O THANH TLfU KHOA HOC CONG NGHE
Sir DUNG PHAN HUU CVSINH HOC SAN XUAT TV BUN THAI AO NUOI CA TRA -
HUdng giam thieu 6 nhiim moi trudng
T
heo sd lieu thdng ke den thang 10 nam 2008, san lupng ca Tra nudi tham canh d Ddng bang sdng Cufu Long da dat 1,2 trieu tan. Do suf gia tang nhanh chdng dien tfeh nudi va mat dp nudi, lUdng vat chat thai ra tO eac ae nudi ca Tra cung tang len dang ke. Neu Ude san IUdng nam 2008 khoang 1,5 trieu tan thi IUdng chat thai ra mdi trudng khdang 1.380.000 tan vat chat khd; 37.785 tan nitd; 18.900 tan phospho. LUdng chat thai nay lang xudng ao nudi tao thanh Idp bun mdi vu nudi rat day va xO ly bun lang la mpt trong nhOng van de nan giai trong nghe nudi ca tra cdng nghiep hien nay.Phan Idn chat thai ran tfch tu d day ao dudi dang bun. LUdng bun tfch luy cang Idn thi mOc dp d nhiim cang cao tO dd anh hodng dang ke den chat lOdng node, lam giam the tfch ao va tac dpng den ca nudi trong ao, giam nang sua't nudi trdng.
Cae chat d nhidm gdm nhu thOc an thOa, hda chat suf dung ngan ngOa benh eua ea nho thudc khang sinh, chdng nam tfch tu trong bun lang cd the lam thdai hda chat lOdng da't, lam chet ca va khdng the nudi ca tiep tuc. The nhOng, bun day sau khi u kj khf trong ham vdi thdi gian u 20-30 ngay se giam thieu dang ke ham lOdng chat hOu cd d l phan huy/giam thieu mui hdi va giam vi sinh gay benh va cd the sO dung lam phan hOu ed sinh hpe bdn cho cay trdng rat hieu qua va an toan.
Theo Boyd (1990) thi bun day ao nudi trdng thijy san thudng cd ham IUdng hOu
^ K S . PHAIVI TH! THU HONG*
Chi cue Thuy san VTnh Long Cd khcang 5%, da't ndng nghiep khoang 2% chat hOu cd. NhU vay, bun day ao nudi tham canh trung binh ed mOc tfch luy hOu cd gap 4 lan so vdi ao nudi thdng thudng va cac hdn 10 lan sc vdi dat ndng nghiep. Do dd, viec tan dung cac nguyen lieu hOu ed tO bun day eac ad nudi ea tra va ap dung cdng nghe sinh hpe de che bien lam phan bdn se ddng gdp tfch cufc vad viec giai quyet van nan c nhiim moi trudng tO hdat ddng nudi thuy san tham canh gay ra.
Viet Nam hien tai v i n la mdt qudc gia cd tiem nang ve san xuat ndng nghiep.
Viee sU dung phan bdn hda hpe vdi IUdng cao de nham vao muc tieu gia tang nang sua't cac Icai ndng san dang la thdi quen cua ngudi ndng dan trdng thap ky vifa qua. Dae biet, viee sCf dung qua nhieu phan dam (N) tdi mOc lam dung da lam tang dan suf mat can ddi giOa cae dudng chat trong dat. Dieu nay se dan hinh thanh cac yeu td dinh dudng han ehe de'n nang suat va chat lOdng ndng san. Mat khac, viee sO.dung qua eao lUdng N se gay khd khan treng viee bao quan ndng san cung nhu viec tfeh luy ham lUdng NO3 trong rau va cac loai cay thuc pham se la nguy cd de dpa sOc khoe eua eon ngudi va vat nudi.
