddi trong thoi quen deu hi xem nhfl la lam anh hfldng den van hda, trong do phai ke den mot so'va'n de sau:
Thiet lap cac tieu chuan rieng cua Nhat Ban (ca chinh thflc va khong chinh thflc).
Viec doi hdi phai chflng minh kinh nghiem
Nghian ciiu Kinh tds6386 - Thing 9/2010
Kinh nghidm dieu chinh ...
trong thi trfldng Nhat Ban thflc te da can trd cac nha x u i t khau mdi mudn tham nhap thi trfldng nay. Cac quy dinh chinh thflc n h i m bao trd san x u i t trong nfldc va p h i n biet ddi xfl ddi vdi hang ngoai nhap. Quyen cip phep nam trong tay cic hiep hoi san xua't vdi sd Ifldng thanh vien ban che, nhflng c6 sfl anh hfldng ri't Idn trong thi trfldng, cong vdi kha nang kiem soat thong tin va boat dong mot each hoan hao...
De CO the vfldt qua cac rao can nay, yeu td thanh cong phu thuoc vao linh vflc san xuat, nganh hang, vao tinh canh tranh cua san pham va dich vii, cung nhfl la sfl sang tao va cic quyet dinh sang sudt cua ban lanh dao doanh nghiep.
Nhat Ban la mot thi trfldng Idn va phflc tap vdi mflc do canh tranh rat gay git. Tuy nhien thtlc te cho thay cac doanh nghiep thanh cong trong viec tham nhap vao thi trfldng nay deu la cac cong ty biet danh gia va dieu chinh chien Ifldc tham nhap thi trfldng cung nhfl hieu sau sac ve thi trfldng, ve cac v i n de cua he tho'ng luat le Nhat Ban va ddng thdi la kha nang thich flng vdi cac quy dinh ngay cang gia tang ve so' Ifldng va tinh chit phflc tap cua no.
Luat phap N h i t Ban doi hdi phai co stl chip nhan xua't nhap khau, ban ngach nhap khau, kiem tra chat Ifldng san pham trfldc khi nhap khau de dam bao an toan va y te cho ngfldi dan.
(1). Han ngach nhap khau dfldc ap dting vdi 3 loai hang sau:
- Cac mat hang thfldng mai thuoc kiem soat cua Nha nfldc, bao gdm: vu khi, rfldu, chit nd, sung cam tay va dao, vat lieu hat nhan, ma tuy, va cac thflc pham chiu sfl kiem soat (nhfl gao).
- Nhflng mat hang ban che nhap khau, bao gdm 5 loai hai san: ca trich, ea moi, so va cac loai hai san khac.
- Cac loai thtlc vat va dong vat c6 ten trong Ban phu liic I cua Cong fldc ve thfldng mai qudc te ve cac loai dong vat c6 nguy cd tiet chung trong he tho'ng dong thflc v i t (CITES).
O Nhat Ban, han ngach nhap khau dfldc tinh toan tren cd sd dfl doan nhu ciu ve hang boa va kha nang san x u i t cua cac doanh nghiep trong nfldc. Vao d i u va gifla nam tai chinh (tfl t h i n g 4 nam trfldc den t h i n g 4 nam tiep theo), vi§e phe c h u i n nhflng mat hang nhap khau theo quy che ban ngach dfldc ghi ro trong thong bao n h i p k h i u .
(2). Che do thong bao nhap k h i u : theo che do nay, cac nha nhap khau co dfl dinh hoac da nhap khau hang boa phai de trinh len METI mot ban thong bao nhap k h i u thong qua ngan h i n g quan ly ngoai hdi thanh t o i n cho 16 hang do.
(3). Giiy phep nhap khau: hau bet cac hang boa dfldc til do n h i p khau va khong phai chiu mot yeu c i u nao ve giay phep nhap khau, nhflng cic mat hang sau gdm ca nhflng mat hang liet ke trong thong bao nhap khau ke tren can phai co giiy phep nhap k h i u : do la nhflng hang boa san xuat hay van chuyen tfl cac qudc gia, khu vflc quy dinh trong thong bao nhap khau doi hdi phai CO gia'y phep nhap k h i u ; hang boa doi hdi phfldng thflc t h a n h toan dac biet; hang hoa can sfl xac nhan sd tham va phai dap flng dfldc cac qui dinh dac biet cua Chinh phu nhfl cac loai vicxin nghien cflu.
