NANG CAO NHAN THUG v£ QUY^N CON NGUOI CHO HOC SINH, SINH VIEN HIEN NAY
NGUYEN NGQC OANH'
Tdm tdt: Ciing vdi nhttng boat dpng ngogi giao mang tinh qudc te, viec gido due chinh tri ndi chung va giao due quyen con ngudi ndi rieng cho hpc sinh, sinh vien la mpt ttong nhimg nhiem vu quan trpng cila qua trinh giao due vd dao tao d nudc ta hien nay. Hpc sinh, sinh vien can nhan thuc diing dan ve quyen con ngudi. Ngoai nhiing van de chung ve quyen con ngudi, hpc sinh, sinh vien cung can hieu diing mdi quan he gitta quyen con ngudi vdi quyen tu do ngon luan, tu do bao chi d nudc ta. De nang cao nhan thiic cho hpc sinh, sinh vien ve quyen con ngudi, bai viet cho rang, can tang cudng giao due ve quyen con ngudi; phe phan nhttng quan diem sai trai ve quyen con ngudi; ddi mdi hinh thirc giao due ve quyen con ngudi.
Tirkltda: Quyen con ngudi; hpc sinh; sinh vien; giao due.
Ngay 5 thang 2 ndm 2014, Viet Nam da chinh thttc bao ve hd so nhan quydn trudc Hdi dong Nhdn quyen Lien Hgp Qudc tgi Geneva, Thuy ST, theo Co che kilm dilm dinh ky (UPR). Bdo cao qudc gia cua Viet Nam theo UPR chu ky 11 da nhan manh nhirng thdnh tuu ma Viet Nam dgt dugc trong viec tdn ttpng, bdo ve va thiic day cdc quydn con ngudi tren thuc te; neu bat kdt qud thyc hidn nhung khuyen nghi id chap nhan tai Bao cdo UPR chu ky I, nhirng thach thuc, tdn tgi va hudng uu tien ciia Chinh phu Viet Nam trong viec phat tridn quyen con ngudi'". Thdnh tyu md Viet Nam dgt dupc ttong viec tdn trpng, bao vd va thiic diy cac quyen con ngudi la rit Idn.
Nhung mdt bp phdn ngudi dan, ttong dd cd hgc sinh, sinh vien, chua nhan thuc ro quyen con ngudi la gi va nhung thdnh tyu ve nhan quydn ma nudc ta da dat dupc.
Gido due chinh tri cho hgc sinh, sinh vien Id mpt ndi dung quan trpng ttong gido due. Muon trd thdnh con ngudi tot cho xa hpi, gdp phan vdo muc tieu chung xay dung vd bao ve To qudc thi hpc sinh, sinh vien can dugc trang bi mgt he thing ly luan chinh tri dung ddn, phu hpp. Mpt trong nhftng nhdm kiln thuc can thiet la vin de vl quyin con ngudi. De nang cao nhan thttc vl quyin con ngudi cho hpc sinh, sinh vien hien nay, chiing ta cin quan tam nhftng viec sau day:
Tliir nhdt, tang cuang gido due vi quyen con nguai cho hoc sinh, sinh vien.
Ke thua tinh hoa nhan logi v l tu tudng nhan quydn, Chu nghia Mdc Ldnin
{1} ^.'^" ^^' ^'^ ^'^" ^*° '^'^' ™ Tuyen Uuyen.
Bao 77ie pdi vd Viit Nam, htlpy/www.tgvn.com.vn/
ItenvVN/news/2014/2/21609817BB0152B7/
14
Ndng cao nhdn thuc ve quyin con nguai...
bdng thd gidi quan duy vdt va phuang phdp bien chiing da lam sdng to ndi dung, ban chat quydn con ngudi. Quydn con ngudi Id mdt phgm tin Hch su, khdng phdi la mpt khai nidm thuan tiiy sinh ra tu y mudn chu quan ciia con ngudi, ma la sdn pham cua Uch stt, gan Hen vdi nhftng giai doan phdt trien ciia Hch stt nhan logi. Chu thi quydn Con ngudi phong phii hon ehu thd quyen cdng dan. Chu the quydn con ngudi bao gdm: cd nhan, tgp thi, cpng dong, dan tpc, qudc gia (cu thi nhu: quydn tre em, quydn phy nft...); cdn chu the quyin cdng dan chi la nhftng ngudi cd qudc tich va trong moi quan he gifta cd nhan vdi mdt nhd nudc vd trong mpt xa hdi cdng ddn. Quydn con ngudi la van && cd npi dung bao ham rpng vd phttc tgp.