Mdt dieu can luu y khi sO dung gia tang IUdng NPK thi lau dai se xay ra hien tupng hieu lufc eCia chung se suy giam. #
m
O T H A N H TLfU KHOA HOC CONG NGHE
• Dieu nay d§ hieu khi chung ta thay ham lUdng chat hOu cd trong dat nong nghiep d nudc ta cdn d mUc tU trung binh den qua thap. VI vay viec sO dung phan hOu cd dung phUdng phap se khac phue dUde suf mat can ddi dinh dudng trong dat, gia tang hieu qua cua phan hda hpc, giam thieu su d nhiim mdi trudng va dac biet la viec gia tang chat lUdng ndng san, dam bao tfnh ben vDng cua ndng nghiep. Nhat la trong xu the hien nay, viec san xuat ndng san hOu cd dang dUdc quan tam d eac nudc phat trien, vl vay viec silf dung ngudn hOu cd thien nhien va phan hOu cd che bien se dam bao nhu cau tieu thu trong nude va dam bad viec md rdng, dn djnh thj trudng xuat khau ndng san cilia Viet Nam.
Phan HUu ca sinh hoc (HCSH) la mot loai phan duac che bien tU cac nguyen lieu CO nguon gdc hOu ca vdi qui trinh che bien dUdc ap dung bang cac tac nhan, hoac bang cac ky thuat cong nghe sinh hpc nham nang cao chat luang va hieu lUc cua phan thUdng pham. Khi duac san xuat dung qui trinh ky thuat, dap Ung cac tieu chuan qui djnh, cd the chi can sO dung phan hi?u cd sinh hpc vdi mpt lieu lUdng nhd v i n dat dUdc hieu suat cac:
- Cung cap ngay lUdng mun hOu cd chd dat de bd sung lOdng mun da bj khoang hda dd cac hoat dpng cua vi sinh vat d i n den da't se duy tri dope cac Uu diem ve ly, hda va sinh hpc.
- Cung cap cac chat dinh dudng cho cay trdng, vOa la cac dinh dodng d i n xua't to cac nguyen lieu htJfu cd, viia dupe tdng hdp hoac dUde chuyen hda dd su hoat ddng cua cac vi sinh vat cd djnh dam, vi sinh vat chuyen hda lan dupe cay vao trong san pham theo qui trinh san xua't.
Theo ket qua nghien cOu va khao nghiem da dupe thOc hien d nhieu ndi tren the gidi va Viet Nam thi phan HCSH da cung cap mdt lopng dinh dOdng kha Idn che cay trdng va cd the giam bdt di tO 20 - 50% lOdng phan hda hpc can phai bdn nhong nang suat cay trdng v i n cao hdn, chat lOdng ndng san td't hdn sd vdi bdn 100% phan hda hpc
- Ben canh cac dac tfnh da neu cilia cac thanh phan hufu cd trong da't, mun hOu cd cdn cd kha nang giO lai cac chat dinh dodng nhd lam tang them dung tfch hap thu cua dat, giam thieu so rOa trdi anh hodng de'n mdi trodng, giam thieu sO mat dinh dUdng d i n de'n giam thieu chi phf phan bdn.
- Mun hOu cd lam gia tang kha nang trad ddi chat dinh dudng. Khoang tO 20 - 70% kha nang trao ddi cua cac loai dat la do chat keo trong cac hdp chat humic gay nen. Dieu nay lam tang kha nang hap thu dinh dudng, cay se phat trien tdt hdn lam gia tang nang suit.
Cd the ndi hufu cd la kho chUa tdng hdp cac yeu td dinh dUdng va ludn la nen tang cho mpi hoat dpng hda hdC, ly hoc, sinh hdc trcng dat. Qua trinh khoang hda cac hdp chat hOu ed tao ra cac nguyen td khoang ma cay trdng eung nhu cac vi sinh vat, dpng vat trong dat suf dung lam ngudn dinh dudng trUc tiep de sinh trudng phat then nhu dam, lan, kali, dac biet la cac nguyen td trung vi lOdng. Qua trinh mun hda chat hufu cd trong dat tao ra kha nang dieu tiet che dp nhiet, node va dinh dodng trong da't cung nho cho cay trdng.
Mat khac, xet ve mat kinh te hien nay gia phan vd cd dang d mOc cao va cd xu hodng tang hdn nOa. Dd dd, chi phf dau to cho cay trdng ngay cang cao ma gia ca .