Khi nhap khau mat h i n g c i n gii'y phep hay sfl xac nhan cua mot so' bo, cac nha nhap khau dfldc toan quyen ky hdp ddng vdi cac nha xua't khau, nhflng viec ky va thflc hien hdp ddng phu thuoc vao stl cho phep hay xic nhan eua cac bo co lien quan. Dac biet trong trfldng hdp hang cin ban ngach n h i p k h i u , viec nhap khau cac mat hang nay chi c6 the sau khi co ban ngach nhap khau dtla theo thong bao ban ngach nhap khau chinh thflc. Viec thanh toan hang nhap k h i u can gia'y phep chi co the thflc hien sau khi gia'y phep nhap khau da dfldc ci'p.
Quy dinh che do cho phep n h i p k h i u cua Nhat Ban tuy chfla the hien sfl bat phu hdp vdi quy tac WTO, nhflng trong thao tac thflc te v i n tdn tai each lam trd ngai den mau dich. Vi du, do'i vdi mot sd hang tfldi so'ng.
m
Nghien ciiu Kinh tes&388 - Thing 9/2010Kinh nghiem dieu chinh ...
thdi gian khi hang vao cang den khi hoan tat dfla vao Iflu thong tfldng do'i dai; dieu n i y rat bat tien cho van chuyen hang tfldi sdng dong gdi.
(4). c a c quy dinh ve tieu chuan do'i vdi hang hoa nhap khau.
H i u het san pham trong nfldc va san pham nhap khau cua Nhat deu phai chiu kiem tra hang hda va khong the tieu thti tai thi trfldng nay neu khong dfldc cap nhflng giiy chflng n h i n san pham da tuan theo nhflng tieu chuan. Mot so' tieu chuan la b i t buoc, mot so' la tfl nguyen. Trong nhieu trfldng hdp, nhflng giiy chflng nhan n i y co the la tinh quyet dinh thanh, bai cua cic thfldng vu. Hien nay, tai Nhat Ban, co hai xu hfldng ddi vdi cic loai tieu chuan. Hoac la dan ndi long nhflng tieu chuan nay, hoac la thd^ng nhat chung vdi nhflng tieu chuan quo'c te. Trong khi cac cd quan chflc nang dang co' ging tien hanh nhflng cai each thi vin tdn tai hang loat nhflng dao luat va quy dinh t i e dong den nhflng tieu c h u i n bat buoc. Vi vay, nhflng doanh nghiep xuat khau hang sang Nhat Ban c i n tim hieu nhflng van ban luat nay.
Thi trfldng Nhat Ban c6 mot so' diem khac biet mang tinh dac trflng so vdi thi trfldng khac. D6 la tai Nhat Ban, c h i t Ifldng dfldc quan tam hang dau chfl khong phai gia ca nhfl thong thfldng trong ngoai thfldng.
Ngay ca khi mua hang re tien thi ngfldi Nhat cung rat quan tam den c h i t Ifldng cua mat hang do. Thtlc tien d N h i t Ban chflng td tieu chuan chi't Ifldng va do an toan ctia hang hoa cua N h i t Ban cao hdn va chat che hdn so vdi yeu c i u thong thfldng va tieu chuin quo'c te. Stl t r i n ngap cua hang Nhat tren thi trfldng cic nfldc khac chu yeu la do cic san pham nay c6 cha't Ifldng cao. Hang hoa nfldc ngoai mudii vao thi trfldng Nhat Ban trfldc tien phai d i p flng dfldc nhflng tieu chuan chat Ifldng hang hda cua nfldc nay.
7. Chfldng t r i n h x u c t i e n thfldng m a i Dap lai nhflng than phien cua cac ddi tac thfldng mai ve viec ban che tieu thu san
pham nfldc ngoai tai Nhat Ban, trong nhflng nam g i n diy, Chinh phu nfldc nay da xuc tien mot loat cac chfldng trinh n h i m hd trd cac doanh nghiep nfldc ngoai x u i t khau sang thi trfldng Nhat Ban. Chu yeu do cac cd quan xuc tien thfldng mai Nhat Ban:
JETRO, MIPRO va METI chu tri trien khai.
