GOP Y KIEN CHirOfNG H: QUYEN CON NCUcn, QUYEN VA NGHIA VU CO BAN CUA
C 6 N GDAN
Nguyen Linh Giang
Q
uydn con ngudi, quyen vi nghia vu CO bin cua cdng dan li mdt ndi dung quan trpng trong tit ci cic bin Hien phip trdn the gidi. Ngay tir bin Hidn phip diu tien ciia Vift Nam nim 1946, cic quy dinh lien quan ddn ITnh vuc niy da dugc ghi nhin trong Chuang 2 ve "Nghia vu vd quyen lgi ciia cdng ddn" Didu niy da thd hifn dugc vj tri quan trpng cua chd dinh quydn vi nghia vy cdng dan trong Hidn phip vi ddng thdi cho thiy sy quan tim dac bift cua Nhi nudc Vift Nam Din chu cgng hda ddi vdi chd djnh niy ngay tir khi mdi ra ddi. Sau dd, cic quy dinh ve quyen va nghia vy cua cdng dan da din dugc hoin thifn vi bd sung tai cac bin Hidn phip nim 1959,1980 va 1992.Tuy nhidn, cic quy dinh ve quydn con ngudi trong cic bin Hien phip Vift Nam ndi chung vi trong bin Hidn phip hifn hinh nim 1992 cdn cd nhihig thidu sdt, han chd cin phii dugc dinh gia mpt each khich quan vi can dugc sira ddi vi bd sung cho phii hgp vdi bdi cinh hifn nay.
Nhim gdp y cho chuang vd quydn con ngudi, quyen vi nghla vu co bin cua cdng dan trong bin Dy thio sira ddi Hidn phip 1992, bii vidt tap trung vao 2 khia canh:
Nhihig didm hgp ly vi nhiing didm cin phii tidp tyc sira ddi, bd sung trong Chuong Quyen con ngudi, quydn vi nghia vu co bin cua cdng dan theo Dy thio Sira ddi Hidn phip 1992.
1. Nhung diem hgrp Iy cua Chmmg Quyen con ngvoi, Quyln v i nghia v\p cv ban cua cong dan theo Du- thao sura d^i Hien phap 1992
1.1. Vi tri cua Chuong
Theo Dy thio stia ddi Hidn phip 1992, vi tri cita Chuaiig vd quydn con ngudi, quydn v i nghla vu ca bin ciia cdng dan d2 dugc chuydn tir Chuong V ldn Chudng II.
Day li mpt vifc lim hdt siic hgp ly, thd hifn dugc kdt ciu logic cua mgt bin Hidn phap dan chii v i tidn bd. Vifc chuyen Chuang quydn con ngudi ldn Chuong II ddng thdi the hidn su tdn trgng vi danh gii cao cac gii tri cua quydn con ngudi. Ciing giong nhu Hidn phap 1946, vifc dit Chuang quydn con ngudi d Chuang II "the hien rd net tu tudng, quan diem coi trgng quyen con ngudi trong to chtic vd hogt dpng cita bp mdy nhd nudc. Tit vi tri ndy co the nhgn thdy rdng, tdt cd mgi hogt dpng cua Nha nudc deu phdi lay quyin con ngudi ldm ca sd, ldm muc tieu phdn ddu cho hogt dgng, cong hien cua minh "'
Tham khio Hidn phip cua mdt sd nudc tren the gidi, cd thd thiy Chuang ve quyen vi nghia vy ca bin cua cdng dan thudng dugc dat d vi tri diu tidn nhu tai Ldi ndi diu ciia Hidn phap Phip, hay tai Chuang I nhu Hidn phip Diic, hoac vj tri thii hai sau phan cic quy dinh chung nhu Hidn phip Nga, Ba
* ThS., Vi?n Nhi nuoc va Phap luat.
