• Tidak ada hasil yang ditemukan

Thuhilhkikna sungah Tulai Thumaan

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Membagikan "Thuhilhkikna sungah Tulai Thumaan"

Copied!
95
0
0

Teks penuh

(1)

KHANGHAM SABBATH SCHOOL

LAISIANGTHO SIN

NA

Thuhilhkikna sungah Tulai Thumaan

The Present Truth in Deuteronomy

Agelh:

Clifford Goldstein

Lailet:

Pr Ngo Khaw Nang

Oct, Nov, Dec 2021

Asung A Om Thute

1. Thuhilhkikna-ah Thumakai (September 25 - October 1)…….…… 2. Moses’ Tangthu Pan Pilna (Oct 2-8) ………... 3. Tawntung Thuciam (Oct 8-15) ……….……….. 4. Topa Na Pasian It In (Oct 16-22) ………... 5. Na Huang sunga Om Lenglate (Oct 23-29) ………... 6. Tuazah a Lian Bang Minam Om Hiam? (October 30- November 5) 7. Thukham Leh Hehpihna (November 6-12) ………... 8. Nuntakna Teel (November 13-19) ………... 9. Amau Lungsimte Hei (November 20-26) ……….….. 10. Phawk Unla, Mangngilh Kei-un (November 27-December 3)…….. 11. A Nununglam Laibute Sungah Thuhilhkikna (December 4-10) ….. 12. Laisiangthothak Sungah Thuhilhkikna (December 11-17) …….

13. Moses’ Thawhkikna (December 18-24) ……….

4 11 18 25 32 39 46 53 60 67 74 81 88

(2)

Thuciamna Laibu: Thuhilhkikna

A tangthu paizia: BC 640-609 kikal Jerusalem ah Kumpi

Jo-siah mang a, biakinn sungah nasem mi khatin laibu khat hong

muhkhiat ciangin, Kumpi Josiah maiah kisimkhia hi. “Kumpipa in

thukham laibu sunga thute a zak ciangin a dahna hangin a puante a

balkek hi” (2 Kumpi 22:11). Banghang? Amah leh amite in hih

lai-bu sunga omte zuilo ahihlam a theihman ahihi.

Tua laibu pen “Thuciamna Laibu” (2 Kumpi 23:2) kici a, tua

bulphuh in Josiah in kipuah phatna bawl hong kipan hi. Tua

kip-uahphatna tangthu 2 Kumpi 23 sungah kisimthei hi.

Kumpipa leh a minamte hizahta in a huzaapzo laibu in bang

laibu himawk hiam? Tua pen Thuhilhkikna hi dingin ki ummawh

pian a, tu quarter bupin i sin ding uhhi.

Moses’ laibu nga teng lakpan a ngana leh a nunungpen hi a,

Thuhilhkikna kici in, Latin kammal deuteronomium (thukham

nih-na) pan hong pai hi a, anuai a bangin tomgen theih ahihi:

Israel mite in Egypt nusia in, Canaan lut masa pahlo in, Topa

tawh Sinai thuciam sungah lutphot uh a, gam lakah kum 40 vakthap

phot uhhi. Tua kum 40 khit ciangin khapsa gam a lutding uh

ciangin, Moses in amaute thu tampi hilh masa hi. A thuhilhna

thupaipi in: Note in khapsa gamah na lut tading uhhi. Note adingin

Topa sepsaksate mangngilh hetkei unla, tu in zong Ama deih bangin,

lungsim khempeuh leh kha khempeuh tawh amah it unla, Ama hong

thuciamsa om bangin Ama’ thupiaknate mangun.

Tua thuciamna a thupit sakna in, apu apate tawh Topa in a

thuciam bawllai in, thubulphuhpi in a zat ngeisa tengmah hi a, tu in

Canaan gamgi atung mipite kiangah, Moses in a hilhkik ciangin

Thukham Sawm mah a hilhpha kik hi.

Dothuai thu khat: Tanglai Israel mite’n khapsa gamgi ah a

tuahkhak thute leh - tuhun khapsa gamgi ah i tuahkhak thute in a

kibangthei diam?

Tu quarter i thulu limlim “Thuhilhkikna Sungpan Tulai

Thu-man” ahi hi. Tuate lakpan in etphat dingin: Mite tawh a thuciamna

sungah tulai a ding thumaan ahi Pasian’ kammalte ahi hi.

(3)

thuci-amna, thukham leh hehpihna ahi Pasian leh vengte itna, a diakdiak

in Thuhilhkikna laibu in Pasian hong itna koici bangin hong hilh

cihte, tua hong itna pen singlamteh tungah Zeisu sihna leh, a

thawhkikna sungah vanglian takin hong pulakkhiatna thute hiding

hi.

Hun tampi leh ngeina tampitak mah kihal khin ahihmanin,

tanglai pawlpi leh tuhun pawlpi kibang theilo hi. Ahihhang, tuate

gelin a neihkhop thu in hong khenkhiatna hoh lianzawsop hi.

Etpak dingin, anuai a kammalte zong tuhun eite ading ahi veve

thei diam?

“Note in a luah dingin nalutna uh gamsungah nazuih

dingun Topa Ka Pasianin kei hong thupiak bangin thukham leh

ngeinakipte konghilh khinzo hi. Tuate zui unla, semun; banghang

hiam cihleh hih thukham khempeuh a zakuh ciangin ‘Hih minamte

pen a pil, thuthei taktak hi’ aci ding uhhi” (Thuhilhkikna 4:5, 6).

Tua thukhamte in “pilna leh thutheihna” hipah tuanlo a, tua

thukhamte’ thu manna hizaw hi. Hih tengah thupuak khat bel om

mah hi. Thuhilhkikna sunga tampitak omte lakpan khatbek ending

hihang.

Clifford R. Goldstein

in Khangham Laisiangtho Sinna

endikpa leh Dawimangpa Tuiphumna: Ama’ thuthu in Piankhiatna

leh Christiante khemzolna cih laibu te’ laikungpu ahi hi.

Note: Hih Khangham Sabbath School Laisiangtho Sinna bu

sungah laiteite zat laimal Christ kizang lo in, Zomi Adventist

Lit-erature Association (ZALA) in zat dinga a kipsak Khazih kizang

hi (Editor). PDF a zangteh adingin Mrs White laiglehte Mikanglai

tawh etpah tehih dingin a link hong kikoih hi.

(4)

LESSON 1 *September 25–October 1 THUHILHKIKNA-AH THUMAKAI

SABBATH NITAKLAM September 25

Tukalsung Simding: Isa. 14:12–14, Ezek. 28:12–17, Pian. 3:1–7; 12:1–3,

Sawl. 7:20–36, Pai. 19:4–8.

KAMNGAH: “Itna a neilo mite in Pasian theilo uh hi. Pasian in ki-itna ahi hi.” 1John 4:8.

Thuhilhkikna laibu in a hawmpi in hong piang ahikei hi. Nuntakna tawh akizom thute khempeuh Thuhilhkikna laibu sungah omkim a; nuntakna tawh kisai vive ahihmanin, tua laibu i khiatna leh a deihna bulpi teng khempeuh kihelgai hi.

Tua masiah in a hunzui a piang tangthu tampi omkhin a, tua thute a piangsak tua hun leh a kimkot omziate tangthu ahi hi. Mawtaw maantung a huihdaal a bulhna a deihna banghiam cih theih haksa i sak mahbangin, Thuhilhkikna sungah tulai ading bang thumaan omthei ding cih telhaksa mahmah hi.

Russia mi laikungpu Leo Tolstoy in laimai 1500 apha laibu khat ni thum sungbek in a gelh Gal leh Kilemna (War and Peace) acih laibu a sim-kha sim-khat kiangah, tua laibu sungah bang thuteng kigelh hiam cih a kidot ciangin “Russia te’ thu hi ee” cihsan ziau hi.

Kum tul tampi sungbang a huam tangthute nipikaal khat sungah sim-ziau ding cihzong a tunga mah hong bang lel ding hi. A thupi tatateng bul-etna tawh, tulai ading thumaan kidim in omcih i muciat ding uhhi.

(5)

Sunday September 26 ITNA, HONG KI-IT DING

1 John 4:8 in “Pasian in ki-itna” cihi. Hih kammalte in telnop mah-mah napi, a nunglam ah eite ngaihsut phak hetloh ding thu thukpi ommawk hi. Pasian in hong it hi cilo a, itna honglak zong cilo in, Pasian in itna pulak-na hi zong cilo a, ‘Pasian in ki-itpulak-na’ hi ciziau hi. Pasian a kipulak khiat pulak- nad-ingin a thupaipi in ki-itna ahi hi. A puksa mihing i hihna dungzui in, i lutang sungah sazang tawm no khat leh zatui tawh kisai lamte tawmno khat om kiukiau bek khawng tawh “Pasian in ki-itna” cih thu khawng telsiang zawh nading bel hitheilo phot hi.

Ei theihphak ciangciangbel lungdamhuai-thu ahihna hibek hi. “Pasianin ki-itna” cilozaw in “Pasian in kihuatna” aike’h “Pasian in phulak-na” aihke’h “Pasian in awlmawh neilo” cihpeuh hizaw leh, a dahhuai mah-mah thukhat suak ding hi.

“Pasian in ki-itna” cih kammal in, Pasian in a piansak sate koici bangin ukin kem a, itna bekmah hong lengkiksak cihna ahi hi. Itna in vannu-ai leitungah kizeelkim a, leitung in a huup theihna sangin kizeelkim zawlvannu-ai hi. Pasian in eite hong it a, eite’n zong Pasian itthukkik ding hihang (Thkna. 6:5, Maku 12:30).

Itna, hong ki it ding zong a khawnkhong in piakkhiat ding ahi hi. Pasian in it dingin hong sawl ngawh theilo a; hong sawlngawh lehzong itna hilo pah ding hi. Pasian in ngaihsutna anei vanmi leh leimite a bawl lai in, a itthei dingin abawl hinapi, Amah a itthuk kiklo zong om thei veve lai hi. Pawlkhat in itthuk kiklo uh a, tua pen kidona lian hong kipatna hipahlian hi.

Anuai a Laisiangtho munte in, suahtakna sung bekah nasem a, itna tawh kisai haksatna bang hangin om thei mawk hiam? Isa. 14:12–

14, Ezek. 28:12–17, Mang. 12:7.

……… Ezekiel 28:15 in muhna khangsak a, vanmi Lucifer pen a picing Pa-sian in a picing mahin a piansak hi napi, mawhna hong nei hi cihi. Tua mawhna tawh amah kibawlkhawm hi lo hi. A itthei dingin a kibawl hi a, Lu-cifer in lungsim suahtakna zong nei in, amah a kipiasate banah (“suang manpha-te tawh na kituam”), a dangte zong deihthuahlai hi. Thu khatin thu-dang khatah tun a, “vantungah gal omsak” hi.

