XAY DlTNG THE CHE CHO LIEN KET PHAT TRIEN VUNG 6 VIET NAM
Tran Dinh Thien
Tom tat: Bdi viet tap Trung vdo ddnh gid, phdn tick hien trang lien kit vung a Viet Nam thai gian qua. Thuc trg.ng lien ket vung dang lam gidm hieu qua phdt trien tong the cua nen kinh te quoc gia cung nhu han chi su phdt trien cua timg dia phucmg. Tie phdn tich hien trang, tdc gid de xudt hai phuong an xdy dung the che nhdm thuc day lien kit vung trong thai gian tai. Trong do, phuang an mang tinh Idu ddi va dotphd Id thdnh lap cdc vung hdnh chinh - kinh te doc lap trin cd nuac; con phuang an mang tinh chuyen tiep, tarn thai la thdnh lap cdc Hoi dong Tu van phdt trien vung, dime ho tra bin cdc To Tu van phdt trien vung vd Quy Ho traphdt trien viing.
Tu' khoa: Lien kit vitng; the che phdt trien viing.
Dat van de
Ve mat lanh tho, nen kinh te Viet Nam hien duoc to chtic theo don vi "tinh". To chiic kinh te nay van hanh diva tren hai he thong quyen luc - dong luc la i) bo may quy6n lire hanh chinh - nha nuoc va ii) ngan sach tinh. Hai he thong quyen lire - dong luc (Igi ich) nay gan bo chat che vcri nhau, tao thanh ca so nen tang de Uy ban Nhan dan tinh, v6n di la mot bo may quan ly hanh chinh nha nuac, dirge trao them chuc nang quan ly nha nuoc v6 kinh te tren dia ban tinh. Trong cau true to chiic nay, cac tinh doc lap vai nhau ve quyen luc dieu hanh va Igi ich, tren ca hai tuyen - quan ly hanh chinh va ngan sach.
Cach to chiic he thSng kinh tB nhu vay c6 hai dac diem noi bat:
Thu nhdt, ve mat quan ly nha nuoc, hau nhu chi ton taj mdi Hen he "doc " - giiia trung ucmg va dia phucmg. Tuy dugc coi la quan he chuc nang {cac chii thg binh dang v6i nhau ve tu each, nhimg khac nhau vg chuc nang), song ve thirc chat, day lai la quan he cap tren - cip duoi (ham nghia "lanh dao - thua hanh"; "chi dao - thuc thi", "ra lenh -
•'*C6ng trinh nay (tui?c thuc hien trong khuon kho De tai NAFOSTED: "Tai Ciu true n6n kinh tl Viet Nam giai doan 2011-2020 huong toi phat trien bSn virng".
phuc timg"), mang tinh chat "le thuoc" "khong binh d^ng". Moi lien he doc nay tao thanh cot loi cua CO che "xin - cho".
Thu hai, boat dong kinh te ciia cac tinh gan nhu doc lap vai nhau. T\t goc nhin "nha nuoc", c6 the coi nen kinh te cac tinh la doc lap - biet lap nhau. Hau nhu khong ton tai moi lien he cau tnic, khong ton tai moi lien ket kinh te "ngang" giiia cac tinh vai nhau (giiia cac cau true the che nha nirac cap tinh). Giiia cac cap dual tinh su biet lap cang Ion vi cap duoi tinh le thugc - phu thupc vao cap tren la tinh.
Ca so ciia tinh trang khong lien ket, doc lap - biet lap vcri nhau nay la
i) Su doc lap ve quyen lire va trach nhiem nha nuoc giua cac tinh - ca quyen lite nha nuoc Ian quyen lire ngan sach;
ii) Tinh trang khong c6 dong luc hay khong c6 he thong khuyen khich kinh te (Igi ich) tir viec lien ket phat trien giua cac tinh cua bo may quyen luc tinh (igi ich ngan sach tinh, Igi ich ca nhan quan chuc tinh).
Hai dac diem nay hinh thanh nen mot trang thai "ky di" ciia nen kinh te thi truang - hay dung han, nen kinh te dang chuyen doi sang kinh t6 thi truang - a nuac ta hien nay: n£n kinh te qu6c gia
PHAT TRltN B £ N V O N G VUNG Q U Y £ N 9, SO 3 (9/2019)
LyLUAN-TRAODdl
dugc cau thanh tir 64 nen kinh te giong hit nhau nhung (vd) doc lap vai nhau. Do la 63 nen kinh te dia phuang (nen kinh te tinh - thanh ph6) cong voi 1 nen kinh te trung uang. Cac "nen kmh te" nay noi chung c6 quy mo nho be. Da so cac tinh (37/63) CO dan s6 tu 1 - 2 trieu nguai, 22 tinh c6 dan s6 duoi 1 trieu, chi c6 2 tinh c6 dan so han 4 trieu va 2 thanh pho c6 dan so hem 7 trieu ngum.
