PENJAMINAN KUALITAS HASIL
PENJAMINAN KUALITAS HASIL
PEMERIKSAAN
PEMERIKSAAN DI
DI LABORA
LABORAT
TORIUM
ORIUM
KLINIS
KLINIS
PMI DAN PME
1.
1. NANAMAMA: S: SURURYYA RA RIDIDWWANANNANA
2.
2. TMTMPP/T/TGL LGL LAHAHIRIR: B: BANANDUDUNG NG 10 10 JUJUNI NI 19196767
3.
3. TLPTLP/ E / E MAIMAIL : L : 0810818618618438438/ 8/ surysurya_ba_blk@[email protected]
4
4.. PPEENNDDIIDDIIKKAANN::
1.
1. AKAKADADEMEMI AI ANANALILIS KES KESESEHAHATTAN AN BABANDNDUNUNG 1G 1989899 2.
2. POSPOST T GRAGRADUDUAATE TE DIDIPLPLOMA OMA IN IN SCISCIENCENCE E UNIUNIVERVERSITSITY Y OFOF QUEENSLAND
QUEENSLAND, , AUSTRALIA, AUSTRALIA, 1998 1998 (Analisis(Analisis Lingkungan)Lingkungan) 3.
3. SEKSEKOLAOLAH FH FARMARMASI ASI PPASCASCA SAA SARJRJANA ANA ITB ITB 2002008. (8. (PePeminminatatan: Aan: Analnalisiisiss KimKimiaia Farmasi)
Farmasi)
5.
5. PEPEKEKERJRJAAAAN: N: PRPRANANAATTAA LALAB KB KEES MS MADADYYAA / I/ IV AV A
BALA
BALAI LI LABORABORAATORIUM TORIUM KESEKESEHAHATTAN AN PROVPROV. . JAWJAWA A BARABARATT
6 6.. AAKKTTIIFFIITTAASS:: 1 1.. KKEETTUUA IA II DI DPPP PP PAATTEELLKIKI 2 2.. KKEETTUUA LA LSSP PP PAATTEELLKKII 3.
3. ASEASESOR SOR KEPKEPALA ALA (IS(ISO O 15115189) 89) AKREAKREDITDITASI ASI LAB LAB MEDMEDIK-IK-KAN-KAN-BSNBSN 4.
4. DOSDOSEN EN MAMATTAKUAKULIALIAH PH PENGENGENDENDALIALIAN AN MUTMUTU, U, SISSISTEM TEM MANMANAJEMAJEMEN EN MUTMUTUU DAN INSTRUMENTASI
DAN INSTRUMENTASI
BIO DATA
BIO DATA
5. PENGALAMAN /
5. PENGALAMAN /
PEKERJ
PEKERJ
AAN:
AAN:
1.
1. SESEKRKRETETARIARIS DS DPW PW PPAATETELKLKI JI JABABAR AR 202002-02-20200707
2.
2. KEKETUTUA DA DPW PPW PAATETELKLKI JI JAAWWA BA BARAARAT 20T 2007-07-20201010
3.
3. DEPDEPARTARTEMEEMEN SSTN SSTANDANDARDIARDISASSASI DAI DAN SERN SERTIFTIFIKAIKASI DPSI DPP PP PAATELTELKI 20KI 2010-110-1014014
4.
4. HUBHUBUNGUNGAN AN LLUAUAR NR NEGEGERERI DI DPP PP PPAATELTELKI KI 202014-14-20201717
5.
5. KEKETUTUA IA II DI DPP PP PPAATETELKLKI 2I 201015 S5 SD 2D 2010177
6.
6. MEMMEMBER OBER OF ASEF ASEAN ASSAN ASSICIICIAATIOTION OF CLN OF CLINIINICAL LCAL LABOABORARATTORORY SCIEY SCIENTINTIST (AST (AACLACLS)S)
2010 S/D 2014 2010 S/D 2014 7. 7. BIBIDDANANG G SASARPRPRARAS / S / MUMUTU TU LSLSP TP TELELAPAPI I 202008 08 S/S/D 2D 2010122 8. 8. ASASESESOR KOR KOMOMPEPETETENSNSI LSI LSP TEP TELALAPI 2PI 200008 S/8 S/D SED SEKAKARARANGNG 9.
9. ASASESESOR OR LILISINSINSE SE (I(ISO SO 171702024) 4) BNSBNSP 2P 2008 008 S/D S/D SEKSEKARAARANGNG
10.
10. ASEASESOR KESOR KEPPALAALAS AKRES AKREDITDITASI LAASI LAB MEDIB MEDIS (ISO 15S (ISO 15189) -K189) -KAN-BAN-BSN 201SN 2010-0- S/DS/D
SEKARANG
SEKARANG
11.
11. KETUKETUA PELA PELAKSANAKSANA UJI A UJI PROFISPROFISIENSI IENSI BIDANBIDANG KLG KLINIS JINIS JAWAWA BARAA BARAT T 2005 S/2005 S/D 2010D 2010
12.
12. KETKETUA UA LSP PLSP PAATELTELKI 20KI 2015 SD 15 SD SEKSEKARANARANGG
13.
13. ANGOANGOTTA MTKA MTKP JAP JAWWA BARAA BARAT 2011 ST 2011 S/D 201/D 20166
14.
14. KETUA KETUA TIM PENILAI PRANATIM PENILAI PRANATTA LAB KES PROA LAB KES PROV JABAR 2013…S/DV JABAR 2013…S/D sekarang.sekarang.
15.
15. DOSEN MADOSEN MATTA KULIAH PEA KULIAH PENGENDNGENDALIAN KUALIAN KUALITALITAS, SISTEM MAS, SISTEM MANAJEMEN MUANAJEMEN MUTUTU
DAN INSTUMEN DI POLTEKES DAN AKADEMI ANALIS KESEHATAN
Qua
Qualit
lity Assur
y Assuranc
ance di
e di Lab
Labor
orat
atoriu
orium
m
K
Kli
lini
niss /
/ M
Me
edi
dikk
Surya Ridwanna. PGD.Sc, M.Si.
P
Per
eran
an La
Labor
borat
ator
orium
ium
PASEN
PASEN DOKTER / RSDOKTER / RS
LABORATORIUM LABORATORIUM SEMBUH SEMBUH KASUS KASUS LINGKUNGAN
LINGKUNGAN PENGADILANPENGADILAN
T
Tug
ugas
as Lab
Labor
orat
atori
orium
um
•
•
Menja
Menja
min
min
KU
KU
ALIT
ALIT
AS
AS
hasi
hasi
l
l
pe
pe
me
me
ri
ri
k
k
sa
sa
an
an
ag
ag
ar
ar
da
da
pa
pa
t
t
me
me
mu
mu
as
as
k
k
an
an
k
k
eb
eb
ut
ut
uh
uh
an
an
p
p
en
en
gg
gg
un
un
a
a
ja
ja
s
s
a
a
••
BAGAIMANA ITU DILAKUKAN ????BAGAIMANA ITU DILAKUKAN ????– – QC ?QC ? – – QA ?QA ? – – QMS ?QMS ? –
H
T
To
ota
tali
lita
tass da
dari
ri k
ka
arrak
akte
teri
rissti
tik
k su
sua
atu
tu
p
prro
od
du
uk
k [
[ b
ba
arra
an
ng
g /
/ jja
assa
a ]
] y
ya
an
ng
g
m
men
enun
unja
jang
ng k
kem
emam
ampu
pua
ann
nny
ya
a un
untu
tuk
k
m
me
em
me
en
nu
uh
hii k
ke
ebu
butu
tuh
ha
an
n y
ya
an
ng
g
dispesifikasikan.
dispesifikasikan.
[ Vi
[ Vincencent Gant Gaspesperszrsz ]]
DEFINIS
S
Seg
ega
ala
la se
sesu
sua
atu
tu y
yan
ang
g me
memu
muas
ask
kan
an
p
pe
ella
an
ng
gg
ga
an
n a
atta
au
u k
ko
on
nffo
orrma
man
nss
te
terh
rha
ada
dap
p pe
perrsy
sya
arra
ata
tan
n a
ata
tau
u
kebutuhan.
kebutuhan.
