Genel Çeviri-2

2. İçindekiler Metin türleri ve çeviri yöntemleri.  Tümce ve metin analizi çalışmaları.  Çeviri sorunlarını örnekleyen metinler.  Çeviri sınavları için öneriler.  Çeviri sınavında başarı alıştırmaları.  Genel Çeviri 1 kitabıyla, eşsiz bir kaynak.. Hakan Gür Yazar. ÖĞRENCĠ KĠTABI ii. Ġngilizce-Türkçe. Genel Çeviri.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. GENEL ÇEVİRİ KİTAPLARININ KULLANIMINA İLİŞKİN KURALLAR Genel Çeviri 1 ve Genel Çeviri 2 olarak derlenerek internet ortamına yerleştirilen PDF dosyalarının kullanımı aşağıdaki koşullara bağlıdır: 1. Genel Çeviri 1 ve Genel Çeviri 2 dosyalarının içeriği dosyaların içinde ve dildersleri.gen.tr sitesinde Genel Çeviri 1 ve Genel Çeviri 2 için verilen bağlantılar altında mevcuttur. Kullanım koşulları bu dosyaların her ikisini de kapsamaktadır. 2. Kullanıcı olarak, söz konusu dosyaları ticari amaçla olmamak koşuluyla kendi bilgisayarına kaydedebilir, bu dosyaları kopyalayabilir, başkalarına iletebilir, sayfalarda yer alan © Hakan Gür dildersleri.gen.tr ibaresini silmemek ve değiştirmemek koşuluyla dosyaların içeriğinde düzeltme ve düzenlemeler yapabilirsiniz. Burada sözü edilen "ticari" kavramı ile Genel Çeviri 1 ve Genel Çeviri 2 kitaplarının özgün biçimleri ya da değiştirilmiş biçimleriyle iletilmesi, çoğaltılması ve/veya kullanılmasının öncesinde ya da sonrasında ücret talep edilmesi, kitapların satılması kastedilmektedir. Kitapların kişi ya da kurumlar tarafından ücretsiz olarak öğrencilere verilmesi ve sonucunda kurumsal (okul, üniversite, dershane ve benzerleri) ya da kişisel temelli (özel ders gibi) çeviri öğretim ortamlarında kullanılması serbesttir. 3. Kuralların erişilebilir olması için çeşitli önlemler alınmıştır; buna göre: a) bu kurallar dosyaların özgün biçimlerinin kullanıma sunulduğu internet sayfalarında yer almakta, b) dosyaların sayfalarının üst bölümünde yer alan © Hakan Gür dildersleri.gen.tr ibaresine eklenen bağlantı yoluyla kullanıcı bu kurallara yönlendirilmekte, c) her bir dosyanın girişinde kurallar ayrıca verilmektedir. Bu nedenle kullanıcı olarak dosyaları ister bu siteden ya da başka kaynaklardan edinmiş olun, bu kuralları okumuş ve kabul etmiş olmaktasınız. 4. Bu kurallar dosyalara ayrıca eklendiği için, dosyaların yer aldığı dildersleri.gen.tr sitesinin geçici ya da kalıcı olarak devre dışı kalması, siteye erişilememesi, sitenin adının değiştirilmesi gibi durumlarda da kurallar geçerliliğini koruyacaktır. .......:::::....... Genel Çeviri 1 kitabı elinizde yoksa, dildersleri.gen.tr adresinden temin edebilirsiniz.. ii.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Yazar. iv. Giriş. v. Kullanım notları. vi. Kısaltma ve simgeler. vi. Konular 1: Çeviri ve çevirinin aşamaları. 1. 2: Metin türleri ve çeviri yöntemleri. 6. 3: Tümce analizi. 13. 4: Tümce analizi ve çevirisi. 43. 5: Metin analizi ve çevirisi. 58. 6: Çeviri sınavına hazırlık ve son düzeltmeler. 219. 7: Çeviri sınavlarında başarı. 227. Noktalama imleri. 233. Çeviriler. 240. Yararlanılan kaynaklar. 243. iii.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Yazar Hakan Gür Ankara Üniversitesi DTCF İngiliz Dili ve Edebiyatı kürsüsünden mezun oldum. Türk-. İngiliz Kültür Derneği, Bilkent Üniversitesi Hazırlık Bölümü ve Ankara Üniversitesi TÖMER'de İngilizce okutmanlığı yaptım. ODTÜ Yabancı Diller bölümünde yüksek lisans, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkçenin Öğretimi ve Eğitimi Anabilim. Dalı'nda. da. doktora. çalışmamı. tamamladım. ve. lisansüstü. eğitim. programında Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi dersleri verdim. İmge, Dost ve Bilgi Yayınevleri için kitap çevirileri gerçekleştirdim; çevirmenlik yapmayı sürdürüyorum. .. iv.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Giriş Genel Çeviri 1 kitabının Giriş bölümünde, Genel Çeviri kitaplarının hazırlanmasında izlenen yaklaşım ayrıntılı olarak açıklanmakta. Modüler bir temele oturan bu yaklaşımın ilk üç modülüne ilişkin konular Genel Çeviri 1 kitabında ele alınmaktadır. ÇEVİRİ KURSU. MODÜLÜN GENEL HEDEFLERİ. Kitap. SÖZLÜK KULLANIMI. . Çeviri için sözlük seçimi ve kullanımı. 1. MODÜL 1 . SÖZCÜK BİLGİSİ. . Bağlamdan yararlanarak anlamın tahmin edilmesi. 1. MODÜL 2 . İNGİLİZCE DİLBİLGİSİ. . İngilizce dilbilgisinin niteliklerinin anlaşılması. 1. MODÜL 3 . Metin türlerinin ve bunlara uygun. 2. METİN ve ÇEVİRİ TÜRLERİ MODÜL 4 .  çeviri yöntemlerinin tanınması. TÜMCE ANALİZİ. . Çeviri için tümce analizinin yapılması. 2. MODÜL 5 . METİN ANALİZİ. . Çeviri için metin analizinin yapılması. 2. MODÜL 6 . ÇEVİRİNİN KONTROLU. . Yapılan çevirinin son kez gözden geçirilmesi. 2. MODÜL 7 . SINAVLARA HAZIRLIK. . Çeviri sınavlarında sürenin kullanımı. 2. MODÜL 8 . Konular Yine birinci kitapta olduğu gibi, Genel Çeviri 2 kitabındaki her bir konuda Giriş, Sunu, İşleme, Üretme ve Sınama bölümleri bulunmakta. Beşinci konuda yeterince çeviri alıştırması yapabileceğiniz sayıda ve çeşitlilikte metin yer almakta. Bu metinlerin hemen hepsinin sonunda da Böylesi de var! başlığı altında, derlenmiş ilginç yazım hataları, tutarsızlık içeren ifadeler ve çeviri hatalarını bulabilirsiniz. Ele alınan sıralamanın izlenmesi durumunda, Genel Çeviri 2 kitabının çok yararlı bir çeviri malzemesi haline geleceğinden eminim. Hakan GÜR Almanya, 2010. v.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Kullanım notları Genel Çeviri 2 kitabı, Genel Çeviri 1 kitabını işlemiş ve dolayısıyla İngilizce'nin temel dilbilgisini edinmiş çeviri öğrenenleri içindir. Ayrıca, bu kitabı kullanacak olanların sözlük kullanma becerisini edindikleri kabul edilmekte ve birinci kitapta sözlük ile ilgili öneriler mevcut olduğu için, bu kitapta bu konuya değinilmemektedir. Genel Çeviri 2 kitabının amacı, Genel Çeviri 1 kitabını kullanarak dilbilgisi ile ilgili sorunlarını büyük ölçüde çözmüş olan öğrenenin, çeviri esnasında karşılaşacağı diğer sorunları tanıtmak ve öneriler sunmaktır. Bunu yaparken de cümceden metne doğru aşamalı bir gelişme izlenmektedir. Kitap işlenirken bu sıranın izlenmesi, konu atlanmaması öngörülmüştür. Noktalama imlerinin İngilizce ve Türkçe'deki farklı kullanımları çeviri açısından kimi zaman sorun çıkarabilmekte. Bu nedenle, kitabın sonuna noktalama imleri ile ilgili notlar eklenmiştir.. Kısaltma ve simgeler Genel Çeviri 2 kitabında kullanılan tüm kısaltma ve simgeler birer örnek ile birlikte aşağıda açıklanmaktadır. Simply stated, computational linguistics is no more than the use of electronic digital computers in linguistic research. These machines are employed to scan texts and to produce, more rapidly and more reliably than is possible without their aid, such reliable tools for linguistic and stylistic research as word lists, frequency counts, and concordances. But more interesting and theoretically much more difficult than the compilation of lists, is the use of computers for automatic grammatical analysis and translation.. These machines = ? their = ? as ?. ____ such. Eşit ( = ) işareti, sözcük ya da yapının metin içinde hangi sözcük ya da yapının yerine kullanıldığını sormaktadır. These machines = electronic digital computers their = electronic digital computers' Uzun düz çizgi ( ______ ), sözcükten önce ya da sonra hangi yapının geleceğini sormaktadır. to produce such Ok ( ) işareti, sözcük ya da yapıya dikkat edilmesi gerektiğini, bu sözcük ya da yapının birden fazla anlam taşıyabileceğini belirtir. Örnekte verilen as sözcüğü zaman, neden, benzerlik, yorum ya da kıyas gösterebilir (bu kullanımların her biri Genel Çeviri 1 kitabında ayrıntılı olarak işlenmekte). as. such as yapısı = gibi (such reliable tools ... as). Diğer kısaltmalar: Ö Y N. Özne Yüklem Nesne. I am a teacher. I am a teacher. I am a teacher.. vi.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 1 Çeviri ve Çevirinin Aşamaları Çeviri ............................................................................................................... 