Trong khi do, GDP dau nguai binh quan nam 2018 cua Viet Nam chi khoang 2.560 USD, vai muc do phan hoa thu nhap rat cao giiia cac dia phuong va trong pham vi mot dia phuong (giiia cac nhom dan cu) (Tong cue Thong ke, 2019).
Mot diem "ky di" khac la cac tinh c6 di6u kien phat trien khac nhau, cac Igi the phat trien ciing rat khong giong nhau, nhimg ca cau kinh te lai ca ban giong nhau, van hanh theo cung mot ca che, c6 cung muc tieu "ca ban tra thanh tinh - hay nuoc - cong nghiep theo huong hien dai"'. Da so cac tinh deu tuyen bo mot man hinh co cau chung chung
"cong nghiep - dich vu - nong nghiep" giong nhau, hau nhu khong c6 gia tri dinh hirong chinh sach ro rang. Vi su giong nliau chung chung do, giiia cac tinh khong can (va cijng khong the tao lap) moi lien he kinh t6 hiru ca va tat yeu (quan he phan cong, hop tac va canh tranh) voi nhau.
Trong hem 30 nam doi moi vira qua, voi he thong to chirc - the che kinh te tinh neu tren, eac
"nen kinh te tinh" da no luc phat tnen toi da (trong khuon kho giai ban nguon lire ciia minh), c6 gang rat cao trong viec tan dung va phat huy Igi the cua minh, nhat la cac Igi the tu nhien (san c6). Den nay, vS nguyen tac, cac nS luc do da giiip cac tinh CO ban dat d6n "toi han" ciia thanh tich phat trien^.
' Cach day gan 10 nam, muc Ueu nay dugc xac dinh se dat dugc 6 tat ca cac tinh vao nam 2020.
^ Chi s6 nang lire canh tranh cap tinh (Provicial Competitiveness Index- PCI) qua nhieu nam cho thay xu huang phat tri^n nhanh cua cac tinli c6 chi so PCI x6p phia duoi trong thoi gian g^n day, tap trung tai khu vuc D6ng bing song Ciai Long, Duyen hai Nam Trung Bo,.. ; trong khi o cac tinh thanh c6 chi so PCI cao, thanh tich lai dang c6 xu hucrng chiing lai
Co the CO mot so it 6i cac tinh, nhu Binh Duong, Da Ning, Quang Ninh, D6ng Thap, nha nhiing n6 lire dac biet (di kem riji ro), tao dugc d6t pha phat trien va it nhi^u tien vugt len so v6i cac tinh khac. Ve thuc chat, da so cac tinh trong so 63 tinh thanh deu gap nhiing giai han nghiem ngat cua ca chS va ciia nguon lire "dong cua" nen hau nhu khong the but pha. Giai han phat trien do la mang tinh nguyen tac, la dac diem c6 hiru cua he thong CO che "kinh te tinh ta" khep kin.
He thong to chiic kinh te theo lanh tho nhu vay dang hoc 16 ngay cang ro cac nhugc diem noi tai, CO hihi.
Mot la gay Idng phi nguon luc phdt triin tren quy mo Ion do moi "nen kinh te tinh" doc lap khong th6 su dung va phat huy dugc cac nguon luc va cac Igi the phat trien, khong tao dugc Igi thi nha quy mo. Can nguyen la do khong the thuc hi6n phan cong, phoi hgp cac nguon luc mot each toi im, hieu qua. Lang phi tai nguyen du lich a cac dia phucmg do su biet lap la mot vi du dien hinh.
Hai la hinh thanh xu huang dua tranh khong lanh manh, tham chi la "canh tranh cimg chet", canh tranh "cimg xuong day" giiia cac tinh, thuc day "chu nghia thanli tich ao". Dua nhau lam khu cong nghiep, lam cang bien, thu hut FDl bang each
"ha gia" dia phuang minh, tim each gay kho khan cho tinh ban (tranh chap phat trien cang bien, khong ph6i hgp, hgp tac de kSt n6i giao thong), ngan can viec di chuyen nguon lire, tham chi con diing bien phap xua cij la "ngan song, cam chg"
(cam chuyen quang ra khoi tinh, chi tieu thu "bia tinh ta") la nhii'ng hien tugng kha pho bien va gay ra nhiing ton that to Ion o ca tam quoc gia.