6
' Hoang Hiing Hai, Hoan thifn Hiin phap 1992 vdi cung CO, phdl tridn quyen con ngudi, quyin cong dan, T?ip chf Nghien ciiru I4p phip, s6 3 (211), Ha NOi, 2012,tr.l8.
GOP YKIENCHVONG II: QUYEN...
Lan, Thyy Didn, Han Qudc, Trung Qudc, Nhit Bin, Cu Ba.
Nhu viy, vifc dit Chuang vd quydn con ngudi, quydn vi nghia vy ca bin ciia cdng din d Chuang II li dung vj tri vi xiing ding vdi tam quan trgng ciia nd.
1.2. Ten ggi ciia Chuang
Ten ggi cua chuang lien quan ddn quydn con ngudi trong tit ci cac ban Hidn phip Vift Nam tir trudc ddn nay ddu la "Nghia vu vd quyen cua cong ddn" hoic li "Quyen vd nghTa vu ca bdn cua cong ddn". NghTa li, tit ci cic bin Hidn phip ddu chi nhan manh den "quyen cong ddn" mi khdng phii li
"quyen con ngudi" Mic dii Hidn phip 1992 li bin Hidn phap dau tien cua Vift Nam cd ghi nhan thuat ngii "quyen con ngudi", nhung l^i ghi nhan theo cdng thiic: "O nudc Cgng hod xa hgi chii nghia Viet Nam, cdc quyen con ngudi ve chinh trf, ddn su, kinh ti, vdn hod vd xa hpi dugc ton trgng, the hien d cdc quyen cong ddn vd dugc quy dinh trong Hiin phdp vd lugt"^ Didu niy da thd hifn sy lan Ipn trong khii nifm vd quydn con ngudi va quyen cdng din hoic ciing cd thd hidu quydn con ngudi vi quydn cdng din trong Hidn phip Viet Nam ddng nhit vdi nhau. Cich hidu nhu viy li khdng chinh xic.
Hom niia, trong tit ci cic didu luit ctia cic bin Hidn phap ciing ddu chi ghi nhan cic quydn con ngudi v i quydn cdng din theo cdng thiic "cong ddn co quyin...", ... Id quyen cua cong ddn... Vide ghi nhin cac quydn cdng din, thay vi cac quyen con ngudi trong Hidn phip li chua thda ding, vi ai ciing bidt khii nifm quyfn cdng dan hep hon vi nim tirong khii nifm vd quydri con ngudi. Quydn con ngudi li cic quydn tu nhien dinh cho tit ci mpi ngudi, ti-ong khi
•Dilu 50 Hiin phip 1992.
dd quydn cdng dan la do Nhi nudc quy dinh.
Ddng thdi, vide ghi nhan tdn chuong li
"Quyen vd nghia vu ciia cong ddn" khdng bao quit dugc toin bd ndi dung cita Chuong, vi mdt sd quy dinh trong Chuong niy khdng lidn quan ddn cdng dan Vift Nam mi lidn quan ddn cdng ddng ngudi Vift Nam d nudc ngoii (cd thd li cdng din hoac khdng li cdng din Vift Nam), ngudi nudc ngoii sinh sdng d Vift Nam vi ngudi nudc ngoii b|
biic hai vi ly do diu tranh cho ty do, ddc lap din tgc, chu nghia xa hgi, dan chu, hda binh hoac vi su nghifp khoa hgc.
Vi the, vifc sira ddi ten Chuang thinh
"Quyen con nguai, Quyen vd nghia vu ca bdn ciia cdng ddn" la hgp ly, thd hifn dugc sy phin bift giiia quydn con ngudi vi quydn, nghia vy cua cdng din. Ddng thdi, cac quy djnh trong Chuang II cung da cd su phan bift khi rd ring ve quyen con ngudi vi quyen cdng din. Thdng thudng, cic didu quy dinh vd quyen con ngudi dugc bat diu bang "Mgi ngudr vi cic didu quy dinh vd quydn cdng din dugc bat diu bang "Cdng ddn" "Cdng thiic" nay the hifn dugc sy phin bift rd ring giiia quydn con ngudi vi quydn cdng din.
