NGHIEN cuu
RESEARCH
Kinh te Thai Lan va bai hoc kinh nghidm cho Viet Nam
Nguy&i Thi H6ng Ngpc
Khoa Kinh t^ - Quan tri kinh doanh, truang Dai hgc kinh te Nghe An
Thai Lan la n l n kinh t l Idn tiifl 2 Ddng Nam A (sau Singapore) vdi nhung thinh tyu ding k l vl kinh t l tiong nhflng nam gin day. Vdi eo sd ba tang tuong dd'i phit triln, nln kinh id tu do vi cic chinh sieh uu tidn diu tu, Thii Lan phy thude ril nhieu vio thuong mgi qudc tl, vdi xuit khiu chilm khoing 2/3 GDP. Hang xuit khiu efla Thii Lan bao gom dien tfl, bing ndng sin, xe d td vi phy tflng, vi thyc phim che bien. Nginh cdng nghi|p vi djch vu chiem khoing 90% GDP. Thai Lan da thu hut khoing 3,0 - 4,5 trieu lao ddng di cu, chfl ylu tu cac nudc ling gilng.
T
rong vii thap nidn gin diy, Thai Lan d i giim nghIo ding kl. Vio nim 2013, Chinh phfl Thii Lan i p dyng ehinh sieh liln luong ldi thieu 300 babt hen toin qude (khoing 10 USD) mdi ngiy vi triln khgi nhung eii eieh thud mdi nhim giim mue thu nhap cho ngudi cd thu nhap tmng binh.Nln kinh t l Thai Lan dang boi phyc lu sy tang trudng chim trong nhilu nam tfl cude d i o ehinh nam 2014. Cic nguyen tic ca bin vl kinh t l cfla Thii Lan li dn djnh, vdi Igm phit Uiip, tJ id thil nghidp thip vi mue np edng, no nudc ngoii hpp ly. Chi lieu cho du Ijch vi ehinh phfl - phin ldn li vl eo sd hg ting vi eie bidn phip kich thich ngin ban - da giflp thflc diy nln kinh tl, vi Ngin hing Thii Lan da hd trp vdi mdt sd khoin giim lai suit.
GDP (da diiu chinh lam phit) cfla Thii Lan tang trudng 3,9% nam 2017, cao hon mue 3,3% hong 2016 va dinh diu mfle tang eao nhii kd tfl nam 2012. Udc linh nam 2017, GDP cua Thai Lan la 1.229 nghin t^
USD, binh quan 17.800 USD/ngudi vi nam 2016 la 1.185 nghin ty USD, binh quan 17.200 USD/ngudi.
Khoang 60% lyc lupng Iao ddng cfla Thii Lan Iam trong nginh ndng nghidp. Lflg la loai eiy trong quan tipng nhit cua qudc gia nay; Thai Lan l i mdt qudc gia xuit khau ggo Idn nhit nhi the gidi. Cic sin phim ndng nghidp khae ed sd luong dang kl li ca vi cie thfly sin, sin, cao su, ngfl ede, vi dudng an. Kim nggeh xuit khiu cic thyc phim ehd bidn nhu c i ngu, dfla, ddng hop vi tdm ddng Ignh dang gig tang. Phin chig luc lupng lao ddng nam 2015 eflg Thai Lan ude tinh ndng nghidp 31,8%; cdng nghidp 16,7%; dich vy chidm 51,5%.
Linh vue c h l tao dang ngiy cang da dang hdg cfla Thai Lgn da ddng gdp ldn nhit cho tang tmong Irong thdi ky bflng nd kinh tl. Cac nganh cd tdc dp phit triln nhanh bao gdm: miy tinh va dd didn lu, hang may mic va giiy da, dd go, eic sin phim gd, thue phim ddng hop, dd choi, cae sin pham chit deo, da quy vi d6 trgng sflc.
Cic sin phim cdng nghe cao nhu: linh kidn vi mach
tich hpp, do didn, xe co gidi hidn dan din diu tang trudng xuat khiu cfla Thai Lan.
Hoa Ky l i thj Irudng xuit khiu Idn nhit cua Thai Lan vi n h i eung eip Idn thfl hai sau Nhit Bin. Trong khi eie thi trudng ehinh tmyln thdng efla Thii Lan da la Bic My, Nhat Bin, va chiu Au, su phuc hdi cua cac ddi tie thuong mai khu vyc efla Thii Lan da giflp qudc gia niy tang xuit khiu 5,8% nam 2012. Sy phyc hoi tCr cupc khflng hoing tii ehinh da phy thudc nang vio kim nggeh xuit khiu gig tang vao eae phin edn lgi cua chiu A va Hoa Ky. Kl tfl nam 2015, sy gia tang xuit khiu d td do Nhit Bin c h l tgo (nhu Toyota, Nissan, Isuzu) d i giflp ting nhanh cin ein thuong mgi, vdi bon 1 tridu chide xe hoi sin xuit vio nam 2016. Nhd do, Thii Lan da gia nhip vao nhdm top 10 qud'c gia xuat khiu d td.