Ba la can traphdt triin cdc chuoi san xudt, cac cum cong nghiep ma tinh toi uu hgp ly ciia chiing vugt ra ngoai pham vi tinh. Tren thuc te, moi tinh deu CO nhii'ng Igi the so sanh trgi bat nao do, c6 the ma rgng lien ket phat trien, tao chuoi, cum vai cac tinh khac, tao hieu ling Ian toa phat trien vugt ra
("dung tr^n") khi moi chi dat tren 70/100 diem [Xem VCCI va USAID (2010-2019)]
PHAT TRlfiN BEN VLPNG VONG QUYEN 9, SO 3 (9/2019)
Tran Dinh Thign Xay dyng the che...
ngoai bien giai tmh. Nhimg dieu do da khong diln ra tren thuc te
Cho den nay, do ca che "tinh ta", thuc ch4t la khep cua - dong kin, each ti6p can phat triSn lien ket cac dia phuang von c6 quy mo kha nho de tao Igi the lien kSt va Igi th6 nha quy mo da khong dugc phat huy, cung gay ra nhiing t6n that chien luge Ian cho su phat trien kinh tg quoc gia lln kinh te timg tinh. Day la nhiing vSn dS rit 16n cua c^u true "nen kinh t6 tinh". No chua dung nhiing ygu to va xu huang phat trien di ngugc lai nguyen ly ca ban cua kinh te hoc - nguyen ly Igi the quy mo, nguyen ly phan cong - hgp tac. No ciing di ngugc lai xu the phat trien kinh t6 hien dai la thiet lap va ma rgng pham vi chu6i lien kit, mang san xuat, cum cong nghiep (vS nguyen tac la mo ra toan cau).
Nhiing nhan dinh va nhan xet tren ham nghia:
muon vugt thoat khoi giai han chat hep, kem hieu qua ciia ca che "kinh te tinh", khong the chi dimg lai 6 viec chinh sira, cai tien hay "cai nai" co che phan quyen, phan cap kinh te hien tai ma phai thay no bang mot ca che khac. Mgi sir cai tien kieu "cai nai CO che", "cai nai" khong gian dia ly - Idnh te ciia tinh (nhu chuyen nhap huyen, tham chi, sap nhap ca mot tinh nay vao mot dia phucmg khac - dieu cimg lam chi mang den mot so thay doi cue bg, CO the tich cue a mot vai khia canh nao do, nhimg rat khong ca ban, khong lam thay doi ca che dieu hanh, quan ly, tham chi con lam phat trien xu huong "nong thon hoa" thay cho xu hucmg "do thi - hien dai hoa") Trong da s6 truang hgp, a tam chien luge, each lam nhu vay se lam phat sinh chi phi dieu chinh, rat ton kem va lang phi, lai con tao ca hoi de "benh thanh tich chu nghia" co them dat phat trign (Uy ban Nhan dan Tp. H6 Chi Minh, 2019).
Cac van de - nhuac diSm noi tren ciia cau true
"kinh te tinh" la mang tinh "co hiiu". Do vay, chiing la "tu nhien", da "tu than" bgc 16 tir lau.
Nhan thuc dirge dieu do, tu tuong xay dung va phat trien cac "vimg kinh te", moi vung bao gom nhilu tinh lien ke nhau, voi mot s6 dac diem chung ve dia ly - tu' nhien va ve kinh te - xa hoi, da xuat
Men o nuac ta tii nhieu nam truac. Dieu nay ciing da dugc hien thuc h6a thanh n6 luc thuc tien, mot huong phat triSn h^u nhu la duy nhat de nhSm khac phuc nhung nhugc diem cua cau tnic "kinh te tinh".
Khong tra lai dao sau nhiing nguyen ly so dang hay cac van de ly luan co ban ve phat trien vimg va kinh tg vimg, bai viet nay ban true tiep nhiing van de thuc tiln phat trien viing kinh te dang dat ra hien nay 6 nuac ta, vai noi dung trong tam la ca che phoi hgp, lien ket va dieu hanh phat trien kinh te vung.
1. Hien trang lien liet phat trien viing & Vl§t Nam Cho den nay, cimg vai 63 "nen kinh te tinh", Viet Nam dugc phan thanh cac vung kinh te.