2 Çevirinin aşamaları ........................................................................................ 3 1. Sözcük tanımlama ............................................................................. 3 2. Terim tanımlama ................................................................................ 3 3. Yapısal analiz ..................................................................................... 4 4. Anlama ............................................................................................... 4 5. Dil aktarımı ......................................................................................... 4 6. Erek dilde düzenleme ........................................................................ 5 7. İfade etme .......................................................................................... 5 Sonuç .............................................................................................................. 5. 1.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Çeviri Sözlük anlamı ile çeviri bir dildeki (KAYNAK DİL) konuşma ya da yazının bir başka dile (EREK DİL) aktarılması işlemi, ya da bu işlemin sonucunda oluşan erek-dil versiyonudur. (Richards et al., 1989: 299) Newmark'a (1988: 5) göre ise çeviri bir metnin anlamını bir başka dile, o metnin yazarının amaçladığı şekilde aktarmaktır. Sağduyu bize bu işin kolay olması gerektiğini söylüyor, zira insan bir dilde söyleyebildiğini diğer dilde de o kadar iyi şekilde söyleyebilmeli. Ancak Newmark yine aynı sayfalarda, çevirinin hiç de sağduyunun bize söylediği gibi kolay bir olay olmamasını, diller arasındaki büyük farklılıklara bağlamakta. Yüzyılın ilk çeyreğinde bilgisayar çevirisi alanında çalışmış olanların düşmüş olduğu en büyük yanılgı, yabancı dilin söz varlığının ve tümce oluşturma özelliklerinin çoğu edinildiğinde çeviri yapmanın artık hiç de sorun olmayacağı düşüncesiydi (ayrıntı için, Goshawke, 1987). Ancak bugün çok iyi biliyoruz ki çeviride söz varlığı ve dilbilgisinden öte unsurlar devreye girmekte. Bir tür mıntıka temizliği (bu terimi Stern (1987) clearing the ground olarak kullanmakta) amacını taşıyan bu ilk konumuzda, herhangi bir metnin çevirisini yapma görevi ile karşı karşıya kalındığında ne tür çeviri aşamalarından geçildiği incelenmekte.. 2.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Çevirinin Aşamaları Herşeyden önce, Genel Çeviri kitaplarında amaçlanan çevirinin ne olduğunu saptamamız gerekebilir. Genel amaçlar, yapılan çevirinin orijinal metnin yansıttığı anlamı yansıtması ve bunun yanısıra da orijinal metindeki formu yansıtmasıdır. Birinci amaçtan kasıt çeviri metin ile özgün metnin aynı uzunlukta olması gibi bir koşulun aranmaması (bu nitelik İletişimsel Çeviri adı altında Konu 2 içinde işlenmekte), ikinci amaçtan kasıt ise, özgün metindeki yazı özelliklerinin (devrik, altı çizili, koyu, tablo içinde gibi) yansıtılmasıdır. Bu amaçlar sadece yazılı çeviri için gözetilmekte, sözel olarak yapılan çevirinin öğretilmesi hedeflenmemektedir. Bu durumda ele alınacak sorun, kaynak dildeki yazılı bir metni erek dile yazılı olarak, anlamı ve yazının formunu koruyarak aktarmaktır. Bunu yapmak isteyen bir çeviri öğrencisinin çevirinin hangi aşamalarından geçtiğini saptarken, aslında kişilerin yaptığı çeviri ile değil de bilgisayar çeviri ile ilgilenen bir bilim adamının, Walter Goshawke'ın tanımlamasının kapsamlı ve titizlikle saptamalardan olduğu hemen göze çarpmaktadır. Goshawke'ın belirttiği gibi, bilgisayarın çeviriyi yapabilmek için çözmesi gereken sorunlar, çeviri yapan insanın çözmesi gereken sorunlardan farklı değil. Goshawke'a (1987: 11-13 ve 42-56) göre bu sorunlar, sırası ile:. . 1. Duyma 2. Sesleri Tanımlama 3. Heceleri Tanımlama 4. Sözcük Tanımlama 5. Sözcük Tanıma 6. Terim Tanıma 7. Yapısal Analiz 8. Anlama 9. Dil Aktarımı 10. Erek Dilde Düzenleme 11. İfade Etme. Goshawke'ın (1987:13) da belirttiği gibi, bu sorunlardan ilk üçü bilgisayar çevirisi konusunu ilgilendirmemekte. Bunun nedeni de, açıkça görüldüğü gibi, Duyma, Sesleri Tanımlama ve Heceleri Tanımlama aşamalarının anında çeviri yapılacağı zaman söz konusu olmasıdır. Konumuz yazılı çevirinin aşamaları olduğuna göre, Sözcük Tanımlama aşamasının da bir kenara bırakılması gerekmekte çünkü bu aşama noktalama imlerinden ve sözcüklerin yanlışlıkla bitişik yazılmasından kaynaklanan - her ikisi de yine bilgisayarı ilgilendirecek türden - sorunları içermektedir.. 1. Sözcük Tanımlama Her bir sözcük yalnızca bir tek nesne ya da kavrama karşılık gelse çeviri olayı son derece kolaylaşabilirdi. Oysa sözcükler birden fazla anlam taşıyabilmekteler. Çevirmenin en iyi yardımcısı olan sözlük bile kimi durumlarda yetersiz kalabilmekte. Bu nedenle de, dikkatli okumanın ve sözlüğü çok iyi kullanabilme önem kazanmakta. Bu arada, pek sık görülmese de, karşılaşıldığında büyük sorunlar oluşturabilecek yazım hatalarını da unutmamalı.. 2. Terim Tanımlama Goshawke'ın (1987: 46-47) deyimler ve özel isimlerin çevirisinin zorluğu olarak ele aldığı Terim Tanımlama aşaması, özellikle Baker (1992) ve Newmark (1991) gibi yazarların da değindikleri, yalancı dostlar konusunda karşımıza çıkmakta. İngilizce bir metindeki sympathetic (=anlayışlı) sözcüğünün anında sempatik olarak, dramatic (=büyük, muazzam) sözcüğünün de dramatik olarak aktarılması bunun en sık rastlanılan örneklerinden. Karşımıza. 3.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. pek fazla bir sorun olarak çıkmasa da, özel isimlerin erek dile aktarılması konusunu da (örneğin John F. Kennedy ismi Ankara'daki sokak levhasında olduğu gibi Can F. Kenedi mi olmalı) Terim Tanımlama aşamasına ekleyebiliriz.. 3. Yapısal Analiz Bir bağlam içinde sözcük ve terimlerinin analiz ve tanımlaması yapılan tümcenin yapısal analizinin yapılabilmesi, her şeyden önce, kaynak dilin tümce oluşturma kurallarının çok iyi bilinmesini gerektirmektedir. Karmaşık bir tümcenin ana tümcesini, varsa yan tümcesini ya da tümcelerini saptayarak bir anlamda tümcenin iskeletini bulup çıkarmak, bir sonraki Anlama aşamasının gerçekleştirilebilmesi için kaçınılmaz olabilir.. 4. Anlama İlk üç aşamayı başarıyla geçip Anlama aşamasında bocalayan çeviri öğrencilerinin bu başarısızlığının genelde dört temel sorundan kaynaklandığı görülmekte:  Mevcut bilgiye gereğinden fazla güven. Çeviri yapan kişinin kaynak metindeki konuya yakınlığı, kimi zaman, özellikle de Yapısal Analiz aşamasında hata yapıldıysa, "olsa olsa böyledir" yaklaşımı ile sonuçlanabilmektedir. Bu da kaynak metinde değinilmeyen anlamların ya da tamamen ters anlamların aktarımını beraberinde getirmektedir.  Acelecilik. Gerek çeviri sınıflarında, gerek sınıf dışında çeviri genelde acele ile yapılmakta ve hemen bir sonraki tümceye geçilmektedir. Bunun nedeni zaman azlığı ya da özellikle ticari amaçla çeviri yapılan durumlarda "bitse de kurtulsam" mantığı.  Gözden geçirme alışkanlığının bulunmaması. Newmark (1988) çeviri sınavlarına girenlere örneğin üç saat sürecek bir sınavda çeviriyi yeniden gözden geçirmek için bu sürenin 35 dakikasını ayırmalarını, ticari amaçla çeviri yapanlara ise - mümkünse - birinci okuma ile ikinci okuma arasında iki günlük bir ara bırakmalarını önermekte.  Bilgi eksikliği. Ya da dikkatsizlik ile bilgi eksikliğinin bir araya gelmesi. Buna iyi bir örnek olarak yasama ve yürütme yetkilerinden söz eden bir metinde öğrencinin yürütme sözcüğünün karşılığı olarak çalma sözcüğünün yabancı dil karşılığını kullanması gösterilebilir.. 