Theo sd lidu efla Hdi dong Phil tridn kinh t l - x5 bdi Thai Lan (NESDB) ngiy 20/2/2018 cho hilt, tiong quy IV/2017, Tdng sin phim qudc ngi (GDP) da diiu ehinh lam phil cua Thai Lgn tang Irudng din 4% so vdi cung ky nam tiudc trong khi tinh tmng binh ci nam mue tang trudng li 3,9%, so vdi 3,3% efla nam 2016 vi la mue eao nhit trong 5 nam.
Trong quy cudi cung efla nam 2017, diu tu khu vyc lu nhin tang 2,4% va d i u tu cdng giim 6%, trong khi kim nggeh xuit khau tang den 11,6%. Bdn egnh dl, chi tidu ti^u dflng tang nhe d mue 3,2% so vdi mfle tang 3% eflg nam 2016. NESDB danh gii xuit khiu h6i phuc nhd ndn kinh t l loin ciu eii thidn va lupng khich du lieh ky lye ehinh li nhflng ddng luc thuc diy tang tmdng. Diu tu tu nhin cung se ting lu 1,7% trong 2017 Idn 3,7% nam nay.
Du nhflng ydu td ndi dig, dac bidt li dau lu tu nhin va tidu dung, vin cdn ehua md rdng, eic dy i n co sd hg ting quy md ldn cua ehinh phu, bao gdm vide md rdng eie eang biln vi dudng s i trong du i n 45 ty USD cho Hinh lgng Kinh t l phig Ddng (EEC) sd thfle diy tang trudng.
Chilm bon 10% kinh t l Thai Lan, nginh du ljch cflng dupe dy b i o se phit trien mgnh, dgt myc tidu lang tiudng doanh tiiu 8% nam 2019. Nam 2018, hon 35 tri|u lupt khich den Iham dit nudc Chfla Ving d i mang ve doanh thu 53 ty USD ky lyc. Du bio, kinh le Thii Lan sd tang trudng nhanh hon hong trong nam 2019 vdi GDP udc dgt id'c dp tang lu 3,6 - 4,6%./.
Theo tbdng lin tfl hpi thio vl "Cii eich thi ehd kinh le Yiel Nam de hdi nhip vi phat tridn giai dogn 2015-2035" do Bp Kd hoach vi Diu tu id chflc mdi day, GDP binh quan d i u ngudi efla Vidt Nam nam 2014 da gap 21 lan nam 1990 nhung chi tuong duong mfle GDP binh quan cfla Malaysia nam 1998, Thai Lan nam 1993, Indonesia nam 2008, Philippines nam 2010.
Tfl do, cd nhflng y kiln lo ling ve sy tyt bau cua Viet Nam, cho ring Vilt Nam se mat tu 20 — 30 nam mdi duoi kip Tbii Lan, thim ehi eho rang dd'i thfl cgnh ticUih eflg Vidt Nam se la Myamar, Lao, Campuchia ehfl khdng phii Thii Lan hay Malaysia.
Tuy nhidn, nhin vio nguydn nhin ehfl ylu cfla nhflng ton tgi, hgn c h l trong phat trien kinh Id thi eo thi thiy, ehflng la hoin toin ed tbI khic phuc dupe.
Vi$t Nam chi can mpt thai gian ngin hon nhilu d l dudi kjp Thai Lan, nlu Chinh phfl tilp tyc quydt lidt thuc thi cae chinh saeh tai eiu trfle nln kinh le.
Nhin mdt eich khii quit, GDP va thu nhap binh quan dau ngudi eflg Vidt Nam Uiip Ii do Igm phat cao vi diu tu kem hieu qua. Trong 3 nam gin day, Vidt Ngm da dua lam phit xudng mfle tuong duong khu vyc. Chinh phfl eflng dang quylt lidt ed phin hoi cic doanh nghiep Nhi nudc, tii co ciu dau tu edng. So lidu thdng ke mdi nhat cung cho thiy GDP da liy lai d i tang trudng khi mgnh. Diiu niy cho phep ehflng ta Igc quan hon vl tidn tiinh dudi kjp cic nudc hong khu vue.
Thye tl, vdi tdc dd tang nang suit Iao ddng hidn nay, khoang eieh nang suit lao dpng.cfla Viet Nam vdi cic nude hong khu vyc da duoc cii thien, tuy nhien vin cdn d mue cao. Khoing cich nang suit lao ddng eflg Vidt Nam so vdi Singapore giim tfl 15,7 lin nam 2010 xudng edn 14,3 Ian nam 2016; vdi Malaysia tfl 6,6 lin xudng cdn 5,7 Ian, vdi Thii Lan tu 2,9 lan xudng cdn 2,7.Neu tinh trang nay khdng eii thien mgnh, Vidt Nam khd ed lhl dudi kjp vi thu hep khoang cieh vdi cic nude khie. Tang irudng GDP phii dgt 7%/nim hoac cao hon mdi thu hep dupe khoing each vl ning suit Iao ddng v i phil triln vdi cic nudc.
