JUNIE 2022
www.agripulse.co.za
AgriPu se
Sitrusbedryf
kerngesond – nou vir konfyt en marmelade
Die winter van 2022 is in volle swang en dit is tradisioneel sitrustyd, naartjietyd en konfytkooktyd vir die mense met leë rakke in hul spense. Waldie Volschenk van
AgriPulse het onlangs ‘n vooraanstaande sitruspakhuis in die sprokiesmooi Buffelspoortvallei net buite Rustenburg in Noordwes besoek om te verneem hoe die
sitrusbedryf in ons omgewing vanjaar daar uitsien. Lees meer hieroor op bl.4 en kyk ook op bl.5 na sitrusverbouing in die Benede-Oranjestreek.
PAGE 2 JUNE 2022
Biodiversiteit - ‘n Grondbeginsel van regeneratiewe landbou
In oorleg met dr Hendrik Smith van Asset Research www.assetresearch.org.za
deur Laura Allais
AGRI-PULSE - Voordat ons redes bespreek wat biodiversiteitsverlies veroorsaak, en hoe om biodiversiteit te herstel, moet ons verstaan wat biodiversiteit is.
Met betrekking tot voedsel en landbou is BIODIVERSITEIT al die plante en diere wat ons van voedsel, veevoer, brandstof en vesel voorsien, of dit nou natuurlik of gekweek is.
Sodra ons dit verstaan, dan kom die grootste paradigmaskuif wat van ons gevra word: die besef dat dit net die gesonde en ten volle funksionerende ekosisteme is wat voldoende BIODIVERSITEIT binne ons boerderygrond het, hetsy dit
bewerkte of oop weiveld is wat eintlik die toekoms van ons voedsel, lewensbestaan, gesondheid en omgewing op hierdie aarde ondersteun.
En daardie konsep - van ‘n gesonde ekosisteem - moet ‘n verskeidenheid organismes insluit wat voedselproduksie deur hul ekosisteemdienste ondersteun - ook genoem “geassosieerde biodiversiteit” - die mikro- organismes (soos insekte, vlermuise, voëls, mangroves, korale, seegrasse, erdwurms, grondbewonende swamme en bakterieë) wat ons grond vrugbaar hou, die plante bestuif, ons water en lug suiwer, visse en bome gesond hou en oes- en veeplae asook siektes beveg.
Volgens uitgebreide wetenskaplike studies en navorsing was daar sedert die 1970’s ‘n drastiese afname in plant- en dierediversiteit in boere se landerye: daarby is baie veerasse wat 80 jaar gelede algemeen was, nou die risiko loop om uit te sterf, en die verhouding van
oormatige visvang in geheel, het in sommige gevalle vlakke bereik wat moontlik op die randjie van algehele ineenstorting en uitsterwing is.
Die natuurlewe - wat aan die rand van ons plase en landerye bestaan - het dit die swaarste getref, want wanneer jy ‘n insekdoder op jou gewasse spuit, of jou skape met ‘n anti-parasietmiddel doseer, besoedel daardie afvalprodukte ons grond en ons water - beide riviere en see - vir ‘n baie lang tyd.
“Die totale aantal wilde diere in die wêreld het in net 44 jaar met meer as die helfte gedaal, aldus die Wêreldnatuurfonds se nuwe Living Planet Report. Die verslag het data vir meer as 10 000 gewerwelde spesies saamgestel, saam met neigings in die mensdom se globale voetspoor en die Aarde se “biokapasiteit.” Met vergunning van WWF International
Die hoofoorsake van verlies aan biodiversiteit is soos volg geïdentifi seer:
• Veranderinge in grond- en watergebruik en -bestuur
• Besoedeling
• Oorbenutting en oor-oes
• Klimaatverandering
• Bevolkingsgroei
• Verstedeliking
In die geval van geassosieerde biodiversiteit verskil ander sleutelfaktore oor streke van die wêreld en ruimte beperk ons om meer uitgebreide inligting te gee.
Alhoewel biodiversiteitsvriendelike praktyke regoor die wêreld aan die toeneem is, bv organiese landbou, geïntegreerde plaagbestuur, regeneratiewe bewaringslandbou, volhoubare grondbestuur, landbou-ekologie, volhoubare bosbestuur, agrobosbou, diversifi kasiepraktyke in akwakultuur, ekosisteembenadering tot visserye en ekosisteemherstel, is dit steeds nie genoeg om die afname te stuit nie. Meer moet gedoen word om die verlies aan biodiversiteit vir voedsel en landbou te stop.
Ja, regerings kan wetlike, beleid en institusionele raamwerke vir die volhoubare gebruik en bewaring van biodiversiteit voorskryf, maar dit is dikwels onvoldoende, nie afgedwing/geïmplementeer of onvoldoende nie.
Intussen moet ons bewus gemaak word van wat BIODIVERSITEIT is en wat die verlies daarvan vir die landbousektor gaan beteken.
Ons moet die algemene publiek bewus maak van die rol wat hulle kan speel, deur die keuses wat hulle maak wanneer voedselprodukte by die winkel of mark gekoop word, om druk op biodiversiteit vir voedsel en landbou te verminder.
In ons volgende artikel hoop ons om boere in ons area - die Noord-Kaap - aan ons lesers bekend te stel wat gekies het om regeneratiewe/bewaring/holistiese landboupraktyke in hul boerdery te implementeer. Wat glo dat die NATUUR ONS BONDGENOOT, NIE ONS VYAND IS NIE.
JUNIE 2022 BLADSY 3 BLADSY 3
AGRI-PULSE - EKSTEENSKUIL: Elize Beukes (63) is ‘n Noord-Kaapse boer met wêreldwye omvang.
Beukes se agt hektaar plaas is in Eksteenskuil net buite Keimoes geleë en twee hektaar daarvan word aan die verbouing van druiwe gewy.
In Januarie vanjaar het sy onderskeidelik 93% en 73% van die verwagte opbrengs - van haar keusegraad-rosyntjiedruiwe en goue rosyntjiedruiwe - geoes. Die rosyne word uitgevoer danksy ‘n afnameooreenkoms wat sy met die verwerkingsmaatskappy Red Sun-Dried Fruit and Nuts het.
Daar word ook wyndruiwe en lusern geproduseer, sê Beukes, wat dankbaar is vir die skenking van lusernsaailinge van die Noord-Kaapse departement van landbou, omgewingsake, landelike ontwikkeling en grondhervorming.
Die verhoging van werksgeleenthede Volgens die departement verskaf rosyntjiedruiwe se spitsseisoen werk aan sowat 30 000 - 35 000 seisoenwerkers. Die LUR vir Noord-Kaapse departement van landbou, omgewingsake, landelike ontwikkeling en grondhervorming, Mase Manopole, sê rosyntjie- druifboere soos die Beukes-familie dra jaarliks sowat R2 miljard by tot die land se ekonomie.
“Suid-Afrika verdien buitelandse valuta van dié boere aangesien 90% van alle produkte uitgevoer word.
“Meer as 30 000 mense werk permanent in die Suid-Afrikaanse rosyntjiebedryf in die Oranjeriviervallei-wingerdgordel. As ’n mens
’n gemiddelde huishoudelike grootte van vyf individue in ag neem, dan raak die totale omvang van die Suid-Afrikaanse rosyntjiebedryf (indirek) 150 000 individue,” sê Manopole.
Beukes stel 12 mense in die oesseisoen en twee seisoenwerkers tydens plantseisoen aan.
Hoof Uitvoerende Beampte van Rosyntjies Suid-Afrika, Ferdie Botha, sê danksy die Noord- Kaap Oranjeriviervallei-wingerdgordel se bydrae het die rosyntjiebedryf die afgelope agt jaar verdubbel. Botha sê verskeie ontwikkelings in die private -en openbare sektor het meegebring dat die volumes rosyntjiedruiwe van ongeveer 40 000 ton in die 2011/2012-seisoen tot 85 000 ton in die 2019/2020-oesseisoen gegroei het.
Die oes sal na verwagting 100 000 ton in die 2023/2024-oesseisoen bereik.