5. Dil Aktarımı Dil Aktarımı konusunda iletilebilecek konular çevirinin yapılış yolu ve anadilde yetkinlik başlıkları altında derlenebilir. Çevirinin yapılış yolu söz konu olduğunda, öncelikle, artık bir deyim haline gelmiş olan "Çeviri kadına benzer. Güzel olursa sadık olmaz; sadık olursa güzel olmaz," (Oscar Wilde) sözüne değinmeden geçilemez. Burada sadık olmaktan kastedilen, çeviri olayının kaynak dildeki tümcenin yapısının ve anlamının erek dile aktarımı olarak görülmesi ise, bu terim kabul edilebilir. Ancak, çevirinin amacı tümcenin yapısını aktarmak değil tümcenin anlamını aktarmaktır. Çeviride, kaynak dildeki tek bir tümcenin taşıdığı anlamın erek dile birden fazla tümce ile ve çok daha farklı tümce yapıları ile aktarılması gerekebilir. Kaynak tümcenin yazarının iletmek istediği anlam ile erek tümcenin verdiği anlam aynı ise sadakat gerçekleşmiş ve güzel bir çeviri yapılmış demektir. Dil Aktarımı aşamasında, çeviri yapan kişinin kaynak dildeki tümcenin yansıttığı mesajı tam olarak kavramasının ardından bu mesajı erek dilde, kaynak dildeki tümcenin yazarı erek dilde yazıyor olsaydı kendisinin yapacağı şekilde, aktarması gerekir. Bu da, açıkça anlaşılabileceği gibi, her iki dilde de yetkin olmayı gerektirir. Bu nitelik çeviri için büyük önem taşımakta.. 4.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Çeviri her iki dilde de yetkin olmayı gerektirir ve çoğu kimse anadilini doğal olarak gayet iyi bildiği varsayımından yola çıkarak çeviri için yabancı dili öğrenmenin yeterli olduğunu düşünmektedir. Oysa aynı çeviri öğrencileri dil öğrenimleri esnasında yapılan yazma çalışmalarında "Ben bu konuyu Türkçe bile yazamam ki!" diyebilmekte, eğitimleri esnasında ve sonrasında yeterince yazma çalışması yapmadıklarını dile getirmektedirler.. 6. Erek Dilde Düzenleme Kaynak dildeki anlamı kavranan ve erek dile nasıl aktarabileceği konusundaki aşama da tamamlanan tümce, Erek Dilde Düzenleme aşamasında erek dilin tümce oluşturma kurallarına uygun biçimde dile getirilecektir.. 7. İfade Etme En son aşama, Çevirinin Aşamaları ana başlığı altında da değinildiği gibi, erek dile aktarılacak metnin kaynak dildeki formu ile aktarılması konusunu da içermektedir. Çeviri derslerinde ya da sınavlarda aranmayan bu koşul ticari ya da mesleki amaçla çeviri yapılması durumunda önem kazanabilir.. Sonuç Çevirmenin kendisine karşı, kaynak dildeki metnin yazarına karşı ve kaynak metnin kendisine ulaşabilme şansı olmayan, ulaşabilse bile anlayabilme şansı olmayan erek dildeki okuyucuya karşı sorumlulukları bulunmakta. Tüm bu sorumlulukların yerine getirilebilmesi için, günümüzde artık bir bilim haline gelen çeviri konusunda doğuştan bazı yetenekler gerekeceğine inanmak yersiz olur. Çeviri aşamaları tam olarak incelendiğinde ortaya çıkan tablo, çeviri için gerekli olanların her iki dilde yetkinlik ve duyarlılık, dikkat, titizlik ve isteklilik olduğunu göstermektedir. Genel Çeviri kitapları (isteklilik bölümü size ait olmak üzere), tüm bu niteliklerin geliştirmesini amaçlamaktadır.. 5.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 2 Metin Türleri ve Çeviri Yöntemleri Giriş ................................................................................................................. 7 Sunu ................................................................................................................. 7 1. Metin türleri ........................................................................................ 7 2. Çeviri yöntemleri ................................................................................. 8 Ġşleme .............................................................................................................. 9 Üretme - Sınama .............................................................................................. 11. 6.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Giriş Genel Çeviri 2 kitabının ikinci konusunda, çeviride karşılaşılan çeşitli türde metinler ve çeviride rol oynayan farklı unsurlar ele alınmakta. Ayrıca, kullanışlı iki çeviri yöntemi tanıtılmakta. Konuya başlamadan önce, çeviride karşılaşabileceğiniz metin türleri hakkındaki mevcut bilginizi ölçün.. Alıştırma. Aşağıda, metinlerden alınma bazı tümceler yer almakta. Bu tümcelerin ve tür metinlere ait olduklarını inceleyin. Metin türlerinin bir listesini oluşturmaya çalışın. Wherever I travelled in Britain, there was the usually bright and busy post office, with its red letter-box, comforting windows, and its sign waving like a big flag.. "... I hope you haven't lost any money, Herr Christoph? " As a matter of, Frau Nowak, that's partly why I came down to see you today. ...". This book presents a warm welcome, finally, for Carcanet's reissue, in a revised translation, of Natalia Ginzburg's wonderful Family Savings, a fictional anthology of an exceptional family of radical, intellectual Turin Jews.. It won't be long before we are faced with the disdainful scorn of that particular breed of human being that feels that Christmas is beneath them. I am not in any way referring to those who are barred from celebrating Christmas by their religious views but those who disapprove for the mere sake of it, or so it seems.. Sunu 1. Metin türleri A Textbook of Translation başlıklı kitabında Peter Newmark (1988: 13) dört metin türü sıralamakta. Bu listeye ekleyebileceğiniz metin türleri var mı? 1. Anlatım (Narration) 2. Betimleme (Description) 3. Tartışma (Discussion) 4. Karşılıklı konuşma (Dialogue). 7.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 2. Çeviri yöntemleri Metin türleri çeşitli olduğu gibi, çeviri yöntemleri de bir o kadar çeşitli. Aşağıda verilen özgün metni ve üç farklı çeviriyi inceleyin. Kullanılan her bir çeviri yöntemini tanımlayabilir misiniz? Özgün metin It is a psychological commonplace for a son to feel affection for his mother and to wish his father out of the way. The results are more interesting and more profound when a son, who takes after his mother, dislikes her character and standards of value. 1 O bir psikolojik alışılmış şeydir bir oğul için yakınlık hissetmek annesi için ve istemek babasını yolun dışında. Sonuçlar daha ilginçtir ve daha derindir ne zaman ki bir oğul, ki o alır sonra annesini, onun kişiliğinden hoşlanmaz ve değer standartlarından. [ Çeviri yöntemi: 2. ]. Bir oğulun annesine yakınlık duyması ve babasının yolundan çekilmesini istemesi sık rastlanan psikolojik bir olgudur. Annesine benzeyen bir oğul onun kişiliğinden ve değer yargılarından hoşlanmadığı zaman, sonuçlar daha ilginç ve derindir. [ Çeviri yöntemi: 3. ]. Bir erkek evladın bir yandan annesine yakınlık duyarken bir yandan da babasının "gölge etmemesini" istemesi sık rastlanan psikolojik bir olgudur. Bu evlat bir de annesine çekmişse ve de annesinin kişiliğinden ve değer yargılarından rahatsızlık duyuyorsa, ortaya ilginç ve çarpıcı sonuçlar çıkacaktır. [ Çeviri yöntemi:. ]. Sizce özgün metin ne tür bir yerde yayınlanmış olabilir? 2 ve 3 numaralı metinlerin de nerede yayınlanabileceğini ve çevirinin ne tür bir okuyucu için yapılmış olabileceğini inceleyin. Günlük çalışmalarınızda ya da işinizde, yapmanız gereken çevirinin kabul edilir olabilmesi için ne tür bir okuyucuyu göz önünde bulundurmanız ve hangi çeviri yöntemini kullanmanız daha yararlı olacak? Newmark (1988: 45-57) çeşitli çeviri yöntemleri sıralamakta ve bunlar arasında en iyilerinin İletişimsel Çeviri ve Anlamsal Çeviri olduğunu belirtmekte. Aşağıda verilen çeviri örneklerini inceleyin. Özgün Fransızca metin De Gaulle'e ait. Ġletişimsel Çeviri All my life I have created a certain idea of France for myself. My feeling, as well as my reason, inspires me with this idea. In my mind, I imagine France as a fairy-tale princess or a madonna painted on frescoes, as though destined for a distinguished and exceptional future.. 8. Anlamsal Çeviri All my life, I have devised for myself a certain idea of France. Feeling inspires with it as well as reason. What is emotional in me naturally imagines France, like the princess in the fairy-tale or the madonna on the frescoes on the walls, as dedicated to an eminent and exceptional destiny..