[ V
[ Vincincent ent GasGasperperszsz ]]
DEFINIS
MAKNA ESENSIAL KUALITAS
MAKNA ESENSIAL KUALITAS
s
s
e
e
s
s
u
u
a
a
i
i
d
d
e
e
n
n
g
g
a
a
n
n
st
st
a
a
n
n
d
d
a
a
r
r
[ conformance to standard ]
[ conformance to standard ]
dan
dan
me
me
mu
mu
as
as
k
k
an
an
pe
pe
la
la
ng
ng
ga
ga
n
n
[ satisfying customers ]
[ satisfying customers ]
DASAR PEMIKIRAN DASAR PEMIKIRAN
JAMINAN KUALITAS
JAMINAN KUALITAS
1
1.. KKUUAALLIITTAAS hS haarruuss ddiibbeennttuukk kkee ddaallaamm sseettiiaapp ddeessaaiinn da
dann prprososeses. . KUKUALALITITAS tiAS tidadakk dadapapatt didiciciptptakakanan memelalaluluii pemeriksaan. pemeriksaan. 2. 2. KKenendadalili KKUAUALILITTAS AS yayang ng memenenekkanankkanan ppememeeririksksaaaann (Q (QC) C) adadalalahah kekendndalalii KUKUALALITITAS AS gagayaya lalama ma [ k[ kununoo ]] 3
3.. GGaaggaassaann ddaassaarr yyaanng ag addaa ddii bbeellaakkaanngg ppeennggeennddaalliiaann ad
adalalahah pepencncegegahahanan teterurulalangngnynyaa kekesasalalahahann 4
4.. IInnttii ppeennggaannddaalliiaann KKUUAALLIITTAAS S tteerrppaadduu yyaanngg
se
sesusungngguguhnhnyaya teterlrletetakak papadada kekendndalalii KUKUALALITITAS dAS danan
jaminan
jaminan KUALITKUALITAS pengembanganAS pengembangan produkproduk atauatau jasajasa
5
5.. HHiilalannggkkaann ppeennyyeebbaabbnnyyaa, pe, pennyeyebbaabb ddasasaarnrnyaya, da, dann b
PENGERTIAN PENGERTIAN
JAMINAN
JAMINAN
KUALIT
KUALIT
AS
AS
Ko Kondndisisii yayang meng membmbererikikanan kekepapaststiaiann tetentntanangg titingngkkatat KU KUALALITITAS AS dadariri prprododukuk atatauau jajasasa sesehihinnggggaa kokonnsusumemenn da dapapatt memembmbeelili atatauau mememamanfnfaaaatktkanannynyaa dedengnganan pepennuhuh ke kepepercrcayayaaaann dadann memennggggununakakanannnyaya dadalalamm jajangngkkaa wawaktktuu la lama ma dedengnganan kekepepercrcayayaaaann dadann kekepupuasasanan [ Ka
[ Kaurouro IshIshikikawa ]awa ]
1
PENGERTIAN PENGERTIAN
JAMINAN
JAMINAN
KUALIT
KUALIT
AS
AS
S
Sememuaua titindndakakanan tetererencncananaa dadann
sis
sistemtematiatiss yang yang diidiimplmplemeementantasiksikanan dandan
did didememononststrrasasikikanan gugunana memembmbererikikanan kekepepercrcayayaaaann y yanang g ccuukkuupp bbaahhwwaa pprrododuukk aattaauu jajassaa yyanang g didihahassiillkkanan [[ di disasajijikkanan ] ] akakanan memememenunuhihi pepersrsyayarratatanan KUKUALALITITASAS tertentu. tertentu. [ V
[ Vincincent Gent Gaspasperserszz ]]
2
PENGERTIAN PENGERTIAN
JAMINAN
JAMINAN
KUALIT
KUALIT
AS
AS
Su
Suatatuu prprososeses pepengngukukururanan KUKUALIALITTASAS, , memengngananalialisisiss
ke
kekukurranangagann yayang ng diditetemumukkanan dadann memembmbuauatt kekegigiatatanan
un
untutukk memeniningngkkatatkkanan pepenanampmpililanan yayang diing diikukutiti dedengnganan
pe
pengngukuukurranan KUKUALIALITTAS kembAS kembaliali ununtutukk memenenentntukukanan
ap apakakahah pepeniningngkkatatanan tetelalahh didicacapapaii [ Heather Palmer, 1983 ] [ Heather Palmer, 1983 ]
3
3
Quality
Quality
Assur
Assur
ance
ance
is
is
broadly the
broadly the
prevention of quality problems through
prevention of quality problems through
planned and systematic activities.
planned and systematic activities.
This activities will include :
This activities will include :
•
• the establishment of a good the establishment of a good quality management system,quality management system,
•
• the assessment of its adequacy,the assessment of its adequacy,
•
• the audit of the the audit of the operatoperations of the systemions of the system
•
• the review of the system itself.the review of the system itself.
[ T
[ Tenennenerr & De& DeTTororoo ]]
AP
PROSES MANAJEMEN PROSES MANAJEMEN PROSES PENDUKUNG PROSES PENDUKUNG PROSES INTI PROSES INTI INPUT
INPUT OUTPUTOUTPUT
PENDE
Contoh: Jam
Contoh: Jam
Jam
The way of thinking
The way of thinking
MODEL OF
MODEL OF PROCESS-BASED QUALITYPROCESS-BASED QUALITY MANAGEMENT SYSTEM
MANAGEMENT SYSTEM
CONTINUAL IMPROVEMENT CONTINUAL IMPROVEMENT
OF THE QUALITY MANAGEMENT SYSTEM OF THE QUALITY MANAGEMENT SYSTEM
MANAGEMENT MANAGEMENT RESPONSBILITY RESPONSBILITY PRODUCT PRODUCT REALIZATION
REALIZATION PRODUCTPRODUCT
RESOURCE RESOURCE MANAGEMENT MANAGEMENT MEASUREMENT, MEASUREMENT, ANALYSIS ANALYSIS AND IMPROVRMRNT AND IMPROVRMRNT SATIS SATIS FACTION FACTION REQUIRE REQUIRE MENTS MENTS COSTEMERS
COSTEMERS COSTEMERSCOSTEMERS
INPUT INPUT
OUTPUT OUTPUT
BAGAIMANA CAR
BAGAIMANA CARA KIT
A KITA B
A BERFIKIR
ERFIKIR
•
•
KEGIATAN LABORATORIUM ADALAH PROSESKEGIATAN LABORATORIUM ADALAH PROSESYANG DIIKUTI PROSES SELANJUTNYA
YANG DIIKUTI PROSES SELANJUTNYA
•
•
GABUNGAN PROSES MENJADI SEBUAHGABUNGAN PROSES MENJADI SEBUAH SISTEMSISTEM
•
•
SSiisstteemm yyaanng ag addaa ddaallaamm llaab mb meelliippuuttii MMaann,,Machine,
Machine, Methode, Methode, Material, Material, Milleu, Milleu, MoneyMoney
?????
Quality of the Quality of the analytical method analytical method M Manan MMachineachine qualified qualified calibrated calibrated robust robust qualified qualified M Methodsethods suitable suitable characterised characterised documented documented M Milieuilieu M
Materialaterial MManagementanagement Quality Quality Reference Reference standards standards Tempe-rature rature Analysts´ Analysts´ support support skilled skilled Humidity Humidity Vibrations
Vibrations TimeTime
Supplies Supplies Irradi-ations ations
22
22
La
Lattar
ar Be
Bela
lakkan
ang
g
KeKeputputususanan MenMenteteriri KeKesehsehatatanan RI RI NomNomor: or: 364364/Me/Menknkes/es/SK/SK/IIIIII/20/200303 ttenenttanangg LaLaboborraattororiuiumm KKesesehehatatanan
KeKeputputusausann MenMenteteriri KeKesehsehatatanan RI RI NomNomoror 411411/ME/MENKENKES/PS/PERER/II/III/2I/2010010 T
Tententangang LaborLaboratoatoriumrium KlinKlinikik
KKepepututususanan MeMentntererii KKesesehehatatanan RI NRI Nomomoror 29298 / Men8 / Menkkeses / SK / II/ SK / III /I / 200
St
Stan
anda
darr In
Intter
erna
nasi
sion
onal
al
••
ISO 15189 : 2012ISO 15189 : 2012 P5
5..6
6. J
. Ja
am
miin
na
an
n M
Mu
uttu
u H
Ha
assiill
Pemeriksaan
Pemeriksaan
5.6.1. Umum 5.6.1. Umum
••
LaLaboborraattororiuiumm haharuruss memenjnjamaminin kkuaualilittasas pepememeririkksasaanan dedengnganan memengngererjajakkanan pepememeririkksasaanan didi ba
bawawahh kkonondidisisi yyanang ditg ditenentuktukan.an.