Hy sê die wêreldwye neiging na gesonder eetgewoontes bied ‘n geleentheid om die bedryf nog meer te laat groei. “Rosyne is veelsydig en kan in ‘n wye verskeidenheid voedselprodukte gebruik word, soos natuurlike versoeters.”
Boere kan die Noord-Kaapse departement van landbou, omgewingsake, landelike ontwikkeling en grondhervorming by 087 630 0387 bel om te hoor of hulle vir ondersteuning kwalifi seer.
Elize Beukes (63) is ‘n Noord-Kaapse boer met wêreldwye omvang. Die voormalige Vroueboer van die Jaar (2008) is ‘n druiweboer wie se rosyne na die Verenigde Koninkryk uitgevoer word.
Beukes gaan wêreldwyd met druiweboerdery
AGRI-PULSE - STELLA - Kobus Poggenpoel, en sy seuns, Phillip en Kobus, van die plaas Aliceville digby Setlagole is goed bekend in landboukringe vir telers van uitstaande gehalte Bonsmaras. Hul Poggenpoel Bonsmara-stoetery word as van die beste in die land beskou – dié dat hul jaarlikse produksieveiling kopers van regoor Suid-Afrika trek.
En dit was tydens hul 17de Produksieveiling wat einde Mei by die Stella veilingskrale gehou is, waar een van hul hulle die rekordboeke herskryf het.
Die veiling, wat ook kopers die geleentheid gegee het om aanlyn te bie, was ‘n viering van gehalte met die een kwaliteitdier na die ander wat die ring betreë het.
Toe Lot 8, BBM 16-96 egter sy verskyning maak, was die opgewondenheid byna tasbaar – dit
Nuwe rekordprys vir bobaas Bonsmarabul
Lot 8, BBM 16-96 is tans die rekordhouer as die duurste Bonsmarabul wat nóg in Suid-Afrika verkoop is.
was uit die staanspoor duidelik dat dié bul uitsonderlik is, en die rekordprys van R2.1 miljoen deur en deur werd is.
Die gelukkige kopers wat nou kan spog dat hul die eienaars van die knewel is, is Eben Basson en sy neef Wessel Ebersohn van Baszohn Bonsmaras van Mooiriver in KwaZulu-Natal.
Die neefs het ook die naashoogste prys betaal vir Lot 16, BBM 18-25 wat vir R1.3miljoen verkoop is.
Top stoet vroulike diere is vir die eerste keer die jaar op die veiling aangebied en die besluit het die Poggenpoels nie teleurgestel nie.
Die duurste stoetkoei en kalf Lot 87, BBM13-181 behaal ‘n ongeloofl ike prys van
R 650 000, en is ook gekoop deur Baszohn Bonsmaras.
Die gemiddeld van die 77 bulle wat aangebied was en almal verkoop is, was
R 187 078 en die stoetkoeie en kalwers verkoop vir ‘n gemiddeld van R 327 143.
Kommersiële vroulike diere behaal ook goeie pryse en die gemiddeld was soos volg:
Koeie en kalwers – R38 273
Dragtige koeie en kalwers (3-in-1) – R37 125 Dragtige koeie – R29 710
Dragtige verse – R29 258 Oop verse – R21 727
NoordKaap Lewendhawe Vryburg, wat die veiling aangebied het, wens Kobus Poggenpoel en sy gesin geluk met hul puik veiling. Die veilingshuis bedank almal teenwoordig op die veiling, besoekers, kopers, Johan van der Nest (afslaer) en SwiftVee.
NoordKaap Lewendehawe se admin -en veebeheerspan verdien ook ‘n pluimpie vir die organisasie van dié suksesvolle veiling.
JUNE 2022 PAGE 4
PAGE 4
SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms SVS Boerdery en sitruspakhuis gereed vir toekoms
Tonne en tonne se suurlemoene wat vir die uitvoermark bestem in SVS Boerdery se moderne sitruspakhuis.
‘n Werker by SVS sitruspakhuis besig om suurlemoene netjies in 15 kg-kartonne te verpak.
Sorteer- en handewerk is nog steeds deel van SVS Boerdery en Pakhuis se bedrywighede.
Willem van Schalkwyk - direkteur van SVS Boerdery en Pakhuis (links) by Louis Kriel – pakhuisbestuurder in SVS se sitruspakhuis.
AGRI-PULSE – RUSTENBURG - Deur die bekendstelling van Maleise/Ou-Engelse wildkruisings en met die vaardigheid van Britse liefhebbers, is die Modern Game voël ontwikkel as ‘n suiwer liefhebber- uitstalvoël in kontras met die tipe wat vir hanegevegte gebruik word. Die Malayerkruis is gebruik om “lengte”
te verbeter en vir stywer vere. Daardie outydse telers moet gerespekteer word vir die vaardigheid waarmee hulle die grofheid van die Malay uitgeskakel het in die teling. Hulle word geklassifi seer as ‘n harde veer en hul eierkleur is gewoonlik getint (“Sitters”). Groot haan weeg 3,2kg tot 4,1kg en die henne 2,3kg tot 3,2kg en die bantamhaan weeg 570g tot 680g en die henne 450g tot 570g.
Die mannetjie se houding is regop en aktief, en vir die tipe moet die lyf kort, plat aan die agterkant, wyd voor en nou na die stert, gevorm soos strykyster, wees.
Skouers prominent en goed gedra met die vlerke kort en sterk en die stert kort, fyn, styf gedra.
Bokant die liggaamsvlak is die
“shanks” smal, goed gepunt en net eff ens geboë. Die kop moet lank, slangagtig en smal wees tussen die oë en die snawel lank, grasieus geboë en sterk aan die basis, ook die oë moet prominent wees en die kam enkel, klein, regop, van fyn tekstuur, eweredig versprei en
die gesig glad. Die oorlelle en wattels fyn en klein om by die kam te pas. Die
nek is lank en eff ens geboë, toegerus met “wiry” vere, maar dun by die aansluiting met die lyf. Die bene is lank
en goed afgerond, die dye gespierd en die “shanks” vry van vere. Die tone moet vier, lang, fyn en reguit wees, die
vierde (of agterste) toon reguit en plat op die grond, nie afwaarts teen die bal van die voet (of “eendpoot”) nie. Die
verekleed is kort en hard. Die wyfi e se algemene kenmerke is soortgelyk aan dié van die mannetjie.
Hulle het die volgende variëteite:
Kleur is baie belangrik in Moderns.
Variëteite sluit in “black-reds”,
“duckwings”, “piles”, “brown- reds”, “birchens”, swart, wit en blou. ‘n Paar unieke kleure is tot uitnemendheid gebring jare gelede, maar word nou selde gesien. Bene en voete verskil met die kleur-variëteite, van geel in “piles” en wit deur tot
“willow” in “black-red” tot swart in “birchens”. Oë verskil afhangend
van variëteit, van helderrooi tot swart. Kamme en gesigte wissel
van helderrooi tot donkerpers en swart. Beenkleure is beslis gekoppel aan elke variëteit. Wit
en “pile” moet dus altyd geel pote hê, terwyl “shanks” “willow”
is by “duckwings” en swart in
“brown-reds”. (Kleure is nie so baie soos in die Old English Game’s nie).
BANTAMS
Modern Game bantams volg die standaard van die groot hoenders. ‘n Fyn lyf, “reachiness” en kleur is die hoofpunte in die bantams. Die bantam is die gunsteling van die “die-hard showmen”.
Rustenburg Pluimveeklub: Die klub bied jaarliks skoue aan in Rustenburg sowel as Thabazimbi, Lichtenburg en Parys. Hier vertoon telers hul rasegte pluimvee soos hoenders, watervoëls en kalkoene. Vir meer inligting, kontak Hanri: 083 465 1486, Dawie: 071 196 7696 of
Marlize: 072 668 1495; Epos: [email protected].
Pluimveefokus: Modern Game
AGRI-PULSE – BUFFELSPOORT-NOORDWES - Die Buff elspoortvallei net oorkant die oostelike hange van die Magaliesberg is vir dekades al bekend as ‘n streek wat uitnemend geskik is vir die verbouing van ‘n wye reeks sitrus. AgriPulse het onlangs by die bekende Sitrus-pakhuis van SVS Boerdery en direkteur - Willem van Schalkwyk – gaan kyk hoe die sitrus- en verpakkingsbedryf deesdae daar uitsien.