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Örneklerde de görüldüğü gibi, İletişimsel Çeviri türünde, okuyucunun gereksinimleri göz önünde bulundurularak, çeşitli tanım ve sözcüklerin basitleştirilmesi ve ayrıntılı olarak açıklanması yolu izlenmektedir. Bu nedenle de İletişimsel Çeviri yöntemi ile oluşturulan çeviri metni, Anlamsal Çeviri yöntemi ile oluşturulandan, genelde, biraz daha fazla yer kaplamaktadır. Her ne kadar bu iki yöntem dışında daha bir çok çeviri yöntemi bulunsa da bunlardan sadece Bire-Bir Çeviri Yöntemi işimize yarayabilir. Bu yöntem çeviri yapmak için değil, olası sorunları saptamak için kullanılmaktadır. Yapılması gereken ise, çevirisi yapılacak tümcedeki her bir sözcüğün altına o sözcüğün ilk anlamının yazılması His. son. cannot. walk,. let. alone. run.. Onun. oğul. yapamaz. yürü-. izn ver-. yalnız. koş. ve ortaya çıkan tümceden mantıklı anlam taşıyan bir tümce oluşturulmaya çalışılmasıdır. Oğlu yürüyemiyor, let alone run. ???????????. Oluşan tümcede anlamı bozan bölümün sorun oluşturacağı ve ayrıca incelenmesi gerektiği ortaya çıkar. Sözlük ve dilbilgisi kaynaklarının yardıım ile sorun çözülmeye çalışılır.. İşleme Alıştırma 1. Aşağıda verilen başlıkların ne tür metinlere ait olduklarını bulabilir misiniz? CRETE SCHOOL'S OUT IFS OF HISTORY VISITOR. Yanıtlarınızı kontrol için metinleri okuyun. Bu arada da başlıkları yerleştirin 1. _________________ Crete, the largest and most important of the Greek islands, lies to the south of mainland Greece between the Aegean and the Libyan Seas. The general aspect of the island is diverse in character and physical features. A chain of high mountains divides the island into four distinct regions whose alternating scenery combines to form the impressive beauty of the Cretan landscape. The high mountain ranges of Lekra Ori (The White Mountains), Psiloritis and Dikti form, with their natural division, the island's four large provinces: Chania, Rethymon, Heraklion and Lassithi. 2. _________________ The setting is every child's dream. A huge, rambling, 300-year-old house, warmed by log fires, overrun by pets, and set in acres of natural playground in the Norfolk Broads. And no school. That is what makes the Kirkbride household so rare. James, 18, Tamara, 14, and Hoppy, 10, have spent the last four years doing what other children enjoy only at weekends and holidays.. 9.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. They get up when they feel like, breakfast at leisure, and spend the rest of the day doing what they want. They walk, swim, fish, paint, read, play musical instruments, perform their own plays, cook or just sit around and chat. 3. _________________ Speculating "what if ...?" is always enticing. What if Alexander Fleming's dishes of infected jelly had been tidied up and thrown out as they should have been - would we now be without penicillin? If James Watt had dropped off to sleep before his kettle boiled, would there never have been any trains? When it comes to invention or discovery, the chances are that if scientist A is hit by a falling roof-tile, scientist B will get there pretty soon all the same; for both would have been building on the same state of previous knowledge. Stephenson also invented the Davy lamp; a chap called Reis very nearly invented the telephone just before Bell; there were several other maniacs attempting powered flight just as doggedly as the Wright brothers. What's far more problematic is the follow-up. What happens after a discovery may indeed depend on the crucial presence of one man. If Darwin had died on the voyage [to Galapagos], then Wallace would have been the father of evolution - but without Darwin's brilliant tenacity in proving and presenting the thing, would the impact have been as great ? 4. _________________ The big Town Hall clock was striking midnight when Frank began to cross the bridge. The night air was cold and damp. A low mist hung over the river and street-lamps gave little light. Frank was anxious to get home and his footsteps rang loudly on the pavement. When he reached the middle of the bridge he thought he could hear someone approaching behind him. He looked back but could see no one. However, the sound continued and Frank began walking more quickly.. Alıştırma 2. Aşağıdaki durumlardan her birinde, hangi çeviri yönteminin daha yararlı olacağına karar verin. 1. 2. 3.. 4. 5.. Alıştırma 3. Bir bankanın çeviri sınavına katılıyorsunuz. İşyerinizde patronunuz bir faks messajını yazılı olarak çevirmenizi istiyor. Komşunuzun oğlu İngilizce dil kurslarına katılmak amacı ile İngiltere'deki bir dil okuluna başvuruda bulundu. Sizden, dil okulundan gelen mektupta neler yazılı olduğunu iletmenizi istiyor. Yüksek lisans/doktora teziniz için bir kitaptan çeviri alıntı yapmanız gerekmekte. Bir gazete için çalışıyorsunuz. Süper iletkenler konusunda Amerikalı bir fizikçiyle söyleşi yaptınız. Hazırlayacağınız yazı gazetenin Pazar ekinde yayınlanacak. En iyi çeviri yöntemini seçerken hangi unsurları göz önünde bulundurmak gerekebilir. Bir liste oluşturun. Unsurlardan biri örnek olarak verilmekte. 1. Okuyucu 2. 3. 4. 5. .... 10.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Üretme - Sınama Verilen metinlerden her birinin çeviri olduğunu varsayalım. Bu durumda her birinin bir ansiklopedide bir öğrencinin ders notlarında bir öğretmenin ders sunusunda yer almış olabileceğini inceleyin. Çeviri için göz önünde bulundurulması gereken unsurları biz okuyucu, özgün metnin yayınlandığı yer, çeviri metninin yayınlanacağı yer ve metnin kendisi olarak saptadık. Bu unsurları da düşünerek, çevirisi en kolay gerçekleşecek metni Türkçeye aktarın. Diğer metinleri yardımcı olarak kullanabilirsiniz. Metinler: A. Throughout history, we have tried our best to constitute a synthetic language that would be derived from elements of natural languages, though with simpler grammar and spelling rules. In 1880, a German bishop, Johann Martin Schleyer, invented Volapük, and in 1887, a Polish doctor, Dr. Ludwik L. Zamenhof, invented Esperanto. Both Volapük and Esperanto were a combination of Latin, the Romance languages, and the Germanic languages. It was soon discovered that Volapük was so difficult that it was impossible to learn it. However, Esperanto is still a synthetic language which is the most popular among all synthetic languages. Esperanto is the language of conferences; not only are there various newspapers and journals published in Esperanto, but also a large amount of literature – the Bible and the Koran among them – have been translated into the language. Yet, Esperanto is by no means the official international language. Another synthetic language, Interlingua, was created in 1951 by the International Auxiliary Language Association, with grammar rules from English and the Romance languages and vocabulary from the main West European languages. Because it has mainly been used in international science and technology publications, Interlingua does away with high costs of multiple translations. W. Ashby and R. Clark, inventors of another language, Glosa, a language with a 1,000 Greek and Latin-origin words, initiated the language in 1981. However, there has been very little advancement towards the objective of a language accepted and used globally.. 11.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. B. People have attempted various times to design an artificial language to be derived from elements of natural languages, yet with a simpler grammar and vocabulary: A German bishop, Johann Martin Schleyer, invented Volapük in 1880, which soon proved to be too difficult to learn; In 1887, Dr. Ludwik L. Zamenhof, himself a Polish doctor, invented Esperanto which, like Volapük, was a combination of Latin, the Romance languages, and the Germanic languages and which is today the most widely used artificial language. It is used in conferences; there are several newspapers and journals published in Esperanto and and there is a large literature translated into the languaue, including the Bible and the Koran. However, Esperanto is has failed to become a lingua franca. Interlingua, another artificial language, was created by the International Auxiliary Language Association in 1951. Based on grammar rules from English and the Romance languages and vocabulary from the main West European languages, Interlingua has mainly been used in international scientific and technological publications and thus eliminated high costs of translations from and into languages. W. Ashby and R. Clark invented Glosa, another artificial language with a 1,000 Greek and Latin-origin words, and introduced their language in 1981. Despite all these, there has been very little progress towards the purpose of a language accepted and used internationally. C. Many attempts have been made to construct artificial universal languages, based on elements of natural languages with simplifications of grammar and spelling. Volapük, devised in 1880 by the German bishop Johann Martin Schleyer, and Esperanto, invented in 1887 by a Polish doctor, Dr. Ludwik L. Zamenhof, were both based on a combination of Latin, the Romance languages, and the Germanic languages. Volapük eventually proved too difficult to learn and to use; Esperanto is still the most widely spoken of the artificial languages. It is used at international conferences, several newspapers and journals are published in the language, and there is a large translated literature, including the Bible and the Koran. Despite this, Esperanto still does not have official status as an international language. Interlingua, created in 1951 by the International Auxiliary Language Association, is derived from English and the Romance languages with a standardized vocabulary based on the main West European languages; it has primarily been used in international scientific and technological journals, thus eliminating the need for costly multiple translations. In 1981, Glosa, a language with a 1,000-word vocabulary derived from Greek and Latin roots, was pioneered by its inventors, W. Ashby and R. Clark. Little progress has been made, however, towards the goal of an internationally recognized and universally used language.. 