Nham khac phuc nhugc diem cua hinh thai "nen kinh te tinh" doc lap - biet lap, "vimg" tra thanh hinh thuc to chiic va co che van hanh bo sung (chii khong phai thay the) cho n6^.
Cac vimg kinh tS dugc xac dinh gan nhu mot each chinh thiic - chinh th6ng, tao thanh ca so lanh tho de (chit yeu) "gop them" luan cir cho viec quy hoach phat trien kinh te xa hoi quoc gia va tinh - chu khong phai ciia vung, cho viing vai tu each la mot chii the phdt tnen doc lap. Tren thuc te, cac quy hoach phat trien vung da dugc xay dung nhimg ve chirc nang, chiing chi dong vai tro "h6 trg" quy hoach phat trien tinh chir kh6ng thay dugc no, khong CO "quyen luc" ciia mot quy hoach phat trien doc lap cua mot chii the phat trien "doc lap"
cap cao han, do do, hau nhu khong c6 hieu lire trien khai tren thuc te.
Viet Nam da dua ra cac he thong vung kinh te khac nhau, nhu: he thong 7 vung nong, lam nghiep cu6i iihirng nam 1975-1977, sau do la he thong 8 vimg giai doan 1978-1980; he th6ng 4 vung Ion va 7 ti§u viing thaiky 1981-1985; he thong 8 vimg va3 vimg kinh tl trong diem (KTTD) tii' nam 1986. Trong giai doan hien nay, nen kinh te dugc t6 chiic thanh he th6ng gom 6 vung kinh te Ion, cung voi d6, co 4 viing KTTD. i) VKTTD BJc Bo, gSm 8 tinli thanh; ii) Vung KTTD phia Nam, gom 8 tinh thanh; iii) Vung KTTD mi^n Trung gom 5 dnh thanh; va iv) Vung KTTD D6ng hkng song Cim Long g6m 4 tmh thanh.
PHAT TRI^N BEN V O N G VUNG QUYEN 9, SC 3 (9/2019)
LY LUAN - TRAO D O I
Viec nhan dien nguyen nhan ciia tinh trang nay khong c6 gi kho khan. Thuc chat van de la a cho
"vimg kinh te" khong phai la mot khong gian kinh te doc lap, giiia cac thanh to ben trong cua no khong c6 moi lien ket phat trien huu co - tu giac vai nhau va vai ben ngoai**, ban than no khong dugc to chiic va van hanh bai mot he thong quyen luc - dong lire doc lap. Khac vcri cap tinh, viing noi chung, vijng kinh te noi rieng kh6ng phai la va chua bao gia la mot chii the kinh te doc lap. No kh6ng CO bg may quan ly, dieu hanh doc lap, khong CO he thong khuyen khich va dong lire phat trien doc lap.
Ben canh d6, viec xay dung vimg KTTD la nham tao ra the che - ca che phat trien vugt troi, giiip khac phuc han che ciia cau tnic the che "viing kinh te" thong thuimg de phat huy Igi the lien ket vimg. Ve nguyen tSe, cac vimg KTTD dugc huong nhiing uu dai, ho trg va cac dieu kien phat trien tot han de tien vugt len, tao Ian toa phat trien. De dat dugc dieu do, Trung uong c6 chu truang xay dung Ban Chi dao Phat trien, viing KTTD de t6 chuc, dieu hanh phat trien cac viing nay. Ve nguyen tac.
Ban Chi dao la mot the che cap Trung uang, true thugc Chinh phu, co chire nang va quyen han xay dung quy hoach phat trien vimg, thuc thi quy hoach, to chirc Hen ket cac tinh trong vimg va c6 chirc nang lien ket lien vimg.
Duong nhu Ban Chi dao phat trien viing co quyen ban va quyen luc cao hem quyen luc Uy ban Nhan dan tinh, nhcf do, co the tac dong den su phat trien cac tinh va pha va su biet lap phat trien cua cac tinh. Ve nguyen tac, da co mot buac tien the che doi voi eac vimg KTTD. Tuy nhien, tren thuc te, Ban Chi dao da khong the thuc hien day dii va hieu qua chirc nang quy hoach, dieu phoi va t6 chirc phat trien vimg KTTD nhu ky vgng.
'' Trong viing, giiia cac tinh, co the c6 hen thong, ket noi kinh te nao do nho thi truang, tren co so ket n6i ha tang giao thong. Song do kliong phai la su lien kk chu dong cua viing, voi tu each viing cua cac dia phuong, xuat phat tir hoat dong phan cong, hgp tac va canh tranh - dua tranh phat trien tir nguyen va chu dong ciia vung va giiia cac co quan quyen luc ciia cac tinh.