Benewens SVS Boerdery se prominensie as vooraanstaande sitrusprodusent in die area, het SVS Boerdery oor die afgelope dekade waarskynlik meer bekend geword vir sy sitrus- pakuis waar nie slegs groot hoeveelhede van sy eie oeste nie maar maar ook die opbrengs van ander produsente in die Buff elspoortvallei vir die uitvoermark gepak word.
Die area is bekend vir sy groot verskeidenheid variëteite wat uiteaard ‘n groot invloed op die
“seisoen” van die pakhuis het, sê Willem.
Sitrus-variëite en produksie is soos ‘n spreekwoordelike trein met honderde trokke, die seisoen hou amper nooit op nie. Met ons onlangse besoek was die SVS Sitrus-pakhuis druk besig om suurlemone te pak. Dit is interessant om daarop te let dat suurlemone meer as een keer per jaar in seisoen is en Maart, April en begin Mei is suurlemoene se besigste tye van die jaar.
Eers hierna word die eerste navelvariëteite ryp met Palmernavels wat in middel Mei gepak word.
Daarna volg ‘n rits mandaryne – onder meer die Nova Mandaryn wat vir nagenoeg drie tot vier weke in seisoen is. Na die Nova-mandaryne volg die Bahianinha, nog ‘n reeks mandaryne met die Clemcott die eerste hiervan.
Dan volg die Nadorcott wat vir baie produsente ietwat van ‘n tameletjie is omdat die kultivar aan ‘n streng reeks vereistes onderhewig is. Onder meer word addisionele tantieme op die Nadorcott gehef en produsente moet ‘n spesiale lisensie hê om die Nadorcott te plant, te oes en uit te voer – dit is ‘n streng gereguleerde variëteit.
Na die Nadorcott (gewoonlik taamlik diep in Juliemaand) begin die Valencia-kultivars met die Turkey-kultivar eerste aan die beurt – daarna volg die Benny-Valencia, die Midnight-Valencia en die Delta-Valencia.
Tussendeur – gewoonlik hier teen die einde van Augustus kom nog ‘n kleiner oes suurlemoene aan die beurt met nog Valencia-kultivars wat tot diep in September en Oktober geoes word.
Desember Januarie is daar ‘n aansienlik kleiner oes suurlemoene en dan begin die suur en soet- siklus letterlik weer van voor af.
Ons het vroeër genoem dat die pak van mede-produsente se oeste vir die uitvoermark ‘n groot deel van SVS-boerdery se bedrywighede is. In ‘n ten volle gerekenariseerde pakhuis
word derduisende 15 kg kartonne sitrus wat in die omliggende omgewing geproduseer elke dag gepak en na spesiale koelkamers in Johannesburg of die Durbanse hawe versend (soos deur uitvoeragente verkies). SVS Boedery het nagenoeg drie jaar gelede ‘n groot stap geneem toe ‘n “Reemoon Sizer” gerekenariseerde pakhuisstelsel geïnstalleer is – die stelsel is tans een van die vinnigste en grootste in die internasionale sitrusbedryf.
Die groot voordeel van die Reemoon Sizer is dat dit met minimum moeite ook vir die pak van ander gewasse soos sagte vrugte aangepas kan word. Hoewel SVS se Sitrus-pakhuis in staat is om tussen 300 - tot 400 000 kartonne sitrus per dag te verpak, word daar tans sowat 270 000 tot 300 000 kartonne per seisoen by die SVS-pakhuis gepak.
Groot hoeveelhede sitrus is natuurlik ook vir die versappingsbedryf geoormerk – hierdie vrugte word na die Magalies Sitrus-versappingsaanleg by Brits gestuur wat ‘n wye reeks vrugtesap vir die binnelandse - of uitvoermark produseer.
Willem is beslis ‘n besige man in die sitrusbedryf en is ook direkteur van die Magalies Sitrus- versappingsaanleg by Sonop naby Brits.
SVS-boedery voer groot hoeveelhede sitrus na feitlik alle wêreldlande uit, behalwe lande in die Europese Unie – laasgenoemde is te wyte aan streng voorskrifte en vereistes van die Europese Unie met betrekking tot swartvlek-infestasie in die Rustenburg/Brits/Buff elspoortomgewing terwyl lande in Europa natuurlik weer met hul eie probleme rondom soortgelyke verskynsels in daardie produksiegebiede sukkel – onder meer die bekende vrugtevlieg.
Lande soos die Midde-Ooste, Bangladesh, Saudi-Arabië en veral Rusland wat tradisioneel een van die grootste invoerders van Suid- Afrikaanse sitrus was, is onder SVS se kliënte.
Tans is dit jammer dat in -en uitvoere na en van Rusland en die Oekraïne egter uiters negatief deur die konfl iksituasie beïnvloed is. Benewens faktore byvoorbeeld dat Rusland in ‘n mate deur plaaslike produsente geboikot word, is daar ook ander komplikasies soos die feit dat vervoerkostes in Rusland feitlik onbekostigbaar duur geword het.
Vir die onmiddellike moet ons aanvaar dat ons beduidende besigheid met die Russiese mark verloor het en verdermeer is daar ander uitdagings soos byvoorbeeld dat grondstowwe soos kunsmis en chemikalië wat tradisioneel vanaf Rusland en die Oekraïne na Suid-Afrika ingevoer is, gestaak is.
Ander groot invoerders van veral uitsoekgehalte sitrus is Japan en China, beide tradisionele markte.
JUNIE 2022 BLADSY 5 BLADSY 5
Universiteit van Stellenbosch gedoen en al die inligting aan hulle beskikbaar gestel.
En so het sy familie se pad met sitrus begin.
Hulle het langs die pad ook foute gemaak, maar so geleer en vandag verbou Groenheuwel Boerdery onder andere Star Ruby Pomelo’s en Valencias soos Midnight, Alpha, Lavalle, Turkey, Benny en Tango en Nardorcott naartjies, asook Eureka suurlemoene. Turkey Valencia is die eerste kultivar wat ryp word en reg is om gepluk te word in omtrent die laaste week van Mei in ons warm produksie-area.
Hier by ons is die sitrusseisoen van mid-April tot mid-Augustus. Die oorgrote hoeveelheid sitrus word na die buiteland uitgevoer - na Amerika, Europa, Kanada en die Ooste.
Groenheuwel is ook baie trots op hul sonkragaanleg. Soos baie boere in die omgewing, het hulle sonpanele opgerig vir die plaas se elektrisiteitsverbruik. Ekstra krag word teruggesit in die hoofstroom elektrisiteitsvoorsiening.
Op nóg ‘n plaas, Renosterkop Sitrus, het Junior Agenbag ons meer vertel oor die boerdery wat deel is van die Oseiland Groep, se sitrus.
Mnr. Piet du Plessis en sy broer, wyle Jan,
het in 2008 begin om sitrus te plant. Junior werk al 12 jaar op Renosterkop, Hy sê toe hy begin het, was daar net 80 ha sitrus en nou het hulle al 378 ha wat beplant is.
Hulle het pomelo’s, Valencias en naartjies.
Renosterkop voer hoofsaaklik uit na China, Europa en die VSA. 90% van die vrugte gaan na ‘n supermarkprogram in daardie lande. Mnr.
Agenbag sê, “ons vrugte is baie gesond agv van die droeë klimaat en die peste en plae is minimaal.” Met ons besoek in mid-Mei was hulle amper klaar om hul Star Ruby pomelo’s te pluk en sal daarna begin om naartjies te pluk, te pak en dan te verskeep.
Van die plase in die distrik lewer die sitrus wat hulle nie uitvoer nie, aan die sapaanleg op Augrabies.
Volgens mnr. Marius Bester, area- verteenwoordiger van die Sitruskwekers Vereniging, is die skatting dat hier sowat twee miljoen sewe-honderd-duisend 15 kg kartonne sitrus vanjaar in ons streek gelewer sal word -
1 300 000 pomelo’s, 400 000 Mandaryn (naartjies), 800 000 lemoene, 30 000 navels en 200 000 suurlemoene - elk verpak in 15 kg kartonne.