12.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 3 Tümce analizi Giriş ................................................................................................................. 14 Sunu ................................................................................................................ 14 1. Sözcük düzeyinde sorunlar ................................................................ 15 2. Dilbilgisi düzeyinde sorunlar ............................................................... 21 3. Anlam düzeyinde sorunlar .................................................................. 30 4. Bütünlük düzeyinde sorunlar .............................................................. 30 Ġşleme .............................................................................................................. 31 Üretme ............................................................................................................. 40 Sınama ............................................................................................................. 42. 13.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Giriş Bu konuda, basit ve bileşik tümcelerin tanımlanması ve analiz edilmesi ele alınmaktadır. Genel Çeviri 2 kitabının bu en önemli konusunu çok dikkatli incelemenizi öneririm. Genelde, bir tümcenin çevirisini yaparken, tümce analizi tümcenin Türkçeye aktarılması için nasıl bir yol izlemektesiniz? Aşağıda verilen metinde koyu yazılı tümceleri Türkçeye aktarırken kendi çeviri yaklaşımınızı saptamaya çalışın.. THE BIBLE. . The Bible, also called the Holy Bible, is the sacred book or Scriptures of Judaism and of Christianity. The Bible, while mainly a theological document written with the purpose of explaining the nature and moral imperatives of the Christian and Jewish God, is secondarily a book of history and geography. Selected historical materials were included in the text for the purpose of illustrating and underlining the religious teaching of the Bible. Historians and archaeologists have learned to rely upon the amazing accuracy of historical memory in the Bible. The smallest references to persons and places and events contained in the accounts of the Exodus, for instance, or the bibliographies of such Biblical heroes as Abraham and Moses and David, can lead, if properly considered and pursued, to extremely important historical discoveries. The archaeologists' efforts are not directed at "proving" the correctness of the Bible, which is neither necessary nor possible, any more than belief in God can be scientifically demonstrated. It is quite the opposite, in fact. The historical clues in the Bible can lead the archaeologist to a knowledge of the civilizations of the ancient world in which the Bible developed and with whose religious concepts and practices the Bible so radically differed. It can be considered an almost unfailing indicator, revealing to the experts the locations and the characteristics of lost cities and civilizations.. Sunu Genel Çeviri 1 kitabında, çeviri işleminin dört aşaması olduğu belirtilmekte. Bu dört aşama, sırası ile, 1. Sözcük düzeyinde sorunlar 2. Dilbilgisi düzeyinde sorunlar 3. Anlam düzeyinde sorunlar 4. Bütünlük düzeyinde sorunlar şeklindedir.. 14.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 1. Sözcük düzeyinde sorunlar İngilizce tümcede yer alan anlamını bilmediğiniz sözcüklerin Türkçe anlamını, sözlük kullanarak ya da sözcüğün anlamını tahmin çalışması yaparak saptayın. Bu aşamada yapmanız gerekenler: Türkçede, İngilizcedeki anlamdan farklı olarak kullanılan sözcüklere dikkat edin. Bu sözcükler arasında sempatik-symphathetic (= anlayışlı), dramatik-dramatic (= büyük), mamut-mammoth (=büyük), pratik olarak-practically (= tam olarak), economikeconomic (=ekonomiye ilişkin) sayılabilir; Anlamı çok sık karıştırılan sözcüklere dikkat edin.. Alıştırma 1 Anlamı çok sık olarak karıştırılan sözcüklerden bazıları aşağıda sıralanmakta. Sözlük yardımı ile anlamlarını inceleyin. accept accept except expect. except expect They didn't accept the offer. Everyone except the chairman is here. I'm expecting a parcel.. adhesive adhesive adherent. adherent You should use adhesive tape here. He is an adherent of the Liberal Party.. advice advice advise. advise I'll give you a piece od advice. He advised me to leave immediately.. affect affect effect. effect Smoking affects health. He was able to effect certain changes.. alone alone lone lonely. lone lonely The house stands alone on the hill. There is a lone tree in the garden. I'm feeling a bit lonely.. aloud aloud loud. loud Don't speak aloud. I don't like loud music.. alternative alternative alternate. alternate We are looking for alternative ways. It's been a week of alternate rain and sunshine.. at last at last at least. at least At last the post has arrived. There are at least twenty people present.. 15.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. channel channel canal. canal The Channel separates England and France. Canals have been built to irrigate the desert.. classic classic classical. classical This film is classic western movie. This is in the classical style of architecture.. comprehensive comprehensible comprehensive It has comprehensive coverage of news. comprehensible This report is comprehensible only to lawyers. conscious conscious conscientious. conscientious He is badly hurt but he is still conscious. This is a conscientious piece of work.. continual continual continuous. continuous They lived in continual fear. The brain needs a continuous supply of oxygen.. credible credible creditable. creditable This is a barely credible excuse. This is a very creditable achievement.. defective defective deficient. deficient We have bought a defective machinery! There is a deficient supply of water.. desirable desirable desirous. anxious for It's desirable that you speak. We are desirous of better relations.. different different indifferent. indifferent We are different from them. He is indifferent to my problems.. disinterested disinterested uninterested. uninterested He is a disinterested observer. I'm completely uninterested in football.. easy easy uneasy. uneasy This problem is easy to solve. I feel quite uneasy.. economical economical economic. economic My new car is quite economical. The economic situation is terrible.. eligible eligible illegible. illegible He is eligible to vote. His writing is almost illegible.. 16.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. formerly formerly formally. formally Peru was formerly ruled by the Spanish. I was invited formally.. hard hard hardly. hardly It is hard to accept the truth. The traffic is hardly moving.. helpless helpless helpful. helpful We are quite helpless under these situations. You have been most helpful. thank you.. historic historic historical. historical This is a historic moment. This is a historical society.. human human humane. humane They have found several human skeletons. A humane way to kill animals? Nonsense!. incident incident accident. accident This has been an interesting incident in my life. There has been an accident on the highway.. industrial industrial industrious. industrious Industrial development causes pollution. He is very industrious.. ingenious ingenious ingenuous. ingenuous What an ingenious gadget! She has such an ingenuous smile.. intelligent intelligent intelligible. intelligible He is very intelligent. This argument was barely intelligible.. intolerant intolerant intolerable. intolerable He is intolerant of any opposition. I have an intolerable pain.. invaluable invaluable valueless valuable. valueless valuable You help has been invaluable. This antique coin is valueless. This picture is very valuable.. irrational irrational unreasonable. unreasonable They gave a completely irrational decision. It is unreasonable to expect to work all night.. 17.