••
PrPrososeses prpraa dadann papascsca-a-pepememeririkksasaanan yyanang g ttepepaatt haharuruss didilalakksasananakkanan (l(lihihatat 4.4.1414.7.7, 5, 5.4.4, 5, 5.7 .7 dadann 5.5.8)8).. La
Laboborraattororiuiumm titidadakk bobolelehh mememamallsusukkanan hahasisill apapun
5.6
5.6.2.
.2. P
Peng
engend
endali
alian
an mut
mutu
u
5.6.2.1. Umum 5.6.2.1. Umum
••
LaboLaborratatororiuiumm haharuruss memerrananccanangg prprososededurur pepengngenendadalilianan mumututu ununtutukk mememmvvererififikikasasii pe
pencncapapaiaianan ununtutukk mumutu tu hahasisil.l.
5.
5.6.
6.2.
2.2. Ba
2. Baha
han
n pe
peng
ngen
enda
dali
lian
an mu
mutu
tu
••
LaLaboborratatororiuiumm haharuruss memengnggugunanakkanan babahahann kkonontrtrolol yyanang g berbereaeaksksii teterhrhadaadapp sisiststemem pepemermerikiksasaan,an,se
sedadappaatt mmuungngkkiinn seseppeerrttii ssaampmpeell ppaasisieen.n.
••
PPememererikiksasaanan babahahann kkonontrtrolol haharuruss didilalakkukukanan sesecacarraa beberkrkalalaa dedengnganan frfrekekueuensnsii yyanang dig didadasasarkrkanan p
padadaa ssttababiilliittaass pprroosseedudurr ddaann rriissiikkoo yyaanngg me
5.6
5.6.2.
.2.3. Dat
3. Data pen
a pengen
gendal
dalia
ian
n mut
mutu
u
•• LaLaboboraratotoririumum haharuruss mememimililikiki prprososededurur ununtutukk memencncegegahah hahasisill papasisienen dik
dikeluaeluarkarkann kketiketikaa terjterjadi kadi kegaegagalgalan pean pemanmantaptapanan mutumutu
•• BiBila la atatururanan pepemamantntapapanan mumututu didilalangngggarar dadann bebermrmakaknana klklininisis, , hahasisill ha
haruruss diditotolalakk dadann sasampmpelel papasisienen yyanang g teterkrkaiaitt didipepeririksksaa ululanang g sesetetelalahh kkonondidisisi kkesesalalahahanan tetelalahh didipeperbrbaiaikiki dadann spspesesififikikasasii kikinenerjrjaa didiveverirififikkasasi.i. La
Laboborraattororiuiumm jujuggaa haharuruss memengngevevalaluauasisi hahasisill dadariri sasampmpelel papasisienen yyanangg dip
diperieriksksaa setsetelaelahh pepengngenendaldalianian mutmutuu teterarakhikhirr yayang ng berberhashasil.il.
•• DaData ta pepengngenendadalilianan mumututu haharuruss didikkajajii sesecacarraa beberkrkalalaa ununtutukk memendndetetekeksisi tre
trenn (k(keceecendenderunrungagan) dan) dalamlam kinkinerjerjaa pempemerieriksksaanaan yayang dang dapapatt men
menununjukjukkakann masmasalaalahh daldalamam sissistetemm pempemerieriksksaanaan. Bila t. Bila terlerlihaihatt kecendrungan, harus dilakukan tindakan pencegahan
5.
5.6.
6.3. U
3. Uji
ji ba
band
ndin
ing an
g anttar
ar la
labo
borrat
ator
oriu
ium
m
5.6.3.1. Partisipasi 5.6.3.1. Partisipasi
•• LaLaboborratatororiuiumm haharuruss beberprparartitisisipapasisi dadalamlam prprogogrram am ujujii ban
bandinding antg antarar lablabororatatorioriumum (PM(PME/UE/UP) yanP) yang sesuag sesuaii de
dengnganan pepememeririkksasaanan dadann ininttererprpreettasasii hahasisill pemeriksaan.
pemeriksaan.
•• LaLaboborraattororiuiumm hhararuuss mmememananttauau hahassilil pprrogogrram ujam ujii ba
bandndining g anantatarr lalaboborratatororiuiumm dadann beberprparartitisisipapasisi dadalamlam pe
penenerrapapanan titindndakakanan peperbrbaiaikkanan kketetikikaa krkrititereriaia kikinenerjrjaa yyanang g tetelalahh diditetetatapkpkanan titidadakk teterprpenenuhuhii
5.6.3
5.6.3.2.
.2. P
Pendek
endekat
atan
an alt
alterna
ernatif
tif
•• JiJikaka ujujii babandndining g anantatarr lalaboboraratotoririumum titidadakk tetersrsedediaia, , lalaboborratatororiuiumm ha
haruruss memengngemembabangngkakann pependndekekatatanan lalain in dadann memembmberierikakann bubuktktii obj
objektektifif ununtuktuk menmenententukukanan kkebeeberterterimrimaan aan hashasil.il.
•• BiBilala mememumungngkikinknkanan, , memekakaninismsmee ininii haharuruss memengnggugunanakkanan babahahann yyanangg tepat.
tepat.
•• CACATTAATTAN AN ConContohtoh bahbahanan tertersebsebutut dapdapatat melmelipuiputi:ti:
•• BahanBahan refrefereerensinsi berbersertisertifikfikat;at;
•• SampeSampell yang yang sebelsebelumnumnyaya diperdiperiksaiksa;;
•• BaBahahann dadariri sesell atatauau jajariringnganan yyanang g didisisimmpapann
•• PePerturtukakararann samsampelpel dendengagann lablabororatatorioriumum lailain;n;
•• BaBahahann kkonontrtrolol yayang ng didiujujii sesetitiapap hahariri dadalalamm prprogograram um ujiji banbandiding ng anantatarr laboratorium
5.
5.6.
6.3.
3.3.
3. An
Anal
aliisi
siss sa
samp
mpel
el uj
ujii ba
band
ndin
ing
g
an
anttar
ar la
labo
borrat
ator
oriu
ium
m
•• LaLaboborratatororiuiumm haharuruss memengnginintetegrgrasasikikanan sasampmpelel ujujii babandndiningg a
annttaarr llaabboorraattoorriuiumm kkee ddaalalamm aalluurr kkeerrjjaa rruuttiinn..
•• SSaammppeell uujjii bbaannddiinng g hhaarruuss ddiippereriikksasa ololeehh pprroossededuurr ddaann p
peerrssoonnelel yyanang seg seccararaa rurutitinn mmeemmeeririkkssaa sasammppeell ppasasiieenn
•• LaLaboborratatororiuiumm titidadakk bobolelehh beberkrkomomununikikasasii dedengnganan pepesesertrtaa lain
lain
•• LLababororaattooririuumm titiddakak bboolelehh mmereruujujuk k sasammppeell uujiji bbananddiningg an
antatarr lalaboborratatororiuiumm ununtutukk pepememeririksksaaaan kn kononfirfirmamasisi sesebelbelumum pen
5.6.
5.6.3.4.
3.4. E
Evvalu
aluasi
asi kin
kinerj
erja
a
laboratorium
laboratorium
•• KiKinenerjrjaa dadalalamm ujujii babandndining g ananttarar lalaboborratatororiuiumm haharuruss d
dikikajajii uulalangng dadann dididdisiskkususikikanan ddeengnganan ssttafaf yyanang g rreelelevvanan..
•• BilBila ka kritriterieriaa tidtidakak teterprpenuenuhihi (k(ketietidakdaksessesuaiuaian)an), s, stataf f ha
haruruss beberprparartitisisipapasisi dadalalamm pepelalakksasananaanan dadann penc
pencataatatan ttan tindakindakanan perbperbaikaikan. Ean. Effektivektivitaitass tindatindakankan pe
perbrbaiaikkanan haharuruss didipapannttauau. H. Hasasilil haharuruss didievevalaluauasisi ununtutukk meli
melihathat kkecenecenderuderungngan, an, yanyang g potepotensiansiall terterjadijadi kketetididakaksesesusuaiaianan dadann titindndakakanan pepencncegegahahanan haharuruss dilakukan
5.
5.6.