Quyen con ngudi gin vdi cdc che dp chinh tri khdc nhau va do vdy nd cOng bi dnh hudng ciia nhttng quan dilm chinh tti khdc nhau. d thi chi xa hdi nao thi quyen con ngudi ciing Id mgt trong nhttng quydn ddu tidn vd eg bdn chi phdi cdc quydn khdc. Quydn con ngudi Id mpt phgm tni lich su, quydn con nguoi ra ddi, tdn tgi vd phdt tridn gdn vdi qud trinh tidn hda cOa Hch su xa hdi lodi ngudi, mdi budc phdt trien ciia xa hpi lodi ngudi ddu tdt yeu gin lien vdi sy phdt triln tu tudng quydn con ngudi.
Trong bdn Tuydn ngdn Ddc Igp dgc trudc Qudc dan ddng bao ngay 2 thdng 9 ndm 1945, khai sinh ra nudc Viet Nam Dan chii Cpng hda, Chii tich Hd Chi Minh da md diu bing nhiing lugn diem vd quyin con ngudi nhu sau: "Tdt ca mpi ngudi deu sinh ra cd quyen binh
dang. Tgo hda cho hp nhftng quydn khdng ai cd thd xam phgm dupc; ttong nhirng quyen ay, cd quyin dugc sdng, quydn ty do vd quydn muu cau hgnh phuc"'^'. Mgi nguoi Viet Nam hien nay ddu cd quydn con ngudi. Nhung khdng phdi ai cung hiiu ro quyen dd cua minh.
Hpc sinh, sinh vien la the he tte bttdc vao ddi vdi mdi tte, cd nidm khdt khao hiiu biet va cdng hiln. Cung vdi vide trang bi cho hp nhung kien thuc, ky ndng nghd nghidp dd phdt tridn su nghidp thi vide trang bi cho hp nhdn thttc chinh tri ndi chung va nhgn thttc vd quydn con ngudi ndi ridng Id mgt ttong nhirng myc tieu quan ttpng. Nd gidng nhu sy dinh hudng nhan thttc cho mpi hdnh dpng, giup chp hp cd dupe cdch thttc nhin nhgn cupc song va quyet dinh hdnh dpng diing ddn. Hpe sinh, sinh vien sdng cd ly tudng phdi Id nhftng ngudi cd du nhgn thuc va dinh httdng hanh dpng vi con ngudi, vi su nghidp chung. Dd gido due vd quydn con ngudi cho hgc sinh, sinh vien, trudc het can ndng cao y thuc ty gidc nhdn thttc ve quyen con nguai cho tung cd nhan.
Nhdn thuc diing se dinh hudng diing cho mpi hanh dgng ciia hpc sinh, sinh vien.
Vide gido due nhgn thuc eho hpc sinh, sinh vien ve quydn con ngudi Id mpt ttong nhihig ndi dung quan trpng ciia giao due chinh tri. Hpc sinh, sinh vidn can phai dupc dinh hudng diing din quydn con ngudi va he thdng phap lugt, quyen con ngudi cd nhdn vd quyen
' ' C6ng Thong tin Tu Ii?u ve Chu rich Ho Chf Minh, httpy/thehehochiminh.wordpress.com/tp/
Tgp chi Khoa hgc xd hgi Viel Nam. so 9(82) - 2014
cua tap thd, quyen con nguoi vd bdn phdn, ttach nhiem cua mpi ngudi ddi vdi qudc gia vd nhan loai.
Quyin con ngudi da dugc khang dinh trong Tuyen ngdn Dpc lap, dugc Hidn phdp vd phdp lugt thua nhan va tdn trgng, nd la myc dich cao cd ttong sy nghidp cdch mgng gidnh ttt do dpc lap cho nhan dan Viet Nam. Vi vgy, mpi nguai Viet Nam, ttong dd cd hgc sinh, sinh vien, cdn cd nhgn thttc dung ddn va sdu sdc vd quyen dd. Trong ndi dung gido dye chinh tri cho hpc sinh, sinh vien, can tang cudng hon nfta vide gido due ve quydn con ngudi.