GENEL ÇEVİRİ 2. lie. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. lie lay. lay Don't lie on the grass; it is wet. He is laying the table.. loose loose loosen lose. loosen My jacket button is loose. You can loosen your tie. What did you lose?. like like alike likely unlike. lose. alike likely unlike People like you should not do sports! The two brothers are very much alike. It is likely that it will rain. Unlike Tom, Peter is very athletic.. means means meaning. meaning You can communicate by means of computers. What's the meaning of this word?. most most mostly. mostly Most people do not like this taste. Seals are found mostly in the Arctic.. official official officious. officious He is a government official. An officious guard came and gave silly orders.. popular popular populous. populous This serial is very popular among housewives. London is the most populous area of Britain.. practice practice practical practically presumption presumption assumption. practical practically You should do some practice. He has found some practical solutions. He is practically useless. assumption She presented a presumption of innocence. This information is purely assumption.. principle principle principal. principal In principle, this plane shouldn't fly. What is the principal method here?. prize prize price priceless. price priceless He has received the grand prize. What is the price of a pair of ordinary shoes? This painting is priceless.. raise raise rise. rise He raised the lid of the box. The sun is rising.. 18.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. ready ready readily. readily Are you ready to dance? He readily volunteered for the service.. regrettable regrettable regretful. regretful His behaviour at the party was most regrettable. She looked with regretful glances.. sensitive sensitive sensible. sensible His skin is sensitive to temperature changes. What he suggested was very sensible.. signify signify significant. significant He signified the importance of the experiment. This point is very significant.. suit suit suite. suite You should wear a suit to the office. They bought a pink bathroom suite.. terrible terrible terrific. terrific This food is terrible! I can't eat it. The music was terrific! I loved it.. than than then. then There are more than ten people in the queue. Then, he showed me his ID.. through through thorough. thorough He looked through the window. They gave a thorough check to the office.. worth worth worthless. worthless Is it worth a second try? This stamp collection is worthless. Anlamını iyi bildiğiniz sözcükler konusunda bile kuşkucu olun (Çeviri derslerinde öğrencilere sık sık anımsattığım gibi, "Sözcüğün anlamını bilmiyorsanız sözlüğe bakın; sözcüğün anlamını biliyorsanız sözlüğe mutlaka bakın."). Anlamını iyi bildiğiniz bir sözcük, o tümcede farklı bir anlamda kullanılıyor olabilir: Dates are quite refreshing when you are in the middle of a desert. date = hurma Başka sözcük ya da sözcükler yerine kullanılan it, he, she, one, that, the former, the latter gibi değinme sözcüklerini (= reference words) inceleyin. Bu sözcükler metin içinde önceden değinilmiş ya da sonradan değinilen sözcükler yerine kullanılıyor olabilirler (değinme sözcükleri, beşinci bölümdeki Metin Analizi ve Çevirisi aşamasının başlangıç metinlerinde, metnin sağ tarafında belirtilmekte).. 19.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. The pyramids on the west bank of the Nile were built by the pharaohs as royal tombs. They date from 3000 BC. The most celebrated are those at Gizza, built during the fourth dynasty, of which the largest is the one that housed the pharaoh Khufu, better known as Caeops. This is now called the Great Pyramid. Böyle sözcüklerin Türkçeye çeviri esnasında nasıl aktarılmaları gerektiğini düşünün. Örneğin, yukarıdaki örneğin ikinci satırında geçen They sözcüğü çeviri esnasında Onlar olarak mı yoksa Bu piramitler olarak mı aktarılmalı ?. Alıştırma 2 Aşağıda verilen tümcelerin herbirinde bir değinme sözcüğü bulunmakta. Bu alıştırmada koyu yazılı olarak verilen değinme sözcüklerini inceleyin. 1. 2. 3.. 4.. 5. 6.. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13.. 14. 15.. 16. 17. 18.. Scott Fitzgerald, who first introduced him to a publisher, was one of the few contemporary writers that Hemingway did not turn against. Catching sight of him in a supermarket one day, Archer followed the man with the limp to an apartment in a run-down neighbourhood. The award was presented to the playwright by the Chairman of the Committee, who said of him that he brought pleasure to literally millions of theatergoers and television viewers. While Jane was persuading Mary to ask her for the keys to the car, Mrs. Jones happened to be listening at the door and quickly went downstairs and out of the house. Looking at her closely for the first time in months, Elizabeth realized sadly that the woman was indeed beginning to grow old. Violet rushed past the general's daughter, strode to the door of the drawing room, and turned to throw her a look of withering scorn before slamming the door with grim satisfaction. Knowing them well, the Hammonds realized that the Shepherds were unlikely to be on time to meet their guests. Doctors treating patients with diet pills usually warn them of the dangers of addiction. Though it is not usually difficult to understand them, stutterers often cause parents a lot of worries. Intrigued by insects of all kinds, the youngsters spent hours trapping and studying them. Its usefulness was a thing of the past, but his first bicycle continued to stand in the corner of his bedroom. The defendants insisted on addressing the members of the jury, thus disregarding the advice of their lawyers. Jean, along with her sisters Doris and May, baked cakes for the annual contest at the country fair. Jean was sorry hers lost, but happy that Doris won a ribbon for her entry. The English surprisingly beat the French at the battle of Agincourt in 1415 because theirs were the most disciplined archers. The opportunity to sample several possible majors as well as greater career flexibility after graduation are two reasons why students choose a liberal arts college; these are not the only ones, however. Signs of ageing are unavoidable, but those that can be disguised are of particular interest to cosmetic companies. The proposals were discussed at length by the members of the committee, with only one of them emerging intact. Note that the instructions preceding the questions encourage students to concentrate only on the ones they feel they understand.. 20.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 19. The NASA scientists and astronauts were equally excited by Al Shepherd's first sub-orbital flight and by John Glenn's orbital journey, but it was the latter which caught the attention of the American public. 20. Both the government and the private sector fund basic and applied research, but grants for the former tend to be relatively restricted in times of economic difficulties. Normal kullanımları dışında kullanılmakta olan sözcüklere dikkat edin. Metin yazarının kendisinin türettiği sözcüklere dikkat edin. POCKETY WOMEN UNITE? Pockets are what women need more of. The women's movement in the past decade has made giant strides in achieving greater social justice for females, but there's a great deal of work yet to be done. And it can't be done without pockets. Bu örnekte, başlıkta kullanılan POCKETY sözcüğü sözlüklerde yer almayan, metnin yazarının türettiği bir sözcük.. 2. Dilbilgisi düzeyinde sorunlar Sözcük düzeyindeki sorunları hallettikten sonra, tümcenin dilbilgisi ile ilgili sorunlarını incelemeye başlayabilirsiniz. Birden fazla kullanımları olan AS, FOR, SINCE, YET sözcüklerine dikkat edin. Few people have been so influential in determining the course of the Western as Harte, since (1) the characters he established in these, and other, stories have since (2) become stock figures in the genre ... . (Lewis, 1997: 1. Yazar Francis Brett Harte'ın biyografisinden). (1) -> because. ;. (2) -> since his writing anlamında, -dEn beri. Tümcedeki THAT, GERUND (-ing) ve PAST PARTICIPLE (V3) yapılara dikkat edin. That sözcüğü aşağıdaki niteliklerden birini taşıyabilir. Noun Clause Relative Clause Bu Değinme sözcüğü. It is known that he is a drunk. I like books that were written by Kurt Vonnegut. Actually, I like that kind of music. The population of Turkey is higher than that of Iraq.. Gerund yapının kullanılabileceği durumlar: Relative Clause Time Clause Ad Sıfat Reason Clause Yüklem çekimi. He is a man living in poverty. Breaking the door, they went into the office. He came in smiling. Playing football is his main hobby. I've found the film interesting enough. Being a seaside resort, the city is beautiful. He's been studying.. 21.