6.4. Ko
4. Komp
mpari
aribi
bili
littas
as ha
hasi
sill pe
peme
meri
rikksa
saan
an
•• HaruHaruss ditditetetapkapkan an carcara a ununtuktuk memmembandbandingkingkanan prprosedosedurur,, pe
perralalatatanan dadann memettododee yyanang g didigugunanakkanan dadann memenenenntutukkanan kkomompaparrababililititasas hahasisill sasampmpelel papasisienen didi seselulururuhh rrenenttanangg klinis yang sesuai
klinis yang sesuai
•• HaHal il innii beberlrlaakkuu ununtutukk prprososededurur yyanang sg samamaa aattauau beberbrbededa,a, per
peralatalatan, tan, tempaempatt yayang berbng berbeda, aeda, atautau kkeselureseluruhannuhannya.ya.
•• CACATTAATTAN AN DaDalalamm kkasasusus tetertrtenentutu hahasilsil pepengungukkururanan yyanangg se
seccararaa memetrtrolologogii ttererttelelususurur papadada acacuauann yyanang g sasamama, , hahasisill pe
pengngukukururanan tterersesebubutt sesecacarraa memetrtrolologogii didiananggggapap se
•• LabLabororatatorioriumum harharusus memmemberberititahuahukakann penpengguggunana memengngenaenaii se
setitiapap peperbrbededaaaann dadalalam m kkomompaparrababililititasas hahasisill dadann me
mendndisiskkususikikanan imimplplikikasasii teterhrhadadapap prprakaktetekk klklininisis bibila la sisiststemem pen
pengukgukururanan memembmberierikakann rerentntangang penpengukgukururanan yayang ng berberbedbedaa un
untutukk ananalalit it yayang ng sasamama (M(Misisalalnnyyaa glglukukososa) a) dadann kketetikikaa me
metotodede pepememeririkksasaanan beberurubabah.h.
•• LaboLaboraratoritoriumum harusharus mendmendokuokumenmentastasikikan,an, mer
merekekam/mam/mencaencatatatt dan, dan, jikjikaa memmemungkungkinkinkan, an, secesecepatpatnynyaa be
bertrtinindadakk atatasas hahasisill dadariri peperbrbanandidingnganan yyanang dg dililakakukukanan.. Ma
Masalsalahah atatauau kkekekururanganganan yayang ng teteridridenentiftifikikasasii harharusus di
JJa
ad
dii S
Syya
arra
att n
nyya
a
••
AdaAda sisissttemem••
AdAdaa ddiissaaiinn QQCC••
AdAdaa ssaassaarraann mmuuttuu••
AdaAda ppeengngukukuurraann mumuttuuPelaksanaan
Pelaksanaan
•• DDaaiillyy QQCC
–
– Pre analitikPre analitik
–
– AnalitikAnalitik
–
– Post AnalitikPost Analitik
•• Statistical QCStatistical QC
–
– GrGrafafikik kkontontroroll
–
– AAtuturranan kkonontrtrolol (i(i.e.e WWetetggarardd MuMultltirirulule)e)
•• UjUjii PrProfofisisieiensnsii
– – PMERPMER – – PNPKLKPNPKLK – – EQASEQAS
SIKLUS
SIKLUS
PRA PEMERIKSAAN
PRA PEMERIKSAAN
••
PERSIAPAN PASENPERSIAPAN PASEN••
SAMPELSAMPEL••
ALATALATP
Per
ersi
siap
apan
an P
Pas
asen
en
GLP GLP •• UmumUmum – – PuasaPuasa –
– Menghindari obat-obatanMenghindari obat-obatan
–
– Menghindari aktifitas olahragMenghindari aktifitas olahragaa
–
– Postur tubuh ( 15 menit)Postur tubuh ( 15 menit)
–
– PerhatikPerhatikan faktor an faktor diurnaldiurnal
•• Faktor pengaruhFaktor pengaruh
– – DietDiet – – Obat-obatanObat-obatan – – MerokokMerokok – – AlkoholAlkohol
SAMPEL
SAMPEL
Jenis
Jenis PemeriPemeriksaaksaann WaktWaktu Puu Puasaasa
G
Glluukkoossaa PPuuaassaa 1100--1122 jjaamm TTG
TTG (Tes(Tes TolerToleransiansi GlukGlukosa)osa) PuasaPuasa 10-110-122 jamjam G
Glluukkoossa ka kuurrvva ha haarriiaann PPuuaassa 1a 100--112 j2 jaamm Trigl
Trigliseriiseridada PuasPuasaa 1212 jamjam A
Assaamm UUrraatt PPuuaassaa 1100--1122 jjaamm V
VMMAA PPuuaassaa 1100--1122 jjaamm R
Reenniinn ((PPRRAA)) PPuuaassaa 1100--1122 jjaamm IInnssuulliinn PPuuaassaa 88 jjaamm
C
C.. PPeeppttiiddee PPuuaassaa 88 jjaamm G
Gaassttrriinn PPuuaassaa 1122 jjaamm A
Allddoosstteerroonn PuPuaassaa 1122 jjaamm H
Hoommooccyysstteeiinnee PPuuaassaa 1122 jjaamm L
Lpp((aa)) PPuuaassaa 1122 jjaamm P
PTTHH IInnttaacctt PPuuaassaa 1122 jjaamm A
Appoo AA11 DDiiaannjjuurrkkaann PPuuaassaa 1122jjaamm A
P
Pen
eng
gam
ambi
bila
lan
n da
dan
n pe
peng
ngol
olah
ahan
an
spesimen
spesimen
(GLP )(GLP ) •• PeralatanPeralatan •• WadahWadah •• PengawetPengawet •• WaktuWaktu •• LokasiLokasi •• VolumeVolume •• IdentitasIdentitas •• PengolahanPengolahan •• PenyimpananPenyimpanan •• PengirimanPengirimanPeralatan
Peralatan
••
Dilakukan oleh lab kalibrasi yang terakreditasiDilakukan oleh lab kalibrasi yang terakreditasi••
Kalibrasi (masa, suKalibrasi (masa, suhu, volume)hu, volume)••
Kalibrasi antara (menguji Kalibrasi antara (menguji unjuk kerja harian)unjuk kerja harian)••
Pencatatan unjuk kerja (lemari es, inkubator,Pencatatan unjuk kerja (lemari es, inkubator, oven, Autoclave)PEMELIHARAAN PERALATAN
PEMELIHARAAN PERALATAN
JENIS JENIS PERALATAN PERALATAN JENIS KEGIATANJENIS KEGIATAN FREKUENSIFREKUENSI
Fotometer
Fotometer -- PPereriiksksaa kekebbererssihihaann kuvet kuvet (cuci(cuci d
deennggaann aaiirr akakuuaaddeess,, aaiirr de
demiminenerarall atatauau aiairr susulilingng))
-- RendamRendam kuvet kuvet ddaallaamm llaarruuttaann ex
exttrarann 5%5%
-- BerBersihsihkankan fotfotodeodetektektortor
Tiap
Tiap harihari dandan tiaptiap akanakan mel
melakuakukankan anaanalislisisis Tiap minggu/hari
Tiap minggu/hari liburlibur Tiap hari
Tiap hari
IInnkkuubbaattoorr BBeerrssiihhkkaan n bbaaggiiaan n ddaallaam m ddaan n rraakk dengan disinfektan
dengan disinfektan
Tiap bulan Tiap bulan Kam
Kamar hiar hituntungg BersBersihkihkan mean menurnurut caut cara yanra yangg benar
benar
Tiap kali selesai di
Tiap kali selesai dipakaipakai Lemari es/
Lemari es/ Freezer Freezer
Bersihkan dan
Bersihkan dan defrostdefrost Catat suhu
Catat suhu
Tiap bulan Tiap bulan
Tiap pagi & sore hari Tiap pagi & sore hari
M
Miikkrroosskkoopp BBeerrssiihhkkaan n lleennssaa
dengan kertas lensa dengan kertas lensa atau kain yang lembut atau kain yang lembut Bersihkan dan lumasi Bersihkan dan lumasi penyangga
penyangga
Tiap
Tiap harihari (selesai(selesai bekerja)
bekerja) Tiap
Tiap mingguminggu
Otoklaf/
Otoklaf/ Autoclave Autoclave BersihkanBersihkan