1.3. Sdp xep titu ttf cdc dieu
Ndu nhu trudc day, vifc sip xdp cic nhdm quydn trong Chuong V cua Hidn phip 1992 khi ldn xdn v i khdng theo mdt trat tu logic nio thi hifn nay, nhuge diem niy da dugc khic phuc gin nhu hoin toin trong bin Dy thao sira ddi Hidn phip. Cac didu khoin dugc sip \ep theo thiir tu tir cic nguydn tic, tuyen bd chtmg, ddn cac quydn din su, chinh tri (thd hf quyen con ngudi thii: nhat), rdi den cac quyen kinh td, xa hdi, van hda (thd hf quydn con ngudi thii hai) vi cic quydn tip thd (quydn dugc sdng trong mdi trudng trong linh thude the hf quydn con ngudi thir
NHA Nu'dc VA PHAP LUAT S61/2013
ba), sau dd li cic quy dinh lien quan ddn nghia vu vi cac quy dinh vd ngudi nudc ngoii cu tni tai Vift Nam cung nhu ngudi nudc ngoii bi birc hai vi ly do diu tranh vi tu do, ddc lap dan tdc, chti nghia xa hdi...
Day li mdt each sip xep hgp ly vi khoa hpc.
1.4. Bd sung mpt sd quy dfnh mdi Vira qua, cd nhidu y kidn cho ring Hidn phip 1992 qui chu trpng den nhdm quydn kinh td, xa hdi vi vin hda song lai thidu quan tam diing miic den cac quyen din sy, chinh tri - nhdm quydn "cd didn" vi "tmydn thdng", hifn van li ndi dung chinh trong chd djnh vd quydn con ngudi trong cic ban Hidn phap trdn thd gidi. Danh myc cic quydn din sy vi chinh tri trong Hien phap 1992 van cdn thieu mpt sd quydn quan trgng da dugc cgng ddng qudc td thira nhin vi dugc ghi nhin trong nhieu cdng udc qudc td vd quydn con ngudi nhu: quyen sdng, quydn khdng bi bit lim nd Id, quyen khdng bi lao ddng cudng biic. Tidp thu cic y kidn nay, trong bin Dy thio da cd bd sung quy dinh vd quydn sdng vi nghiem cim cudng biic lao ddng. Ddng thdi, Dy thio cung da bd sung them mdt sd quydn quan trgng khic nhu quydn xic dinh dan tgc, sir dung ngdn ngii me de, ty do lua chpn ngdn ngO giao tidp Clia cdng din vi quydn dugc sdng trong mdi trudng trong linh ciia mpi ngudi. Diy ciing dugc xem li nhihig bd sung quan trpng trong Chuong II lin niy.
1.5. Ngon ngii the hien
Mdt sd quy djnh dugc bit diu bing cym tir "Nhd nudc ddm bdo... , "Nhd nuac bdo hp... ', "Nhd nudc tgo dieu kien..." dugc xem la "ngdn ngii ban on'"^ dugc su dyng
V6 Tri Hao, Quyen ciia ddn nen dgi a vi iri nao irong Hien phdp?. http://tia>ang.coni.vn/
trong nhidu didu ciia Hien phip 1992. Vifc sti dung ngdn ngii nhu thd niy tao cim giic Nhi nudc ban on cho cdng dan chii khdng phii cdng din mac nhidn dugc hudng cac quydn niy. "Cdeh quy dinh ndy tiem dn nguy ca ve su tiiy lien cua cdc ca quan nhd nuoc, cdt xen, gidm bdt hay xoa bo cdc quyen ndy bdt cir khi ndo nha nudc mudn "^ Chinh vi vay, trong bin Dy thio stia ddi Hidn phip lin niy, ngdn ngir thd hifn cua Chuong II tuy chua that sir linh hoat nhung di giam dugc tdi da kieu "ngdn ngii ban on" va thudng bit dau bing cic cym tir "Cong ddn CO quyen... ", "Mgi ngudi co quyen...