Hien nay. Ban Chi dao dugc thay the bang Hoi dong Phat trien vimg, mang tinh "tu quan vimg", vo'i su tham gia ciia cac Chii tich Uy ban Nhan dan tinh, thanh ph6 trong vimg voi co che luan phien Chu tich Hoi dong. Sau mdy nam hoat dong, co che Hoi d6ng viing nay rat it phat huy tac dung.
Ly do ciia tinh trang t6 chuc dieu ph6i, lien ket phat trien vimg KTTD kem hieu qua neu tren nam a cho cho dii c6 dugc nhiing uu tien, h6 trg dang ke ve nguon lire, song ve mat the che. Ban Chi dao hay Hoi dong vung khong phai la mot to ehiic quyen luc hanh chinh nha nuac diy du thuc chat, mang tinh hien dinh nhu Uy ban Nhan dan tinh.
Chiing khong c6 dong luc va nguon luc doc lap va 6n dinh de h6 trg thuc thi quyen luc thuc te ciia minh trong pham vi vung. Xet tren cac phuang dien cua quyen lire dieu hanh phat trien thuc te.
Hoi dong vimg tuy "to" nhung "yeu" va "kem the"
han so vai Uy ban Nhan dan cac tinh trong viing;
do do, kh6ng the bat bugc cac tinh phai tuan thu (nghiem ngat) cac doi hoi ciia minh. Do la chua ke each to chii'c kha long leo ciia Ban Chi dao vimg, khien cho n6 kh6 co the thuc hien t6t tham chi ca chiic nang tu van quy hoach phat trien vimg cho Chinh phii va Thii tuong Chinh phu (T6ng cue ThSngke, 2019).
Bao cao ciia Bg Ke hoach va Dau tu (2019)
"Ket qua thuc hien cac Quyet dinh s6 941/QD- TTg, so 2059/QD-TTg, s6 2360/QD-TTg cua Thu tuong Chinh phii va I'inli hinh phat triSn kinh tS - xa hoi Viing KTTD phia Nam" chi ra t6n tai diu tien trong so cac van de lien ket vimg la "chua co the che ro rdng ve liin kit vimg vai ca chi dieu phoi du manh, ro rdng" de Hoi d6ng viing va cac dia phuang phoi hgp hieu qua,... Hgi d6ng vung KTTD hien nay khong phai la ca quan chuyen trach CO chiic nang quan ly riha nuoc, chua co dia vi phap ly day du, hoac khong co nguon luc de dieu ph6i sir phat trien chung cua vung, khong ra quyet dinli hanh chinh, chua dugc trao quyen trong viec quyet dinh cac nguon ngan sach cho cac du an mang tinh lien ket dja phuang".
Trong 5 nam qua, Viing KTTD Duyen hai mien Trung da tien hanh thii nghiem mot cau tnic the che c§p vimg. Do la Ban Dieu ph6i Lien kk
PHAT TRltN B^N V O N G VUNG QUVeN 9, S6 3 (9/2019
T r a n S i n h Thien Xay dyng the che—
Phat trien vimg, dugc hr nguyen lap ra theo su thoa thuan ciia lanh dao cac tinh, co thanh phan bao gom lanh dao cao nhat cua cac tinh thugc vung (Bi thu Tinh uy). Cac quyet dinh phat trien vimg hay tinh thanh vien deu dua tren nguyen tac th6ng nhat y kien va bao dam hai hoa Igi ich phat trien viing va Igi ich cua timg tinh. Duai Ban Dieu ph6i nay c6 To Tu van Phat trien viing, bao gom cac chuyen gia doc lap, CO uy tin va dii nang luc tu van. To Tu van CO nhiem vu nghien cuu de xuat len Ban Dieu phoi Phat trien vimg cac y tuong, sang kien va chuong trinh phat trien vimg, dua tren cac luan cii khoa hoc va thuc tien co siic thuyet phuc, huong tai muc tieu hieu qua lien ket va phat trien viing, thay cho each tiep can chi huang toi Igi ich cue bg cua timg tinh rieng biet. Doc lap vai (qityin luc vd lai ich) tinh. To Tu van ciing tham gia nghien ciiu, de xuat va tham dinh cac de an, chuong trinh phat trien ciia cac tinh nhirag voi mot yeu cau mang tinh nguyen tac la phai bao dam sir hai hoa Igi ich cua vung va tinh, va coi day la dieu kien tien quyet.
