Quan sat | Observation Asla-Paclflc Economic Review
The tien thoai l u o n g n a n tirong v a n d e khi dot c u a Nga
VietHd
T
dp dodn khf ddt Gazprom cfla Nga trong nhflng tudn gdn day lifin tyc dd xudt nang trdn gid khf ddt trdn thi trudng ndi d)a da gay khd khan cho Chfnh phfl Nga. Kremtl da duy tri chuong trinh trg gia khi ddt trong gdn hai thdp ky qua nhdm Idm ydn ldng ngudi dan trong nude va khuydn khich phdt tridn edng nghifip. Do dd, vific tang gia khf ddt ddt ngdt cd tiid gdy bdt dn tiong ed nguM ddn vd linh vye cdng ngtiifip.Nam 2011, Nga sdn xudt khodng 510 ty m3 ktii ddt, yong dd khodng 60% dugc bdn d tiong nude. Nga ed ty lfi tifiu thy khi ddt binh qudn ddu ngudi cao nhdt vi Nga Id mdt yong nhung nude Ignh nhdt thd gidi, nhu cdu sudi dm vd su dyng difin cao. Linh vyc edng nghifip cfla Nga cflng phy thudc nang nd vao khi ddt dd eung edp difin cho eac nha may.
Nga sfl dyng hfi thdng 4 logi gia ddi vdi ktii ddt: gia ndi dja cd hai logi, mdt logi gid cho cde nude thudc Udn xd cfl vd mOt logi gia nfla cho cac khach hang chdu Au. Tfl lau Nga da hgn chd gia ktii ddt trong nude (cd tfl thdi Lidn xd cfl). Hifin tgi trdn thi trudng ndi dia Nga, gid khi ddt chi vao khodng 75-97 USD/I .000 m3, vdi cdc hd gia dinh vd td chflc nhd nude nhu trudng hgc vd bfinh vifin dirge hudng mflc gid thdp hon edn cdc co sd edng nghidp chiu gid cao hon. €)a sd cdc nude thudc Lidn xd cfl phdi trd d mflc khoang 250 USD/1.000 m3 khi ddt, cdn gid ddi vdi khdeh hdng chau Au la tfl 350 - 450 USD/1.000 m3.
Cde cdng ty khi ddt Nga, chfl ydu Id Gazprom, dang gdp khd khan vd tdi ehinh vi cdc bifin phdp
eho phdp ngudi tifiu dflng ndi dia ehi trd mdt phdn nhd so vdi khdeh hdng nude ngoai. Trong thdp ky qua, Kremli da cho phdp Gazprom tang gid khf ddt 14 - 25%/nam. Vide tang gia tfl tfl nay dd trdnh phdn flng mgnh mfi tfl ngudi tidu dflng khf ddt tgi Nga vl nd sd di cflng vdi vific cdc tifiu chudn kinh td dugc edi thifin. Tuy nhifin, Gazprom cho rdng mflc tang dd la chua dfl.
Sir phan lihang cua Gazpram Gazprom thdy cd 4 vdn dd co bdn vdi hfi thdng gid khf ddt hifin nay cua Nga:
Thu nhdt, Gazprom dang thua 16 khi bdn tiong nude. Theo sd lifiu gdn day efla Gazprom, tdp doan tdn khodng 132 USD dd sdn xudl ho$e thu gom, sau dd phan phdi 1.000 m3 khi ddt, nhung gid bdn trfin thi trudng ndi dia chi khodng 80 USD/1.000 m3. Didu nay cd nghia la Gazprom 16 trfin 50 USD khi bdn ndi dia. Do thi trudng nOl dia ctiidm ddn 60% lugng hdng bdn ra, ndn khodn thua Id nay rdt Idn.
Gazprom vdn cd thd Udp tyc tdn tgi va "khod mgnh" nhd doanh sd bdn ra nude ngodi vdi mflc gid khodng 279 USD/1.000 m3, gdp hai Idn ehi phi san xudt. Tuy nhidn, tidu thy ktii ddl nOi dia cfla Nga da tang U-fin 15% yong thdp ky qua (cd giam tiong thdi ky khflng hodng 2008- 2009). Do dd, Gazprom dang ngdy phai chju 16 nhidu hon.
Thu hat, Gazprom lo nggi rdng ngudn thu tfl vific bdn eho khdeh hang chau Au sfi gidm trong qud trinh ddm phdn gid khi ddt mdi vdi nhidu khdeh hdng chdu Au. Cflng vdi dd, chdu Au eflng da dgng hda ngudn cung khi ddt ra ngodi Nga.
Didu ndy cd nghia id Gazprom sfi sdm khdng Ihd ldy iai tfl tiit tiudng chdu Au dd bfl 16 eho tiii trudng ndi dia.