Ddng thdi, nhidu quy dinh tai Chuong V Hien phip 1992 bi xem li dii ddng, kh6 hidu, trii vdi nguyen tic ngin ggn, siic tich trong ldi vin cua Hidn phip da dugc sua doi trong bin Dy thao. Cich hinh vin tai Chuang II cita Dy thio Hidn phip da ngin gpn vi cd dpng hom rat nhidu, hiu nhu khdng cdn cic ciu thira hoac dii ddng.
2. Nhirng gop y sua ddi doi viri Chu-orng II
2.1. Vi trgt tir sdp xep cdc diiu
Nhu trdn da ndi, ban Dy thio siia d6i Hidn phap da khae phyc dugc cich sip xep ldn xdn thii ty cic didu cita Hien phip 1992.
Tuy nhidn, trong Du thio, Chuong II van co mpt Didu dugc sip xdp chua diing vi tri, do li Didu 37, quy dinh vd quydn bit khi xim pham vd cho d hgp phip.
Default.aspx?tabid=62&News=4442&CategoryID=4 2 (05/11/2011), tham khao ngiy 27/10/2012.
* Nguyen Nhu Phit, Nhimg vdn di ly ludn va thfc lien vi sua doi, bo sung cdc quy dinh ciia Hiin phdp nam 1992 ve quyen con ngudi, quyen vd nghTa vu car bdn Clia cdng ddn, trong cuon "Siia dOi, bO sung chi dinh quyin con nguiri, quyen vi nghTa vg ca ban cua cong dan vi cic che dinh khic trong Hiin phip
1992", Chu bien: Pham HQu Nghi, Biii NguySn Khinh, NXb. Khoa hpc xi hOi, Hi N0i, 2012, tr.43.
8
Gdp fKIEN CHlfONGII: QUYEN..
0 diy, cd thd hieu dugc logic ctia nha lip hidn khi dat Didu nay gin vdi Didu 36 quy dinh ve quyen cd noi d hgp phap ctia cdng din. Hai didu cimg lidn quan ddn nai d thi cin dugc dat canh nhau. Song cich sip xdp niy da lim dio ldn trit ty logic cita Chuang II nhu da trinh biy d trdn, vi quydn cd nhi d theo Didu 36 li mdt quydn thupc nhdm kinh td, xa hgi, vin hda; trong khi dd quydn bat khi xam pham vd cho d hgp phip theo Didu 37 lai la mdt quydn thupc nhdm din sy, chinh tri da dugc sip xdp d doan trudc.
Vi thd, dd dim bio tinh logic ciia Chuang II, Dieu 37 can dugc "tra ve" diing vj tri nim trong nhdm quydn vd din su, chinh tri. NghTa li vj tri cua Dieu 37 thyc ra phii li Didu 24, ngay sau quydn bit khi xim pham vd ddi sdng ridng tu d Didu 23. Vifc dit quydn bit khi xam pham vd cho d hgp phip sau quydn bit khi xim pham vd ddi sdng ridng tu mdi dung trit ty logic trong vifc sip xdp thii tu cic quydn.
2.2. Co hay khdng cum tk "theo quy djnh cua phdp lu$t"?
Dd cd thd dua ra nhung nhin xet chinh xic vd vin dd niy, trudc hdt cin phii nhic lai mpt ly thuydt ca bin vd quydn con ngudi trong vifc phan chia cac quydn vi cic nhdm quydn. Ngoai vifc phin chia cic quydn theo cic nhdm din sy, chinh trj hay kinh te, xa hgi, vin hda, thi quydn con ngudi cdn dugc phin chia theo cich sau:
Nhdm quyen bit khi xim pham dii trong bit cti hoin cinh nio: Quydn sdng;
quy^n khdng bj tra tin, bj ddi xir tin bao, vd nhan dao hoic h? nhue; quydn khdng bi bit lim nd If, quydn binh ding trudc phip luit. Diy li nhihig quydn tuyet ddi vi nd
lidn quan ddn su sdng cdn va phim gii cita con ngudi.