Thir hai, phe phdn nhimg quan diem sai trdi ve quyen con ngudi. Cung vdi vide trang bi nhttng nhan thttc dung din ve quyen con ngudi can giiip eho hpc sinh, sinh vidn nhgn ro nhftng quan niem sai trdi ve quydn con nguai. Quan dilm sai trdi thtt nhit ve quyen con ngudi can bi phd phdn Id nhdn quydn ty nhien.
Quan didm nay cho rdng, con nguai sinh ra vdn dT dd cd quydn; quyen nay cao hem cd nhd nudc va phdp lugt; dd id quyin ty nhidn, khdng can sy thua nhdn eua nhd nudc va phdp ludt. Quan dilm ndy mgt mdt thtta nhgn vai trd cua con ngudi ttong gidi ty nhidn, coi con ngudi la "chiia t l " cua mudn lodi, mat khac thtta nhgn trong xd hgi cd tinh trgng dp bttc bdc lot nang ne thi can khdng dinh quydn ldm ngudi nhu la mgt quyen ty nhien, chdng mpi su no dich, tra lgi cho con nguoi nhung gid tri dich thyc. Mat hgn chd cug quan diem nay Id tuyet ddi hda mat ty nhidn bam sinh cua nhan quydn vd bien nd trd thdnh nhftng quyin trim tugng, khd thyc hien trong thyc tl.
Quan dilm sai ttai thu hai la tuyet ddi hda quyin cua cd nhan. Quan didm nay cho rang, quyin chi la quyen ca nhan, quyen cd nhan ddi lap vdi dan tpc va cgng ddng. Tiln trinh phat ttien cua mdi cd nhan ludn gan kdt vdi xd hpi. De cao cd nhan ddn mttc doi lap vdi cpng ddng la hoan todn sai trdi. Ca nhan phdi dttgc phdt ttidn ttong mdi lidn hd vdi cpng ddng va thuc diy cgng dong vd ngupc lai, cpng ddng sd tgo dilu kien cho cdc cd nhan phat triln. Khi cd nhan dugc hudng thy quydn thi ddng thdi phdi lam day du nghia vu ciia minh ddi vdi nha nudc va xa hpi. Quan didm sai trdi thu ba la tuyet doi hda quydn dan sy chinh tri hoac quyin kinh td, xa hdi, van hda.
Ddy Id quan dilm mang tinh phien dien vd khdng phan anh diing thyc tl phdt triln nhan quyin. Bdi vi con ngudi la mgt thyc the thdng nhat gifta nhu ciu vl vat chit dd tdn tgi va tinh thin dd vuon len sang tgo. Quydn con ngudi Id mpt chinh thd thdng nhat cua hai mat nay.
Quan dilm sai trdi thtt ttt la nhftng muu toan lgi dung "dan chu" "nhan quydn"
nhdm triln khai chien luge "dien biln hda binh". Cac thi lyc thii dich khdng ngimg chdng pha nha nudc Viet Nam dudi chieu bai bao vd nhan quydn. Nhan danh ke bdo vd nhan quyin, chiing t^p hgp lyc lupng, hd trg nhftng ke xiu, ke bit man, ke ca hpi tidn hdnh cdc hogt dgng pha hoai sy dodn kit toan dan, cdng kich vd gay chia re ttong nhan dan.
Chidn luge "didn biln hoa binh" nhdm phd hogi trudc hit v l tu tudng, ggy mit niem tin trong nhan dan ddi vdi Dang va Nhd nude Viet Nam. Cac thi lyc thi dich dgc bi?t nhim vao gidi tre dl gay
16
Ndng cao nhgn thirc vi quyin con nguai...