THONG TIN KHOA HOC VA GQN.GIN6'HEW/I SaSESSSf^J^M®
m
O T H A N H TLfU KHOA H O C C O N G N G H E
•• ndng san thi rat bap benh. Trong khi dd, Nha node chOa cd chfnh sach bao hp cho cac mat hang ndng san, dat ngUdi dan vao tinh trang thieu to tin khi mudn dau to vao san xua't se anh hodng rat Idn de'n san xua't. Vi vay, khi cac san pham hOu cd ra ddi se gdp phan lam giam gia thanh dau to nhd tan dung hieu qua cac phe pham trong ndng nghiep cung nhO cac phu pham cua nganh che bie'n thufc pham, chan nudi...
Vung ddng bang Sdng Cufu Long vdi dien tfch san xuat ndng nghiep Idn nhat ca node nhOng dac thu cua vung la ludn ludn chju anh hudng cua lu. NUdc lu se dem den cho vung ddng bang Sdng COu Long mdt lOdng phu sa kha Idn ddng thdi cung dem lai ngudn dinh dUdng ddi dao cho dat va bdi dap, md rdng them dien tfch gieo trdng cho khu vOc. Vdi dac diem dd, vung ddng bang Sdng COu Long rat phu hdp va cd ldi the rat Idn de phat trien cay lOdng thOc va cay an trai. Tuy nhien, suf bat ldi cua nd cung rat dang ke la trcng phu sa ehui ye'u la hOu cd da qua qua trinh mun hda, khi bj nUdc lu lai cudn trdi hau het tan dU thUe vat tren ddng rudng. Nhu vay, hoat dpng chuyen hda trong dat chij ye'u la qua trinh khoang hda chat hOu cd. Mat khac, vung ddng bang sdng COu Long san xuat 3 vu trong nam, sO dung nhieu loai cay trdng gidng mdi ddi hdi che dp dinh dUdng cao. VI the hOu cd trong dat da mat di nhanh chdng, da't khdng dam bao du cac che dp dinh dudng cho cay trdng sinh trudng, phat trien. Mac du ddng bang Sdng COu Long la vung da't tru phO giau tiem nang de phat trien ndng nghiep, song de dat hieu qua cao hdn trong san xuat thi viec quan tam de'n che dp phan bdn hdp ly la rat can thiet, dac biet la bdn bd sung phan
hOu cd sinh hpc se mang lai nhieu hOu fch nhU:
- Cai thien dp phi nhieu va can bang dinh dodng trong dat, se lam giam bdt lopng phan hda hpc can bdn va lam gia tang hieu IUc cua chfnh nhOng loai phan hda hpcdd
- Lam tang them thanh phan va mat dp, hoat dpng cuia cac loai vi sinh vat hOu fch, giup gia tang sOc khoe cua dat, gia tang sOc san xuat cua da't. Chfnh dieu nay lam gia tang nang sua't, san lUdng va chat lupng cac loai ndng san.
- GiOp cai thien dung tfch hap thu cua da't, cai thien cac tfnh chat ly-hda-sinh hpc cua dat va dac biet la han che d nhiem mdi trudng da't va nudc ngam do qua trinh rOatrdi
Trong xu the phat trien, nhu cau suf dung cac san pham an toan va chat lupng cua ngUdi tieu dung ngay cang cao thi viec khuye'n khfch ndng dan sO dung phan HCSH cho viec san xua't ndng san sach bao dam cho nen ndng nghiep phat trien ben vOng la rat can thie't de giam thieu ap lufc gay d nhiem tO hoat ddng nudi ca tra xua't khau hien nay. Day cung la djnh hOdng cho viec ap dung qui trinh canh tac ndng nghiep hOu cd, gdp phan Ong dung qui trinh san xua't thee tieu chuan GAP (Good Agriculture Practice) trong chie'n IUde san xua't ndng nghiep ben vOng cd tfnh kha thi va thuyet phuc cao./.
Nguon tham khao:
- Boyd, C. E., 1990. Water Quality in Ponds for Aquaculture..
- TS. Nguyen Dang NghTa, Vien KHKT Nong nghiep mien Nam. Tham luan Phan bon hQu cd sinh hoc va nong nghiep ben vQng