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Past participle yapının kullanılabileceği durumlar: Relative Clause Time Clause Sıfat Reason Clause Yüklem çekimi. This is a building built before the War. Completed on time, the bridge looked marvellous. He seems to be interested in the scheme. Wounded several times, he died instantly. He has studied. Alıştırma 3 Aşağıdaki tümcelerde gerund yapı bulunmaktadır. Tümcelerin özne ve yüklemini saptayın ve gerund yapının işlevini belirleyin. İlk tümce örnek olarak yapılmıştır.. 1.. Ö Y Jogging is good for health.. 2.. I have been working too hard lately.. 3.. Having completed his speech, the Chairman sat down to sip his wine.. 4.. Animals living in zoos are, no matter how good the conditions are, actually imprisoned.. 5.. To tell you the truth, I hate being laughed at.. 6.. Opening the subject of artificial memory, the professor sat down to a corner to watch his colleagues express their views.. 7.. Speaking as a layman, I can only suggest that the Mayor should use all his initiative to stop this construction.. 8.. We have been looking forward to seeing his second wife.. 9.. Nothing is worth having if it can be had without spending an effort.. Jogging  İsim. 10. Reading, writing, speaking and listening are the five basic skills in language learning. 11. While learning a foreign language, the learner is expected to gain proficiency in all of these five skills. 12. Providing that he is given opportunities and time to practice, anyone can learn a foreign language. 13. The armoured-car my brother has been working on was used to carry the diamonds from one bank to another. 14. In most cases, avoiding dark streets will save your money and life. 15. There is definitely no point in insisting. 16. He came in murmuring. 17. The part of the plan concerning the decorating our club has been passed. 18. There is nobody paying any attention to the danger the current state of erosion has been posing.. 22.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 19. Living comfortably in a remote village, Arthur C. Clarke has been sharing his life experiences with the primitives. 20. Hoping to find something to eat, he dived into the garbage bin. Tümcenin basit tümce mi, bileşik tümce mi olduğunu belirleyin. Man definitely overshadows the chimpanzee. The chimpanzee is, nevertheless, a creature of immense significance to the understanding of man. {Basit tümce} Recently it has been proved that the chimpanzee is capable of communicating with people in quite a sophisticated manner. {Bileşik tümce: Noun clause}. Alıştırma 4 Aşağıdaki tümceleri inceleyin ve basit tümce mi yoksa bileşik tümce mi olduğunu saptayın. 1.. To pass the test is his big dream.. 2.. That big office block will definitely create more jobs.. 3.. It is important to book in this restaurant well in advance.. 4.. That translation is a hard subject is accepted by everyone.. 5.. Those books will definitely help you in your studies.. 6.. Parking is strictly prohibited in this area.. 7.. Interesting ideas are rarely appreciated in the modern schooling system.. 8.. To err is human, to forgive is divine.. 9.. His will will be read before the closest relatives next weekend.. 10. Both the old and sick have been seriously suffering from the consequences of air pollution. 11. The United States is among the few oil-producing countries. 12. To sleep till lunch time can be quite relating, especially on a Sunday. 13. Deep down in my heart lies the love for my lovely village. 14. The late Dean used to check the time every now and then out of habit. 15. Nothing will prevent him from completing his expedition into the Amazon rain forest. 16. Nowhere can you find a cheaper piece of furniture. 17. To the north of the desert is a surprisingly modern town.. 23.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 18. Jogging has recently lost its initial popularity. 19. Not everyone is capable of improvising. 20. Failing in a test is definitely not the end of everything. 21. The new executive committee backs our efforts to join a union. 22. To tell the truth in all occasions is not always beneficial. 23. What will happen to those poisoned seals in the North Sea is still unknown. 24. "Why" is not the right question to ask while learning a foreign language. It is better to ask "How?". 25. Mr. Richardson is expected to arrive in about an hour. 26. Little do we know about the dark side of the Moon. 27. Can you imagine a social outbreak in the USA in the next 25 years ? 28. There are several alternatives to take into consideration. 29. That the rate of inflation will increase is hard to deny. 30. I'd rather stay here and take a nap. 31. How many times do I have to tell you not to park your car here in front of my window! 32. Will Ms Jo Lewis see the Manager as soon as possible please. 33. Those snakes weekly eat almost a pound of meat. 34. Held hostages by the terrorists in the building were two French journalists. 35. Tourism had always been the main source of capital input in this small Pacific island. 36. People in remote parts of the country fail to accept the social changes so quickly. 37. Cans need to be disposed properly. 38. It can hardly move. 39. Someone watching secretly through a key-hole or a crack or something like that is generally called a "peeping Tom". 40. It is a relief to complete all these 40 sentences with hardly a mistake.. 24.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Basit tümcenin Ö+Y+N unsurlarını saptayın. A man who smiles when greeting a friend, or who inclines his head when passing an acquittance in the street, is not necessarily acknowledging that the other has a superior social status. A man who ... -> Özne. is acknowledging-> Yüklem. Bileşik tümcenin Ana Tümce ve Yan Tümce unsurlarını saptayın. Daha sonra bu unsurları S+V+O açısından inceleyin. Tümcenin unsurlarını birbirinden ayırmak için // ve / işaretlerini kullanın; geçici olarak bir kenara bırakılabilecek bölümleri [ ] ile belirleyin. Mary, [the president of the family council,] conferred upon Robert the title vicepresident, // because she thought / he would do a good job.. Alıştırma 5 Bu alıştırmada, a. Basit Tümce - Bileşik Tümce ayrımını yapın. b. Bileşik tümce ise Ana Tümce - Yan Tümce bölümleri saptayın. c. Yüklemleri belirleyin. d. that, gerund ve past participle yapıları inceleyin. İlk tümce örnek olarak yapılmıştır. 1. The teacher times the test. a. Basit tümce c. Yüklem, times 2.. Those who want to relax for a few days and read book a first class cabin on the cruise liner.. 3.. Hardly had he caught the fish when he saw the no fishing sign a few metres away.. 4.. People who have very few hours for a decent sleep dream of a long, deep sleep in a quiet place.. 5.. Placed on the summit of the mountain was a huge monastery.. 6.. He tried with all his might to save the tree in the garden, but it was in vain.. 7.. This group of extremists generally plant harmless bombs.. 8.. Finally the car hit the pavement and came to a stand.. 9.. This song will doubtlessly become a great hit in weeks to come.. 10. So deeply rooted is my hatred that I don't think I'll ever forgive him. 11. In the formula E = mc2, what does E stand for? 12. Surprisingly, Peter's cat mothers his pet dog's puppies. 13. What he is after is a mystery to me. 14. Interrupting other people is likely to result in an argument.. 25.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 15. Following a long travel on one of the roughest country roads on camel back is a rather long climb down into a deep pit. 16. Down rock two large stones. 17. Tomorrow's hearing in the Central Court will be of a decisive character. 18. Surprisingly, this tiny boat houses more than a dozen people. 19. Only when he tried the new jacket on did he realize how much weight he had gained recently. 20. Not only can she play the guitar, she is a fine singer as well. 21. The problem so far has been how we will handle the high rate of unemployment. 22. Here lies the grave of the fireman who helped save children in the Orphanage. 23. Yesterday, many crops were damaged due to a severe freeze unknown to living memory. 24. Nicotine deposits in lungs to form cancer and other forms of lung disorder. 25. That was definitely the wrong decision to take under these circumstances. 26. Then, Tom and his closest friends head into the manager office and slam the door. 27. Under on condition will your money be refunded. 28. Pete aims to celebrate the Valentine's Day with his girlfriend out in the country. 29. Deep down in this mine lie rich deposits of titanium. 30. Students reserving a room in advance need to sign in at least 24 hours before they move in. 31. Should you feel in need, I'm in my room. 32. There seem to be several advantages of doing exercises early in the morning. 33. Salute the flag before you step aboard a military boat. 34. Modern offices are generally equipped with micro-processors. 35. Decorated with balloons and colourful ribbons was there a beautiful Mercedes. 