Mun khatte ah ui-setlim kileithei ding a, thumang mahmah, phek susia hetlo, vanzatte zong pet hetlo ding hi. Tua ui tawh akician kizopna na neithei ding hiam? Nong dawnkikna in, Pasian in, Amah a itthuk thei dingin hong bawlna ahang hong pulaksak thei ding hiam?

(6)

Monday September 27 PUKNA LEH TUICIIN

Isaac Newton lutang tungah apple hong kiatsukna hangin leitung

in hong huup cih a muhkhiat pen sangnaupang khempeuh in thei uhhi. Apple in Newton lutang tung teekah hong kiat leh kiatloh a thupi hi lo a: Newton muhna lianpi (ama muhma in mikim in, kiasuk thei cih a theihsa) ahi, apple a kiasuksak leitung’ huupna hangin khapi in leitung kimkot thei a, leitung in zong Ni kimkotsak thei cihthu ahi hi.

Mi tampi in, vantung a kem thukhamna leh leitung a kem thukham-nate kibanglo ci in um uh ahih manun, hih thu thakin ei khangthak t’adingin thupi mahmah hi. Tua upna lui pen maanlo ahihna Newton in hong kipsak hi. Hih Newton muhkhiat thu in pianpih thukham hi a, tua thukham thu-khunte mah in mihing lungsim thukham ahi hi. Vantungah Lucifer a puksak itna sungah suahtakna mahin leitungah mihingte zong hong puksak hi.

Piancil 2:16, 17 leh 3:1–7 simin. A picing Pasian in a bawl a pic-ing kimlehpam sung ah a picpic-ing mihpic-ingte’ tangthu in itna sungah a tha-hat suahtakna koibangin honglak hiam?

……… Mi pukkhit ciangin, na khempeuh siatlam manawh a, “mihing gitloh-na a liatgitloh-na leh lungsim ngaihsutgitloh-na a sia ahih ngitngetgitloh-na” (Pian. 6:5) Topa in thei hi. Amau ngaihsutna uhleh a gamtatna uh in, leitungbup tuitawh suksiat liang zah dongin sialua a – bawlthak kikna tawh thakpat kulzah dong ahi hi. Himah taleh, Babel tausang tangthu (Pian. 11:1-9) in Pasian pumlangdo veve cihna ahi hi. “Tausangpi a kizawh dektak ciangin, a kizosa mun pawlkhat pen a lamte omna dingin seh uh a, mun pawlkhat leuleu pen limtak leh ki-lawmtakin zeem sitset in, milimte koihna in nei uhhi. Mite in lawhcingpian a kisak uh ciangun kipaak uh a: kham leh ngun pasiante phatin, vantung leh leitung ukpa langpan uhhi.”—Ellen G. White, Tuan Pupa leh Kamsangte, p. 119. Tua ciangin a kampaute uh a buaisak banah, Pasian in amaute leitung bupah thehthaang hi.

Tuni in sun thapai hih thu ngaihsun in. Nang lungsim omzia tawh kizui in bang hong thuhilh naci hiam?

(7)

Tuesday September 28

ABRAM KISAM

Abram (Abraham in kikhel) Piancil 11 khangsimna ah hong kidawk masa pen hi a, Babel tausang pan kithehthaang khitphet in hong kidawkpah hi.

Piancil 12:1–3 ah, Pasian in Abram a sapna sim in. Tulai hun, singlamteh khit, Zeisu sihna leh lungdamthu i tangko ciangin, Abraham tungtawnin Pasian in bang hong sepsak ding cih i telthei tuam hiam?

……… Kum tampi khit teh Paul in, Galati mite langdona a pulaksak na’ngin, Abraham a kisapna tangthu gen a, leitungah lungdamthu tangko nadingin Pasian nasepzia a hihna pulak hi. “Abraham suanl eh khak a man-taktak i cihte pen upna anei mite ahihna thu na theih dinguh ahi hi. Jew mite mah bangin Gentail mite zong a upna uh hangin amah tawh a kipawlthei dingin Pasian in a bawl ding thu Laisiangtho in na matheih hi. Abraham in a up manin thupha a piak mah bangin, Pasian in a um mi dang khempeuh zong thupha ngah ahi uhhi” (Gal. 3:7-9).

Abraham a kisapna pen Piancil 12 ah kimu-a; tua khit a piancil tangthu a tamzaw amah leh a suan akhakte’ tangthu hi a, nam khat khit nam khat, innkuan khat khit innkuan khat kisual suksuk himah taleh, kamciamna in amau tungtawn mahin kipicingsak veve a, Moses a kisapkik dongmah ahi hi.

Sawl. 7:20–36 ah galhangpa Stephen in Moses leh Paikhiatna tangthu gen hi. Abraham tungpan Pasian’ kamciam hong kipatna koi-bangin honglak naci hiam?

……… Theihlohna, khialhna leh thuman thutak theihlohna hangin leitungin kum tulthum sung bang kikhelna om melmel lo hi. Tua laitakin Topa in Ama’ mi Abraham suante Egypt gampan hong samkhia hi. Amau sungah thuman thutak koihsak ding bek thamlo, Amah Yahweh leh hotkhiatna theihna banah tuate leitung khempeuh ah thehthang dingin ngiimna anei hi.

Tuni, eite Seventh-day Adventist-te in leitung buppi tawh kisaina nei i kisa hiam? Eite leh tanglai Israelte kibatna i neikha hiam? Tua sang a thupizaw, tua i kibatna in i mimalsim in bang tavuan hong suan na ci hiam?

(8)

Wednesday September 29 SINAI AH THUCIAM

Paikhiatna tawh a kisai, Egypt gamah kongbiang tungah sisan pan kipan Tuipisan ciang dong tangthu hoih vive piang hi. Tua mah a nuntakpih pah uh ahi hi. (Egypt ta upa sihna leh galkap honpi tuipitaw ah asihna mahbangin Pasianin thuman takin thukhen hi.) Topa in “Egypt-te tungah kabawlna leh muvanlai in a kha tungah a note a puak bangin, note hong pua in keima kiangah Kong paipihna na mukhin uhhi” (Pai. 19:4).

Banghangin Topa in hih akhauh hotkhiatna tawh minam dangte khut sungpan minam khat lakhia ngiat cih limlim pen Moses in zong “Topa Pasian in Egypt gam sungah note muhna ah abawlte khempeuh tawh a kibangin zia-etna lim, nalamdang, gal, vanglian leh a thahatna leh a lauhuai mahmah tawh pasian dangkhat peuhpeuh in ama’ mite adingin minam dang khat sungpan minam khat a va lak ding hanciam ngam ngei ahi hiam?” (Pai. 4:34) cihi.

Paikhiatna 19:4–8 simin. Banghangin Pasian in A mite Egypt pan samkhia hiam?

..………

Thu haksapi zong hi lo hi. A pa uh Abraham Isaac leh Jacob suan leh khakte samkhia hiziau lel hi. Pasian in tua khangthakte tawh thuciamna bawl a, amaute in “mite khempeuh lakpan in Keima’ mite na hi uhhi” (Pai. 19:5) na ci hi. Hih kizopna in thuciam bawlna ah thulaigil ahi hi. Hih “tuamneihna” (segullah) cihpen telkhialh ding baih mahmah hi. Amau a ki “tuamneihna” pen amau sianthona leh dikna hang himawkmawklo hi. Amau tungah Pasian hehpihna leh amau akipia a lamdang, amau zuih ding thuman thutak hangbek mah ahi hi.

Pasian in tua thuciam lakpan, mite bawltheih ding pawlkhat hong khensak hi. Tua pen thukham sawm (Pai. 20) hi a, tua thuciam zong kisiansuah thei hi. A bawlthak sitset meihaltau pen biakpiakna sisan a theh khit ciangin, Moses in “thuciamna laibu la a mipite zakdingin simkhia hi” (Pai. 24:7). Mipite’n zong thumangmah nu’ng ci in dawng uhhi.

“Moses in zong mite tungah thukham sunga om thute a piaklai

in sisan la in . . . thukham laibu leh mite theh a, ‘Pasian in note tungah hong piak thuciamna sisan ahi hi’” a ci hi (Heb. 9:19, 20). Tua sisan in bang limpua a, tuni dong eite adingin banghangin thupi hiam?

(9)

Thursday September 30 LANGDONA LEH DANPIAKNA

“‘Topa cih bangbang ka hih ding uh hi’” (Pai. 19:8; 24:3; 24:7). Mipi in tua kammalte a sutsut uh hang, amau tangthu sungah a gamtatna uh pen a kampau-te tawh kilehbulh ngitnget hi. Teltuam mite hi uh a, Topa tawh thuciamna bawlte hi napi uhin, a tawp dongin kip ngeilo uh a, khat teitei su-sia uhhi.

Thuciam sungah Israel mite a ding a thupi bangteng kihel hiam?

(Pai. 19:4, 5).

……… ………

Pasian’ thu mangin, thukham zui dinga sapna pen, tulai hun a mahtawh kibang lel (Mate 7:24–27; John 14:15; James 2:20; Rom. 6:11, 12) hi napi, Israel mite in tua pen palsat zelzel uhhi. Sinai mual nuai mahmah ah langdona hong bawl uhhi (Pai. 32:1-6). Khapsa gam sungah lutpak zawlo in, cihtaklohna hangin, kum 40 sung sinsen gampalakah vakthap dikdek uhhi.

Gam. 14:28–35 simin. Topa sawl bangin man ding a nial manun, a minambup in bang gimna thuak uh hiam?

……… ………

Thu manlohna hong om simin, a pualam pan langdona hizawlo a, Pasian thupiak muanloh hang vive hizaw hi. Israel mite mawhna a suuksia sak semsem thu khat pen, Pasian in, “Egypt leh gamlakah ka lahsa vangliatna leh ka limte mu khin napi, sawmvei kei hong zia-et in keima’ aw ngailo uh-hi” (Gam.14:22). Amau phutkhak thuakkhakte kawmkal mahah, Topa khapsa gam luahding awlmawh lo in, Topa langdo paisuak uhhi (Gamlakvakna 13 - 14).

Atung a thuteng ngaihsun in: Thu manlohna cih limlim Pasian kammal muanlohna hang vive ahi hi. Hi takpi nasa lel hiam? Koicih leng Pasian i muang semsem thei ding hiam?

(10)

Friday October 1 NGAIHSUTBEH DING: Kidona lianpi hilhcianna laibu, SDA mah ahi John Peckham in a gelh, T heodicy of L ove: Cosm ic Conflict and the

Problem of Evil (Grand Rapids, MI: Baker Academic, 2018) pen hoih takin simpha leng, Pasian hong itna tungah kinga cihi. Tua laibu pen Adventist ahilo laikhetna phual pan kikhenkhia a, tuate in, Laisiangtho sung bangin a tangtung kidona lianpi tangthu kician mahmah hi hong cihsak hi.