Thfl ba, khi mfla ddng ddc bifi Ignh, Nga hgn chd xudt ktidu kh ddt, chu ydu Id ddn chdu Au, d^ gic thdm nguAn cung d trong nude M$c dfl hdnh ddng ndy cd thd giup ngudi ddn trong nude sudi dm, nhung cd nghfa Id Gazprom mdi mOt khodn tidn Idn tdp dodn nay cd thd ed ndu nhu ngudn cung khi ddt ddn chdu Au nhidu hem. DiSu ndy xdy ra trong mfla ddng vfla qua vd sy tiiidy hyt Idn ddn 30% tgi Ac, Rumani, Dflc, Ba Lan, Hunggari, Bungari.Hy Lgp vd Italia - tdt cd nhung nude nay cflng trdi qua mdt mfla ddng vd cflng khde nghifit
Cudi eflng, Gazprom dang phSi ed gdng dd bfl ddp vific thud khai thdc khodng sdn tang 61%. Mflc thud nay tang da lam Gazprom tdn tiifim 2,2 ty USD bring nam 2011 vd udc tinh Irong nam 2012 eon sd do sfi tang Ifin 5,2 ty USD. Vdn dd tang thud ndy da gay nhidu tranh cSi va dan xen vdi cuOc tianh gidnh chmh tri ndi t>d d Nga. V tudng ldi cdu true hfi thdng thud nang lugng cua Nga da thu hflt cd Iyc lugng A6i ldp vd Iyc lutpng flng hd trung thanh ti-ong fCremli. Vific tang thud do mdt nhdm Igi ieh dd xudt ktii hp tin rdng Ctiinh phfl cdn cd thfim ti^n dd bfl ddp tham hyt ngdn sdch va rdng chinh phfl phdi didm dflt vific
"ctiidu chudng" cdc cdng ty nang lirgng tidng muc thud tiidp.
Do nhflng quan ngai nay, Gazprom ldp ludn rdng hg khdng tiid tidp tyc thyc tiidn cdc dy dn trong tuong lai ndu khdng cd thfim ngudn thu td ngudi tidu dflng khi ddt ndi dia. Tuy nhidn, didu nay khdng cd nghla la Gazprom khdng thd tidp tye thyc hifin chuong trinh trg gid tiifin nay. Tdp dodn ndy v&i cd doanh thu rdt Idn. Gazprom c6 ki hoaeh Ihyc tiifin m0l sd dy an Idn va tdn kdm ma cdng ^ ndy tin rdng khdng thd thyc hidn ndu khdng kidm dugc tiifim tidn. Cdc
20
KINH rt CHAU A-THAI BlNH DUONG 36 361 (4/2012)dy dn ndy bao gdm dy dn Shtokman Bde Cue udc tfnh chi phf til 15 - 20 ty USD; dudng dng "Ddng chay phuong Nam" vdi mflc chi phi udc tfnh tfl 24 - 31 ty USD; du an md Yamal vdi ctii phf hdng chyc ty USD; vd dy an md rdng Saldialin cung cd chi phi tuong ty.
Ke hoach Gua Gazpram Nga cd kd hogeh bdt ddu tfl tiiang 7 sfi tang 15% gid khi ddt ddi vdi khdeh hang cdng nghifip trong nude. Gazprom khdng eho rdng miic tang nay Id dfl vd da dd xudt cac kd hogeh thay thd dfi tang mgnh gia trudc khi hoan toan xoa bd gid tidn tiong 2 nam tdi. NhOng dd xudt Gazprom da dua ra la tfl nay ddn cudi nam 2012 tang gia khi ddt 26,3%, ddn eudi nam 2013 tang 45% va ddn eudi nam 2014 chdm dflt hoan toan vide han ehd gid.
Nhflng dd xudt hifin chfl ydu Id ddi vdi nhung khach hang cdng ngtiifip, dfl khdng cd gi bao dam rdng Nga se tdidng tang gia ddi vdi cac hd gia dinh va cde so sd cdng vao mdt thdi diem ndo do. Thdng thudng, ktii gid ddi vdi linh vuc edng ngtiifip tang, ede hd gia dinh va edc CO sd edng eflng phai ctriu mdt mflc tang thap ban. Vdn dd ta I0"emli duy til tran gia Idif ddt vi mdt Iy do: de ngudi dan hanh phflc va tinh vyc cdng nghifip Ithod mgnh. Ndu gid klii ddt tang vgt, ngudi dan va tinh vye cdng ngtiifip se bdt dn.