36. There is hardly any point in insisting on the old plan. 37. Swimming in a lake may well be dangerous. 38. The little girl mouthed the word so that her mother wouldn't hear what she was telling. 39. We will try and reach the spot that the helicopter pilot pointed. 40. Hardly anyone actually intends to kill themselves when they attempt for suicide.. 26.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Bileşik tümcede Ana Tümce ile Yan Tümceyi birbirine bağlayan yapıyı (= clause marker) belirleyin. (Genel Çeviri 1 kitabı bu konuda size kaynak teşkil edecektir.) Kimi zaman bu yapının unsurları birbirinden çeşitli sözcüklerle ayırılmış olabilir. Mary, [the president of the family council,] conferred upon Robert the title vicepresident, // because she thought /{that} he would do a good job.. Alıştırma 6. Aşağıdaki tümcelerde tümce türünü belirleyip yanına Relative Clause (RC), Noun Clause (NC), Comparison Clause (CC), Adverbial Clause (AC), Verbless Clause (VC) yazın (bu yapıların her biri Genel Çeviri 1 kitabında ayrıntılı olarak işlenmekte). İlk beş tümce örnek olarak yapılmıştır.. 1.. Do you know the tax collector operating in this town? (RC). 2.. He was lying in front of the grate, unconscious. (VC). 3.. Soon after the war was over, he was shot accidentally. (AC). 4.. He claims that speeding on roads is not so dangerous. (NC). 5.. We aren't experienced enough to teach these students. (CC). 6.. As long as there is water available, I can live on any island.. 7.. The place where he left his car was a remote village near Kent.. 8.. Actually, you can't go wherever you want.. 9.. Hardly had he entered when he noticed the missing table.. 10. Amused, they spent a minute or two outside the pub. 11. They were so terrified that they could hardly speak. 12. That counting all these paper files will take up a lot of our time is obvious. 13. Who is the youngest in this class? 14. Youngest members of the club have appealed that they are given better priority at the election. 15. He arrived at the scene of the accident, too late. 16. They are planning to do away with the Chairman, which is to say that we are in for a terrible chaos. 17. The sooner you complete the project, the more time you will have to revise it. 18. It is usually argued that Mexican people do not pay attention to time. 19. Now that we have come to a conclusion, we can get back to our original question. 20. The statue erected a year ago has, unfortunately, been damaged.. 27.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Aşağıdaki tümcelerden bazılarında birden fazla clause yapı bulunmaktadır. Bunları tanımlayın. 21. They usually argue that the closer you get to the Equator, the less likely you are to see clocks in parks and town halls. 22. I am really sick and tired of her repeatedly asking for help for so trivial matters. 23. Swimming in the pond, the boys splashed water and threw mud at one another. 24. The thing which annoys me most is the fact that though they know nothing bout engineering, they are the ones to decide whether or not the project is feasible. 25. Would you please return the books you borrowed as soon as possible? 26. Seeing that he was getting uneasy, we decided to leave the room silently to give him a chance to talk to the psychiatrist in private. 27. Nowhere can you find so nasty people as those who live by the mountain peak. 28. What we intend to do here is to start a new scheme and thus provide the young with opportunities to participate in the political system. 29. I had been working peacefully when, suddenly one day, the personnel manager invited me into his office on the top floor to tell me something extremely important. 30. The children got so much bored with the puppet show, they started playing games right there, in the middle of the auditorium. 31. Is it true that the woman standing over there is deaf and dumb ? 32. Under no circumstances are we authorized to give our price list as this might cause competition. 33. Because not many people can afford to buy a car, most banks offer credit. 34. The new secretary the job office recommended is not as competent as she seems to be. 35. Provided that there is plenty of time and equipment, it is likely that anyone in your position can learn what you have been doing so far. 36. Even though she studied as hard as she could, she failed to enter the test simply because she went into the testing room almost an hour late. 37. The milkman, seeing that the front door had been left ajar, opened the door cautiously to see the young woman sitting in a wooden chair, her eyes fixed on the side window. 38. How many copies do we need to have to submit to the committee? 39. Where the children have been playing used to be a shopping center almost a decade ago. 40. What I have always wanted to do is to find a person intelligent enough to understand what I'm talking about.. 28.

GENEL ÇEVİRİ 2. Alıştırma 7. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. Aşağıdaki tümcelerin bazıları bileşik tümce, bazılarında ise bir "tümcecik" ("tümcecik" kavramı, yan tümce niteliğini taşımayan, yüklemden yoksun birim için kullanılmakta) yer almakta. Tümceleri inceleyin. 1.. Not so sure, he raised his head to read the document.. 2.. Before the end of the concert, most of the audience had already left.. 3.. People living in the desert depend on dates and other fruit for water.. 4.. Through their electing the former Interior Minister the President, the minority group have challenged the majority's authority.. 5.. Although he lived most of his life in misery, Toulouse Lautrec produced extremely vivid and colourful works.. 6.. Bats are known to carry rabies from one victim to another without having to suck blood or bite.. 7.. Located on the high slopes of a mountain, Katmandu attracted hundreds of thousands of young people in the 60's and 70's.. 8.. King Henry VIII, notorious for his tragic marriages, is an important character in English history.. 9.. Our planet, though it is not the largest in our solar system, seems to be the only planet to have an atmosphere to provide enough oxygen for life.. 10. Calling themselves members of the Red Army of Italy, these terrorists terrorized Italy for almost a decade, killing and kidnapping various important figures. 11. As well as being a tourist site, Antalya is famous for its international harbour. 12. Australia, which is now the smallest continent, was once one part of a larger continent. 13. Unless we have a better plan by tomorrow morning, we can have no chance of earning our clients' trust. 14. That it rained so much, after all these dark clouds, is not surprising at all. 15. At the far end of the long corridor stood an antique coat-hanger. 16. Which class will first use the language lab is the crucial question here. 17. Whatever they claim it to be, this plan is a complete fake. 18. Count Dracula, the famous hero in horror books, originally lived centuries ago. 19. Do many people apply for the summer courses at the institute? 20. Can you repeat "Two witches are watching two watches; which witch would watch which watch ?" without reading the sentence?. 29.

GENEL ÇEVİRİ 2. © Hakan Gür – dildersleri.gen.tr. 3. Anlam düzeyinde sorunlar Bu aşamada tümcenin yansıttığı anlamın Türkçeye aktarılması hedeflenmektedir. Dikkat etmeniz gereken noktalar şunlar: Anlamı kavramak için mevcut tüm ipuçlarını (bağlam, çizim, dipnot, kıyaslama gibi) kullanın. Bu amaçla, tüm metni dikkatle okuyun. Önemli olan, İngilizce tümcenin yapısal niteliklerinin aktarılması değil, anlamının yansıtılmasıdır. Bu nedenle de, İngilizce tümcenin uzunluğunda bir Türkçe tümce üretmek gibi bir amaç güdülmemelidir. İngilizce tümcedeki her bir sözcüğün Türkçeye aktarılması gerekmediği gibi, olduğu gibi aktarılması da anlamsız olacaktır. Örneğin, ... make concessions ... yapısını .. tavizler yapmak .. olarak Türkçeye aktarmak hiç de doğru olmayacaktır. ... tavizlerde bulunmak ../ .. taviz vermek ... olarak aktarılması gerekir.. 4. Bütünlük düzeyinde sorunlar Bütünlük aşamasında, Türkçeye aktarılmış olan tümcenin kendisinden önceki ve sonraki tümcelerin, içinde bulunduğu paragrafın ve en son olarak da metnin anlamı ile uyum için de olup olmadığının incelenmesi gerekir. Genel Çeviri 2 kitabının bu konusunda, değinilen bu aşamaların ilk ikisi ele alınmakta. Diğer ikisi ise bir sonraki konuda işlenmekte.. Alıştırma 8. Tümce analizi için kimi zaman dilbilgisi ve sözcük bilgisi ile ilgili sorunları çözümlemek yeterli olmamakta. Örneğin, aşağıda verilen tümceyi Türkçeye aktarmayı deneyin. The people who live next door but one have a revolting cat. (revolting [adj.]= iğrenç). Tümcenin anlamını aktarmayı başaramazsanız, bir de sorunu oluşturan yapının kullanıldığı aşağıdaki tümceyi inceleyin. Our house is the last but one on the left-hand side. Çeviriyi yine de başaramadıysanız, bu yapı aşağıdaki kısa paragrafta da ele alınmakta.. 30.