“Atom in, leitung kibuaina pen Pasian hong itna kibulphuh in piang hi a, Pasian in siatna nangawn itna hangin phalna pia a, a bawngbawngin khenkhia in, Pasian kamciamnate tungtawnin leptuahna cihte bawlna ahi hi.” —John C. Peckham, Theodicy of Love: Cosmic Conflict and the Problem of Evil (Grand Rapids, MI: Baker Academic, 2018), p. 4.

“Canaan gam lut theilo in kum 40 sung gamlakah omcip ding ci a Pasian thupiakna in, Moses, Aaron, Caleb leh Joshua dahsak mahmah hi. Ahih hangin amaute phunlo thumlo in Pasian vaihawmna bang a sanglel uh-hi. Pasian lamkaihna pen hoihlo hi ci a, a phunphunte in a ngaklah penpen uh ahi Canaan gam thupha amau khut sungpanin a kilakkhiat sak ciangin, dahlua in a kap uhhi. Athu omlopi in a phunciak manun, tu in, Topa in amaute a kapsak hi. A mawhna uh hangun dah uh hileh hihbangin thukhenna thuak hetlo dinguh hi. Thukhenna a lauman bekun dah uh a, kisikkikna tak-tak neilo uh ahih manun, hih Pasian’ thukhenna tawh a kipelh theikei uh-hi.”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 392.

KIKUPDING DOTNATE:

1. Suahtakna leh itna kikum un. Banghangin itna leh hong ki-itna pen a khawnkhongin piak tuak hiam? Leitung thuaksiatnate kithua-kpha mahmah ahih manin, pawlkhatin itna tawh kiphu kei ci uhhi. Nang bang naci dawn diam?

2. Laisiangtho in thumanna bulphuh mahmah hiven, thukham tawh kituak cihteh bang ahi diam? Pasian leh a kammal a thukham tun-gah cihtakna tengpen, kumpi thukham palsat na’ng thaang peuh koibangin hithei zanzan hiam?

3. Tuesday sinna sungpan tanglai Israel leh SDA pawlpi kibatna thu teng kikum kik dihun. Koiteng kibang a, na koici ngaihsut hiam?

(11)

LESSON 2 October 2 - 8 MOSES’ TANGTHU PAN PILNA

SABBATH NITAKLAM October 2

Tukalsung Simding: Thuhilhkik. 1-3; Pai . 32:29--32; Gam. 14; Eph.

3:10; Pian. 15:1-16; John 14:9.

KAMNGAH: “A vekpi-un kha tawh kisai an-ne uh a, a vekpi mahun kha tawh kisai tui na dawn uh hi. Kha tawh kisai Suangpi panin tui na dawnuh a, tua Suangpi in Khazih ahi hi.” (1

Cor. 10:3,4).

“Hih thute pen Moses thugente ahi hi” (Thkna 1:1). Thuhilhkikna

laibu tua bangin kipan hi. Hih laibu pen Moses in a kipatna panin Moab gamah a sih dong (Thkna. 34:5) mah gelh ngiatngiatin amah’n huzaap ngiat himah tase leh, Thuhilhkikna laibu buppi in Topa Zeisu’ thu ahi hi. Amah in ei hong piangsakpa (Pian. 1,2; John 1:1-3) hi a, hong kipsakpa (Col. 1:15-17; Heb. 1:3), hong tankhiapa (Isa. 41:14; Titus 2:14) ahi hi. A guallelpa lamah pang tawmin, Thuhilhkikna in, Topa hong bawlphatkikna, hong kipsakna, hong tatkhiatna tangthu ahihi.

Israel mite in Canaan a lut taktak dinguh ciangin, Moses in, Laisi-angtho sung tawntungah a omden tangthu pan pilna khat pia hi. Tua in A beisa hun sungin Topa in note adingin hong hihsak sate phawkkik ta-un cihi.

Hih vauna in, a hoihzaw Khapsa Gamgi a om gige eite zong hong vau hi a: “I dinmunlui i etkik ciangin, tu laitak i dinmun mahmah enleng, lamdang ka salua a, makaipa Khazih muanna hang bek ahi hi. Topa hong makaihna lampi zuih ding leh a beisa eite ading hong hihsaksa khempeuh i mangngilh kei nakleh, mailamah bangmah lauding omlo hi.”- Ellen G. White, Life Sketches, p. 196.

(12)

Sunday October 3 MOSES’ PASIAN NASEPNA

Laisiangtho sungah Moses omna kingaipha mahmah hi. Paikhiatna 2:2 masiah hong kidawk hetlo ahihhang, Piancil laibu pen ama gelh hi a, Pa-sian in ukzawhna neipa, na khempeuh bulpi, eite kipatna, na khempeuh in bangci kisiat cihte leh, koibangin lametna kineithei cihte a gelhpa ahi hi. Piansakna, pukna, hotkhiatna’ng kamciam, tuiciin, Abraham leh lungdamthu cihte khempeuh in Piancil laibu sungah omkhin a, laikungpu in Moses ahi hi. Hih mipa in hizahta in mi a huzaap theih nadingin genbaanglo zong hituanlo napi, Pasian it in, Ama’ na a sep nop mahmah man bekmah hi.

Paikhiatna 32:29-32 sim lecin, bawngno milim biak mawhna abawlkhit vua Topa leh Moses kihona teng kiciaptehna ahi hi. Hih tangthu in Moses pen mawh-baanglo hituanlo napi nasia takin Pasian in a zatnopna hang thu koibang in na thukmuhsak hiam?

. . . .. . . . . . .. . . . . . . .. . . .. . . . . . . ………..

Mipite’ mawhna Moses in cihna’ng a theih tuanloh hang, ama’ nun-takna kha suplawh zaw phial ding zahin, mipite mawhna thumsak ngeungau hi. Paikhiatna 32:32 ah Moses in Pasian kiang ah “amaute mawhna maisak hoh in” a cihna ah “thuakin” cihna zong ahi hi. Moses in amaute’ mawhna gikna telpha mahmah a, a kimaisak theih nading zong thei ahih manin “thuak” kenkan dingin Pasian kiangah ngen hi. Amau mawhna akimaisak theih nading lampi in hih bekmah omlai hi.

Laisiangtho sungah hun masalai in, aiawh thuaksakpa, Pasian mah-mah in Zeisu sungah hong kipia ahih manin, mawhna daan picingtak in hong thuaksak hi. Tua in, mihingte’n hotkhiatna ngahin Pasian ukna thukham sun-gah kiptakin om theihna lampi ahi hi.

Kum zatampi khit ciangin Peter in Zeisu’ thu hih bangin “eite mawh-na lamah misi bangin thuman lamah nungta in i gamtat theihmawh-na dingin Kha-zih mahmahin eite mawhna, ama’ pumpi tawh singlamteh tungah apua hi. Ama’ liamna hangin note in damna nangah uhhi” (1 Peter 2:24) cihi.

Tua hi a, hih tangthu sungah Moses in a puksa mawhnei minam a dingin a palai sakna in, Zeisu in eite a dingin hong hihsakte khempeuh adingin a maitaai madawk ahi hi (Heb. 7:25).

A mipihte adingin ama’ kha sumh ngam maw? Hih kammalte

(13)

Monday October 4 A TANGTUNG GENKHOLHNA

Tulai leitung pilnate pen thuman thutak ding khawngin kingailhsun tamai (leitung in ama’ thuthu in piangkhia a, nuntakna neite zong amau’ thu-thu in hong kikhelkhel cihte) khawngte, koih photlel leng, tua leitung pilnate in Pasian piansak theihna vangliatna tampi hong musak hi. A kipuksa leitung hisemah leh a kithutuakna, a kikhaikimna, a kiciat sitsetna khawngte in a sin mite lamdang sasak mahmah hi.

Pasian in muhtheihte tungah kician sitset ahihleh kha lamah zong kician mahmah ding hi. Tua hi a, Thuhilhkikna a kipatna ah zong, Pasian kician mahmah ahihlam i mukhia ding uhhi.

Thuhilhkikna 1:1-6 simin. Thuhilhkikna 1:3 ah “kum sawmli-na” tungtang a kician genkholhna bang peuh na mu hiam?

. . . . . . . .. . . .. . . . . . .. . . . ……….. .

A ngiimna tangtunloh khit, Kardesh Barnea panin Moses in, thukan-te tua gamah vapaisak himah taleh mipi in tua gam laak ding nial uhhi -bang thu hiam? Amau lamet bangin Khapsa gam sung lutkhalo dinguh hong kici hi. Bang tanvei bang a ngaklai uh tammaw? “Na gamvaan sunguh ni phazah tawh kizui in, Ni sawmli, ni khat ciangin kum khat, note in na mawhna uh

kum sawmli sung na thuak ding uh a, Keima lungkimlohna na thei ding

uhhi” (Gam. 14:34).

Tua bangin, Gamlakvakna in kumsawmli-na ci in Pasian kammal genkhia lian hi. Pasian genkholh thute in Pasian zahmahin muanhuai a, hih Gamlakvakna kipatna kammalte zong muanhuai hi. Pasian in a gen bangin hih a, hih ding acih bangin hihtakpi hi.

Pasian genkholsa a tangtung taktak pen hihtengbek hi lo hi. Tulai ei hun panin nunglam enkik leng, Daniel 9:24-27 sungah, Zeisu’ hun zong ki-mu thei a, Topa genkholhna a tangtung ahi hi. “Hunkhat, hunnih leh hun-lang” a cihcihte (Dan. 7:25; Mang. 12:6, 14; 13:5) zong hong tangtung a, Daniel 8:14 a Ni 2300 genkholhna zong tangtung hi. Daniel 2, 7, 8 sung tengah kician takin hun a genkholh khempeuh zong, Pasian in nakhempeuh theikhol a, ukzo in muanhuai hi cihna ahi hi.

Topa in a genkholhsa peuhmah pen pelmawh in tangtungsak teitei cih i muhsa ahi hi. Tua hi a, mailam adingin hong tunglai ding a genkholsa peuhmah hong tangtung teitei ding hi ci in banghangin na-muang thei hiam?

(14)

Tuesday October 5 TUL TAMVEIPI SANGIN TAMZAW

Gamlakah sawtveipi a vakthap khit uh ciangin, Moses in Topa adingin pulaak a, “En-un, note’ maiah leitang ka koihzo hi. Pai unla, na pate uh Abraham, Isaac leh Jacob leh amau nunga a suan a khakte tungah a piak dingin a ciam leitang luah-un” (Thuhilhkikna 1:8) a ci hi.

Tua khitteh bangin zui hiam cih phawkin.

Thuhilhkikna 1:9-11 sim in. Kadesh Barnea ah langdona hangin, amaute Pasian in daan pia zawsop ahih manin, hih Laisiangtho munah bang a thupi kammal khatpeuh na mukha hiam?

. . . .. . .. . . . . . .. . . . . . . .. . . .