Cdc hd gia dinh Nga da khdng phai tiiieh flng vdi vide gid khi ddt tang manh kd 10 tdii Lifin xd syp dd. Dd ia tfieo tinh tiidn nude Nga ta nha sdn xudt khi ddt Idn thfl hai thd gidi nfin ngudi dan efla nude
nay cd quydn dugc hudng gid thdp ban. Do dd, ndu Kremli tang mgnh gia Idii ddt ddi vdi eae h<> gia dinh, ed thd sd ed phdn flng dfl ddi. Nga vfla phdi chiu mOt Idn sdng ede cudc bidu tinh chdng chfnh phfl xudt phdt lu ede euQc bdu cfl qude hdi vd tdng thdng ndn khdng mong mudn cd thfim bdt 6n xa hdi. d^c bifit la cac cudc bidu tinh ed thd thu hflt nhidu ngudi hon so vdi eae cudc bidu Unh ehinh tri.
cac ngdnh edng nghifip tifiu hao nhidu nang lugng cfla Nga, nhu cdng nghifip luyfin kim, tfl lau da ditgc hudng \gi thd egnh tranh nhd gid ktif ddt cfla hg thdp. Nang lugng rfi Id mdt trong nhflng ydu td ndn tdng eho sy thdnh cdng cfla ngdnh cdng nghifip ndy. Chi phf san xudt kim logi da tang ddu dan trong thdp ky qua do ehi phi nang lugng va lao ddng tang. Nhd ngudn cung khi ddt ndi dia Idn vd rd, Nga cd cac nha san xudt kim logi cd ctii ptii thdp nhat thd gidi. Nga Id mdt trong 5 nha san xudt vd xudt khdu thep hang dau vd ed nhflng edng ty san xudt niken vd nhdm Idn nhdt tiid gidi ta Norilsk Nickel vd RUSAL.
Cudc khflng hoang tai chinh 2008 da anh hudng ddn cdc edng ty luyfin kim cfla Nga, nhung hg da phuc hdi trong 3 nam qua.
Ndu Nga tang mgnh gia ktii ddt ty ntiifin ddi vdi cdc khach tiang cdng nghiep, didu dd cd thd gdy ra thifit hgi kinh td l(3n ddi vdi nganh sdn xudt kim logi vd ed thd "gidt ehet" ngdnh cdng nghiep ndy. Hon nfla, didu nay cflng ed thd tgo ra xung ddt vdi edc dng trflm luyfin kim - nhflng nhdn vdt quydn luc nhat tgi Nga.
Khdng gidng vdi da sd edc ngdnh cdng nghifip Idn vd chien
luge cfla Nga, ngdnh sdn xudt kim logi khdng dugc didu tidnh bdi nhd nude hay cde tanh dgo do chinh phfl lya chgn. Ngdnh sdn xudt kim logi Id linh vyc chfnh duy nhdt vdn dugc didu hdnh bdi cac dng trflm luyfin kim vi linh vyc ndy trai rdng khdp thd gidi, khdng tdp tmng chfl ydu tgi Nga nhu cde Unh vye khdc.
Ngodi ra, ede dng trflm luyfin kim da cd mdt logt cde cuQc chidn xdu xa trong thdp nidn 1990 vd ddu 2000, thudng dugc bidt ddn td "edc cudc chidn tranh luyfin kim".
The tien thoai luimg nan Vi tang mgnh gia khi ddt ndi dia cd thd tao ra rdi loan, Kremli d tinh thd khd khan vd bi chia re trong vific nfin gi. Gazprom se khdng bi phd sdn do vdn dd tidn gid nOi dja trong tuong Iai gdn, nhung bdn 60%
lugng khi ddt cfla Nga vdi gid l6 la didu khdng thd vd lau dai. Hon nfla, Gazprom dang cd kd hogeh thye hifin edc dy an ddy thcun vong vd td'n kem. Nhflng dy dn nay khdng ctii quan trgng ddi voi Gazprom nhdm thay thd cac md Idu ddt dang suy gidm, ma cdn ta mdt phdn chien luge trong chfnh sdch ddi ngogi cfla Nga nhd nhflng kdt ndi vdi nude ngoai ho^c su tham gia efla edc cdng ty nude ngoai.
Tuy ntiidn, Nga khdng dfl ktia nang de thyc hifin mdt ddng thai gay tianh cai nhu thd ngay bay gid.
Trong n6 lye xay dyng mgt ctiidn luge khae de giflp tap dodn quan trgng nhdt efla minh (Gazprom), Nga da cd gdng tai edu trflc Geizprom de nd hogt ddng hifiu qud han bdng vific sa thai 100 nha qudn ly hdng ddu cfla cdi^ ty ndy.
TRUNG TAM NGHIEN CUU
KINH TE VA CHlNH SACH
p. 704, E3,144 Xuan Thuy, Cau Giay, Ha Noi T: 04.37547506-704/714 F: 04.37549921 W: www.vepr.org.vn
Chinh sach tot, Kinh temanh
S ^ M I (4/2012) KINHTtCHAUA-THAI BINH DUONG