Ganti air dalam otoklaf Ganti air dalam otoklaf
Tiap
Tiap bulanbulan Tiap
Tiap mingguminggu O
Ovveenn BBeerrssiihhkkaan n bbaaggiiaann dalam oven
dalam oven
Tiap bulan Tiap bulan P
Peennaannggaas s AAiirr BBeerrssiihhkkaan n ddiinnddiinngg
bagian dalam dan ganti bagian dalam dan ganti air
air
Periksa ketinggian air Periksa ketinggian air Periksa suhu Periksa suhu Tiap bulan Tiap bulan Tiap hari Tiap hari Tiap pemakaian Tiap pemakaian
p
pH MH Meetteerr BBeerrssiihhkkaan en elleekkttrrooddaa, b, beerrssiihhkkaann flow cell flow cell elektroda, elektroda harus terendam
elektroda, elektroda harus terendam dalam cairan pH netral, ganti membran dalam cairan pH netral, ganti membran elektroda, ganti cairan pengisi elektroda elektroda, ganti cairan pengisi elektroda
Sesuai Sesuai petunjuk petunjuk pabrik pabrik Pi
Pipet pet gegelalass SeSeteltelah ah didipapakakai i didirerendndam am dadalalam m lalarurutatann antiseptik
antiseptik Cuci
Cuci
Tiap kali pakai Tiap kali pakai
R
Roottaattoorr BBeerrssiihhkkaan n bbaaggiiaan n lluuaarr
Kencangkan sekrup pada rangka Kencangkan sekrup pada rangka pengocok
pengocok
minyaki mesin minyaki mesin
Periksa ke-aus-an sikat dan bagian Periksa ke-aus-an sikat dan bagian berputar lain. berputar lain. Seperlunya Seperlunya Seperlunya Seperlunya Seperlunya Seperlunya Seperlunya Seperlunya
S
Seennttrriiffuuss BBeerrssiihhkkaan n ddiinnddiinng g ddaallaamm dengan disinfektan (misal: dengan disinfektan (misal: alkohol)
alkohol)
Tiap hari atau tiap ka Tiap hari atau tiap kalili
tabung pecah tabung pecah Spektrofoto Spektrofoto meter meter C
Caattaatt wwaakkttuu ppeemmaakkaaiiaann lampu lampu P Peerriikkssaa ssuummbbeerr ccaahhaayyaa (lampu) (lampu) Periksa kebersihan Periksa kebersihan monokromator monokromator Tiap hari Tiap hari Tiap hari Tiap hari Tiap hari Tiap hari Timbangan Anal
Timbangan Analitik/itik/ digital
digital
Bersihkan dari debu, Bersihkan dari debu, ceceran zat yang
ceceran zat yang ditimbang
ditimbang
Tiap habis pakai Tiap habis pakai
SPESIFIKASI AIR
SPESIFIKASI AIR
S
SPPEESSIIFFIIKKAASSII JJEENNIIS S AAIIRR
Jenis 1
Jenis 1 Jenis 2Jenis 2 Jenis 3Jenis 3 K
Kaanndduunnggaann BBaakktteerrii ma
maksks (C(CFUFU/m/mL)L)
1
100 11000000
-- Tahanan
Tahanan ListrikListrik minmin (m
(megaega ohohm-cm-cm)m)
1 100 1100 1100 K Kaanndduunnggaann siilliiks kaatt ma maksks.. ((mgmg/L/L SiSi0202)) 0 0,,0055 00,,11 11,,00 p pHH 77,,00 77,,00 55,,00--88,,00
Pemilihan jenis air didasarkan pada
Pemilihan jenis air didasarkan pada
penggunaannya, yaitu:
penggunaannya, yaitu:
a.
a. Air Air Jenis 1/Jenis 1/Air Air SulingSuling/Aquades /Aquades digunakan digunakan untuk:untuk:
Metode kultur jaringan atau sel; analisis kimia ultra-mikro; analisis Metode kultur jaringan atau sel; analisis kimia ultra-mikro; analisis kimia yang khusus dan kritis dengan satuan pada tingkat nanogram kimia yang khusus dan kritis dengan satuan pada tingkat nanogram atau sub-nanogram bila diperlukan; penyiapan larutan standar, uji atau sub-nanogram bila diperlukan; penyiapan larutan standar, uji enzim, uji ligand, uji mineral dan logam berat, reagen tanpa
enzim, uji ligand, uji mineral dan logam berat, reagen tanpa pengawet dan uji kuantitatif metode imunofluoresen.
pengawet dan uji kuantitatif metode imunofluoresen. b.
b. Air Jenis Air Jenis 2/Air 2/Air DemineralisaDemineralisasi/Aquades si/Aquades digunakan undigunakan untuk:tuk:
Sebagian besar metode pemeriksaan laboratorium kesehatan rutin, Sebagian besar metode pemeriksaan laboratorium kesehatan rutin, penyiapan media mikrobiologi, pengecatan dan pewarnaan
penyiapan media mikrobiologi, pengecatan dan pewarnaan histologi, pembuatan reagen yang akan disterilkan dan reagen histologi, pembuatan reagen yang akan disterilkan dan reagen dengan zat pengawet.
dengan zat pengawet. c.
c. Air Air Jenis Jenis 3/Air 3/Air Bersih Bersih digunakan digunakan untuk:untuk:
Sebagian besar pemeriksaan kualitatif; pencucian alat gelas; Sebagian besar pemeriksaan kualitatif; pencucian alat gelas;
pemeriksaan laboratorium umum yang tidak memerlukan air jenis 1 pemeriksaan laboratorium umum yang tidak memerlukan air jenis 1 atau 2.
Uji kualitas reagen
Uji kualitas reagen
••
Batas kadaluarsaBatas kadaluarsa••
Pemeriksaan fisikPemeriksaan fisik••
PenyimpananPenyimpananUJI KUALITAS REAGEN MIKRO
UJI KUALITAS REAGEN MIKRO
LARUTAN LARUTAN PEWARNA/ PEWARNA/ REAGEN/TES REAGEN/TES SPESIMEN/ SPESIMEN/ MEDIA YANG MEDIA YANG DIGUNAKAN DIGUNAKAN ORGANISME ORGANISME KONTROL KONTROLHASIL YANG DIHARAPKAN
HASIL YANG DIHARAPKAN
Pewarna Pewarna Gram Gram
Se
Sedidiaaaan n apapusus StStrereptptococococcucu s E.coli
s E.coli
Coccus Gram positif Coccus Gram positif Basil Gram negatif Basil Gram negatif Pewarna Ziehl Pewarna Ziehl Neelsen Neelsen Sediaan apus Sediaan apus dahak dahak M. M. tuberculosis tuberculosis Campuran Campuran flora tidak flora tidak tahan asam tahan asam
Tampak adanya BTA Tampak adanya BTA
berbentuk batang merah berbentuk batang merah Tidak ditemukan BT
Tidak ditemukan BTAA
Pewarna Pewarna Acridine Acridine orange orange E. coli E. coli S. aureus S. aureus Basil/cocci Basil/cocci Berfluoresensi Berfluoresensi Pewarna Pewarna Giemsa Giemsa Hapusan Hapusan darah tepi darah tepi Parasit Parasit malaria malaria Di
Larutan Larutan Jodium Jodium Tinja yang Tinja yang diawetkan diawetkan dengan dengan formalin formalin Kista Entamoeba sp Kista Entamoeba sp atau Giardia l. atau Giardia l. Terlihat
Terlihat intiinti daridari kistakista
S
Sppoorraa BBaacciillllees s ssppeecciieess SSppoorra ta teerrwwaarrnnaai si saattuu
warna, bacillus terwarnai warna, bacillus terwarnai warn
warnaa lain/lain/countcounter er stainstain Basitracin
Basitracin disc
disc
Ag
Agar ar dadararahh S. S. pypyogogeneneses S. faecalis S. faecalis
Ada zone pembatas. Ada zone pembatas.