AGRI-PULSE – AUGRABIES - Wintertyd is sitrustyd. Baie van ons koop graag in die winter lemoene, naartjies, pomelo’s of suurlemoene.
Hier in die Benede-Oranjestreek word sitrus al vir die afgelope 20 + jaar verbou. Dit is miskien nuus vir diegene wat net aan die streek dink as wingerdverbouing - druiwe, rosyne en wyn.
Vanaf voor Kakamas, Augrabies tot by Onseepkans is daar al op sowat 1 300 ha sitrus deur 12 produsente geplant. Die gebied is hoofsaaklik Valencia-gebied. Omdat ons streek
droog is, is die gebied redelik siektevry en daarom ook geskik vir sitrusverbouing.
Die Gemsbok het by André Spangenberg van Groenheuwel, Augrabies, gaan aanklop om oor sitrus in ons streek te gesels.
André sê hy het in 1984 begin boer en later besef hy moet diversifi seer. Daar moet meer tye van die jaar geoes word. Eers was dit tafeldruiwe, dan rosyne, gevolg deur wyn.
In 2000 het hy met sitrus begin. Hy en sy broer het na die bekende oom Gertjie Niemöller gery om by hom te gaan kersopsteek. Oom Gertjie het toe alreeds sitrusproewe saam met die
Sitrus in die Benede-Oranje
Renosterkop se pomelo’s gaan deur ‘n wasproses voordat dit gewaks, gedroog en gepoleer word vir die uitvoermark.
Armand Koch en JL Agenbag, twee junior produksiebestuurders van Renosterkop Sitrus staan hier by bokse gepakte pomelo’s wat reg is vir die uitvoermark.
Renosterkop Sitrus se pakstoor. Hier
word die pomelo’ s op verskillende
bane geplaas vir verpakking nadat dit
elektronies afgeneem is.
JUNE 2022 PAGE 6
PAGE 6 JUNIE 2022 BLADSY 7 BLADSY 7
AGRI-PULSE – BOTHAVILLE – Agri-Pulse- joernaliste het vanjaar weer die kans aangegryp om die Nampo-ondervinding, saam met duisende mense te beleef.
Daar was sprake uit sekere geledere dat dié grootste lanboufees in Suid-Afrika vanjaar geboikot gaan word omdat ‘n toegangsvereiste was dat slegs persone wat teen Covid-19 ingeënt is – of ‘n negatiewe toets kon toon – toegelaat sal word. Maar met kaartjies wat bykans elke dag uitverkoop was, het dit nie regtig gelyk asof die boikotoproep enige impak gehad het nie.
“Vanjaar se NAMPO Oesdag het verwagtinge oortref met ‘n stewige bywoningsyfer van 73 000,” het GraanSA na afl oop van vanjaar se fees in ‘n persverklaring gesê. En dit was werklik weer, soos van ouds, ‘n belewenis. Daar het
‘n energieke en ontspanne atmosfeer geheers onder uitstallers, produsente en besoekers.
“Dit bevestig dat NAMPO as koop-, kuier- en netwerkgeleentheid behoorlik gemis is gedurende die afgelope twee jaar wat dit nie gehou kon word nie,” meen GraanSA.
Die Oesdagweek is ingelui deur ‘n besoek van minister Thoko Didiza, minister van Landbou, Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling.
Die minister se afvaardiging het haar twee adjunkministers asook die departement se direkteur-generaal, Mooketsa Ramasodi, ingesluit.
Sy het ook tydens die besoek gesprek gevoer met die Ministers van Landbou en Grondhervorming van die Demokratiese Republiek van die Kongo asook die Argentynse ambassadeur.
“Ek sê vir mense dat NAMPO my tuiste is.
Toe ek in 1994 as Adjunkminister van Landbou aangestel is, was NAMPO die eerste landbouskou waaraan ek deelgeneem het. My besoek gaan daaroor om by die produsente en die bedryf te wees en om te kyk na wat nuut is rakende masjinerie en ander industrieë in die sektor.
By NAMPO het produsente die geleentheid om interaksie te hê met mekaar en met
belanghebbendes, maar ook om nuwe tegnologie wat bestaan, te sien. NAMPO verteenwoordig die uitgestrektheid en geïntegreerdheid van die hele landbousektor,’’ het Didiza tydens ‘n perskonferensie gesê.
Graan SA se voorsitter, Derek Mathews, het in reaksie gesê die NAMPO Oesdag is ‘n fenomenale gebeurtenis en geleentheid om die verskaff ers en die hele familie te ontmoet wat die wêreld van landbou skep, nie net in Suid-Afrika nie, maar regoor die wêreld. “Graan SA waardeer minister Didiza en haar afvaardiging se besoek aan NAMPO om die produsente te leer ken. Dit is wat ons as Suid-Afrikaners moet doen; ons moet mekaar leer ken,” het Mathews gesê.
Die uitstallers by NAMPO 2022, groot en
klein, verdien ‘n pluimpie vir die standaard, moeite en verskeidenheid van hulle uitstallings.
Nagenoeg 150 van die 800 uitstallers is nuut vanjaar. “Dit is opmerklik dat daar nuwe idees is wat uitstallers NAMPO toe gebring het. Dit is deel van die waarde wat produsente self hier kan beleef. Twee jaar se ontwikkeling in tegnologie en
‘n klomp nuwe innovasies – wat nie die afgelope twee jaar ten toon gestel kon word nie – was te sien,” het dr Pieter Taljaard, HUB van Graan SA, gesê.
Die Nasie in Gesprek-forum se gesprekspunte het ondermeer gefokus op die stand van die ekonomie, die verantwoordelike gebruik van chemikalieë, infrastruktuur en logistiek, die herlewing van plattelandse gemeenskappe, diversifi kasie en integrasie van lewende hawe, data in landbou en die toekoms van landbou.
Heruitsendings van die gesprekke is op die Nasie in Gesprek webtuiste beskikbaar. Die digitale kanaal, Agrixtra, wat tydens Nampo Virtueel bekendgestel is, en op YouTube gevind kan word, het direk vanaf NAMPO Park uitgesaai en werp
‘n blik op alles wat by NAMPO die jaar te sien was.
Dr. Dirk Strydom, hoof: Nampo, Bemarking
& Navorsingkoördinering van Graan SA, sê dit is belangrik dat daar nie net ‘n goeie bywoningsyfers is nie, maar dat die 800 uitstallers
kwaliteit besigheid doen, kwaliteit gesprekke met produsente het en gehalte verkoopsleidrade bekom. “Dit is een groot seën dat Nampo die jaar kon plaasvind ten spyte van al die uitdagings.
Ons vertrou dat die nie-winsgewende organisasies en naby geleë gemeenskap baat gevind het by dié jaar se Nampo Oesdag”, het Strydom gesê.
Tesame met die goeie bywoningsyfers het NAMPO nog net positiewe terugvoer ontvang vanaf uitstallers, gaste, besoekers wat NAMPO vir die eerste keer beleef het en dié wat dit al telkemale beleef het” het Strydom gesê. Die jaar het verskeie maatskappye vanaf die motor- en landbou-industrieë nuwe produk bekendstellings gedoen tydens NAMPO.
In die loop van die week het nie minder nie as 335 vliegtuie en 70 helikopters op die aanloopbaan geland, wat gesorg het vir 925 besoekers wat deur die lugruim gekom het.
Die week is gekenmerk deur aangename weersomstandighede, hoewel harde reën Vrydagmiddag die jaar se NAMPO Oesdag op ‘n nat noot laat afsluit het.
Graan SA het ook ‘n kranslegging by die Muur van Herinnering op NAMPO Park gehou ter nagedagtenis aan produsente wat in plaasaanvalle en weens Covid-19 gesterf het.
Die datums vir volgende jaar se NAMPO Oesdag is vasgestel op 16 – 19 Mei 2023.
Derduisende verwelkom Nampo terug
Eberhardt Basson van Koma� poort is beindruk met die trekkermuseum.