Viec hd trd bao gdm cae khoan cho vay flu dai nham khuyen khich nhap k h i u , ho trd trong viec tim kiem cic do'i t i c thfldng mai tai Nhat Ban, cac ho trd trong nghien cflu thi trfldng, eac chfldng trinh dao tao ve x u i t n h i p khau cung vdi viec dat cac van phong ho trd tai 6 thanh pho' chinh cua Nhat Ban.
De xuat khau hang hoa vao Nhat Ban, cac cong ty nfldc ngoai co the tim kiem nhflng chfldng trinh tai trd cua Chinh phu Nhat Ban do'i vdi mot sd mat hang nfldc nay CO chinh sach khuyen khich nhap khau.
Chfldng trinh ctia Chinh phu Nhat Ban de xuc tien nhap khau v i dau tfl nfldc ngoai tai Nhat Ban, bao gdm cac khoan giam thue, cho vay co dam bao, nhflng khoan cho vay chi phi thap cho cac nha d i u tfl Nhat Ban va dau tfl nfldc ngoai thong qua N g i n hang Phat trien Nhat Ban (Development Bank of Japan) hoac cac chfldng trinh cho vay khac.
Ngoai ra, Nhat Ban dang phat trien g i n 30 khu mau dich tfl do nham cung cap cd sd ha t i n g cho viec n h i p k h a u v i flu dai t h u e quan cung nhfl nhflng k h o a n cho vay chi phi thap^^. Bd^n td chflc t a i chinh Idn cua N h a t Ban: Ngan h a n g Hdp tac qud^c te N h a t Ban, Ngan h a n g P h a t t r i e n N h a t Ban, Cong ty Tai ehinh cho cac doanh nghiep nhd, va Tap doan Bao hiem n h a n tho qud^c gia, hien d a n g cung c i p nhflng khoan cho vay lai s u i t t h i p n h a m khuyen khich n h a p k h a u va d i u tfl vao N h a t Ban. N g o i i ra, dich vu cua Cong ty P h a t t r i e n k h u vflc N h a t Ban, mot td chflc cua Chinh p h u chuyen cung cap nhflng khoan cho vay dai b a n vdi lai s u i t t h a p cho cac cong ty nfldc ngoai.
13. Cdng thdng tin Bd Cdng thuong.
Nghiin ciiu Kinh t^ so 388 - Thing 9/2010 7 1
Kinh nghiem dieu ehinh ...
Chfldng trinh tin dung nhap khau cua Ngan h i n g Hdp t i c qudc te, danh cho nhflng hang boa san xuat nham ho trd cho viec nhap khau hang cong nghiep tfl nhflng nfldc phat trien vao Nhat Ban. Nhflng khoan cho vay 5 nam hoac vay bao dam chiem tdi 70%
gia tri khoan vay vdi lai suat flu dai dfldc cung cip cho cac nha nhap khau, nha phan phdi, nha b i n le; tai Nhat Ban c6 ke hoach tang sd Ifldng hang cong nghiep nhap k h i u , trfl hang thflc pham len tren 10%" so vdi nam trfldc do. Khoan cho vay nay cung dfldc cung cap cho cac nha x u i t khau nfldc ngoii, neu chip nhan x u i t khau h i n g sang N h i t Ban theo dieu kien thanh toan thdi ban, cung nhfl cic nha san xuat nfldc ngoai, nhflng td chflc tai chinh trung gian dau tfl vao cd sd ha t i n g va thiet bi de san xuat hang boa xuat khau vao thi trfldng Nhat.
Ngan hang Phat trien Nhat Ban (DBJ) cung cho vay de tang nhap khau vao Nhat Ban. Nhflng khoan cho vay nay dfldc cung cap cho cac cong ty Nhat Ban co it nha't 33%
vo'n nfldc ngoai, hoac cho cac chi nhanh dang ky cua cic cong ty nfldc ngoai tai Nhat Ban CO 40-50% chi phi dil an danh cho viec md rong kinh doanh tai Nhat Ban".