Tidak ada zone pembatas Tidak ada zone pembatas C
Caattaallaassee TTrryyppttiic c ssooyy agar agar S. aureus S. aureus S. faecalis S. faecalis Terlihat adanya
Terlihat adanya bubbles bubbles (gelembung)
(gelembung) Tidak terdapat
Tidak terdapat bubbles bubbles O ONNPPGG TTSSI I aattaauu Kliger agar Kliger agar Serratia Serratia marcescens, E.coli marcescens, E.coli S. typhymurium, S. typhymurium, Proteus sp Proteus sp Ber
Berwarwarnana kunkuninging Tidak
Optochin Optochin disc disc B Blloood od aaggaarr SS. p. pnneueummoonniiaaee S. mitis S. mitis Tidak
Tidak adaada pertumbuhanpertumbuhan didi
sekitar
sekitar disc disc
A
Adada pepertrtuumbmbuhuhanan didi ssekekiitatarr didisscc
O
Oxxiiddaassee TTrryyppttiic c ssooyy agar agar P. aeruginosa P. aeruginosa E. coli E. coli W
Waarrnnaa kkoolloonnii mmeennjjaaddii me
merarahh hihitatam/m/unungugu dadalalamm 2020 detik
detik Ko
Kololonnii titidadakk beberurubabahh wawarrnana Coagulase
Coagulase S. aureusS. aureus S. epidermis S. epidermis
Terbentuk gumpa
Terbentuk gumpalan dalam 4lan dalam 4 jam
jam
Tidak terbentuk g
Tidak terbentuk gumpalanumpalan Indole
Indole EE.. ccoollii E.
E. aeaerorogegeneness
Cincin merah pada permukaan Cincin merah pada permukaan Cincin kuning pada permukaan Cincin kuning pada permukaan Methyl Methyl red red E E.. ccoollii E.
E. aeaerorogegeneness
Wa
Warnrnaa memerarahh Tidak
Tidak berwarnaberwarna Voges
Voges
Proskauer Proskauer
E.
E. aeaerorogegeneness E
E.. ccoollii
Wa
Warnrnaa memerarahh Tidak
Tidak berwarnaberwarna Oxidase
Oxidase disc
disc
P.
P. aeaerurugiginonosasa E
E.. ccoollii
W
Waarrnnaa uunngguu ddaallaamm 3300 ddeettiikk Tidak
Uji kualitas media
Uji kualitas media
••
Pemeriksaan visualPemeriksaan visual••
Uji sterilitasUji sterilitasUJI MEDIA
UJI MEDIA
M MEEDDIIAA IINNKKUUBBAASSII OORRGGAANNIISSMMEE KONTROL KONTROL HASIL YANG HASIL YANG DIHARAPKAN DIHARAPKAN Bile aseculin Bile aseculin agar agar 224 4 jjaamm EE. . ffaaeeccaalliiss
hemolytichemolytic Streptococcus Streptococcus
Tumbuh
Tumbuh & menjadi& menjadi hitam
hitam Tidak
Tidak tumbuhtumbuh B
Bllooood d aaggaarr 224 4 jjaamm CO2/ CO2/candl candl e jar e jar S. pyogenes S. pyogenes S. pneumoniae S. pneumoniae Tumbuh
Tumbuh dandan
hemolisis hemolisis Tumbuh
Tumbuh dandan
hemolisis hemolisis C
Chhooccoollaatte e aaggaarr 224 4 jjaamm CO2 CO2 Haemophilus Haemophilus influenzae influenzae Tumbuh Tumbuh Decarboxidase Decarboxidase -- llyyssiinnee
-- ororniniththininee -- arargiginininene ((dihydrolase dihydrolase )) 48 jam 48 jam 48 jam 48 jam 48 jam 48 jam S. typhymurium S. typhymurium Shigellaflexneri Shigellaflexneri S. typhymurium S. typhymurium K. pneumoniae K. pneumoniae S. typhymurium S. typhymurium K. pneumoniae K. pneumoniae Positif Positif Negatif Negatif Positif Positif Negatif Negatif Positif Positif Negatif Negatif
Gela
Gelatintinee (ra(rapidpid
test)
test)
Kli
Kliglgler'er'ss iroiron agn agarar
da dann TrTripiple sule sugagarr iron agar iron agar 24 jam 24 jam 24 jam 24 jam E.coli E.coli Serratia Serratia marcescens marcescens Citrobacterfreun Citrobacterfreun di di S. typhimurium S. typhimurium S. flexneri S. flexneri Acinetobacter Acinetobacter Negatif Negatif Positif Positif A/A gas + H2S*) A/A gas + H2S*) K/A gas + H2S *) K/A gas + H2S *) K/A K/A Tidak
Tidak adaada
perubahan
perubahan
M
Maac c CCoonnkkeeyy aaggaarr 224 4 jjaam m aaeerroobb EE..ccoollii
P. mirabilis P. mirabilis Koloni merah Koloni merah Koloni tak Koloni tak berwarna berwarna M
Maalloonnaatte e bbrrootthh 224 4 jjaamm EE..ccoollii
K. pneumoniae K. pneumoniae Negatif (hijau) Negatif (hijau) Positif (biru) Positif (biru) M
Maanniittool l ssaallt t aaggaarr 2244jjaam m aaeerroobb SS. . aauurreeuuss
T. epidermidi T. epidermidiss E.coli E.coli Koloni kuning Koloni kuning Koloni merah Koloni merah muda Tidak muda Tidak tumbuh tumbuh Methyl red/ Methyl red/ Voges Peoskauer Voges Peoskauer 4
48 8 jjaamm EE..ccoollii
K. pneumoniae K. pneumoniae Positif/negatif Positif/negatif Positif/negatif Positif/negatif
Mueller-Hinton Mueller-Hinton agar agar 2 24 4 jjaamm EE. . ccoolli i AATTCCCC 25922 S.aureus 25922 S.aureus ATCC 25923 ATCC 25923 P. aeruginosa P. aeruginosa ATCC 27853 ATCC 27853 Diameter zone Diameter zone yang d
yang dapatapat
di
diteteririmama (l(lihihatat
tabel 15)
tabel 15)
N
Niittrraatte e bbrrootthh 2244jjaamm EE..ccoollii
Acinetobacter Acinetobacter Positif Positif Negatif Negatif OF dextrose OF dextrose (without oil) (without oil) 2
24 4 jjaamm PP. . aaeerruuggiinnoossaa Acinetobacter Acinetobacter calcoaceticus calcoaceticus biovar Iwoffi biovar Iwoffi Oks
Oksididasasii papadada permukaan permukaan Tidakada Tidakada perubahan perubahan Pepton water Pepton water (indole) (indole) 2
24 4 jjaamm EE..ccoollii
P. mirabilis P. mirabilis Positif Positif Negatif Negatif Phenylalanine Phenylalanine deaminase deaminase 2 24 4 jjaamm EE. . ccoollii P. mirabilis P. mirabilis Negatif Negatif Positif Positif Rappaport broth Rappaport broth Selenite broth & Selenite broth & kultur kultur Tetrathionate Tetrathionate broth broth 2
24 4 jjaamm SS. . ttyypphhiimmuurriiuumm E.coli
E.coli
Tumbuh
Tumbuh setelahsetelah sub kultur
sub kultur Tumbuh
Tumbuh tanpatanpa sub
Salmonella/
Salmonella/
Sh
Shigeigellalla (S(SS) agS) agarar