Klein maar getrein… Kyra Klingenberg, skaars 18 maande oud, van Piet Re� ef speel met die groot
quad by die John Deere-uitstalling.
Michelle van Niekerk van die Klerksdorp Dienssentrum geniet die besoek aan Nampo saam met haar kleinkinders, Mortlock (12) en
Carter van Niekerk (8).
Thandiwe Xaba, Mpho Nchodu and Nomthandazo Phahla of Grassland Secondary School loved
NAMPO.
Dié groepie Pretorianers het vroegdag in die pad geklim na Nampo. Ilze-marie Hall, Dané Joubert, Anché Roos en Nadine Thompson poseer vir die kamera.
Quin� n le Roux van S� lfontein het ‘n spesiale prys in die kompe� sie vir boereplanne gewen. Hy het ‘n koring- en sojaboonstropertafel gebou wat
ongeveer die hel� e van ‘n nuwe kos. Hoe ry die boere sit-sit so. Die pendelstelsel by Nampo was baie welkom as die voete seer geloop is.
Lizindi van der Walt van Sakata Sade op Brits
Pieter Kruger en Zani van der Linde van Klerksdorp by Nampo
Klerksdorpers Sias Browning, Marita van Rensburg en Ida Myburg geniet Nampo
Titans Cricket se HUB, Dr Jacques Faul was een van die bekende gesigte by vanjaar se Nampo oesfees Dit was bykans onmoontlik om Bakkies Botha by
vanjaar se Nampo oesfees mis te kyk – die man is in lewende lywe selfs meer indrukwekkend as wanneer
jy hom net so deur die televisieskerm bekyk. Hy het da nook geen gebrek aan aanhangers gehad wat wou groet nie. Deon Verster (regs) van Rustenburg
was een van die mense wat nader gestaan het om die rugbylegende te groet.
Hierdie Fendt-stroper is ‘n monster wat korte me� e met ‘n landery sal maak.
Dié gesinnetjie was heeltemal gediend om deur die besoekers bekyk te word. Die Chianina’s het vele
besoekers se aandag getrek.
Boeta en OJ Swanepoel het van Steynrus af gekom om by Nampo te kom kuier. “Ons het die fees gemis
die vorige twee jaar. Dis baie lekker om terug te wees,”meen Boeta.
Dit lyk dalk meer na ‘n intersterrestelsel-oorlogmasjien, maar in werklikheid is dié van die boerderytegnologie
wat vanjaar by Nampo te siene was.
Dié ‘Transformer’ was ‘n baie gewilde aantrekkingskrag by vanjaar se Nampo. Oud en jonk het nader gestaan
vir ‘n foto by dié reus.
Mamma se kindjie… Dié Braunvieh-kalfi e het ‘n soentjie vir sy mamma.
Limousin beeste kom oorspronklik uit die Limousine n Marche-streke in Frankryk en word gereken as een van die oudste rasse in Europa. Die diere was eers net gewild
omdat hul goed in droë toestande vaar, maar deesdae word hul ook beskou as uitstekende vleisbeeste.
Die Nampo Oesfees is vanjaar vir die eerste keer na
‘n onderbreking van twee jaar aangebied. Sowat 73 000 mense het, volgens GraanSA deur die hekke
gestroom om deel van die grootste landboufees in die land te wees.
PAGE 8
PAGE 8 JUNE 2022
AGRI-PULSE - UPINGTON: Die LUR vir Landbou, Omgewingsake, Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, Mase Manopole, het verlede week die provinsiale lusernaanplantingsprojek van R3,2 miljoen in Warmsand naby Upington van stapel gestuur.
Dié projek wat na verwagting meer as 200 werksgeleenthede sal skep, is ‘n vennootskap tussen die departement en boere-organisasie, National African Farmers Union (NAFU).
Die LUR is vergesel deur die NAFU nasionale president, mnr. Motsepe Matlala en RaisinSA HUB, mnr Ferdie Botha, wat daartoe verbind is om boere se pogings te ondersteun.
LUR Manopole het gesê die doel van die lusernprojek, wat na ander distrikte uitgebrei gaan word, is om boere te help om hul vee tydens ‘n natuurramp te voer.
Verskeie dele van die Noord-Kaap word voortdurend deur geweldige droogte, bruinsprinkaanbesmetting en verwoestende veldbrande getref.
“Die aanplanting van luserne en mielies sal ons help om die gevolge van droogte, bruin sprinkane-gedenkplaat en veldbrande te verlig onder ander oorweldigende rampe wat ons sektor in die provinsie in die gesig staar. Ons sal meer voer in ons voerbanke vir ons boere se vee kan stoor, sodat ons kan help wanneer
‘n ramp tref,” het LUR Manopole tydens die bekendstelling gesê.
“Vandag se bekendstelling, kom as die steeds groeiende vennootskap tussen die departement en boere-unie, NAFU beweeg op
‘n beduidende manier vorentoe. In 2019, toe die adjunkpresident, agbare David Mabuza, die provinsie besoek het om die aardse uitwerking van droogte op ons boere te evalueer, is ooreengekom dat ons as die provinsiale regering saam met belanghebbendes moet werk om te sien hoe ons die eff ek van droogte kan hanteer.
“Die sleutel tot dié ingryping is om meer luserne en mielies te plant en in ons voerbanke
R3,2 Milj vir Lusernprojek
Die LUR vir Landbou, Omgewingsake, Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, Mase Manopole is vergesel deur die NAFU nasionale president, mnr. Motsepe Matlala AGRI-PULSE - KEIMOES: RedSun Dried Fruit
& Nuts – ’n Noord-Kaap-gebaseerde verwerker en verspreider van rosyne en pekanneute – het
’n R120 miljoen-belegging van die Noorse Beleggingsfonds vir Ontwikkelende Lande (Norfund) verkry om produksie ’n hupstoot te gee.
Die belegging sal gebruik word om twee nuwe verwerkingsfabrieke, een in die Noord-Kaap en een in die Wes-Kaap, te bou wat in privaat besit gaan wees. Redsun kan na verwagting tot 200 nuwe permanente werkgeleenthede skep.
“Hierdie belegging in Redsun vervul ons mandaat deur werk te skep en waarde in die maatskappy te verhoog,” het projekbestuurder André Kemp gesê.
“Dit strook ook met ons strategie om werk te skep deur landbou plaaslik te verwerk.
Die nuwe pekanneut-natkraakfasiliteit en rosyntjieverwerkingsfasiliteite gaan instrumenteel vir die maatskappy en die streke wees. Ons is opgewonde om saam te werk met ‘n ervare bestuurspan en om voordeel te trek uit 1K1V se toegang tot Three-Dimensional Capital,” het hy gesê.
Op sy beurt sal Norfund ‘n aandeelhouersrol by die maatskappy neem en ‘n setel in sy direksie kry.
Stygende aanvraag
“Die vraag na Suid-Afrikaanse rosyne het gestyg nadat watertekorte en stygende arbeidskoste in die VSA produksievlakke beïnvloed het, wat Redsun ‘n beduidende geleentheid bied om wêreldmarkaandeel te wen,”
het Hendrik Jordaan, president en uitvoerende hoof van privaat-ekwiteitsfonds 1K1V, gesê.
“Norfund se belegging in ‘n maatskappy wat daartoe verbind is om produkte van hoë gehalte met die res van die wêreld te deel, is net een van die maniere om ekonomiese aktiwiteit te verhoog en armoedevlakke in Suider-Afrika te verminder.”
Jordaan het opgemerk dat die
groeiinvestering deur Norfund Redsun in staat sal stel om sy huidige kapasiteit te verdubbel deur die enigste rosyntjieverwerkingsfasiliteit in Vredendal te bou, die vinnigste groeiende grens vir rosyntjieproduksie in Suid-Afrika.
Vredendal bied diversifi kasie en logistieke voordele omdat dit in ‘n ander innamestreek gesetel is met ‘n unieke klimaat wat naby Kaapstad, een van Afrika se hoofhawens, is, het hy gesê.
RedSun se stigter en uitvoerende hoof, Peter Kuilman, het glo aan media gesê die maatskappy het die afgelope 18 maande na beleggers gesoek om sy uitbreiding te fi nansier.