Hihtengah zong Pasian hehpihna lim dang khat mah ki mu hi. Gam-lakah vakvai uh hinapi, amaute’n thupha sang veve uh a: “kum sawmli tawntung gamlakah amaute na vaak a, amaute in bangmah tangsapna neilo uhhi. A puante uh zong sialo in, a khe uh zong bawk beeklo hi” (Neh. 9:21). Moses in zong, a mipihte itna a lahna in, Pasian hihnasa sangin a tul simin a tamzaw khangsak lai dingin Pasian kiangah ngen hi.

Thuhilhkikna 1:12-17 simin. Tuate pen Pasian thupha sanna vive ahih manin, bang thupiang a, tua thu Moses in koici hih hiam?

. . . .. . . . .. .. . . .. . . .. . . .

Topa in a vangliatna tawh hong kilang zelzel mah taleh, kipawlkhopna kisam veve lai a, nasepkhop nading leh tavuan neihtheih nad-ing ahi hi. Israel pen qahal khat hi a, kipawlna khat (Thkna 31:30), Laisi-angtho thak sunga ekklesia hong pianna, Greek pau hi a, “pawlpi” cihna (Mate 16:18) ahi hi. Thu tuamtuam tawh nasem ahih tei hangin Paul in

Jews ahihna pan pialkhia ngeilo a, 1 Cor. 12 sungah, kipawlna khat

sun-gah hoih takin nasem thei ding mi a kisapna teltakin gen a, Thuhilhkikna leh gamlak a qahal sungah i muhsate mahbang ahi hi. Tanglai qahal mah bangin tulai pawlpi in zong, pilna tuamtuam tawh a kidim mipilte a kisam veve hi.

Mite in biakna ahi a, kipawlna khat peuhpeuh gensiasia mah taleh, Pasian’ kammal Laisiangthothak phadiakin kipawlna dang peuhmah hi lo ding a, khatbek mah hi ding cihi.

(15)

Wednesday October 6 KADESH BARNEA

Thukanpa khat in Thuhilhkikna laibu kipatna lam, Kadesh Barnea thupiangteng enpha diak hi. A deihhuailo thupiang ahihtei hang, Thuhilhkikna laibu i sintheih nadingin tua lai hoih takin simphat kul masa hi.

Gamlakvakna 14 sim in. Thukante thupuak pen mipite in koi-bangin dawng uh a, bangteng piangsak uhhiam? (Thkna. 1:20-46).

. . . .. . . .. . . .. . .

Hih tangthu pan pilna tampi kingahthei himah leh, a thupipen khat in, Gam. 14 ah hong kidawkkik thupiang pen hizaw hi.

Gam. 14:11-20 simin. Moses pen Topa leh mipi kikalah palaipi in kimu himahleh, Topa in mipite a suksiatlohna thubulpi kician mahmah khatin bang hihtuak hiam?

. . . .. . . .. . . .. . . .. . . ..

Moses in Pasian tungah a kammal lungngai in. Tua bangin hih lecin, Egypt mite leh hih kiimtenga minamdangte in hong bangci muhding hiam? Hih munsan pen thupi mahmah hi. Israel tungah Topa’ hih nop thute in amaute tungbek hi lo a, mihing khempeuh a huam thu ahihman hizaw hi. Is-rael minamin leitung khuavak hiding a, tua hunlai in mite’ biakpiak milim mawkmawkte in Pasian maan a hihlohna leh Pasian hong itna, hong hotkhiat-na a vangliathotkhiat-na teci apang ding mihotkhiat-nam ahi hi.

Moses in, hih mipite hemkhia ziau lecin, minamdangte in: “Amaute tungah piak dingin a kiciam leitangah, Topa in hih mite paipih zolo ahih manin Amah in gamlakah amaute that hi ci ding uhhi” (Gam. 14:16).

Thudangkhat, Laisiangtho sungah i muhthu khat panin: Pasian in Amite sungah minthang ding -tua minthanna, hoihna, itna leh vangliatna cih-te pen Amicih-te tungtawnin a nasepna hangin, a pawlpi sungah hong kilangh ding ahi hi. A mite’n bel Amah nuam takin nasemsak thei mello himah taleh, vanglian Pasian in leitungah Ama’ hihnate hangin minthang vanglian veve ding hi.

Ephet 3:10 Paul in bang gen nuam a, bang thu piang omhiam? Pasian in hih vannuai leitungah “pilna nam tuamtuam” a cih pen koi-bang hiam? Eite’n zong seppih theih khatpeuh i neikha hiam?

(16)

Thursday October 7 AMORITE MITE’ MAWHNA

Thuhilhkikna 2 leh 3 sungah, Pasian in Israel mite a thupha piakna, a galsimna cihte sutkik a: a cihtak uh ciangin galzosak, migolpi ngalkhuahang pipi zong zo uhhi (Thuhilhkikna 2:11; 3:13).

Bangbang hileh, thu haksapi hong suak khat; tua mite a kisuksiat ding vaipi khat sin ding hi hang. Israel mite in minam khat kiangah kilemna kam vapau masa (Thu. 20:10,11) a, tua mite’n a saanloh uh ciangin, Israel mite vapai in, numei naupang dingin susia uhhi. “Topa Pasian in amah hongpia a, amah leh a tapate leh a mi khempeuh i zo hi. Tua hunin a khuapi khempeuh i la a, papi, nupi leh naupangte i susia mang a, bangmah i siitkei hi” (Thuhilhkikna 2:33,34).

Pawlkhatte in hih tangthute pen maan taktak lo hi ci nuam uhhi. Bangbang hitaleh, eite’n “Laisiangtho pen Pasian humopna tawh hong kipia hi a, thuman thutak hilh nading, a khialte taii nading, a manlote amanin puah nading” (2 Tim. 3:16) ci in i um a, eite in upding uploh ding teel theihna nei-tuanlo hi hang. Hihbang lianin eite a dingin hong kipiasa ahihi.

Piancil 15:1-16 simin, Pian. 15:16 ah, Pasian in Abram kiangah bang gen a, tua thu in hih ahaksa dotna a ding bang khuavak hong pia hiam?

. . . .. . . . .. . . .. . . . .. . . . .. . . . .. . . .. . . . .. . ..

Tua lai a milimbia minamte pen ngongtat theilua mahmah uh ahih manun, amaute’n Pasian’ thukhenna a thuak ding uh pen sawtpi pek panin kilawmkhin zawsop hi. Pasian in lungduai takin amaute kikhel hun ding ngakngak mahleh, amaute kikhel lo banah -amau leh amau zong naupangte nangawn kithatkeei mawk uhhi. (Israel mite thahlup naupangte sangin, tuici-in tuici-in a thahlup naupang mimal tamzaw tham dtuici-ing hi).

Hih thupiangte khempeuh a kicing dildel in hong ki pulak khin zolo a, ciangtan bekmah tawh hong kipulak ahih manin, eite ading pen, Pasian in Ama’ hoihna lampi tampi tak tawh hong muhsaknate leh a muanhuainate sangsiam theileng hipeuhlel hi. Upna i cih in, khuahun hoih ni khat peuh in ganlak singkungte enin vasahaamte zakna lelpeuh hi lo hi. I telzawhloh hun-lai nangawn ciangin muanteiteina ahi hi.

1 Cor. 10:1-4 leh John 14:9 simin. Hih munte in, a mundangte mahbangin, bangmah i tehzawhloh laitakin, Pasian hong itna, thumaan-na leh hoihthumaan-na i muanzawhthumaan-na dingin hong huhthei ding hiam?

(17)

Friday October 8 NGAIHSUTBEH DING: Hih tengah Israel mite in, tua minamte tungah a

bawlnate tawh kisai dotna haksate a dawn nading hong kipia hi: “Na khempeuh leh mihing khempeuh a piangsakpa ahih manin, Pasian in a zatnop mi peuhmah zangthei a, a sepna thumaan ahi hi.

“Pasian lampite pen thu thukpi ahi hi. Eite’n Pasian telcian zotuanlo ihih mahbangin, tua dotnate pan tawldam hithiat lelleng maw. Isa. 55:8, 9 in zong hong lungmuan suah hi.

“Laisiangtho in, Canaan mite pen nakgitloh, naksiat mahmah ahih manun, amaute a kisuk maimangna zong pen, amawhna uh hangin Pasian’ thukhenna thuak cihding hi. Pasian in tua Canaan mite a sukmaina pen a kipatna zong hi lo, a tawpna zong hituanlo hi. Canaan mite masuan leh mi-hingte masuan a kilamdanna pen (Noah innkuan kihello) Piancil 6 pan 9 sun-gah a cialcial in kipulak hi.

Pasian in minamdangte a suksiat ciangin a zatngei herem acih sumai cihpen, Israel tungah zang ngeilo hi. Thkna. 7:1 in, a sukmai ding minamte ciangtan in pia hi. Israel mite in Aramaean mite, Edom mite leh Egypt mite nung khawng mawkzuilo ding uh cihi (Thkna. 20:10-18).

Canaan mite thuaknate pen, migilote’ thuak ding Pasian’ thu-khennate vive ahi hi. Pasian in Canaan mite a sukmaimangna pen tatkhiatna tangthu adingin a kisam mahmah khat ahi hi.

Canaan mite pen a minambup mahun Pasian’ thukhenna thuak dingte a hihteei uhhang, amau adingin kum sawmli sungbang thuhilhna omkhinzo hizaw hi (Rahab pulakna teng Joshua 2:8-11 enin).” - Daniel 1, Bock, The NIV Application Commentary: Deuteronomy (Grand Rapids, Mich.: Zondervan, 2012), pp. 98,99.

KIKUPDING DOTNATE:

1. Kum tulkhat i maan hun sungin tua dotna teng hong kidawng ta ding cih ngaihsun in. Tua thute telcianna in, tua in telzawhloh tampi i neihsam hang, Pasian i muanzawhna dingin bangzah hong huhthei ding hiam?

2. Maialmah Pasian na muan semsem zawk nadingin abeisa hun sungah Ama hong huhna bangteng om hiam? Pasian in ei sung ah hong sepnate mangngilh lohding banghangin thupi na ci thei hiam?

3. Sunday sinna a dotna pen kikumkik unla, Moses in a mipihte adingin ama’ kha nangawn suplawh ngamliang ahihna thu kikum un. Tua bang pen ngaihsutna hoihmah i cithei ding hiam? Kha mangthang tatkik ding haksat kawmkalah mansuah zawsop ngam ding hiam?

(18)

LESSON 3 *October 9–15

TAWNTUNG THUCIAM

SABBATH NITAKLAM October 9

Tukalsung Simding: Pian. 12:1–3, Rom. 4:1–5, Pai. 2:24, Thkna. 5:1–21; 26:16–19; 8:5, Mate 28:10.