Nhdm quydn lidn quan ddn cic ty do cin bin cua con ngudi: Tu do tu tudng, ty do ngdn luan, bidu tinh, tu do hdi hpp, ty do lip hdi, tu do tdn giao, tu do di lai, tu do kdt hdn, quyen sd hiiu, quydn tidp can thdng tin, quydn bau cir, quydn tham gia quin ly nhi nudc vi xa hdi, quydn ty do kinh doanh, vifc lim...
Nhdm cic quydn dugc bio vf vd mat tu phip, chdng lai mgi sy ddi xii tuy tifn, lam quyen cita co quan tu phip, dd li cic quydn: quydn khidu nai, td cao, quydn tidp can tuphip...
Nhdm cac quydn can dugc Nhi nudc thuc hifn timg budc: Cic quydn xa hgi vi vin hda nhu quyen dugc giio due, quyen dugc chim sdc sure khde, quydn cd nhi d...
Cich phan chia niy se cho chung ta thiy rd hon ydu ciu ddi vdi mdt didu khoin quy dinh lien quan den quydn con ngudi cin phii dugc the hifn trong Hidn phip nhu the nio.
Cy thd li:
Ddi vdi cic quy dinh lidn quan ddn nhdm quydn bit khi xim pham thi phii cd hifu luc true tiep. Nghia vu cua Nhi nudc trong tmdng hgp nay li phii dim bio cho ngudi din dugc thy hudng cic quydn niy trong mgi didu kifn, mgi hoan cinh vi ngudi din cd quydn vifn dan tryc tidp cic quy dinh dd cua Hidn phip dd bio vf quydn ctia minh.
Va vi thd cic quy dinh lidn quan den cic quydn niy nhit thidt khdng dugc cd cym tir
"Iheo quy dinh cua phdp ludt" kem theo.
Nhdm quydn vd tu do cin bin vi quyen dugc bio vf vd mit tu phip li nhiing quydn quan trgng cua con ngudi, nhung dd thuc hidn dugc cic quydn niy cin phii cd nhimg quy dinh cy thd cua luit kem theo. Vi
NHA Ntfdc VA PHAP LUAT SO 1/2013
the, vifc kem theo cum tir "theo quy dinh ciia ludt" li cin thidt. Tuy nhidn, cin phii nhin manh d diy li "theo quy dinh cua ludt", chti khdng phii li "theo quy dfnh ciia phdp lugt". Didu niy li de thd hifn rd, vifc
cy thd hda ciing nhu la vifc han chd cic quyen niy trong cic hoin cinh dac bift cin phii theo quy dinh cua mdt dao luat do chinh Qudc hdi ban hinh chii khdng phii la theo bit CUT mdt vin bin phip Iuit nao dd.
Ddng thdi, Nhi nudc ciing phii nhin thiy trach nhifm cita minh ddi vdi nhdm quydn niy li "trich nhifm hinh ddng" Vifc khdng ban hinh mdt dao luit dd cu the hda cic quyen niy, lam co sd cho ngudi dan thuc hifn trdn thyc te hay liy ly do li chua cd luat quy dinh dd han chd mdt trong cic quydn thupc nhdm niy cung li mdt sy vi pham quyen con ngudi vi vi pham nghTa vy ciia qudc gia thinh vidn cic Cdng udc qudc td vd quydn con ngirdi.
