THAY THE CHO GIONG SAN KM 9 4
^ PHAN HOANG ANH
Giai doan thoai trao cua gid'ng san vua KM94
Sau khi ben re tren vimg da't Quang Ngai vao dau nhttng nam 90, vdi nang sua't nhieu vung len de'n 30 - 40 tan/ha va ham Ittpng bpt ciia cu dat ttt 28 - 30%, gid'ng san KM 94 da trd thanh si? lUa chpn va thay the gan nhtt toan bp nhttng gidng san truyen thdng ciia ngttdi dan trong tinh, nhtt san gdn, san An Dp... Vi the' ma nhieu ngttdi dan trong tinh c6n vi von KM94 la dng "vua" ciia san. The nhttng sau gan 20 nam "ngi?tri", gid'ng san KM 94 da bat dau cd da'u hieu suy thoai, ma dinh diem la vao vu miia each day mpt nam.
Khi chuan bi vao vu thu hoach thi hang ngan ha san bong dttng nhiem benh.
Theo do cay san chdt khd, din den san Ittdng va dp bpt ciia cii bi giam siit tram trpng, vdi ti le ttt 30 - 50% so vdi binh thttdng, gay hoang mang cho ngttdi dan. Ba Dinh Thi Nhu (38 tudi), d thon Ha Bac, xa Sdn Thanh, huyen Sdn Ha, cho biet:
ChUa bao gid thay gidng san nay bi benh nhu nam rdi.
Khdng rieng gi ai, vung nao, ma tinh trang cay san bi
Vdi nhUng ddc diem khd d'n tUdng, nhU sU thich nghi dd'i vdi dieu kien thd nhudng vd khi hdu, sdn IUdng vd do bdt cua cu khd cao...
Cd the ndi gid'ng sdn KiVIMO dd vd dong dUdc xem Id "Ung cCf vien" sdng gid de thay the'vd phd bd the ddc tdn cCia gid'ng sdn KM94, vd'n tdn tgi tU md'y chuc ndm qua vd hien dang ddn bi suy thodi d vung dd't Qudng Ngdi.
nhiem benh chdi rdng trong vu miia 2009 xay ra d tat ca cac dia phUdng ciia Quang Ngai, nang nha't la d nhttng vilng mien nui, lam thiet hai cho ngttdi trdng san ttdc tinh tren 15 ti ddng. Theo dng Le Nhi, ky stt ciia Cdng ty Cd phan Ndng san Thttc pham Quang Ngai thi khdng phai de'n vu 2009, ma each day khoang 3 nam gid'ng mi KM94 cung da bi benh chdi rdng. The nhttng mttc dp va dien tich bi nhilm khdng nhieu va nghiem trpng nhtt vunay.
KM 140, gidng san cho
ttttfnglai c ^
San, cdy trong mang lgi hieu qud cao cho ngudi nong ddn trong sdn xudt nong nghiep.
®" Sau SI? viec tren cac cd quan l i e n quan, doanh nghiep thu mua da dau tU tien bac, cdng sttc va de'n vu nam nay thi tinh trang tren da dttdc han che. Va mac du nang sua't, san Ittdng, dp bpt ciia gidng san KM94 hien van cdn duy tri d mttc kha cao, the' nhttng vdi nhttng gi da dien ra, thi viec tim mpt gidng san khae de thay the la dieu phai lam va hdt sttc can thiet, ky stt Nguyin Van Thdm, can bp Trung tam Khuyen nong - Khuyen ngU tinh, tam stt: Sau mpt thdi gian tien hanh trdng khao nghiem vdi nhieu gid'ng khae nhau, vao dau nam nay, cung vdi stt hd trp ttt phia doanh nghiep thu mua va che^
bien san la Cdng ty Co phan
Gidng sdn KM140 cho ndng
Ndng san Thttc pham Quang Ngai, Trung tam Khuyen ndng - Khuyen ngtt tinh da trdng thi diem gidng san KM140 tai 2 md hinh d ddng bang va mien nui, vdi tdng dien tich khoang 15ha. Tai huyen Sdn Ha, md hinh dttdc trdng d thdn Lang Rin, xa Sdn Trung, vdi dien tich khoang lOha, cd 10 hp tham gia va dttdc trdng vao 2 ddt.
Dpt 1 trdng ttt dau thang 1, tren dien tich khoang 7ha.
Ddt 2 bat dau trdng ttt dau thang 2, tren dien tich khoang 3ha. Tdng Ittdng gidng ciia 2 dpt la 18.000 hom, vdi qui trinh hang each hang 0,9m; cay each cay 0,6m. Qua theo ddi, ti le nay mam dat yeu cau, rieng d ddt
1 dat cao, khoang tren 95%.
Theo ky stt Thdm, ngttdi tn?c tie^p theo ddi md hinh, thi gid'ng san KM 140 phii hdp vdi chan da't d day nen phat trien tdt, sttc khang sau b e n h c u a gid'ng KM 140 cao nen nang sua't binh quan d a t k h o a n g 34,5 tan/ha;
dp bpt ttt 25- 2 7 % . B i n h quan lai thu dttpc khi trdng gidng san KM sudt cao. 140 gan 39
trieu ddng/ha, tang hdi vdi gidng dai tra la 14, 7 trieu ddng.
6 mpt chttng mttc nao do, nhtt ve dp bpt cua cu, nang sua't thi KM 140 cdn thua so vdi gidng san KM94. The nhttng xet mpt each toan dien va cho tttdng lai sau nay thi KM 140 hoan toan cd the thay the dttpc gidng KM94.
Ky stt Thdm giang giai: Vdi kha nang thich hdp vdi hau hdt cac chan da't ciia dia phttdng ttt vung nui den ddng bang; tinh khang benh cao, nang sua't va dp bpt ciing khdng kem gi KM94 va dieu quan trpng hdn la KM 140 la gidng mdi, cdn KM94 da tdn tai gan 20 nam nay, hien dang bat dau suy thoai, ma cu the la bi benh chdi rdng nhtt vu nam 2009 vtta qua. Ben canh do lau nay do gidng KM94 nang suat va dp bdt kha cao nen gan nhtt chiem the dpc tdn ddi vdi ngttdi trdng san. Day la dieu khdng nen, bdi le theo qui dinh thi tren mdt khu vttc, canh ddng... cilng loai cay trdng thi mdi mpt loai gidng khong nen vttdt qua 30% tdng dien tich de tranh riii ro. Vi vay ngoai gidng KM 140, hien Trung tam cung dang tien hanh trdng nhieu loai gidng san khae nhau, nhtt KM99-1, BGV198-1, KM2I12... dd da dang hda gid'ng san trong cd ca'u cay trdng, phuc vu phat trien vilng nguyen heu cho cdng nghiep che bidn ciia tinh.•
48 <$> THONG TIN KHOA HOC VA CONG NGHE - So 06/2010