Dua tren su tu van va cac de xuat ciia T6 Tu van. Ban Dieu ph6i vimg cung nhu lanh dao cua cac tinh da c6 nhiing quyet dinh Hen ket phat trien phii hgp, bao dam hai hoa han cac Igi ich phat trien giiia vimg voi cac tinh thanh vien. Y tuong tan dung Igi the noi trpi nhat cua mien Trung, tap trung n6 luc xay dung chuoi lien ket phat trien du lich Vung Duyen hai va lien vimg (lien ket vai cac viing Ian can, ke ca lien ket quoc te) da mang lai nhung ket qua rat tich cue. Cac tinh deu thu dugc Igi ich ciia minh tir chuong trinh phat trien nay.
Chinh dieu nay giai thich tai sao Khoi Hen ket viing Duyen hai mien Tnmg lai dugc ma rgng mot each tu giac - tir con so 5 tinh thuoc Viing KTTD Duyen hai mien Trung ban dau da len tai con so 9 tinh hien nay. Dong thai, thanh cong d6 tao hieu li'ng Ian toa Hen vimg rat tich cue, tao ca so de hinh thanh cac tuy6n lien ket du lich Duyen hai mien Trung vai Tay Nguyen, D6ng Nam bg. Nam Lao, Bac Campuchia va Bac Trung bg.
D6 bao dam ngu6n luc cho Ban Dieu phoi va T6 Tu van hoat dong, ph§n nao tao dong lire va khuySn khich To Tu van tich cue boat dong vi
vimg, cac tinh th6ng nhit xay dung Quy Ho trg Lien Vh Phat triSn Duyen hai mien Trung, vai su dong gop ciia cac tinh thanh vien va ciia cac nha tai trg. Cho den nay, su d6ng gop ciia cac tinh, tuy khong nhi6u va khong dSu (co le mot phan do cac tinh rmhn Trung qua ngheo, ngan sach lian che;
mot phan chua nhan thiic dSy dii vai tro chiic nang cua thg ch6 diSu phoi viing - du khong phai la mot to chiic chinh thirc, c6 tu each phap nhan - ciing nhu cua To Tu vSn Phat trien Viing de co day du y thirc trach nhiem) nhimg nhin chung, vin dugc duy tri. Dan gian vi day dugc xac dinh la nghia vu phai lam de bao dam trach nhiem vat chat ciia m6i tinh doi vai the che vung (khong chinh thiic, dugc tu nguyen lap ra). Kinh nghiem vung Duyen hai mien Trung cho thay Quy nay, tuy kh6ng the thay the ngan sach tinh trong viec bao dam quyen lire va dong luc hoat dong cua t6 chirc the che tuong img cap vimg, song van co vai tro dac biet quan trong.
Rat may man la Quy Phat tnen Vung Duyen hai mien Trung da va vSn dang nhan duoc su h6 tra tai chinh ben bi va co trach nhiem ciia mot s6 nha tai trg, dac biet la BIDV.
Tat nhien, hoat dong ciia the che lien ket viing Duyen hai mien Trung chua the noi la da dat ket qua va hieu qua mong muon. Lien ket vung thuc chat van con yeu, van chua the xay dung mot ban quy hoach phat trien vimg tong the eo hieu luc manh. Qua trinh lien ket va phoi hgp chinh sach phat trien vimg dien ra cham, va sau 5 nam van chua c6 nhiing xoay chuyen mang tinh dot pha a cap viing.
Song, nhiing ket qua dat dugc, dii rat khiem ton, van la rat dang khich le. Chiing chiia dung nhirng ggi y tich cue ve mot the che quan ly, dieu phoi phat trien viing phii hgp va tich cue. Theo nhieu nghia, co du can cir de noi rang Ban Difiu phoi Lien ket Phat trien vimg Duyen hai mien Trung, cimg vai hai t6 chuc ho trg quan trong la To Tu van Phat tnen viing va Quy Ho trg Phat trien Duyen hai mien Trung vSn la mot mlu hinh tich cue, hieu qua nhat ve the che phat trien kinh te vimg. Man hinh nay can dugc t6ng ket, so sanh va danh gia de nit ra nhiing ket luan thich dang cho giai doan tai.