- Ddi vdi nhdm cic quydn cin dugc Nhi nudc thyc hifn timg budc thi vifc cin phii chi tidt hda vi hudng dan thuc hifn cic quyen niy li duong nhidn. Vi vi thd nhdm quydn niy cd the di kem vdi cum tir "theo quy djnh ciia phdp lugt"
Tir nguydn ly da trinh biy d trdn, doi ehidu cic quy djnh cua Chuang 11 Du thio Hidn phip, cd thd dua ra mpt sd kien nghi cu the nhu sau:
1. Khoin 2 Didu 15 Du thio quy djnh vd khi ning gidi han quyen con ngudi, quyen cdng dan trong tmdng hgp can thiet vi ly do an ninh, qudc phdng, an toin xa hgi... Tuy nhidn, khoin niy da thidu di cum tir quan trgng li "theo quy dinh cua lugt"
Vi the, cin phii sira nhu sau: "Quyen con ngudi, quyen cong ddn chi co the bf gidi hgn theo quy dinh cia lugt trong trudng hgp cdn thiet... "
2. Khoin 2 Didu 23 quy dinh vd vifc bdc md, kidm soit, thu giii thu tin, difn thoai, difn tin v i cic hinh thiic trao d6i thdng tin ridng tu khic do phip luit quy djnh cin phii dugc sira lai thinh "do lugt quy dinh"
3. Tuong tu, Didu 24 quy djnh vd quydn ty do di lai, cu tni d trong nudc, quydn ra nudc ngoii vi tir nudc ngoii trd vd cua cdng din cung phii "theo quy dinh ciia lugt" chir khdng phii "theo quy dinh cua phdp lugt"
nhu trong Du thio.
4. Didu 26 quy djnh chung cic quydn ty do ngdn luin, ty do bio chi, dugc thdng tin, hdi hpp, lip hdi, bidu tinh kem theo cym tir
"theo quy dinh cua phdp ludt" phai dugc sua lai "theo quy djnh cua ludt". Dong thdi, trong toin bd Chuang 11 ciia Dy thio Hien phip hoin toin ving bdng mdt quydn ty do cin bin cita con ngudi, dd li quydn ty do tu tudng. Vi viy, cin phii dua quyen ty do tu tudng vio cimg vdi nhdm quydn trong Dieu 26. Mdt luu y niia li Didu 26 sti dung thuat ngii "quydn dugc thdng tin" la chua thoa ding mi phii li "quydn tidp can thdng tin".
Vi vay, Didu 26 cin phii dugc sira theo hudng li mdt nhdm cic quydn bao gdm:
quydn ty do tu tudng, ty do ngdn luin, ty do bio chi, tidp can thdng tin, hdi hpp, lip hfi va bieu tinh.
2.3. Quyen con ngudi vd quyen cdng dan
Nhu trdn da ndi, Dy thio lin niy da cd su phin bift khi rd ring gitta cic quyen thupc vd cdng dan Vift Nam vi cic quydn con ngudi thupc vd mpi ddi tugng cd mit hgp phip trdn lanh thd Viet Nam. Tuy nhien, van cdn mgt sd didu dugc ghi nhin li "cong ddn CO quyin'' nhung thyc td phii li "mgi ngudi cd quyin" thi mdi dim bio chinh xac, dd li quy djnh tai: Dieu 24 vd quyen ty do di
10
GOP ¥ KIEN CHUONG II: QUYEN..
lai; Didu 36 vd quydn cd nci d hgp phip, Dieu 41 ve quyen dugc bio vf sire khde.
Diy phii li cic quydn con ngudi chir khdng chl li quydn cdng din.