“Die idee om geld te bekom om dié twee fabrieke te bou, sit al lank by my. Maar ek moet sê Norfund is nogal dapper om in die Suid- Afrikaanse konteks te belê, gegewe alles wat in die land gebeur het.”
Die nuwe verwerkingsfasiliteite sluit ‘n nuwe pekanneutfabriek in wat langs die maatskappy se eerste rosyntjiefabriek in Keimoes gebou word.
Kuilman glo die nabyheid van die fabrieke sal voordelig wees vir werkers om saam te werk en mekaar by te staan met die funksionaliteit van beide fasiliteite.
Hy verwag dat die nuwe fasiliteit waarskynlik binne drie jaar, sodra verwerking regdeur die jaar plaasvind, tot 4 000 ton pekanneute per jaar sal verwerk.
Die tweede fasiliteit sal ‘n nuwe rosyntjieverwerkingsaanleg in die Olifantsrivierstreek in Vredendal, 540 km suidwes van die bestaande fabriek, wees.
Kuilman sê dié besluit is gegrond op die groeiende produksie van rosyne in die gebied – van 4 000 ton per jaar ‘n paar jaar gelede, tot
11 000 ton tans.
“Die Suid-Afrikaanse rosyntjiebedryf het bykomende kapasiteit nodig. Ons kom al hoe nader aan 100 000 ton rosyntjieproduksie. Daar moet ’n nuwe rolspeler wees,” voeg hy by.
Hy wys daarop dat Vredendal die ideale plek
Noorweë belê R120 miljoen in RedSun Dried Fruit & Nuts
RedSun se s� gter en uitvoerende hoof, Peter Kuilman, het glo gesê die maatskappy het die afgelope 18 maande na beleggers gesoek om sy uitbreiding te fi nansier.
Die Provinsiale Regering het sowat R3,2 miljoen opsy gesit vir hierdie inisia� ef, wat sal meebring dat NAFU luserne en mielies in verskeie distrikte soos ZF Mgcawu, Pixley ka Seme en Frances Baard plant.
Die LUR vir Landbou, Omgewingsake, Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, Mase Manopole, het verlede week die provinsiale lusern-
aanplan� ngsprojek van R3,2 miljoen in Warmsand naby Upington van stapel gestuur.
is om die nuwe rosyntjieverwerkingsfabriek te bou - omdat dit ook uitgawes aan logistiek in die toekoms aansienlik sal verminder.
In ’n verklaring deur One Thousand and One Voices (1K1V), die maatskappy se huidige beleggingsvennoot, sê die fonds dat hy ook een van natkraakfasiliteit in die suidelike halfrond sal bekend stel wat tot verhoogde verwerking vir pekanneute sal lei.
“Vir ons eerste oes gebruik ons tegnologie wat spesifi ek vir die makadamiabedryf in Suid- Afrika ontwikkel is, wat ook goed geskik is vir ons pekanneutbedryf.”
Kuilman sê dat die natkraakmasjien die beste roete is om pekanneute van gehalte, wat hoog in aanvraag is, te verkry.
Oor die maatskappy se beste vertoning in 2020, sê Kuilman: “RedSun het nie vir een dag opgehou verwerk nie - ten spyte van ons regering se harde ineenstorting, want ons is integraal in die landbouwaardeketting …
Die belangrikste is, die vraag na ons produk het dramaties toegeneem tydens die inperking . Mense het hul dieet aangepas om by gesonder leefstyl te pas.”
Hy meen die Norfund-belegging gee nuwe stukrag aan klein Suid-Afrikaanse boere in die streek, wat op soek was na nuwe markte.
“Daar is ‘n groot geleentheid vir boere om in hierdie besigheid te kom en hul markte te diversifi seer. Ons bied produsente sekuriteit en verskillende afsetpunte vir hul produkte wat gewoonlik net in China gekonsentreer was,” sê hy.
“Ons bemark oor die hele wêreld. Ek praat van Suid-Amerika, Europa, die Midde-Ooste, Nieu-Seeland, die Verenigde State en meer.”
Volgens 1K1V word verwag dat hierdie belegging bykomende werksgeleenthede indirek sal ondersteun, deur “in ‘n landelike deel van Suid-Afrika te belê waar werksgeleenthede skaars is.”
te berg vir tye van groot nood,” het sy gesê.
Die provinsiale regering het sowat R3,2 miljoen opsy gesit vir die inisiatief, wat sal meebring dat NAFU-luserne en mielies in verskeie distrikte soos ZF Mgcawu, Pixley ka Seme en Frances Baard plant.
“Ons is dankbaar vir die vennootskap, want daar sal meer as 200 werksgeleenthede geskep word. Ons doen ‘n beroep op NAFU om die vennootskap ernstig op te neem, sodat dit volhoubaar kan wees en na meer distrikte kan versprei,” het LUR Manopole gesê.
Intussen het LUR Manopole genoem dat die departement hard werk om seker te maak dat die Fetsa Tlala-program produksievlakke van bestaans- en kleinboerprodusente verhoog, en hulle dan geleenthede in die waardeketting inlaat deur die aanplant van grane hoofsaaklik mielies en koring.
“Die ingryping beoog verder om vooruitsigte van werkskepping te verhoog en by te dra tot die skepping van KMMO- ontwikkeling op plaaslike vlak. Ons het geld opsy gesit om gebruik te word in die produksie van voedsel op kommunale, private en grondhervormingsplase, om voedselsekerheidsuitdagings in die provinsie aan te spreek.”
Distrikte soos die ZF Mgcawu en Frances Baard het byna 600 hektaar bygedra met ‘n totaal van 14 besproeiingsplase wat deelneem aan winter- en somerverbouing, hoofsaaklik mielie- en koringproduksie wat stapelvoedsel in die provinsie is.
LUR Manopole het gesê die One Household, One Food Garden-program sal voortgaan om ons gemeenskappe aan te moedig om hul eie kos te produseer deur groentetuine te vestig.
JUNIE 2022 BLADSY 9 BLADSY 9
Pluimveeklub vier 50-jarige herdenking
AGRI-PULSE – RUSTENBURG – Die Rustenburg Pluimveeklub het hierdie naweek hulle jaarlikse pluimvee-skou gehou.
Hierdie jaar was ‘n baie besondere skou, aangesien die klub hulle 50ste bestaansjaar vier. Daar is bewyse van pryskaarte wat so ver terug as 1972 uitgegee is.
Dié spesifi eke skou het by die Rustenburg Skougronde plaasgevind.
Hierdie jaar wil hulle in besonder hulde bring aan Gerald Holding, Herkie Smit, André de Beer (oorlede), Jimmy Dermatus (oorlede), Anton Ocshe (oorlede), ds Venter (oorlede) en die Schoeman-broers Johan, Hein en Rooies wat almal aan die skou in
1972 deelgeneem het. Gerald Holding is tans steeds lid van die Rustenburg Pluimveeklub en het al diep spore in die bedryf getrap.
Hierdie jaar se skou was uit die boonste rakke en ‘n baie groot sukses.
Hulle is hiermee baie trots om die wenners bekend te stel. (Foto’s: Ronel Photography - 082 451 2999)
Beoordelaars 2022: Tony van Greune (KZN), Jurie Robertse, Hannes du Plessis, Dieter Labuschagne, middel: Jannie de Bruin, Niel Snyman, Frank Lambert, Thys Human (Noord-Kaap), Hennie Swart (Wes-Kaap) en voor Dawie Snyman en Gerald Holding.
(Foto: Ronel Broderick)
“Best Chicken on Show” – Hannes du Plessis (le� ) receiving his award from Dawie Snyman (right). (Foto: Ronel Broderick)
“Best So� Feather Heavy – Wyando� e Silver Laced”- Annemarie van Dalen. (Foto: Ronel Broderick)
“Best So� Feather Bantam – Orpington Bantam Jubilee” – Hannes Jordaan. (Foto: Ronel Broderick)
“Best Chicken on Show – Best Hard Feather Bantam – Modern Game Birchen”- Hannes du Plessis. (Foto:
Ronel Broderick)
“Best Hard Feather Large – Indian Game Jubilee”
– Basie van Dalen. (Foto:
Ronel Broderick)
“Best Asian Hard Feather Bantam – Aseel Bantam Black Red” – Eric Jacobs.