KAMNGAH: “Nang leh nang khit ciangin na suan leh khakte tungah Pasian hihna ding tawntung thuciam nadingin, kei leh nang khit ciangin nasuan leh khakte tungah amau khang tawntung in Ka thuciamna ka kipsak ding hi.” Piancil

17:7.

Tua laitakin vantungmi adang khat van kimlai ah leng kamu a,

amah in, “leitung a teng minam khempeuh, beh khempeuh, pau nam khempeuh leh mihing khempeuh tungah hilhding tawntung lungdam thupuak a nei hi” (Mang. 14:6). “Tawntung lungdamna” a cihteh, om tawntung, Pasi-an in “tPasi-angtawng pek pPasi-anin” (Titus 1:2) Khazih sungah hong kamciamsa, tudong a omlai kamciamcihna ahi hi.

Laisiangtho in “tawntung thuciam” (Pian. 17:7; Isa. 24:4; Eze. 16:60; Heb. 13:20) hi a, lungdamthu i thulaigil in thuciamna ahihmah bangin, thuciamna i thulaigil in zong lungdamthu mah hizel hi. Pasian in hong lainatna leh hong itna tawh, eite kiphu lopipi mah hotkhiatna hong pia a; eite’n zong “lungsim khempeuh, kha khempeuh, ngaihsutna khempeuh leh thahatna khempeuh” (Maku 12:30) tawh amah itthuk kik ding hihang. Tua itna pen thhumanna tawh hiding a: “Pasian i itciangin Ama thupiakte azui i hihi” (1John 5:3).

Tukal sungtengin, Thuhilhkikna laibu in thuciamna a pulakzia leh a sung a kihel thute khempeuh i sinding hi.

(19)

Sunday October 10 THUCIAMNA LEH LUNGDAMTHU

Laisiangtho sung tawntungah thuciamna leh lungdamthu tonden hi. Israel minam a omma pekin thuciamna omkhinzo (Noah tawh thuciamna) a, Israel pianma pekin thuciam kibawlkhin a hih hang, Pasian leh mihingte in a tawntung thuciamna uhpen apu apate khangluite tawh a na bawl ahi hi.

Acil apat limin thuciamna i thulaigil in lungdamthu mah hi a: upna bek tawh hotkhiatna ahi hi.

Piancil 12:1–3; 15:5–18, leh Rom. 4:1–5 simin. Abram tungah bang thuciam kamciam kipia a, tua thuciam kamciamna sungah lung-damthu in koibangin kihelkha hiam?

……… .

Abraham in Pasian leh a kamciamna um ahih manin Pasian’ maiah thumaan kici hi. Tua zong hehpihna man tawmlua hituanlo hi: Abraham in thuciamna tungah a tawpdongin a thumanna Piancil 22 sungah, Moriah mual a thupiangte i muhsa sitset ahi hi. “Ama’ upna pen dikna in kisan sak hi” (Rom. 4:5) na ci hi. Tua khit kum zalom pawlkhat khit ciangin, Paul in, Abraham pen Pasian leh A mite kikal ah, thuciam leh kamciamte tawh nun-takna etteh ding limhoih khatin zang hi.

Hih thupaipi in Laisiangtho bup thawn hi. Paul in zong, Piancil 15:6 sunga Abraham’ upna pen “ama’ dikna in simsak” a cih pen Galati 3:6 ah lakik in, Abram tungah ama’ suan leh khak khempeuh thupha ngah na’ng thuciam pen Galati 3:9 ah pulak leuleu hi. Thuciamna kamciamte pen Jew leh Gentile “thu-um mi” (Gal. 3:7) peuhmah tawh kibawl hi a, thukham zuih hang hi lo, upna tawh diksakna – thuciamna hangin thukham thumanna ahi hi.

Jeremiah in thuciamthak a genciangin, thukham thute tawh gen a: “Israel minamte tawh hih bangin thuciamna ka bawl ding hi. Amaute sungah ka thukhamte ka koih ding a, amaute’ lungtang tungah kagelh ding hi” (Jer. 31:33), Siampi laibu sunga kammalte zangkik in “Kei pen amaute’ Pasian ka hi ding a, amaute pen Keima’ mite ahi ding uhhi” (Siam. 26:12) cihi.

Thuciamna tawh a kipawl thukham leh lungdam-thu in, Mang-muhna 14 sunga Vanmi thumte thupuak, leitung ading a nunungpen Pasian hilhkholna thupuak tawh koibangin kizom thei naci hiam?

(20)

Monday October 11 THUCIAMNA LEH ISRAEL

“Na thumanna hang uh ahi a, na lungsim manna hanguh tawh ahi zongin, amau’ leitang aluahding nahikei uhhi. Topa naPasianun namai panun amaute a hawlkhiatna pen, hih minamte gitlohna hang leh Topa in na pu na pate uh Abraham, Isaac leh Jacob tungah thuciamna kammal a kipsaktheih nading ahi hi” (Thuhilhkik. 9:5; leh 9:27 zong enlai

in). Hih tengah thuciam sunga kamciamnate koibangin kipulak hiam? ………

Hihlai ah, hehpihna thuciam hong kidawk a: Mawhna khialhnate en-lozaw in, Pasian in tuate adingin nasem hi. Apu apate tungah kamciamna a om manin, khangthakte in Pasian’ hehpihna sangkha uhhi.

A minambup in thuciamna kamciam a kipia liang mite tawh kisai-in, Moses in a genciangin, tuanpupate tawh thuciam kamciamte kawkkik zel hi.

Pai. 2:24; 6:8, leh Siam. 26:42 simin. Thuciamna kamciamte nasepzia pulakna in hih tengah bangteng gen hiam?

………. Egypt pan paikhiatna, Pasian’ hotkhiatna lim lianpi zong, Topa in a tuanpupate tawh a na bawlkholhsa thuciam hang ahi hi. Noptuam a ngahding mihingte a pianma nangawnin amau ading kamciamte kibawlkhinzo hi. Amau sepna themcik zong om kiuhkeuh lopipi mah, tua khapsa suahtakna ngah uh a, a lamdang mahmah in Pasianin paikhiatpih hi.

Thupiangte tawp nailo hi. Egypt pan koilam zuan uh hiam? Sinai lam zuan uh a, tua laiah “thuciamna” kip takin kibawl hi (Pai. 20). Tua thuciamna ah a thulaigilpi in lungdamthu leh Thukham sawmte mang dingin kisawl a, hotkhiatna (lungdamthu mah) a piapa Topa tungah lungdamna pulakna ahi hi. Thuhilhkikna laibu tawntungah, Sinai muala akikipsak tua thuciamna pen mangdingin kisawl ngitnget hi.

Hotkhiatsa i hihna dungzui in eima nuntakna sungah Pasian thukham in bang hong sepsak a, Pasian tawh kikhawlhna sungah tua thukham in banghangin thupithei hiam?

(21)

Tuesday October 12 THUCIAMNA LAIBU

Thuciamna ia ngiimna (Hebrew pau berit) pen Pasian leh a mihingte kizopna hipipen a, Laisiangtho sung tawntungah omkim kawikawi hinapi, Thuhilhkikna laibu sungah tamvei ompen ahih manin, tua laibu pen “Thuciamna Laibu” kici hi.

Thuhilhkikna 5:1–21 simin. Thuhilhkikna laibu sungah, thuci-amna i a ngiimna (berit)ina thulaigilpi a hihna koibangin hong tellak hiam?

———————————————————————————————

Egypt panin Israel mite a kihotkhiatkhit a sawtlo in, Khapsa Gam a lut madiak ci in Pasian in, Sinai mual ah amaute tawh thuciamna bawlpih hi. Tua pan, kum 40 sung a vakthap khit uh, a thuciamna i ngiimna bulpi ahi Khapsa Gam a lutkuan uh ciangin(Pian. 12:7; Pai. 12:25), Pasian in a kamtai-pa Moses tungtawnin Thukham Sawmte hilhphakik in, a thuciamna omsa uh thaksuah theih nadingin thupi mahmah ahihna lak hi.

Topa in bel Ama thuciam kamciamna tangtun ngeingei ding hi. Mip-ite’n zong amau mun santek panin a dawndong lenkip suak ding uhhi: “Note in na zuihtheih nadingun, thukham leh ngeina kipte note kong hilh nading, tua hun laitak in Topa in kei thu hong pia hi” (Thkna 4:13). Sinai ah hih khinzo a, tu’n Moab ah zong hih leuleu hi. A beisa kum za tampi laipekin a tuanpupate tungah a Khapsa Gam, leitung sangin a omasa zawlai “tawntung thuciamna” teltakin a pulakkikna ahi hi.

“Leitung bulkipte a piansak mapek in, Pa leh Tapa in kipumkhatna tawh, Satan in mihing a zawhkhak zenzen leh, tankhia kikdingin thuciamna neikhin uhhi. Lungkim takin Akhut uh kilenkipsa in, Khazih in mihingin hong piang ding cih thukimna nei uhhi”—Ellen G. White, The Desire of A g-es, p. 834.

Thuhilhkikna 5:3 sim in. Hih munsan koibangin telthei diam?

Moses in amaute kiangah bang gen hiam?A tuanpupate om nawnlo cihbel gen ngel ven, tua a tuanpupate tungah abawlsa kamciamte mah amau tungah bawlkik leuleu ahi hi. Khangluite hihsa bangin helzau gawpin a hihlohna dingin, Moses in a hilhkholna hihtuak hi. Tua kamciamte (mawh puak) in amaute a’ hita hi.

(22)

Wednesday October 13 AMA MI TUAMVILVEL

Israel mite’n a vakthap lai hunin, leitung koici bang ciangin omcih pen, eite theihphak zong hi lo lel hi. Gam lianpipite piangkhin in beikik khin in, abeibang bek khawng omlai hileh, tuate sang a neuzaw tham milimbia gam neute’ tangthu koici bangin theizo peuhmah ding hiam?

Avekpi hi lo, i theih khat bel omhi: hih mite in milimbia uh, pasian tampi nei uh, zualzang gamtat uh, naupang nangawn biakpiakna in nei uhhi. Ginatloh leh gitloh a kithuah biakna ngeina tawh amau tateteek bawlsia in pasian honkhat biakpiakna neiding cihthu ngaihsutsak lecin.

Israel mite in a kimkotvua minam dangte ngeina zuilo ding ci in Topa’n a thuhilh denden zong lamdang sakluat ding zong hi nawnlo hi. “Topa na Pasianun note hong piak leitangah na tun uh ciangin, tua minamte gamtatna a kihhuaite zuih ding na kisin kei ding uhhi” (Thuhilhkikna 18:9).

Tua hangmah in Pasian in ngiimna khat tawh, hih minam samtuam hi. Pasian thuciamna sungah a lut uh ciangin, mi tuamvilvel suak ding uh a, khatbek ahi vantung leitung a piangsakpa Pasian ading teci a pang ding uhhi.