Bi ning cao nang suit Iao ddng vi sue cgnh tranh, ylu td ehfl ehdt Ii edng nghd vi ngudn nhan lue.
Khi nghien cuu nang suit lao ddng v i cdng nghd efla doanh nghidp Vidt Nam, nhilu chuyen gia cho ring edn rit lau Vidt Ngm mdi theo kip Thai Lan. Tuy nhidn, vdi sy hoi nhap va chuyin giao edng nghe loan eiu, thi vide nhap khiu edng nghe va thiet bj ed the thuc hien nhanh chdng hon nhilu so vdi cae thap nien
trude. Mdt sd doanh nghiep ning ddng cfla Vidt Nam cd trinh dp cdng nghe Khdng thua gi cae nude va thdi gian nhip khiu, van hinh thilt bj ehi mit vii thing.
Do vay, nlu Chinh phfl xay dyng dupe mdi Irudng canh hanh tanh mgnh, phat triln duoe thj trudng vdn lanh mgnh, ed ehinh saeh tdt ddi vdi hoat ddng sin xuit hing chat luong v i cdng nghd eao thi eie doanh nghiep FDI vi trong nudc se nhainh ehdng phit tridn.
Th^m chi, trong mdt so linh vyc, do diu tu sau, ed the cd cd nhung n h i miy edng nghe vuot trpi Tbii Lan.
So vdi viec xay dyng cic nha miy cdng nghd Udn tiln thi vide hinh thinh ddi ngfl nhan lyc trinh dp cao, ed thi sing tgo cdng nghd la vide khd hon nhilu. Thi nhung diy mdi li dpng luc chinh d l Viet Nam ed thd dudi kip eie nude. Mdt nguon nhan luc trinh dp cao m i chung ta ehua sfl dung duoc nhilu li cie Viet kilu dang lim viec, nghidn cuu tgi eie nude phil tridn.
Ndu kdt ndi dupe cic khu cdng nghe cao vdi ngudn nhan luc khoa hpe edng nghd trong vi ngoai nudc d l true tilp tao ra cac edng ty edng nghd hoac thgm gia phat tridn edng nghd cfla cie doanh nghiep hien cd thi chung ta se nhanh ehdng dupe bd sung mpt ddi ngfl nghien eflu khoa hpc hung hau.
Hien da cd nhung chuyen dpng dang mflng trong van d l niy. Cd thi kl den vide Khu Cdng nghe eao TP.
Hd Chi Minh dang xfle lien thanh lip QuJ Diu tu mgo hilm phat triln edng nghd cao. Dai hpc Fulbright Viet Nam do Dai hpc Harvard (Hoa Ky) hpp tic xiy dyng dy kiln sd di vio hoat dgng nam 2016 khdng chi hua hen dao tgo ra dpi ngfl khog hpc trd ma edn thu hflt eac nha khoa hpe tren lhl gidi loi nghidn cuu, d i o tao va ehuyen giao. Vdi nhflng ehuydn bien niy, hoin toin CO thi ky vpng mdt dpi ngfl nhan luc trinh dd eao phong phfl trong thdi gian ngin.
Tdm iai, d l eanh tranh, dudi kip eic nudc dang di trudc Vidt Ngm khi xg nhu Thii Lan, Mgigysig, ehflng ta sd can nhilu no luc va giii phip hidu qui. Vidt Nam cd rat nhilu thuan Ipi d l rflt ngan khoing cich do, vdi nhung ehinh sieh tfl Chinh phfl va nhflng ngudn luc da ed. Cac chinh sich cfla Chinh phu cflng nhu kdt q u i trong nim 2018 dang cho thiy ehflng ta cd nhung thuan loi rit Idn eho vide phat tridn kinh td nhu ky vong trong thdi gian ldi./.
Tai iieu tham khao
Tran Lan Huong, Trin Tuin Linh (2012). Chinh sich thflc day xuit khiu efla Thii Lan vi bii hoe kinh nghiem cho Viet Nam. Tap ehi Kinh t l vi Phit triln, sd Dae bidt thing 9.
htlps://vnexpress.net/kinb-doanb/kinb-te-thai-lan- thap-nien-90-bai-hoc-cho-viet-nam-3474462.html
Tran Thing (2016). Hdi nhgp va doanh nghidp Viet Nam: Bi quyll cfla Thii Lan hflu ich gi cho Viet Nam?.
hltps://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/bi-quyet-cua- lhai-lan-eo-huu-ich-gi-cho-viet-nam-314675.html