2.4. Ngdn ngU the hifn
Mpi ngudi ddu bidt, ngdn ngft siic tich, ngin gpn, dd hieu, de thugc li nhiing die tinh ctia ngdn ngu Hidn phip. Tuy nhidn, mpt sd didu ciia Chuang II Dy thio lai cd ve qui ngin gpn ddn miic cut liin. Dd li Dieu 21: "Mgi ngudi co quyen song'' vi Didu 42:
"Cong ddn co quyen vd nghia vu hgc tap'' Ngoii ra, dudng nhu dd dim bio tinh ngin ggn ciia Hidn phip ma mdt sd didu ciing da dugc "cit ggt" ddn mure thidu di mdt sd khia c?nh, ndi dung quan trgng cua chinh cac quydn dugc quy djnh. Vi dy: Didu 32 vd nhdm quydn lidn quan ddn hoat dfng tu phip da thieu di mdt sd quydn quan trpng nhu: quydn dugc xet xir cdng bing, nhanh chdng, cdng khai; quyen dugc sti dung ngdn ngft cua minh vi dugc trg gitip vd phidn djch khi cin thiet hay quydn dugc ydu ciu tda in cip cao hom xem xet lai bin an vi hinh phat doi vdi minh theo quy djnh ciia phip luit.
Dieu 38 lien quan ddn quydn dugc lim vifc lai thieu di khia c ^ vd quyen dugc nghi ngoi, quydn dugc tham gia cdng doin vi quydn dugc hudng nhttng didu kifn lam vifc an toin vi vf sinh. Vi viy, cic didu niy ciing cin phii dugc stia lai vira dd dim bio tinh Stic tich, ngin gpn ctia Hidn phip nhung ciing dim bio dugc het cic y cin dien dat.
2.5. B6 sung thim m$t s6 diiu
Cd the thay, Chuong II Dy thio da thd hifn dugc gin nhu toin bp cic quydn co bin vi phd bien cua con ngudi di dugc ghi nhin trong mpt sd Tuyen ngdn, Tuydn bd, Cdng udc quoc td \h quydn con ngudi ciing nhu trong nhidu bin Hien phip cita cic nudc trdn
the gidi. Tuy nhidn, Dy thao van thidu di mdt sd quydn quan trpng ciing nhu quydn dinh cho mpt sd ddi tupmg die bift. Ching han: Dy thio da khdng cd quy djnh nio lidn quan ddn quyen khdng bi bit lim nd If, quydn tham gia vio quydt djnh cic vin dd vd mdi tmdng lidn quan ddn cupc sdng ciia minh, quydn cua mdt sd ddi tugng de bi tdn thuong nhu ngudi cao tudi, ngudi khuydt tit mac dil Dy thio da cd quy djnh vd quydn ciia phy nu vi tre em.
Ddng thdi, khdng chi trong Chuang II mi Dy thio Hidn phip lan niy van ving bdng cic quy djnh lidn quan ddn vifc thinh lip mdt Co quan Nhin quydn qudc gia - mpt thidt chd quan trgng bio vf vi thiic diy quydn con ngudi tai cac qudc gia din chit vi tidn bd. Vi thd, Dy thio cin dugc bd sung thdm quy dinh ve vifc thanh lip Co quan Nhin quydn qudc gia.
3. Mpt so phuong an kien nghi cu the Sau diy li cic phuang in kidn nghj sura ddi ddi vdi mdt sd quy djnh trong Chuang II Dy thio Hidn phip.
Khodn 2 Dieu 15:
Quydn con ngudi, quydn cdng din chi cd thd bj gidi han theo quy djnh cua luit trong tmdng hgp cin thidt vi ly do qudc phdng, an ninh qudc gia, trit ty, an toin xa hdi, dao diic, siic khde ctia cdng ddng.
Diiu 21:
1. Quydn dugc sdng li quydn thidng lidng vi bat khi xim pham ciia moi ngudi.
2. Nhi nudc Cdng hda xa hdi chti nghia Vift Nam bio dam tinh mang cita mgi ngudi dugc phap luit bio vf.
Bd sung mpt diiu vdo vj tri Diiu 23:
1. Khdng ai bj bit lim nd If hoic bj cudng biic lam vifc nhu nd Id.
NHA Ntfdc VA PHAP LUAT sd 1/2013
2. Nghiem cim mpi hinh thiic budn bin ngudi.
Diiu 24: Mpi ngudi, ndu cd mat hgp phip tren linh thd nudc Cdng hda xa hdi chit nghia Viet Nam ddu cd quydn ty do di lai vi cu tni d trong nudc, cd quydn ra nudc ngoii vi tir nudc ngoii vd nudc theo quy djnh ctia luit.