(Foto: Ronel Broderick)
“Best True Bantam” – Hollandse Kriel Goue Patrys – Niel Snyman.
(Foto: Ronel Broderick)
“Best Asian Hard Feather Large – O Shamo Spangle”
– Dieter Labuschagne.
(Foto: Ronel Broderick)
“Best So� Feather Light Breed – Leghorn Brown”
– Dieter Labuschagne.
(Foto: Ronel Broderick)
“Best Turkey – Bourbon Red Turkey” – Dawie Snyman. (Foto: Ronel Broderick)
“Best Goose – Embden White” – Dawie Snyman.
(Foto: Ronel Broderick)
“Best Duck – Crested White” – Vic Ha� ngh.
(Foto: Ronel Broderick)
JUNE 2022 PAGE 10
PAGE 10
KLIK HIER - op jou elektroniese toestel of gaan na h� ps://bit.ly/
lekkerkonfyt om na ‘n video van hierdie kooksessie te kyk.
lekkerkonfyt om na ‘n video van lekkerkonfyt om na ‘n video van hierdie kooksessie te kyk.
AGRI-PULSE – BRITS - In haar spens kreun die rakke onder
‘n groot versameling konfyte en ‘n verskeidenheid ander ingelegde delikatesse.
Elsie van Staden, ‘n jarelange inwoner van Brits is waarlik
‘n goeroe as dit by alles wat gebottel en gebêre is, kom.
Van haar appelliefi e-, uie-, marmalade-, makataan- en rissiekonfyt tot by spekboom-blatjang (om net ‘n paar te noem), is sy die konfyt- koningin van Brits.
Die allerheerlikste geure borrel by haar haar kombuis uit terwyl sy die bloedrooi rissies deur haar “outydse” meuletjie
maal ter voorbereiding van haar unieke rissie met sjokolade en whisky-konfyt.
AgriPulse het het by Elsie-hulle gaan inloer om eerstehands te ervaar hoe die interessante konfyt gemaak word. “Konfytkook was nog altyd vir my ‘n stokperdjie, maar die afgelope 15 jaar het dit hand uitgeruk en ek en my man, Johan, is nou met ons aftrede besiger as ooit,”
sê sy. “Ek maak al die tradisionele konfyte, maar dit gee my ongekende vreugde om met kombinasies en bestanddele te eksperimenteer
. Die gedagte aan whisky en rissies het my verbeelding geprikkel en saam met ‘n paar ander bestanddele soos die sjokolade, gemaalde groenappel en groenrissies
(green pepper) was dié resep vervolmaak.
“Ek en Johan het twee keer per jaar ‘n stalletjie by ‘n groot mark in die omgewing en ons kan nie voorbly met dié unieke rissie met sjokolade en
whisky-konfyt nie.” Die konfyt werk uitstekend
saam met braaivleis of ‘n kaasbord.
BESTANDDELE
• 1kg rooirissies - • 4 groen appels - • 6 gr oenrissies
• *suiker (sien by metode) - • 1 koppie whisk
y - • 1 blok donker sjokolade
• 2 bo� els konfyt (vye of makataan) METODE
Maal rissies, groen appels en gr
oenrissies, gooi bymekaar en weeg dit.
*Gebruik dieselfde hoeveelheid suik
er as die gewig van die gemaalde bestanddele.
Gooi alles in ‘n kastrol en kook stadig totdat suiker opgelos is.
Gooi whiskey by en roer, breek die blok sjokkonfyt by en kook totdat die mengseolade by en roer. Gooi die twl begin borrel. ee bo� els Doen die koue-piering toets: plaas ‘n piering in die vriesk
as totdat dit koud is. Haal die konfyt van die stoofplaat af. Skep 5ml tot 10ml in die piering. Op hie
rdie manier sal jy gou sien of dit die r
egte tekstuur en nie meer loperig is nie.
Bo� el dan in gesteriliseerde bo� els en plaas bo� els onderstebo sodat dit gseël. oed kan Belangstellendes wat graag dié uniek rissie, sjok
olade en whiskey-konfyt of enige ander delikatesse van Elsie van St
aden wil bestel, kan haar by 082 417 0982 skakel.
Konfyt Konfyt
Rissie met sjokolade en whisky-konfyt
‘n groot versameling konfyte en ‘n verskeidenheid ander ingelegde delikatesse.
Elsie van Staden, ‘n jarelange inwoner van Brits is waarlik
‘n goeroe as dit by alles wat gebottel en gebêre is, kom.
Van haar appelliefi e-, uie-, marmalade-, makataan- en rissiekonfyt tot by spekboom-blatjang (om net ‘n paar te noem), is sy die konfyt- koningin van Brits.
Die allerheerlikste geure borrel by haar haar kombuis uit terwyl sy die bloedrooi rissies deur haar “outydse” meuletjie
maal ter voorbereiding van haar unieke rissie met sjokolade en whisky-konfyt.
te ervaar hoe die interessante konfyt gemaak word. “Konfytkook was nog altyd vir my ‘n stokperdjie, maar die afgelope 15 jaar het dit hand uitgeruk en ek en my man, Johan, is nou met ons aftrede besiger as ooit,”
sê sy. “Ek maak al die tradisionele konfyte, maar dit gee my ongekende vreugde om met kombinasies en bestanddele te eksperimenteer
. Die gedagte aan whisky en rissies het my verbeelding geprikkel en saam met ‘n paar ander bestanddele soos die sjokolade, gemaalde groenappel en groenrissies
pepper)
“Ek en Johan het twee keer per jaar ‘n stalletjie by ‘n groot mark in die omgewing en ons kan nie voorbly met dié unieke rissie met sjokolade en
whisky-konfyt nie.” Die konfyt werk uitstekend kaasbord.
Rissie met sjokolade en whisky-konfyt
Rissie met sjokolade en whisky-konfyt
JUNIE 2022 BLADSY 11 BLADSY 11
AGRI-PULSE – LICHTENBURG – Mnr Nico Kilian van Schweizer-Reneke is onlangs onbestrede as die nuwe voorsitter van die Noordwes Rooivleis Produsente Organisasie (NWRPO) verkies tydens die organisasie se Kongres.
Nico het tydens die lewering van sy voorsittersverslag gesê ten spyte van die groot uitdagings die afgelope jaar is produsente dankbaar vir ‘n goeie reënjaar en het produsente ‘n geseënde jaar beleef wat vleispryse betref. “Uitvoere is een van ons grootste prioriteite wat tans 4% beloop, en ons as bedryf sal die doelwit moet stel om 10%
van ons produksie uit te voer. Dit sal ook ons binnelandse pryse stimuleer en verhoog.”
“Die grootste uitdagings waarmee die bedryf tans te kampe het is Bek-en-Klouseer, Besmetlike Misgeboorte en Onderstepoort se onvermoeë om genoeg entstowwe betyds te voorsien. Naspeurbaarheid is steeds een van die belangrikste aksies wat die RPO dryf, hoewel dit regtens gesetel is in die staat en hul
verantwoordelikheid is. Ons glo dit sal spoedig uitgerol word, dis reeds op toetsgrondslag in KZN by rooigebied. Die LITS-stelsel sal nie net groot voordele inhou vir uitvoere nie, maar sal siektes soos Bek-en-Klouseer beheer asook
‘n groot impak hê op veediefstal – moontlik ‘n groot afname bewerkstellig,” het hy gesê.
Sy doelwitte as voorsitter van die NWRPO is om die Rooivleisbedryf in Noordwes verder uit te bou, rooivleis te promoveer by verbruikers en om Biosekuriteit op produsente se plase aan te moedig. Hy sê die organisasie wil ook die vervolgingsgesag tot beter en meer doeltreff ende vervolging van veediewe aanspoor.