mat on dinh vd chinh tri. Tren thyc te, chiing thuang lgi dyng ca hdi khi xdy ra mpt vai vu vide, thilu sdt ttong hogt ddng ciig cac ca quan nhd nudc de lay do lam ed phat dpng, cdng kich gay chia re ttong toan xa hdi. Chiing thudng coi nhftng vy vide nhd le nhu la bdn chat cua chd dp va liy cai xiu, cdi cd biet rdi lu loa nhu Id cai phd bidn. Cdch lam bdp meo bdn chat edc vu vide nay khdng the Itta ddi dupc nhung ngudi hidu bidt, nhung lgi dd "Igp Id danh lan con den"
ddi vdi nhiing ngudi nhe dg cd tin, nhat Id lyc lugng tte, chtta cd nhieu kien thuc va kinh nghidm sdng. Gan day, chung thudng Ipi dyng mgng xd hgi de truyen bd nhftng chieu bdi vd nhdn quydn vd nhiing tu tudng nay da Idi keo mdt bp phan thanh thilu nien, hpc sinh sinh vidn. Lpi dyng chidu ban "dan chu, nhan quyin" la cdch ma nhftng ke mudn diing
"didn bidn hda binh" dd hdng tap hgp lyc lugng chdng ddi chinh quydn nham vdo gidi tre. Tuy nhidn, vdi dudng ldi nhdt qudn eua Ddng Cpng sdn Viet Nam la tit ca vi sy nghiep gidi phdng con ngudi, vi quydn con nguai dich thuc da bdc bd mpi am muu lgi dyng dan chu nhdn quydn vd ldm thdt bai chien lupc
"didn bidn hda binh".
Hpc sinh, sinh vidn thudng su dyng cdc mgng xa hpi dl chia se, trap ddi thdng tin va bdy td nhung y kien, bieu dgt tu tudng. Vide nhdn thiic ro nhftng quan dilm sai trdi se giup hp cd each nhin dung ddn khi tidp cdn nhftng tdi li?u trdi chilu vdi nhftng myc dich xau.
Mgng xd hpi hi?n dang rdt phdt tridn, tinh den cudi ndm 2013, Vi?t Nam cd 20 tri?u ngudi diing Facebook, chidm gan
mpt phdn tu dan so vd hon 70% ngudi dimg Intemet "Trong do, 90% Facebooker thudc dp tudi tu 14 den 35, phan ldn la nhirng ngudi tre va hiiu biet ve cdng nghd. Cdn tren thd gidi, mgng xa hdi nay da cd ban 1,15 ty ngudi dimg"'''.
Mang intemet da td ra chidm uu the so vdi mpt vdi loai hinh truyen thdng khdc.
Theo mdt nghien cuu xa hdi hpc vd phuong tien truydn thong kieu mdi, hien nay, tan suat truy cap intemet vd ddn thu vidn dpc tdi lieu thudng xuyen chidm 26,4% sd ngudi dugc hdi. "Cd tdi 40,2 % sd sinh vien dugc hdi thudng tmy cap intemet hau nhu hang ngdy"''". Dieu nay eho thay, vide tiep nhan thdng tin hidn nay cd nhidu sy khac bidt so vdi trudc day. Khi md intemet hau nhu trd thdnh cdng cy truydn thdng thu hut gidi tte hidn nay thi nhirng ludng thdng tin sai trdi cung de dang den vdi hp.
Trdn didn ddn, su that va ddi trd, thyc va do ddi khi lan ldn; dieu dd khien hpc sinh, sinh vien khd nhdn thuc dugc sy chan thyc va khd quyet dinh trong viec dinh hudng tu tudng hanh ddng. Vi hieu sai vd quyen con ngudi ndi chung va quyen ty do ngon lugn, ty do bao chi ndi rieng nen nhieu hpc sinh, sinh vien tham gia mgng xa hdi vdi tam the va each hanh xu vi pham luat phdp; mpt sd da ldi keo nhau tham gia hoac hudng ilng sy keu gpi, xiii giuc ciia nhdm ngudi xau, tham gia bieu tinh hoac nhung hogt ddng mang tinh chdt chdng chinh quydn.
*^' Bdo mdi. http://www.baomoi.com/Facebook-da- co-<loi-tac-uy-quyen-tai-Viet-Nam/76/13033630.epi '^*Bao77jeg7d7'va Wf/A'am, httpy/www.tgvn.com.vn/
Item/VN/new^Ol 4/2G1609817BB015287/
Tgp chi Khoa hgc xd hdi Viel Nam, sd 9(82) - 2014
vi pham phdp luat. Day chinh la luc cac ca sd gido due va dao tao can tang cudng nhgn thuc cho hpc suih, smh vien ve quydn ty do cd nhan vd tdn ttpng phdp luat; chi cho hp thiy dugc nhimg am muu lgi dung "ddn chu", "nhan quydn"
dl chdng pha Dang va Nhd nudc. Mgng xd hgi (hinh thuc traydn thdng, td ro uu thi va dugc coi la hinh thuc tinyln thdng hidn dai, thich ttng vdi da sd gidi tte) can phai dugc dinh httdng va quan ly.