PHAT TRi^N BSN VLPNG VONG QUVeN 9, SO 3 (9/2019)
LY LUAN - TRAO D 6 1
Han che cua ket qua dat duac a day la kho tranh khoi vi ve thuc chat. Ban Dieu phoi phat trien vung khong phai la mot the che quyen luc nha nuac. Nguyen tac boat dong "dong thuan" trong boi canli Igi ich cue bg tirng dia phucmg van la dong CO chii yeu chi ph6i qua trinh ra quyet dinh ciia timg tinh. Co che "xin - cho" va ca cau quyen luc t6 chiic theo tuyen doe "tren - duai" lam cham cac qua trinh dmh hinh the che phat trien vimg diing nghia, gay kh6 khan cho viec thuc thi cac giai phap dot pha vimg va it co tac dung lam xoay chuyen ca viing (do dong cham den Igi ich cue bg va ngan han ciia mot so tinh nao do).
2. Mot s6 goi y ve xay dyng the che lien ket vung trong thoi gian toi
Tu nhiing phan tich ly luan va diic ket kinh nghiem thuc tien tren day, co the neu mot so de xuat, ggi y ban dau ve viec xay dung the che quan ly, dieu ph6i viing kinh tS a nuoc ta trong giai doan tai.
i) Phuang an triet de nhat, can tich cue ehuSn bi de ra dai cang som cang tot:
Ca nuac lap ra 8-10 vimg hanh chinh - kinh tg doc lap, moi viing bao gom mot so tinh hien nay dang la doc lap, va se dugc chuyen thanh mot thanh phan cau tnic bg phan ciia vung va phu thugc. Ve mat quan ly nha nuac, vung se d6ng vai tro ciia tinh hiSn nay - la mot cap quyen luc mang tinh doc lap cao, la ca quan quan ly hanh chinh - kinh te (thiet che doc lap). Nhu vay, viing thay th€
vai tro ciia tinh, d6ng thai day tinh xuong thanh cap quan ly nha nuac true thugc viing.
Uy ban viing hay Hgi d6ng vimg (co the phai dugc dinh danh khac, the hien day dii han chtic nang va quyln han) la ca quan diSu ph6i, t6 chirc va quan ly phat trien kinh te cap vimg vai quyen luc hanh chinh - kinh t6 ro rang, dSy dii. Hgi d6ng viing c6 ngan sach doc lap, tao thanh ca so quyen lire va dong luc hoat dong. Hgi dong vung hoat dong dua tren hang loat cac ca quan tham muu chinh sach va tu van phat trien, trong do, co H6i dong Tu van doc lap, Hgi d6ng Tu van nay c6 thg de xuat cac y kien tham muu tu vSn cho Hgi d6ng viing nhung no co quyan kien nghi y kien tnrc tiap
len CO quan dieu phoi phat trien viing cap Trung uong (co thg true tiSp la Chinh phu, Thii tuong va cac Bg, nganh lien quan co tham quyen). Quyen han nay nham bao dam cac y kiln de xuat khach quan doi vai phat trien viing va quoc gia duae ket hgp hai hoa va dugc bao dam tinh thuc thi khach quan.
Lgi ich chien luge dai han cua phuang an nay la ro rang: x6a bo tinh trang manh miin, chia cat va cat eii theo tinh hien nay; quy hoach phat trign vimg se hieu qua ban nha tranh dugc chong cheo, lang phi. Viec thuc hien quy hoach phat trien viing se tranh dugc cac xung dot cue bg ciing nhu nhiing phan doi xuat phat tir lgi ich nhom. Tuy nhien, viec thay doi cau tnic to chiic hanh chinh - nha nuac lu6n luon la dieu khong dl dang, lu6n lu6n chiia dung kha nang gay xung dot lgi ich nh6m mot each gay gat. Lire lugng chong doi phuang an nay tai cac dia phuang la rat Ian do viec sap nhap cac tinh thanh viing chac chan se gay t6n hai lgi ich cua ho.
li) Phucmg an "qua do":
Trong giai doan tai, trong he thong t6 chiic quan ly nha nuac theo lanh th6, chua thS thay tM cap tirih bang cap vimg. Vimg vSn chua th8 la mot dan vi hay mot khu vu'c hanh chinh. Tuy nhien, viing kh6ng phai la phep cong don thuan cua cac dan vi hanh chinh "nho han" nhu tinh. Trong khi do, lgi ich phat trien do cap vimg mang van khong the phu nhan va ngay cang tang, can phai dugc uu tien hem trong quan he vai cac lgi ich cue bg ciia cap tinh.