Thuhilhkikna 26:16–19 simin. Pasian leh Israel kikal kizopna thuciamna in, koibang in hih tengah kigawmkhawm thei hiam? Tua thu-ciamna tungah amau cihtakna in, amaute bangmi hong suak ding cih hong theisak hiam? Eima a ding ngiatin bang pilna i ngah hiam?

……… A lungluthuai khatah, Moses in hih mun pen “tuni” ci in tumahmah, cihdan tawh, Pasian in hihthute sempah dingin hong sawl ci hi (aneu 17 ah sutkikkik hi). Hihte khempeuh na bawl ding uh hi ci in thupia hi. Tu mahmah in amaute ki-aap ding, citak ding, siangtho ding uh a, mi tuamvilvel hiding uh a, tua tengin thuciamna a nei minamin a omna uh ngiimnapi zong ahi hi. Pasian leh Ama’ thumaan thei a, Ama’ deihna bangin a nungta minam in amaute bekmah ahi uhhi. A taktak in, amau in “tulai thuman” nei hibeklo in, “Thuman taktak” (John 14:6) ahi Zeisu hong tun dongin amau sungah tua thuman omding ahihi.

Pasian leh a thuciamna tungah “tuni” ki-aap ding cih thu in, eite’ “tuni” nangawnin banghangin kisam thei dingin na ngaihsun hi-am?

(23)

Thursday October 14 LIM DANGDANGTE

Laisiangtho siamte in, Pasian leh Israel kikal thuciam pen kumpigam nih kikal a thuciamna mah tawh kibang ahihna phawkkha uhhi. Hih kibatna pen a lamdanglua zong hituanlo hi. Topa in A mite tawh nasemkhawm ahih manin, amaute’n telthei uhhi.

Thuciamna cih limlim, mi pawlnih kikal thukimna khat hi a, thu-khunte, ciangtante, zuihding thute khempeuh zong, thupiseh mello in kinge-inaseh khathei ding hi. Tuate a om takpi mah hi (Pasian in thukham hong pia) a, Pasian in A mite tawh hong kizopnop dan pen, eite phakzawhloh ding zahliangin zailua tuanlo lel hi. Tua ahih manin Thuhilh-kikna in lim dangdangte zang in, Israel leh Pasian kikalah thuciamnate a telnop theithei dingin hong pulak hi.

Thuhilhkikna 8:5; 14:1; leh 32:6, 18–20 cihte simin. Hih tengah bang limpua peuh zang a, Pasian in A mite tawh a kizop dingzia a dei-hna koibangin hong musak thei ding hiam?

………...

Thuhilhkikna 4:20 leh 32:9 simlai in. Hih tengah bang limpua zang leuleu a, Pasian in amite tawh a kizop dingzia a deihna koibangin hong musak thei ding hiam?

……… Innkuan limpuak zong omlai a, kinaipen, kipkho pen leh ki-itpenpen hi. Pasian in A mite tuabang kizopna neisaknuam mahmah hi. Singlamteh tunga Zeisu a nial ngeingai khit, Zeisu in a thawhkik khit ciangin Mary kian-gah “Pai inla ka sanggamte kiankian-gah Galilee ah pai dingin gen in, tualai ah Kei hong mu ding uhhi” (Mate 28:10) cihi. A thokik Khazih in a nungzuite pen “Ka sang gamte” na ci hi. Tua pen nungzuite in a kiphuut hetloh a Topa’ itna leh lainatna ahi hi. Tua mah bangin Pasian leh mihing kikal ki-zopna limlim pen: a kiphuu hetlo lainatna leh itna ahi hi.

Pasian tawh kizopna koi bangciang na nei hiam? Ama’ thu-khamna nazuih pelmawh banah, Amah na itna koi bangin thuksemsem sakthei ding na hi hiam? Hih dotna tegel in banghangin kikingkalh hetlo a, kipanpih zaw thei ding hiam?

(24)

Friday October 15 NGAIHSUTBEH DING: “Biakna sungah thumang takin omtheih nadingin,

eima thagui thatang hatna suangin upna ngeinakipte zuihsawmna hangin sal lungsim hong piang hi. Khazih Zeisu sungah lainatna leh upna bek tawh Abraham’ thuciamna sung bekah lametna kinei thei hi. Abraham zong lamet-na a neisak lungdamthu penin, tuni tuhun in eite kiang hong kihilh lametlamet-na hong neisak lungdamthu mah ahi hi. Abraham in zong, eite upna hong piang-sak leh hong kippiang-sakpa Zeisu mah a en hi”—Ellen G. White Comments, The SDA Bible Commentary. vol. 6, p. 1077.

“Leitung bulkipte a piansak mapek in, Pa leh Tapa in kipumkhatna tawh, Satan in mihing a zawhkhak zenzen leh, tankhia kik dingin thuciamna neikhin uhhi. Lungkim takin A khut uh kilenkipsa in, Khazih in mihing in hong piang ding cih thukimna nei uhhi. Tua thukimna pen Khazih in picinzo hi. Singlamteh tung panin ‘a zozo hi’ ci in a kiko ciangin, A Pa ako ahi hi. A nasep zo sitset hi. A Pa kiangah, Pa aw zozo ing. Nangma deihna hihkhin ing, Ka Pasian aw. Tatkhiatna nasep picingsak zo ing. Kei na hong piak pian-zia a mu dingin, keimah na hong piak mite zong ka omna ah a hong paitheih nadingin ka deihsak hi (John 19:30; 17:24).”—Ellen G. White, The Desire of Ages, p. 834.

KIKUPDING DOTNATE:

1. Leitung a pianma nangawnin Pa leh Tapa in, apuk mite tatkhiat nadingin “kipumkhatna thuciam” nei cih lungngai masa in. Tua in koibangin hong thahatsak thei hiam? Pasian in Ama gamsung om thei dingin hong honkhia nuamlua cih koibangin hong hilh nacithei hiam?

2. SDA pawlpi in, tanglai Israel mite tangtut ding ahi bangthu khat tangtun ding i hi hiam? Amau khialhnate koibangin pialthei ding hiam?

3. Lungdamthu leh lungdamthu kamciamte in, Thuciam thak sungah koibangin thulaigil hithei hiam? Tulai Christian tampi inthukham zuih kulnawnlo a cihmawk bang hi lo in, laisiang thothak in tuate beisak hetlo ahihna koilak khawngpan lakthei ding nahi hiam? Christian tampi in, lungdamthu in Thukham Sawm beisak hi acih uh pen banghang hiding naci hiam?

(25)

LESSON 4 *October 16–22

TOPA NA PASIAN IT IN

SABBATH NITAKLAM: October 16

Tukalsung Simding: Thuhilhkik. 6:4, 5; 10:12; Eph. 2:1–10; Mang. 14:6,

7; Thuhilhkik. 4:37;11:1; Maku 12:28–30.

KAMNGAH: “Topa note Pasian, na lungsim khempeuh uh, na nun-takna khempeuhuh leh na thahatna khempeuh uh tawh na-it ding uhhi” Thuhilhkikna 6:5.

Jew biakna sungah, thungetna thupi mahmah khatpen

Thuhilhkikna 6 pan kila hi. Tua pen “Shema” kici a, Hebrew thungetna kam-mal masa pen hi a, a bulpi pen “shama” hi in, a khiatna in “ngai ding” ahih keileh “mang ding” cihna hi a, Thuhilhkikna sungbek hi lo, laisiangtholui sung tawntung ah omkawikawi hi.

Shema sungah laigual masapen in:

Shema Yisrael Adonai Elohenu Adonai echad.

Akhiatna: “Zata un, Israel aw: Topa i Pasian in khatbek hi!” (Thuhilhkikna 6:4). Jew mite in a thunget uh ciangin a mitsisa in omleh, Pasian ahilo ngaihsutna a buaisak thei dingte mulo ding aci uhhi. Tua Shema kipatcilna laigual in Pasian khatbek ahihna honglak a, Adonai Elohenu, “Topa eite Pasian” cihna hi a, Israel mite in Amah lobuang “pasian” dang bialo uhhi. “Topa in eite Pasian hi” cihna zong hiphial hi.

Hih laigual masapen, Israel mite Khapsa Gam lutding a kisak uh laitakin Moses in amaute athuhilhna a thupatna ahi hi. Tua zomah a thugenkhiatte in a vanglian mahmah thuman thutak vive ahi uhhi.

(26)

Sunday October 17 PASIAN ITDING

Moses in Israelte’ tangthu a sutkhit ciangin, gam a laakuh ciangin gualzawhna lianpi a neih theihna dingun a hihding zia khempeuh hilh sitset hi. Mihonpi a Paikhiatna uh zong pawlkhat in: Topa in amau tuanpupate tawh a thuciamna uh omsa ahih manin, amaute a tawpdong mahin a paipih kul hi ciziau kha ding uhhi.

Thuhilhkikna 6 sungah: “Tu in luah dinga na paina gam uhah na zuih dingun, note leh na tapa, na suan na khakte uhin, Topa note Pasian’ thu-khamte leh a thupiakte na zuihna uhtawh amah na zahtak theina dingun, Topa na Pasian un, na nuntak tawntunguh na zuih dingun kei a hong hilhsawn sak thute pen, hih thupiakna thukhamte leh ngeina kipte ahi hi. Hih-te pen na khan uh a sau theih nading ahi hi” (Thuhilhkikna 6:1, 2).

Thuhilhkikna 6:4, 5 simin. Aneu 5 ah, Israelte tungah Pasianin bangthu pia hiam? Bang a cihnopna hiam?

……… Na lungsim khempeuh uh tawh Topa note Pasian it un. . .? Thukham, vauna, zuihding thute leh vaihawmna tampite kawmkal ah, mihingte’n Pasian it dingin sawl ta dihdih hi. Itziau ding hi lo a, “lungsim khempeuh, kha khempeuh leh thahatna khempeuh” a cih ciangin abuk abek in it ding a cihnopna ahi hi.

Lungsim khempeuh, kha khempeuh leh thahatna khempeuh tawh itna cih peuhmah pen, Amah in na khempeuh hong piankhiatna leh kipatna ahih manin, tua na khempeuhte tungsiahah Amah itding a cihnopna ahi hi. Amah itna in nakhempeuh ittaang thei ding cihnopna ahi hi.

Hebrew lai in Na’ a cih pen na Pasian, na lungtang, na thahatna ci a, khat vive ahi hi. Pasian in a kipumkhat in gen a, tua a kipumkhat in amalmalte mah bangin thahat hi. Kipumkhatin a omsa eite in zong amalmal mahin cihtak ding hong deih a; tua eite’ cihtakna mahmahin, Ama hong hih-sak na khempeuh a dingin Amah it thukkik theihna dingin itna bulkip hihih-sak nuam hi.

Lungsim khempeuh kha khempeuh leh thahatna khempeuh tawh Pasian it cih pen nang adingin bang a hihiam?