8. Khu vflc mau dich t\i d o
Nhat Ban hien khong co khu vflc tfl do mau dich. Tuy nhien, Hai quan Nhat Ban cho phep viec nhap kho ngoai quan, flu dai ddi vdi cac nguyen vat lieu cho gia cong hang hoa va cac khu trien lam, do'i vdi tflng trfldng hdp cu the. Hien Nhat Ban co g i n 30^^ khu vtlc Qua canh do'i vdi hang boa nfldc ngoai (FAZ) tren toan bp lanh thd Nhat Ban. Moi khu vflc nay cung c i p cac dieu kien cho viec thflc hien cac cong doan tfl nhap hang, tfl viec khai bao hai quan den viec sap xep hang boa, gia cong va phan phdi. Nhieu khu vtlc qua canh dfldc trang bi cic trang thiet bi can thiet cho kinh doanh nhfl cac trung tam trien lam va hoi thao.
Mot so' khu cung c i p cac dich vu tron gdi ddi vdi cic hang qua canh. Nhat Ban mdi hoan t h i n h viec ky ket hiep fldc tfl do m i u dich thfldng mai vdi Xingapo va Mexico. Tuy
nhien, cung vdi phong trao tren the gidi ve viec p h i t trien cic hiep dinh thfldng mai song phfldng, Nhat Ban hien dang tiep ttic phat trien dam phan Hiep dinh thfldng mai til do vdi mot so' nfldc trong Chau A... Ve quan he da phfldng: Nhat Ban la thanh vien cua APEC, vdi muc tieu thiet lap mot khu vflc tfl do mau dich va d i u tfl cho cac nfldc p h i t trien vao nam 2010 va cho tat ca cac nfldc t h i n h vien cua APEC vao nam 2020 va thanh vien cua WTO.
D i n h gia chung ve chinh sach n h i p khau cua N h i t Ban, Nhat Ban dang tiep tuc duy tri va phat trien che do mau dich til do. Tfl nhflng nam 80, Nhat Ban da xuc tien md cfla thi trfldng bang viec c i t giam va bai bd thue nhap khau, cham dflt va ndi long cac bien phap ban che so' Ifldng, cai thien he thdng cip chflng nhan. Cac no lilc nay cua Nhat Ban da lam giam bdt sfl ban che nhap khau, dac biet la vdi hang san xuat cong nghiep va khai thac md. Ben' canh do, do'i vdi hang cong nghiep, Nhat Ban da bai bd tat ca cac "han che nhap khau con lai". Ddi vdi nong san nhap khau, cho den nay, Nhat Ban v i n dang co' g i n g de til do hang nhap khau va md rong cvfa thi trfldng cho cac nong san chinh nhfl thit bo va gio'ng cay ho cam. Cac co' g i n g nay da lam tang kim ngach nhap khau cua Nhat Ban mot cich deu dan. Ngay nay, Nhat Ban ap dung cic bien p h i p toan dien de md rong quy mo nhap khau nhfl ap dung cac khuyen khich ve thue de day manh nhap khau hang cong nghiep, c i t giam va bai bd thue nhap khau, c i p tin dung n h i p khau va cac bien phap khac. c a c chinh sach nay da lam giam mot khdi Ifldng Idn thang dfl mau dich va cai thien can can t h a n h toan qudc te cua Nhat.
Ngfldi Nhat co thoi quen dfla ra quyet dinh mua h i n g can cfl vao d i u chi't Ifldng tren bao bi. Ho coi do nhfl la stl dam bao do tin cay ve chat Ifldng hang boa dfldc mua. Cic nha xua't khau co y dinh tham nhap vao thi trfldng Nhat Ban can co dfldc da'u chflng nhan