De tang cuong kha nang ph6i hgp hoat dong cac dia phuang trong viing, can thiet phai thanh lap Hgi dong Tu van phat trien viing, voi sir tham gia eiia lanh dao eac tinh. Chu tich Hgi dong nen la mot ngudi co vi the doc lap vai cac dia phuang, c6 moi lien he true tiep vd'i Trung uang va trong truang hgp cac tinh khdng tao dugc su dong thuan phat triSn, co th5m quyen kien nghi eac van d6 phat triSn viing len Chinh phii, Thu tuong Chinh phii d& Chinh phu c6 the tham gia mang tinh can thiep vao cac quy^t sach phat trign viing.
PHAT TRjgN B^N VUNG V D N G Q U Y S N 9, SO 3 (9/2019)
Tran Dinh Thi6n Xay dung the che...
Can lap To tu van Phat trien viing bao gom cac chuyen gia c6 uy tin, c6 trinh do, c6 hr each doe lap. To Tu van c6 frach nhiem ki§n nghi len Hgi d6ng viing ve cac van de phat trien vimg. DiSm dac biet the che a day la To Tu vSn Phat triSn co quySn bao cao va kien nghi true tigp len Chinh phii va Thii tuong (doc lap vai Hgi dong Vimg) ve cac van de phat trien viing, dac biet la nhung van de gay xung dot phat trien giiia cac dia phuong hoac cac quyet dinh phat trien khong bao dam hai hoa lgi ich phat trien cap viing so vai lgi ich dia phuang - cue bg.
Quy H6 trg Phat trien vung la mot cau tnic dac biet quan trong, can dugc cung co tren ca sa su d6ng gop deu dan va c6 trach nhiem ciia cac tinh chu khong the chi dua tren sir nhiet tinh cua cac nha tai trg. Trung uang cung can dong g6p ngan quy thich hgp cho Quy nay de bao dam hach nhi6m Ian khang dinh lgi ich ma T6 Tu van mang lai cho boat dong diSu hanh cua Chinh phu.
Ket luan
Tinh biet lap trong van hanh nen kinh te cac tinh a Viet Nam trong nhung nam qua gay ra nhieu he luy. Trong do, noi bat nhat la lang phi eac nguon tai nguyen khan hiem, gay ra sy canh tranh thi§u lanh manh va khong khuyen khich hinh thanh cac mang, chuoi san xuat c6 quy m6 lien tinh. Van de neu tren doi hoi mot each tiep can mai ve xay dung the chS viing noi chung, lien ket cho phat trien vimg noi neng. Co nhu vay mai dam bao tinh thong nhat hiiu co ciia n6n kinh te quoc gia; ciing nhu phat huy vai tro cua su phan c6ng, hgp tac, tan dung lgi the nha quy mo va Ian toa phat trien.
Phuang an hinh thanh cac viing hanh chinh - kinh te se gap nhieu kho khan, ca ve phap ly va su phan doi ciia cac nhom lgi ich dia phuang. Tuy nhien, day la phuang an mang tinh can ban va lau dai. Trong khi do, phuang an chuyen tiep voi su hinh thanh eac Hgi dong Tu van phat trien viing de thuc hien hem song khong giai quyet dugc can nguyen ciia cac mau thuan hien tai.
Tai li|u tham khao
1. Bg Ke hoach va Dau tu (2019). Bdo cdo "Ket qua thuc Men cdc Quyet dinh so 941/QB-TTg, so 2059/QD~TTg, Quyet dinh so 2360/QD-TTg ciia Thii tu&ng Chinh phik vd Tinh hinh phdt trien Kinh ti - Xa hoi Vung KTTD phia Nam ", thang 5.
2. Tong cue Th6ngke (2019). Tang truang ciia cdc Vung KTTD giai doan 2011-2017. Nxb Th6ng ke. Ha Noi.
3. Uy ban Nhan dan Tp. H6 Chi Minh (2019). Tham luan tai Hoi nghi Phdt triin Vung KTTD phia Nam 5/2019. Ky ySu Hgi thao.
4. VCCI-USAID (2010-2019). Bdo cdo "Chiso so nang luc canh tranh cap tinh" cdc nam 2010-2019.
Thong tin tac gia:
Tran Dinh Thign, PCS. TS
- Dan vi eong tac: Vien Kinh te Viet Nam, Vien Han lam Khoa hoe xa hgi Viet Nam.
- Dia chi email: [email protected]
Ngay nhan bai: 12/7/2019 Ngay nhan ban siia: 16/8/2019 Ngay duyet dang: 30/8/2019
PHAT T R | £ N B E N V C I - N G VUNG Q U Y E N 9, SO 3 (9/2019)