Diiu 26: Cdng dan cd quydn ty do tu tudng, ty do ngdn luin, ty do bio chi, tidp can thdng tin, hdi hgp, lap hdi, bidu tinh theo quy djnh ctia luit.
Diiu 32:
1. Khdng ai bj coi li cd tdi khi chua cd bin in kdt tpi cita tda in da cd hifu lyc phip luit.
2. Ngudi bj budc tdi cd quyfn dugc tda in xet xii mdt cich nhanh chdng, cdng bing vi cdng khai. Nhihig tmdng hgp ngoai If ddi vdi vifc xet xii cdng khai cd thd dugc ip dyng vi ly do dao diic, bio vf bi mat ddi tu, trit ty cdng cpng hoic an ninh qudc gia. Cic phidn tda dugc xet xir kin nhung van phii tuydn in cdng khai.
3. Khdng ai bj kdt in hai lin vi mdt tdi pham.
4. Ngudi bi bit, bj tam gitt, tam giam, bj didu tra, tmy td, xet xir cd quydn sir dung trg giiip phip ly ciia ngudi bio chtta, dugc su dyng ngdn ngtt ciia minh vi dugc giiip do vd phidn djch khi cin tiiiet.
5. Ngudi bj kdt in cd quyen ydu ciu tda in cip cao hom xem xet lai bin an vi hinh phat ddi vdi minh theo quy djnh ctia luit.
6. Ngudi bj bit, bj tam gitt, tam giam, bi didu tra, tray td, xet xir trii phip luat cd quydn dugc bdi thudng thift hai vd vit chit, tinh than vi phyc hdi danh du. Ngudi lim trii phip luit trong vifc bit, tam gitt, tam
giam, didu tra, truy td, xet xii giy thift hai cho ngudi khic phii bj xii ly theo phip luit.
Diiu 38:
1. Cdng dan cd quydn lam vifc, lya chpn vifc lim, nghd nghiep vi noi lim vifc.
2. Nghidm cim cic hinh vi phin bift do!
xii, cudng biic lao ddng, su dung ngudi lao ddng chua thanh nidn trii phip luit.
3. Ngudi lao ddng cd quydn dugc thinh lap vi tham gia cdng doin, cd quy^n dugc nghi ngoi, dugc hudng dieu kifn lim vifc an toin vi vf sinh.
4. Nghia vu lao ddng cdng ich dugc thyc hifn theo quy djnh ciia luit.
Diiu 42:
1. Cdng din cd quyen dugc hpc tap.
2. Giio due tidu hpc la bit budc, phd cap vi mien phi ddi vdi tit ci mgi cdng din.
3. Nhi nudc cd trich nhifm xiy dyng va phat tridn hf thdng giio dye d tit ci cac cip.
Diiu 46:
1. Mpi ngudi cd quydn dugc sdng trong mdi tmdng trong linh vi cd quyen tham gia quydt dinh cac van dd mdi tmdng lidn quan den cudc sdng ciia minh.
2. Mpi ngudi cd nghia vu bio vf moi tmdng.
Vd quy djnh lien quan den Co quan Nhin quyen qudc gia can cd sy nghidn ctiu, xem xet va quyet dinh xem ndn dit co quan niy d vj tri nao? Tryc thupc nhanh co quan nao (lap phap hay hinh phip)? Vdi nhiing chiic ning ra sao? thi mdi cd thd dua ra dugc quy djnh cy thd trong Hidn phip. Ddng thdi quy djnh vd Co quan Nhin quydn qudc gia phii dim bio yeu td: "Cong ddn co quyen yeu cdu Ca quan Nhdn quyin quoc gia trg giiip di bdo ve cdc quyen cita minh bf ca quan nhd nudc xdm phgm "
12