14. VnExpress.vn.
72 Nghien ciiu Kinh tes6388 - Thing 9/3010
Kinh nghiem dieu ehinh
JIS, JAS hoac Ecomark cung nhfl che do xac nhan trudc ve thflc pham nhap khau cac loai khac cho san pham cua minh de dam bao rang cac san pham nay co dfldc tieu chuin tdi thieu tai thi trfldng Nhat Ban, tfl do d l ding cho viec tieu thti hang boa. Hdn nfla, thtlc te cho thay neu cha't Ifldng cua mot san pham da dfldc thi trfldng Nhat Ban chip nhan, thi san pham do hoan toan co the canh tranh dfldc d eac thi trfldng khac. Hien nay, T h i i Lan r i t quan tam den che do nay va 8 nha xui't khau ctia Thai Lan da dfldc Chinh phu Nhat Ban cap giay chflng nhan cho 27 chung loai thflc pham. Thai Lan la nfldc thfl tfl, sau My, Australia va Dai Loan, dfldc Chinh phu Nhat Ban cap giay chflng nhan nay. Cac tieu c h u i n mang tinh hanh chinh - ky thuat do Nhat Ban de ra nhin chung la kha cao. Viec cac nha san x u i t thtlc hien cac tieu chuan ve cha't Ifldng hang hda da giup ho thanh cong trong canh tranh tren thfldng trfldng. Nhieu nha san xuat hay xuit khau nfldc ngoai mudn dfla hang vao Nhat Ban cho rang nhflng tieu chuan ma ngfldi Nhat de ra la qua cao, viec d i p flng dfldc nhflng tieu chuan do la ra't kho khan va qua ton kem. Ho coi do la nhflng rao can han che x u i t khau vao thi trfldng nay.
Ngfldc lai, nhieu nha xua't khau nfldc ngoai nhan thflc dfldc la phai dap flng dfldc nhflng tieu chuan k b i t khe ve chat Ifldng va do an toan cua hang boa ddi vdi ngfldi tieu dung Nhat va ho da dat dfldc t h a n h cong.
Tom Iqi, chinh sach thfldng mai cua Nhat Ban la khuyen khich nhap khau cac hang hda nham da dang hda nen kinh te cung nhfl tang tinh nang dong cho moi nganh san xuat trong nfldc. Tfl do, tang cfldng cd hoi Itla chon cho ngfldi tieu dung va
sflc canh tranh cho cac doanh nghiep trong nfldc thong qua cai tien cong nghe, ky thuat, quan ly... Ben canh do, chinh nhd md ctia nen kinh te cua minh, Nhat Ban cung tao dfldc sflc ep de cac nfldc do'i tac md ciia thi trfldng cho san pham cua minh.
Trong khi theo dudi chinh sich mau dich til do, Nhat Ban van cd cd che bao ho nganh san x u i t trong nfldc mot cich hieu qua.
Thay cho nhflng bien phap bao ho mang tinh 16 lilu trfldc day, nhfl ap dat lenh cam, ban che sd Ifldng hoac ap dat thue sua't nhap khau cao, Nhat Ban da s^ dung cac bien phap bao ho dfldc Idng vao nhflng ly do ehinh dang nhfl de bao ve nhflng nganh san x u i t trong nfldc trfldc nhflng hanh dong thfldng mai kh6ng lanh manh, bao ve sflc khde con ngfldi, kiem soat chat Ifldng, moi trfldng, quy dinh ve an toan thflc pham, dieu kien lao dong, kiem soat dich benh, chdng ban pha gia, chong trd cap, ghi nhan hang boa./.
TAI LIEU THAM K H A O
1. Chinh sach cdng nghiep va cac cdng cu cua chinh sach cdng nghidp: Kinh nghidm cua Nhat Ban va bai hoc nit ra cho Viet Nam, d E M , Nxb Lao ddng. Ha Noi, 2001.
2. Chinh sach cdng nghiep cho cdng cuoc ddi mdi, mdt sd kinh nghidm ciia Nhat Ban, Nxb Chinh tri qud'c gia. Ha Ndi, 1998!
3. Chinh sach c6ng nghidp ciia Nhat Ban. Nxb Chinh tri qudc gia, Ha Ndi, 1999.
4. Kinh nghidm cdng nghiep hda ciia Nhat Ban, Nxb Khoa hoc xa hdi. Ha Ndi, 2004.
5. Pham Thanh Truyen: Chinh sach thuong mai ciia Nhat Ban. www.bacbaphi.vn
6. Le Hai: Chinh sach ngoai giao mdi cua Nhat Ban.
BBC Vietnamese.com.
7. Josephe. Stiglitz: Suy ngim lai su thSn ky ciia Ddng A; Nxb Chinh tri qud'c gia. Ha Ndi, 2002.
Nghien cuu Kinh t^'so 388 i hing S/2010 73