(27)

Monday October 18 PASIAN KIHTA DING

Moses in Israel mite’n a hihtheih zahun Pasian itding sawl hi. Tua in thupiak ahi hi. Tuate madiak deuhin Moses in thupiak khat piakhinzo a: “Topa na Pasian kihta un” (Thuhilhkik 6:2) cihi.

Thuhilhkikna 10:12 simin. Hih mun in itna leh kihtakna bangci gen a, i koici tel hiam?

……… Mun khat in Pasian kihta ding, a dangkhat in itding ci a, hih mun leuleu in, kihta ding a, zong itding cikhawm hi. Mipi in i teltaang danin bel “kihta” cih peuhmah a lehlam in paizawsop a, tuabang hilozaw hi. Pasian kihta cih pen – Ama’ ukzawhna, vangliatna, thumaanna, mawhnei eite tawh tehkak leng eite thanemna leh ama’ dikna bek i suanmuan pen ahihna, cihte khempeuh hangin zahtakna leh pibawlna pen i piakngiat ding hizaw hi. Eite in Pasian’ thukham palsatna tawh a puksa mihingte hihang a, tawntung sihna leh suksiatna bekmah kiphu hinapi hang a, ahih hangin Amah’n hong lainat teitei hi.

Ephet 2:1–10 simin. Hih munsanin Pasian it leh kihtak thua-hkhawm thei dingin koibangin hong huhthei ding hiam?

……… Eite in “hehna’tate” i hihmanin Amah kihtak kul a, Khazih in eite taangin hong sihsakna tawh nuntakna thak khat hongpia a, mawhna leh thuaksiatna ding khempeuh panin suahtakna hong piakmanin, Amah itthuk kul leuleu hi.

Tulai eite a dingin thumaan a hihmah bangin, Israel mite a dingin zong hiveve a: Egypt gamah galmat, saltang leh bawlsiat in a omna vuah, Pasian in itna leh lainatna tawh tatkhiatna lian mahmah ngahsak hi. “Egypt ah sal nahih uhleh Topa note Pasian in hong paikhiatpihthu na phawk ding uhhi” (Thuhilhkik. 5:15). Pasian pen it leh kihtak a thuahkhop ding mah uh hoihpen hipah hi. Israel mite’n tuazah dongmah ahih dinguh leh, singlamteh tungah hong sihlawhsak eite in e, tua sang hihzaw semlo ding maw?

Mang. 14:6, 7. “Pasian kihta ding” cih thukham in, hun nunung a dingin Topa’ thupiak masapen ahihna i koici telding hiam? Leitungah bang hong tungding cih theisa in, tua thupiak in awlmawhna bangzah piangsak na ci hiam?

(28)

Tuesday October 19 AMAH’N HONG ITMASA

Paikhiatna hunlai in zuih ding thukhun leh ngeina tampite leh vaunate lakpi mahah, Jew mite in “Pasian’ thukham, a thukhenna leh thu-khunpite” in, Pasian masak in, lungsim, kha leh thatang tawh itding cihna ahi hi. Tuabang a hihtheihna dinguh paulamlem zong omlel hi.

Thuhilhkikna 4:37; 7:7, 8, 13; 10:15; 23:5; leh33:3 simin. Pasian in Amite tungah a itna bangteng hong hilh naci hiam?

……… Israel mite leh a tuanpupate uh Pasian in bangzahta in it cihpen Mo-ses in Thuhilhkikna sungah gen phapha hi. Kampi bektawh hi lo in, Topa in a itnapen sepna tawh lak ngiat hi. Amaute’ kicinlahna, guallelhna leh mawhnate kawmkal mahah, amau tungahPasian’ itna in kipkho den a, amau ading a sepsak nakhempeuh in itna vangliatna lakniloh hi.

“Amah’n hong it masak manin itthuk hihang” 1 John 4:19. Hih thu in Pasian i it nading hong huhna hong telsak tuam thei hiam?

……… Pasian hong itna in eite piannani nungkinsak a, a diakin hotkhiatna ngiimna ah “leitung a pianma in” (Ephet 1:4) na ci-liang hi.

EGWhite in zong “eite hong kihotkhiatna dingpen, a kinung ngaihsuttawm peuh hi lo a, Adam mawhkhit ciang khawng a geltawm hi lo hi. ‘Khang tawntungin a kiseel khinkhian thuthuk ahi hi’ (Rom. 16:25). Pasi-an’ vangliatna tokhom in tawntung hun huam ahihna hong pulakkhiatna ahi hi.

Eite i hamphat phadiakna khat panin, i Pasian pen itna Pasian, sin-glamteh tungdong kahto liangin “Amah hong kiniamkhiat tawmin sihna don-gin thumandon-gin a paingam itnalian Pasian” (Phil. 2:8) ahi hi. Israel mite in a phawkkhakloh Pasian hong itna pen, tuni in eite in mukhazen hihang.

Pasian in itna hikhol keizaw henla, huatna aike’h kideidanna peuh hikha zen leh, bang i cizen tam? Hih leitung bang acizen tam? Pa-sian hong itna hong kilah manin eite in bang hangin lungdam kipak ding ihi hiam?

(29)

Wednesday October 20 KEI NONG IT LEH, KA THUKHAMTE ZUI IN

Israel—a minambuppi mahun—Pasian itding kisawl hi.Ahihhang hihthute in khatkhit khat kizuithei bek hi. Mimalkim mahin suahtakna hong kipia hi a, Israel mimal in zong Pasian itding teelthei lua uh a –thumanna tawh itna lakkhiathei uhhi.

Anuai a munte a kibatna bangpeuh omhiam? A deihna bulpi uh bang ahihiam? Thuhilhkikna. 5:10 ……… Thuhilhkikna. 7:9 ...……… Thuhilhkikna. 10:12 ……… Thuhilhkikna. 11:1 ……… Thuhilhkikna. 19:9 ……… Pasian kammal bangzah a kitelzaw kisam nawn hiam? Pasian in hong it ing ciziau hi lo a, eite a ding hong hihsakna khempeuh tawh hong itna honglah mahbangin, mite’n zong Pasian a itna uh lakkik ding uhhi. Pasian i itna peuhmah pen athu manna tawh kizom pahlian ding hi.

Tua ahihmanin John in zong “Pasian i it ciangin a thupiakte azui i hihi” (1John 5:3), Zeisu in zong “Kei nong it uhleh Ka thukham zui-un” (John 14:15) a cihte in, a thu tawphah honghilhna ahi hi. Pasian i itna pen A thu manna in zuitawntung ding hi. A thu paipi tua bang hi a, tuabang mah in paisuak ding hi. Pasian’ thu manna cih zong, a thukham, Thukham Sawm, thukham lina Sabbath a kihel in, mang ding hi. Thukham lina zuihna in adang kuate zuihna sangin a hoihzaw cihzong hi tuanlo hi.

Thukhamte zuihna pen thukham tawh kituak mahmah ahihhang Pasi-an itthuk lopi in tuate kihih theilo hi. PasiPasi-an i ittakpi ciPasi-angin, a diakin, Kha-zih Zeisu sungah ama hong hihsakte hangin, Ama hong ngetna bangin a thu’ kimang nuam hi.

Moses in Israel mite Egypt pan a kihotkhiat khit ciangin, Pasian’ thu mangding in sawlpha mahmah hi. Tua bangin itthukna tawh thumanna in Pasian hong tatkhiatna lungdam kohna ahi hi. Topa in amau tankhia hi ven maw. Tu’n zong cihtakin a thukham zuihna tawh lungdam koh ding ahihi. Tuhun tawh kilamdanna a ommaw?

Pasian’ thu mang ding na kithawi ciangin bang aci hiam? Pasi-an’ thu namanna dingin koici kalsuan na hiam? Banghangin itna tawh hihkul nasa thei hiam? Laisiangtho in kihta a cihcih pen in koibangin mapang thei ding naci hiam?

(30)

Thursday October 21 THUKHAM MASA

Christian tampitak in Laisiangtholui leh a Thak khenkhiat sawmden mahleh, Laisiangthothak khiatna khawng peuh ahi lolo in phengawpgawp ding ihih keileh piangthei vetlo hi. Laisiangthothak sungah Zeisu hong ki-laakna a nuntakna, a sihna, a thawhkikna, Siampilian asepna cihte khempeuh in, Laisiangtholui a genkholna leh limliimte a tangtunna ahi hi. Laisiangtho-lui in a Thak adingin a tangthu bulpi leh a tawphahpi ahi hi. A Laisiangtho-lui a Thak a nih mahun Pasian’ hoihna leh itna hong lak hi. Tua hi a, Zeisu mahmahin Laisiangthothak sungah a kampaute pen Laisiangtholui sungpan alak kikkik ahi hi.

Maku 12:28–30 simin. Thukham masa tungtang thu dotna om masapen bang ahi hiam? Zeisu in bangci dawn a, koipan a lakkhiat ahi hiam?

……… Laitheite, thukham sinna ah a kipia mahmah khat khawngin hih dot-na dong hileh bel, dot tuak mahmah lel hi. Amau zuihding in a ngaihsut uh thukham 613 bang hihtuak ahih manin dotna khat sungah a hencipnop ding-mah uh ahi hi.

Zeisu in bangci hih a hiam?

Thuhilhkikna 6 sungah lutziau in “Israel mite aw, zata un, Topa i Pasian, Topa in khatbek hi!” (Thkna. 6:4) na ci a, a tangzom zong sutsuklai in, Pasian pen lungsim, kha leh thahatna khempeuh tawh itding ahih thu zomsuak hi. Topa in amaute’ Pasian ahihna kipsak a, amah bek Pasian ahih-na, thuman thutak leh Amah itpen in neiding ahihna uh pulak hi.

Hih sangin “tulai thumaan” ahizaw ding bang om hiam? Hun nunung taktak ciangin, mimal simin langkhat teitei teelloh a phamawh hun hong tung ding cih, Mang. 14:12 ah Pasian’ thukham ahihlam hong pulak sitset hi. Haksat bawlsiatnapi sungmah ah eite teelna lam pen, Pasian it takpi maw it takpilo cih khensatna hiding hi. Pasian pen lungsim, kha leh thahatna khempeuh tawh it in, Ama’ hoihna, itna leh lainatnate eima aituam mahmah in theitelpeuhleng tua khentatna hong kibawlthei lel hi. A kul leh zong sihpih theihluat ahi hi.

Muh ngeihetloh Pasian khat pum itkeei ding na bangci ngaihsut hiam: ci-in hong ki dongleh na bangci dawn diam? Na dawn ding dan uh kikum dihvo.