Nico het sy skoolloopbane aan Laer- en Hoërskole Coligny voltooi waarna hy sy B Comm graad en B Comm Honns in Rekeningkunde en Belasting aan die Potchefstroomse Universiteit verwerf het. Hy het in 1997 sy eie praktyk op
Schweizer-Reneke op die been gebring wat hy steeds bedryf. Hy is ‘n doelgerigte
mens met dryfkrag, is geduldig en vriendelik en lief vir sy medemens en sy Hemelse Vader. Hy boer op klein skaal met buff els. As beesboer boer hy hoofsaaklik met Simbras, hoewel hy self ook kruising doen om die kruisgeen ten volle te benut. Hy maak verse oop met Brangus bul. In sy vrye tyd geniet hy dit om sport te kyk en tyd in die natuur deur te bring. Sy gunsteling kos is ‘n sappige rumpsteak, braaivleis en luister graag na boeremusiek en Afrikaanse musiek. Hy is getroud met Isabel wat ook ‘n rekenmeester is en die Boedelberedderingsafdeling in hul praktyk behartig. Nico het twee kinders – sy seun wat in 2020 oorlede is wat die boerdery behartig het, en ‘n dogter. Sy werk as gekwalifi seerde rekenmeester by sy praktyk op Schweizer. Nico se leuse is om elke dag te doen wat gedoen moet word - voluit te lewe.
Hy sê die lesse wat hy in sy ouerhuis op die plaas buite Coligny geleer het, is ‘werk hard, wees vriendelik en hou vas aan jou geloof in jou Hemelse Vader.’
AGRI-PULSE –KROONDAL - NOORDWES - Die landbougemeenskap in die Noordwes - en veral in die Rustenburg-omgewing - was vroeër jare goed bekend met die werksaamhede van die destydse NITK – oftewel die ou Navorsingsinstituut vir Tabak en Katoen in Kroondal net buite Rustenburg.
Dié naam is ‘n klompie jare gelede in die nuwe bedeling gewysig na LNR – die Landbounavorsingsraad (ARC – Agricultural Research Council) en in dié artikel word daar gefokus op die LNR/ARC se onderafdeling - VIMP oftewel “Vegetable, Industrial and Medicinal Plants.
Wat die LNR VIMP se fokus - of spesialiteitsveld betref, het egter nie veel verander nie.
Vandag is dit steeds vir landbouers, boere en sommer almal wat ‘n gewas maksimaal wil verbou of bloot die ideale omgewing vir ‘n spesifi ek plant of gewas wil skep, belangrik om te weet wat die kwaliteite, of meer belangriker nog, die tekortkominge van sy grond/lande is.
Dit is hier waar grondontledings deur kundiges van die VIMP vir die boer deurslaggewend kan wees.
By VIMP word ‘n monster van jou plaas se grond behoorlik ontleed – onder meer deur die toets/meet van jou grond, die watergehalte sowel as plantanalise.
Inligting soos die Ph-balans – suurgehalte en verskillende minerale in jou grondmonster is natuurlik
Behoorlike grondontleding kardinaal vir top-oeste
Die LNR (VIMP) se grondontledingspan – van links is Johan de Bruin, Jus� ce Sesampi, Migel Segotlotso, Nicole Schoeman, Sarah Sethunya, Patricia Ngwato (Laboratory Manager), Brenda Dalasile en Ronel Schwan.
kardinaal om maksimum-oeste te verseker.
Vir die boer om agter die kap van die byl oor sy grondtipes te kom, is die proses eenvoudig. Al wat vir die kundiges van VIMP nodig is, is ‘n grondmonster (minimum 1 kg) en dit word eenvoudig verpak en aan VIMP gestuur – ‘n koerierdiens is gewoonlik die maklikste en vinnigste – onthou dat die koerierkoste vir die rekening van die boer is!
Die adres is:
Delivery at ARC/
LNR; Waterkloof Road, Kroondal, 0350 - Att Patricia/
Nicole - Soil & Plant Laboratories.
Die uitslag van grondmonsters neem
selde langer as ‘n week.
Boere kan gerus voortgaan om lekker
diep vore te ploeg terwyl daar op ARC/
VIMP se advies gewag word
Mnr Nico Kilian, onlangs gekies as nuwe voorsi� er van die Noordwes Rooivleis Produsente Organisasie.
Raakvat-voorsitter vir RPO gekies
(deur Anita Kotzé)
JUNE 2022 PAGE 12
PAGE 12
Elsabé Klein
Kruie kraai koning
“’n Goeie boer se voetspore sal in die
grond op sy plaas gesien word.”
AGRIPULSE – BRITS – Lappies AGRIPULSE – BRITS – Lappies Labuschagne, ‘n ‘‘computer nerd’’ computer nerd’’ soos hy homself noem, het ongeveer sewe jaar gelede homself noem, het ongeveer sewe jaar gelede sy rekenaarskerm toegemaak, sy besigheid se sy rekenaarskerm toegemaak, sy besigheid se deure in die stad gesluit en vir hom ‘n “lappie”
deure in die stad gesluit en vir hom ‘n “lappie”
grond op Sanddrift, net buite Brits, die plaas grond op Sanddrift, net buite Brits, die plaas Lappies Bos gekoop, en met kruie begin boer.
Lappies Bos gekoop, en met kruie begin boer.
“Ek het aanvanklik niks van boerdery af
“Ek het aanvanklik niks van boerdery af geweet nie, maar toe ek die rou aarde onder geweet nie, maar toe ek die rou aarde onder my voete voel en die reuk van landerye onder my voete voel en die reuk van landerye onder besproeiing ruik, was ek klaar ‘n boer in my hart,”
besproeiing ruik, was ek klaar ‘n boer in my hart,”
vertel Lappies passievol.
AgriPulse het op sy kruieplaas by hom gaan AgriPulse het op sy kruieplaas by hom gaan kuier en eerstehands sy passie vir die boerdery kuier en eerstehands sy passie vir die boerdery
beleef.
Op die vraag waarom hy juis met kruie Op die vraag waarom hy juis met kruie begin boer het, het hy tong-in-die-kies begin boer het, het hy tong-in-die-kies gesê dat dit toevallig was. Hy sê toe baie gesê dat dit toevallig was. Hy sê toe baie
ernstig: “Toevallig ja, maar toe val die lig van die Here daarop.”
“Omdat die grond hier op Sanddrift gruisgrond is, is dit grof, dreineer baie goed en dit is presies wat kruie soek – hulle hou nie van nat voetjies nie,” sê hy.
“Kruieboerdery is baie arbeidsintensief. Van die saad wat gesaai word, regdeur die groei-siklus, wat besproeiing vir peste en plae asook die toediening van voeding, die oes van die kruie en dan die verpakking daarvan insluit – alles word met die hand gedoen,” sê Lappies.
By Lappies Bos het hy 37 hektaar grond met 76 tonnels waarin hoofsaaklik basiliekruid, grasuie en roket plant. Hulle hou van die tonnel se humiditeit en is sensitief vir te warm of te koue temperature.
Interessant is dat hy nie pietersielie en tiemie in tonnels plant nie, hulle word in die oop land geplant.
Hy plant ongeveer 130 000 saailinge van grasuie
en ongeveer 520 000 basilieplantjies.
“In my pakhuise verpak ons die vars produk en lewer dan aan verskeie supermarkte.
Kruie in die pakkies wat kliënte van die rak af koop, word binne een dag geoes, verpak en na die supermark vervoer. Van die pakhuis tot by die winkel word die kruie teen 5 grade Celsius gehou.
Wanneer kliënte die produk koop, kan dit tot sewe dae kraakvars in hul yskaste gehou word.
Tussen oeste, om die grond op te bou,
diversifi seer hy deur onder andere groenboontjies te plant, aangesien dit stikstof terug in die grond plaas wat natuurlik uitstekend vir die kruie is.
“‘n Mens het dalk net een keer in jou lewe ‘n prokureur of ‘n ingenieur nodig, maar elke mens het elke dag, drie keer ‘n dag, ‘n boer nodig. Ek salueer die boer wat elke dag met geloof plant en met dankbaarheid oes,” sê Lappies.
Lappies Labuschagne van die kruieplaas, Lappies Bos, op Sanddri� , net buite Brits.