Thu ba, doi moi hinh thicc gido dtfc ve quyin con nguoi cho hoc sinh, sinh vien.
Hgc sinh, sinh vidn thuang d dp tuoi 1 6 - 2 2 . Hp budc vdo ddi vdi vdn kien thttc vd hidu bilt v l nhieu mat cdn hgn chd, ddc biet Id nhftng kien thuc ve chinh tti xa hdi, trong dd cd kidn thuc ve quydn eon nguoi. Nhieu hpc sinh, sinh vien khi dupc hdi vd quyen con nguai deu trd ldi rat ma hd. Chinh vi vdy md nhiem vy dat ra hien nay la, can ddi mdi ndi dung vd hinh thiic gido due ve quyen con ngudi cho hpc sinh, sinh vidn.
De dap tap cho dat nudc nhiing con nguoi gidi chuyen mdn vd viing vang vd nhgn thttc chmh tri thi phuang cham gdn gido dye chuyen mdn vdi gido dye nhan thuc chinh hi Id viec lam khdng the thieu.
Trong xu the mdi, viec tiep can cdc phuong tidn hien dgi trong ddo tgo se giiip hpc sinh, sinh vidn nhanh chdng lam chu cac phuong tidn tmydn thdng mdi.
c i n tang cudng td chuc edc budi ndi chuydn chuydn de ve quyin con ngudi va quydn ty do bdo chi, ty do tu tudng cho hgc sinh, sinh vidn. Thdng qua cac hogt dgng thuc te sd giup hg cd dugc mdi trudng ren luyen de dp dung nhftng kidn thuc da hpe vao cupc sdng. Can tgp
moi truang thugn lgi cho hpc sinh, sinh vien tham gia cac didn dan de hp cd the bay to y kiln, bdc Id tu tudng v l cac van dd xa hpi. Vin dd quydn con ngudi cung tu dd dugc bdc id ro net hon. Thdng qua dd hp hidu ro han vd quydn ty do ngdn lugn, ty do bdo chi, ludt bao chi va he thdng lugt phdp cua Viet Nam. Can coi trpng han nfta vide sil dyng he thdng mang xa hpi trong viec dinh hudng cho hpc sinh, sinh vien Viet Nam hien nay cQng nhu trong thdi gian tdi.
Vide giao due quyen con ngudi cho hpc sinh, sinh vidn da dugc nhieu ca set gido due quan tam. Trong vide gido due quyin con ngudi, Hpc vidn Bdo chi va Tuydn trayin cd nhidu kinh nghiem bo ich. (3 do, vide gin gido due chuyen mdn vdi gido due ly lugn chinh tri va nang cao nhan thttc ve quydn con ngudi dd mang lai ket qua tdt. Hipn nay, hang ndm Hpc vien tuyen sinh dao tao 29 chuyen nganh bac dai hpc, 12 chuyen ngdnh bgc cao hgc vd 3 chuyen ngdnh nghien cuu sinh vdi hang vgn sinh vien.
Hpc vien chu trpng vide gido dye ly luan chinh tri, ttong dd cd cac ndi dung ve quyin con ngudi, gin kdt chii de quydn con ngudi vdi mpt sd chii dd ly ludn chinh tti hpac ly ludn bao chi khac. Sinh vidn dugc tidp can cdc bg mdn ly luan chinh tri ngay tu nam thu nhdt. Ngodi cdc mdn hpc thudc he ly lugn chinh tti theo quy dinh chung ciia Bg Gido due va Ddo tgo, sinh vien cac chuyen ngdnh ly ludn cdn dugc hgc chuydn sau. Do vay, nhgn thuc ve chinh tri bttdc diu da duac ehu trgng. Ttt vide hpc cae mdn chinh tri, edc em da td chuc va dugc tham gia cdc hoat dpng chinh tri, xd hpi nhu vdn
Ndng cao nhdn thiic vi quyen con ngu&i...