24 jam aerob 24 jam aerob 24 jam suhu 24 jam suhu kamar kamar E.coli S. E.coli S. typhimurium typhimurium Yersinia Yersinia enterocolitica enterocolitica Shigella flexineri Shigella flexineri Tumbuh
Tumbuh kolonikoloni
Tidak
Tidak tumbuhtumbuh
Tidak
Tidak berwarnaberwarna
Tidak
Tidak berwarnaberwarna
S
Siimmmmoonns s cciittrraattee 448 8 jjaamm EE..ccoollii
K. pneumoniae K. pneumoniae
Tidak tumbuh Tidak tumbuh Tumbuh
Tumbuh warnawarna biru
biru TCBS
TCBS 24 jam24 jam Vibrio (nonVibrio (non agglutinable) agglutinable) E.coli
E.coli
Kol
Kolononii kunkuniningg Tidak
Tidak tumbuhtumbuh
Thayer- Thayer- MartinMartin agar agar 24 jam 24 jam CO CO22 N. meningitidis N. meningitidis M.gonorrhoeae M.gonorrhoeae Staphylococcus Staphylococcus E.coli E.coli Candida albicans Candida albicans Tumbuh Tumbuh Tumbuh Tumbuh Tumbuh Tumbuh Tidaktumbuh Tidaktumbuh Tumbuh Tumbuh Thioglycollat Thioglycollatee broth broth 2
24 4 jjaamm BBaacctteerrooiiddeessffrraaggiillii s
s
Tumbuh Tumbuh U
Urreea a mmeeddiiuumm 224 4 jjaamm EEccoollii
P. mirabilis P. mirabilis
Negatif Negatif Pos
Posititifif (m(meraerahh muda)
Pemeliharaan strain kuman
Pemeliharaan strain kuman
••
SertifikatSertifikat••
Gunakan sub kultur untuk kontrGunakan sub kultur untuk kontrol harianol harianPEMELIHARAAN STRAIN KUMAN
PEMELIHARAAN STRAIN KUMAN
•• StrraiSt ain n kkumumanan dadapapatt didipeperrololeheh dadariri::
•• 1) Isolasi dari spesimen klinik1) Isolasi dari spesimen klinik
•• 2) Koleksi kultur kuman yang resmi2) Koleksi kultur kuman yang resmi
•• 3) Komersial3) Komersial
•• 4) Labor4) Laboratatoriumorium rujukrujukanan
•• StrraiSt ain n kkumumanan yyanang adag ada didi lalaboborratatororiuiumm haharuruss didipepelilihaharraa de
dengnganan babaikik agagar kar kumumanan-k-kumumanan tterersesebubutt titidadakk mamatiti.. P
Pererlulu didilalakkukukanan ididenentitififikkasasii beberkrkalalaa ununtutukk memenjnjamaminin si
P
Pemeemelilihaharraaaann JaJangngkkaa PPenendedekk
•• PemePemelilihaharraaaann ininii didilalakkukukanan sehseharari-i-hahariri. . DiDibebedadakkanan atatasas be
bebeberrapapaa cacarraa beberdrdasaasarkrkanan jejeniniss kukumamannnnyaya, , yayaititu:u: P
Pemelemelihaiharraanaan JanJangkgkaa PPanjanjangang
•• MempMempununyyaiai babattasas wwakaktutu ananttararaa bebebeberrapapaa bubulalann sa
sampmpaiai bebebeberrapapaa ttahahunun. U. Untntukuk pepemelmelihihararaaaann jajangngkkaa pa
panjnjanangg ininii yyanang g ttererbbaiaikk adadalalahah dedengnganan memettododaa li
liophophililisisasiasi atatauau pepennyiyimpmpanananan dadalalamm freez freezer padaer pada suhusuhu di
Uji kualitas antigen antisera
Uji kualitas antigen antisera
••
AntigenAntigen–
– Uji biokimiaUji biokimia
–
– Uji fisikUji fisik
–
– Uji aglutinasiUji aglutinasi
–
– Uji titrasiUji titrasi
–
– Uji kemurnianUji kemurnian
–
– Uji binatangUji binatang percobaan percobaan
•
• AntibodiAntibodi
ujujii agaglulutitinanasisi
UjUjii tititrtrasasii
UUjjii ddeengngaann aantntiigegenn (spesifik)
PEMERIKSAAN
PEMERIKSAAN
••
STATISTICAL QC PENGENDALIAN PROSESSTATISTICAL QC PENGENDALIAN PROSES••
WESTGARD MULTI RULEWESTGARD MULTI RULE••
SIGMA METRIKSIGMA METRIK••
EvvaluE aluasiasi HaHaririanan••
EvvaluE aluasiasi BuBulalanannanUji ket
Uji keteliti
elitian
an
–
–
uji ketepatan
uji ketepatan
••
Uji akurUji akurasi-presisiasi-presisi•• BerkBerkonontritribubusisi teterharhadadapp pepengngenendaldaliaiann mumututu
•• BahaBahann kkonontrtrolol kkomomerersisialal bibiasasananyyaa dadalalamm bebenntutukk bebekkuu kkereriningg yyanang harg harusus didi lalarurutktkanan (SUMBER KESALAHAN)(SUMBER KESALAHAN)
•• SangSangaatt pepenntitingng ununtutukk memembmbuauatt SOSOP P rrekekononsstititutusisi ((standardizestandardize
the reconstitution step)
the reconstitution step)..
–
– GuGunanakkanan pipipepett vvololumum klklasas AA
–
– AiAir der deioioninisasasisi (T(Tipipee 1)1)
–
– IkIkututii prprososededurur prprepepararasasii sesesusuaiai pepetutunjnjukuk papabrbrikik ( ( cacarraa dadann wwakaktutunnyya)a)
VIAL TO VIAL
Kurva Normal Standar
Kurva Normal Standar
frekuensi frekuensi +3SD +3SD +2SD +2SD +1SD +1SD X, Me. Mo X, Me. Mo -1SD -1SD -2SD -2SD -3SD -3SD 68,3 % 68,3 % 95,5 % 95,5 % 99,7 % 99,7 %
DASAR INTERPRETASI
DASAR INTERPRETASI
Tanggal/hari Tanggal/hari +3SD +3SD +2SD +2SD +1SD +1SD X X -1SD -1SD -2SD -2SD -3SD -3SD UCL UCL UWL UWL L LWLWL LCL LCL 68,2 % 68,2 % 95,5 %95,5 % 99,7 %99,7 %ALUR WESTGARD M
ALUR WESTGARD MULULTIRULTIRULEE
IN CONTROL IN CONTROL 1-2S 1-2S Data Kontrol Data Kontrol 1 1--33SS 22--22SS R--4R 4SS 4-1S4-1S 1100((XX)) OUT OF CONTROL OUT OF CONTROL T T T T T T T T T T T T Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y Y
PM PMII Westgard Westgard rules rules Acc Acceptept Running Running sample sample Kalibrasi Kalibrasi Ulang Kontrol Ulang Kontrol Ganti reagen Ganti reagen Ulang Kontrol Ulang Kontrol Ulang Ulang Kontrol Baru Kontrol Baru Acc Acceptept Acc Acceptept Acc
Acc eptept PanggilPanggil teknisi alat teknisi alat Running Running sample sample Running Running sample sample Running Running sample sample Tidak Tidak Tidak Tidak Tidak Tidak Tidak Tidak Ya Ya Ya Ya Ya Ya Ya Ya
Bias Bias 2 SD/CV 2 SD/CV True Value True Value (target) (target) Nilai Pengukuran Nilai Pengukuran (Mean) (Mean) Total Error Total Error TEa TEa 3 SD/CV 3 SD/CV
TOTAL ERROR ??????
TOTAL ERROR ??????