(31)

Friday October 22 NGAIHSUTBEH DING: “Khazih’ singlamteh in hotkhiat mite ading

tawntung sin ding leh sak ding la hiding hi. Khazih’ minthanna sungah Kha-zih kikhai muding uhhi. Sim zawhloh leitungte a piansakna vanglian, a ithuai Pasian, vantung thupitna, cherub leh seraphte in phatin a pahtawipa, a puk-mite tawh akikim in hong kiniamkhiatpa, mawhna zumna hong puaksakpa, singlamteh tungah a nuntakna a piak dongin a Pa’ maitang munawnlo liangin Ama’ nuntakna hong thuaksiapa pen, cikmah hunin ki mangngilhngeilo ding hi.”

Leitung khempeuh abawlpa, mailam hun a lenpa in, a vangliatna nu-sia in mihing a itna tawh kiniamkhiat tawm a, vannuai bup i zahtak pahtawina in lamdang saliang uhhi. Minamte in a honpa uh a etuh ciangun Pa’ vangliatna in a maitangah taang a; a tokhom a etuh ciangin, tawntung pan tawntung dong kip a, beihun neingeilo ahihmanin, hotkhiatna lasa uh a: ‘Pahtawi huai Tuuno a kithatpa, Ama’ sisan manpha tawh Pasian adingin eite hong tankhiapa!’ ci in sa uhhi.”—Ellen G. White, The Great Controver-sy, pp. 651, 652.

KIKUPDING DOTNATE:

1. A tungah EGWhite kammal sim in. Pasian tungah i piak itna in a lianpen itna a hihding koibangin hong hilh hiam? “Vannuai bup leitungte khempeuh a dompa” in eite a dingin singlamteh kiangah a paipa cih phawkin. Tua in Pasian tawh i kizopna tawphahpi koi-bangin hithei ding hiam?

2. Pasian itleh kihtak thuahkhawm dingin kingaihsun in. Koici hih ding a, banghang hihhuai thei hiam?

3. Hun ahoih nakleh Pasian ki itthei lelmah hi. Hun hun hoihloh leh kamsiat ciangin e leh? Tua bang hun laitakin Pasian ittheih ding pen, hun hoih laitakin ittheih sang banghangin thupizaw thei hi-am?

4. Thursday dotna nunung enkik in. Thu umlo mi khat kiangah, Pasi-an a itding va genpih keei theih nading in, koi bPasi-angin vPasi-anaih thei ding hiam? I muhkhak ngei hetloh mikhat koibangin itthei ding ihi hiam? Zeisu i muhngei hetloh hang banghangin phamawh saselo thei ihi hiam?

(32)

LESSON 5 *October 23–29 NA HUANG SUNGA OM LENGLATE

SABBATH NITAKLAM: October 23 Tukalsung Simgding: Maku 12:29–31; Thu. 10:1–19; Late. 146:5–10;

Mate. 7:12; Thu. 27:19; James 1:27–2:11.

KAMNGAH: “Tua ahih ciangin peemtate it un. Banghang-hiam cihleh, note zong Egypt gamah peemta na hi uhhi.” Thuhilhkikna

10:19.

Nungkal sinna panin, laitheipa in “thukham lianpen’ thu” (Mate

12:28) a dotna tawh kizui in, Zeisu’ dawnkikna in, Pasian pen khatbek ahih-na kipsakahih-na in, “Topa ahih-na Pasian pen ahih-na lungsim khempeuh, ahih-na nuntakahih-na khempeuh, na pilna khempeuh leh na thahatna khempeuh tawh it in.” “Hih thukham in thukham lianpen ahi hi” (Maku 12:30).

Zeisu in, zomtosuak in “thukham nihna zong tua mahbang” (Maku 12:31), ci in laitheipa dot khakloh in dawng sukziau hi. Zeisu in tua thute thupi mahmah cih thei ahih manin “a nihna zong: Nangma pumpi na-it mahbangin, na vengte na-itin; Hihtegel sangin thukham a lianzaw a dang om nawnlo hi” (Maku 12:31) ci in a dawng hi.

Thukham lianzaw a dang om nawnlo maw? Zeisu in Pasian itding leh midangte zong itding pen thukham khat sungah gawmkhawm a, tua thu-kham lianpen sak hi.

Zeisu in, Jew mite’n a zakngei nailoh thuthak bangmah hongpia tu-anlo hi. Amah itpen ding, Pasian tungah itna i lahna in, vengsung midangte tawh ki-itna nei ding cihpen Thuhilhkikna laibu sungpan a kingahthu ahi hi.

(33)

Sunday October 24 NA LUNGSIM VUN-AT IN

Thuhilhkikna 10 pen, Thuhilhkikna 9 azom hi a, Pasian in Israel mite tawh a thuciamna a kipsak phatkikna ahi hi. Tua mahbangin thuciam pua-hphatna tawh kidim hi. Horeb ah mawhna lianpi a bawlkhituh, Moses in tawmveino sung a paikhiatkal in milim a biakuh vaipen, Topa in a thutheih uh siansuahsak nailo hi.

Thuhilhkikna 10:1–11 simin. Pasian in a mite’ mawhna maisak in, a tuanpupate tawh a bawlsa kamciamte kipsakpha kik cihthu koi-bangin hong telsak hiam?

……… Moses in Thukham Sawm suangpeek a dengtamh (Thu.9:17) – thuci-am palsatna lim ahi hi (Thu. 32:19). “A pawi khathuci-amna uh a deihloh luatna lahna in, mi khempeuh mitmuh in a thukham suangpeek tegel paai a, a kitamkhamsak hi. Tua suangpeek kitamkham in mite’n Pasian’ thukham pal-sat cihna hi a, tuamah bangin, Pasian in zong a mite tawh A thukhun phiat hicih lahna ahi hi”—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, p. 320.

Pasian in, suangpeek thak “a masa tawh a kibang” bawl dingin Mo-ses sawl a,a masa tungah laimalteng tua suangpeek thak tungah gelhkikna tawh Pasian in A mite’ mawhna maisak khinin, amaute susialo ding cihthu lak hi.

Thuhilhkikna 10:14–16 simin. Pasian in amaute kiangah bang gen hiam? Pasian zat lim in bang khiatna nei peuhmah hiam?

……… Lim kihel nianua tampitak omhi: vunteep, lungtang leh ngawng. A deihna bulpi kician lel hi. Vun-aatna in thuciamna lim, a puatham lim ahi hi. Pasianin amau’ lungtang alungsimuh leh amau’ itna lunggulhna bek ngai hi. Ngawngkhauhna cihin Topa’ thu mang nuamlo uh cihna ahi hi. Tuathu bul-phuh in Topa in, lungsim phellang tawh cihtakna nusia in, lungsim khempeuh leh kha khempeuh tawh Ama’na semdingin sawl hi.

Topa in na mawhna hong maisak zahvei ngaih-sunpha in. Tua in Ama’hong lainatna hong koici hilh naci hiam?

(34)

Monday October 25 PEEMTATE IT DING

Vauna tampitakte lakah Moses in: “Vantung leh vantung a sangpente leh leitung leh leisung a om khempeuh pen Topa note Pasian’ a ahi hi” (Thu. 10:14). Topa in na khempeuh tungah thuneipa, ukzopa ahihna Laisiangtho mun dangah zong: “Leitung leh a tunga omte, leitung leh a tunga tengte Topa’ a ahi hi” (Late 24:1).

Thuhilhkikna 10:17–19 simin. Moses in Topa tawh kisai bang-dang gen neilai hiam? Tua tawh kisai in, thupi zawlai, bang thupiak Pa-sian in pia hiam?

……… Yahweh in vantung leitung ukzopa bek hi lo a, “pasiante’ Pasian, topate Topa ahi hi” (Thu. 10:17). Tua thu in pasian dangpeuh, a neuzaw pa-sian peuh amau’ vengte biak khawngte omhi cihna hituanlo hi. Amah bekmah Pasian khatbek in omcih hong gennopna hibek a “Tu in thei un, Kei-mah a kicipa pen Kei kahi a, Kei simloh pasiandang kuaKei-mah omlo hi” (Thu. 32:39) cihi. Tua in vannuai leitungah vangliatna om khempeuh, ataktak leh ngaihsut tawmte khempeuh Ama’a cih hong lahna ahi hi.

Tua munmahin Amah pen “vanglian Pasian, a lauhuai mahmah, deidan neilo, golhguk lalo” cilai hi. Tuasang a lianzawsem dingin: Yahweh in note Pasian hi a, note in Ama’ mite na hihmanun athu mangun hongci hi.

Kilamdanna lianpi khat hih tengah hong lakkhia hi. Yahweh in pasi-ante’ Pasian leh topate’ Topa hi a, ukzawhna a neipa leh piansaksa khempeuh a kembitpa (Col. 1:16, 17) hi a, tagahte, meigongte leh peemta a khoipa, amau kisapna bangbang a piapahpahpa ahi hi. Kawlgit neu khat lei ah a kiatsuk nangawn a theipa (Mate 10:29) in, ciangtanh nei mite tuahsiatna hong phawksak hi. Tu hun kampau in pau leng, Topa in “OK, note kong teel khinzo a, ka mi tuamte na hihmanun, note ka hong it a, midangte leh, note lakah cimawh gentheite khempeuh zong ka it hi. Tuate Ke’n ka it mahbangin, note’n zong amaute na-it ding uhhi. Hih thu in thuciamna mawhpuakpi khat hi a, thupi mahmah hi” hong cihna ahi hi.

Late 146:5–10 simin. Hih Late sungah Pasian’ kammal in bang thupuak nei a, tuni ei Christiante a dingin bang khiatna nei isa hiam?

Referensi

Dokumen terkait

Pada konteks penelitian ini mempunyai makna bahwa ekspektasi mahasiswa PAI terhadap Relevansi Kurikulum Prodi PAI FIAI UII untuk Aspek CREDIBLE dengan Tantangan Pendidikan

Penelitian yang dilakukan pada Konsumen membeli produk handphone merek vivo di kalangan mahasiswa S1 Universitas Tadulako, pada indikator persepsi terhadap merek

telah berhasil dipertahankan di hadapan Dewan Penguji dan diterima sebagai bagian persyaratan yang diperlukan untuk memperoleh gelar Sarjana Ekonomi (S.E.)

Surat Setoran Retribusi Daerah, yang selanjutnya disingkat SSRD, adalah bukti pembayaran atau penyetoran retribusi yang telah dilakukan dengan menggunakan formulir

Pertama, ia harus dapat secara otomatis menyala kalau tiba-tiba listrik padam, dan ini terjadi hanya kalau dalam keadaan gelap, jadi jika memang benar-benar diperlukan. Kedua :

[r]

Skripsi ini berjudul UPAYA PENGEMBANGAN PEMAHAMAN DAN PENGHAYATAN KARISMA BUNDA ELISABETH PADA SUSTER-SUSTER CINTA KASIH ST. CAROLUS BORROMEUS AGAR MEREKA MAMPU MELAKUKAN

David’s Motivation in Getting rid of His Down Syndrome Daughter as Seen in Kim Edwards’s The Memory Keeper’s Daughter.. Jogjakarta: Fakultas Pendidikan Bahasa Inggris, Departemen