nghe, hpi thao khoa hgc, diin dan, cac cau lac bp... Tir do, nhan thuc chinh tri ciia sinh vi6n gin voi thuc tiln va timg budc dugc nang cao. Rieng d6i vol sinh vien bao chi, viec hgc cac mon ly luan bao chi da trang bi cho cac em nhieu kien thuc ve bao chi each mang, quan diem bao chi vo san va cac quy€n tu do bao chi; giup cac em tiep can voi van de nhan quyen va dac biet la cac quyen ve tir do bao chi, tu do tu tuong mgt each vimg vang hon. Vin dk quy6n eon nguoi bgc Ig ro nhit trong cac hoat dgng nghe nghidp cua phdng vien bao chi la quyen tu do tu tudng, tu do biSu dgt, bay to.
Hhx het sinh vien bao ehi dh biet va dugc trang bi kien thuc, ky nang su dung cac hinh thiic truyen thong bao chi trong nghe nghidp. Nhiet huylt ciaa tu6i tre cgng vdi nhgn thiic non tre di din din nhiing sai \hn. Khdng thi trach cac em neu chung ta khong chu dgng trang bj cho cae em ben canh nhi^g kien thiic va ky nSng nghe nghiep la nhiJng nhan thiic vi lap trudng tu tudng va sy hiiu biet ve quy^n con ngudi. Tir nam 2000, Hgc vien da dua vao giang day mon hgc chuyen di Bao chi va Quyen tre em cho sinh vien. Cac giang vien d3 tien hanh bien soan bg giao trinh bao chi vdi tre em; giup cac nha bao tuong lai tiep can sau vln di Quyin tre em va Quyin con ngudi; biet each bao ve Quyen tre em trong itnh v\rc truyin thong dai chiing, bao chi.
Tom lgi, giao due chinh tri, tu tudng noi ehung va giao due quyin con ngudi ndi rieng cho hgc sinh, sinh vien la mgt trong nhihig nhi?m vu quan trgng trong hogt dgng giao due va dao tao d cac
trudng dai hgc hien nay. Ngoai viec dua vao chuang trinh giang day cac mdn Iy luan chinh tri, can tang cudng t i chiic nhieu buoi ndi chuydn chuyen de, can dua vao chirong trinh ngoai khda hoSc to chiic cac dien dan de tao dieu kien cho hgc sinh, sinh vien dugc tiep can vdi chu de quyen con ngudi nhieu hon niia. Ngoai viec trang bi kiin thuc, ky nang nghi nghiep thi can chii trgng hon nua din viec trang bi cho hgc sinh, sinh vi^n nhung kien thiie lien quan den van d^ quyen con ngudi; can chii trong giao due quyen tu do ngon luan. Nang cao nhan thiic cho hgc sinh, sinh vien ve quyin con ngudi chinh la giiip hg dinh hudng diing dan trong nhan thiic va hanh dgng, giiip hg viing vang trudc cac am muu "dien bien hoa binh" cua cac the lire thu dich nham vao gidi tre hien nay.
Tai li^u tham khao
1. B » 77e gw7'Hi f ^ Af3?H htlpi/AvwwJgvn .coTiviV Item^^nevra^014/2^1609817BB0152B7/
2. (2003), Quyen con ngu&i & Trung Qudc vd Vi^t Nam, truyen thong, ly lugn vd th^tc Hen, Nxb Chi'nh trj quic gia, HaNpi.
3. Nguyen Quy Thanh (2011), Intemet - sinh vien - ldi sdng, nghien cdu xd hdi hgc vi phirong ti?n tmyen thdng kieu mdi, Nxb Dgi hgc Quoc gia HaNpi.
4. C6ng Thong tin Tu li^u vi Chu tich Ho Chi Minh, http://thehehochiminh.wordpress.com/tp/
5. Bdo mdi, httpy/www.baomoi.com/Facebook- da-«wloi-4ac-i^-qiO'en^ai-Viet-Nam/76'l 3033630.qji 6. Hpc vien Bao chi va Tuyen truyen, http://ajc.edu.vn/Tuyen-sinh-20l4/Thong-tin-tuyen- sinh-Dai-hoc-chinh-qui-nam-2014/16031 .ajc
7. Khoa Quan he Quoc te, Hpc vif n Bao chi va Tuyen tmyen, http://giangduongtuoidep.com.vn/
19