5 % 5 % SEc SEc Sigma SigmaTOTAL ERROR
TOTAL ERROR
•• Adalah Adalah kombinasikombinasi atauatau gabungangabungan antaraantara
kkesesalalahahanan sisiststememikik dadann kkesesalalahahanan acacakak//rarandndomom
•• TTotal Eotal Error = Irror = Inakurasinakurasi + impre+ impresisisisi T
TEE = = | | BBiiaas s | | + + 2 2 * * SSDD
%T
%TEE = |= |% % BiBias as |+ |+ 2*2*CV CV %%
Bias
Bias = = meanmean – – targettarget
% Bias = (mean
% Bias = (mean – – target) x 100 %target) x 100 %
target
9
SSEEcc mmeenngguukkuurr jjuummllaahh SDSD yyaanngg ddiippeerrlluukkaann uunnttuukk m
meemmiinnddaahhkkaann rraattaa--rraattaa ppeenngguukkuurraann hhiinnggggaa mmeennccaappaaii 55 %% sseebbeelluumm kkeelluuarar ddaarrii TTootatall EErrrroorr lliimmiitt “ “atauatau”” jarak jarak antaraantara meanmean d
daann 55 %% sseebbeelluummTTEEaa ((ddiinnyyaattaakkaann ddaallaamm bbeessaarraann jjuummllaahh SD)
SD)
SESEcc memengnggagambmbararkakann “Assay performance” “Assay performance” rerelalatitiff teterhrhadadapap S
Sttaannddaarrdd mmuuttuu ((TTEEaa)),, sseehhiinnggggaa bbiissaa ddiippaakkaaii sseebbaaggaaii ssiinnggllee indikator
indikator Assay Performance Assay Performance SSeemmaakkiinn BBeessaarr NNiillaaii SSEEcc
se
semamakikinn babaikik PPererfoformrmaancncenenyaya
•• PePentntiningg ununtutukk dedesasainin QCQC: ter: termamasusukk lilimimit SDt SD, pen, penenentutuanan rurulele da
dann jujumlmlahah kokontntroroll yayang ng didipapakakaii
SSEEcc = = ((TTEEaa – – l Bias l)l Bias l) – – 1.651.65 SD
SD
Critical Systemic Error (SEc)
Critical Systemic Error (SEc)
Six Sigma
Six Sigma
•• SiSix x SiSigmgma ma mererupupakakanan sasalalahh sasatutu dadariri ququalaliityty man
manageagemenment st sysystem tem --- perperbaibaikankan yanyangg berkesinambungan
berkesinambungan
•• Six Sigma mengukur Six Sigma mengukur “ “ jumlah jumlah ketidaksesuketidaksesuaian/defectaian/defect un
untutukk ssatatuu jujutata kkememunungkgkininanan””
“Six Sigma “Six Sigma memengngananalalisisaa sesebabagagaimimananaa babaikik anandada bebekekerjrjaa”” R Ruummuuss : S: Siiggmma = a = ((TTEEaa – – lBiasl)lBiasl) SD SD Si Sigmgma = Sa = SEcEc + 1+ 1.6.655
T
T
able Q
able Q
S Str
S Str
at
at
egy
egy
dari
dari
AAC
AAC
C
C
QIK-QC Strategy table #1 QIK-QC Strategy table #1 Error
Error Rate Rate Low Low N=2,4,8N=2,4,8 SEc
SEc Single RuleSingle Rule Multi RuleMulti Rule
> > 33..00 11--33..55ss 1-3s/4-1s(w)1-3s/4-1s(w) 2.0 2.0 – – 33..00 11--33ss 1-3s/2-2s/R4s/4-1s(w)1-3s/2-2s/R4s/4-1s(w) 1.0 1.0 – – 22..00 11--22..55ss $$ 1-3s/2-2s/R4s/4-1s1-3s/2-2s/R4s/4-1s $$ < < 11..00 11--22ss $$ ®® 1-2s/R4s/4-1s/10x1-2s/R4s/4-1s/10x $ $ ®® $ $ KeKerjrjakakanan kokontntroroll sesetitiapap hahariri ® ® LaLakukukakann titindndakakanan kokorerektktif if
P
Ac
Ac
ua
ua
n
n
Si
Si
x
x
Si
Si
gm
gm
a
a
••
> > 5.1 5.1 sigma sigma --- 1-3s1-3s N=2N=2••
4,74,7 – – 5,1 sigma ---5,1 sigma --- 1-3s/2-2s/R4s1-3s/2-2s/R4s N=2N=2••
4,04,0 – – 4.7 sigma ----4.7 sigma ----1-3s/2-2s/R4s/4-1s1-3s/2-2s/R4s/4-1s N=4N=4H H i i r r a a r r k k i i K K a a l l i i b b r r a a s s i i ( ( E E N N I I S S O O 1 1 7 7 5 5 1 1 1 1 ) ) SI unit SI unit Secondary Reference Secondary Reference Measurement Measurement Procedure Procedure Mf Mf’’s Selecteds Selected Measurement Measurement Procedure Procedure Mf Mf’’s standings standing Measurement Measurement Procedure Procedure End User
End User’’ss RuotineRuotine Measurement Measurement Procedure Procedure Routine Sample Routine Sample RESULT RESULT Primary Reference Measurement Procedure Primary Reference Measurement Procedure Primary Primary calibrator calibrator Secondary Secondary calibrator calibrator Mf Mf’’s s WorkingWorking (master) (master) Calibrator Calibrator Mf Mf’’s Products Product Calibrator Calibrator
QC INTERNAL MIKRO
QC INTERNAL MIKRO
PASKA PEMERIKSAAN
PASKA PEMERIKSAAN
••
KesesuaianKesesuaian••
Penulisan angka dan satuanPenulisan angka dan satuan••
Pencantuman nilai Pencantuman nilai normalnormal••
Turn around timeTurn around time••
Dokumentasi/ arsipDokumentasi/ arsipVERIFIKASI
VERIFIKASI
••
TAHAP PRA ANALITIKTAHAP PRA ANALITIK••
TAHAP TAHAP ANALITIANALITIKKDEFINISI
DEFINISI
validation validation
confirmation, through the provision of objective evidence, that the confirmation, through the provision of objective evidence, that the
requirements for a specific intended use or application have been fulfilled requirements for a specific intended use or application have been fulfilled k
kononfirfirmasmasi, i, melmelalualuii pepenynyediediaanaan bubuktikti objobjektektifif, , bahbahwawa perpersysyararatatanan ununtuktuk
su
suatatuu mamakksusudd atatauau apaplilikkasasii ttererttenentutu tetelalahh didipepenunuhihi
NOTE 2 Adapted from ISO 9000:2005, definition 3.8.5. NOTE 2 Adapted from ISO 9000:2005, definition 3.8.5.
verification verification
confirmation
confirmation, through provision of , through provision of objective evidence, that specifiedobjective evidence, that specified requirements have been fulfilled
requirements have been fulfilled k
konfionfirmasi, rmasi, melalmelaluiui penpenyedyediaaniaan bukbuktiti objeobjektifktif, , bahwbahwaa perpersysyaraaratantan terttertententuu
te
telahlah dipdipenenuhiuhi
NOTE 2 Confirmation can comprise activities such as
NOTE 2 Confirmation can comprise activities such as performinperformingg alternative calculations, comparing a new design specification with a alternative calculations, comparing a new design specification with a similar proven design specification, undertaking tests and
similar proven design specification, undertaking tests and demonstr
demonstrations, and reviewing documents prior to ations, and reviewing documents prior to issue. [ISO 9000:2005,issue. [ISO 9000:2005, definition 3.8.4]
VERIFIKASI
VERIFIKASI
TAHAP PRA PEMERIKSAAN
TAHAP PRA PEMERIKSAAN
••
Formulir permintaan pemeriksaanFormulir permintaan pemeriksaan••
Persiapan Persiapan pasienpasien••
Pengambilan dan penerimaan spesimenPengambilan dan penerimaan spesimen••
Penanganan Penanganan spesimenspesimenVERIFIKASI
VERIFIKASI T
TAHAP
AHAP PEMERIKSAAN
PEMERIKSAAN
••
STATISTICAL QCSTATISTICAL QC••
POSITIF KONTROLPOSITIF KONTROLVERIFIKASI
VERIFIKASI
TAHAP PASKA PEMERIKSAAN
TAHAP PASKA PEMERIKSAAN
••
PPemembacbacaaaann hashasilil••
PPelelapoaporranan hahasisillUmum
Umum
(Basic of QA , WHO 1992, page 35-42) (Basic of QA , WHO 1992, page 35-42)
••
Kurva KalibrasiKurva Kalibrasi••
DuplikatDuplikat••
Check Check TTestest••
Replicate testReplicate test••
Grafik KontrolGrafik KontrolURINE
URINE
(Basic of QA , WHO 1992, page 55-58) (Basic of QA , WHO 1992, page 55-58)
••
URINEURINE–
– Ada metode klasik/ kkonfirmasiAda metode klasik/ onfirmasi
–
– Positif dan negatif kontrolPositif dan negatif kontrol
••
Dry Chemistry testDry Chemistry test–
– Perubahan volume akan berpengaruh pada hasilPerubahan volume akan berpengaruh pada hasil
–
– ViskViskositas spesimen ositas spesimen akan menghambat reaksi danakan menghambat reaksi dan hasil rendah (protein tinggi)
hasil rendah (protein tinggi)
–
Mikrobiologi Klinik
Mikrobiologi Klinik
(Basic of QA , WHO 1992, page 86-96) (Basic of QA , WHO 1992, page 86-96)
••
Pengumpulan dan pengiriman spesimenPengumpulan dan pengiriman spesimen••
Media dan reagenMedia dan reagen••
Pembuatan media Pembuatan media / reagen/ reagen••
Tes sterilitasTes sterilitas••
Tes Unjuk kerjaTes Unjuk kerja••
Pemeliharaan stok kulturPemeliharaan stok kultur••
PositifPositif – – negatif kontrolnegatif kontrol••
Cutt offCutt offSerologi
Serologi
(Basic of QA , WHO 1992, page 97-99) (Basic of QA , WHO 1992, page 97-99)
Parasitologi Medik
Parasitologi Medik
(Basic of QA , WHO
(Basic of QA , WHO 1992, page 100-104)1992, page 100-104)
••
Control pewarnaControl pewarnaHematologi
Hematologi
(Basic of QA , W
(Basic of QA , WHO 1992, page 60-85)HO 1992, page 60-85)
••
Kalibrasi alatKalibrasi alat••
Sampling error (HB: without squeezing)Sampling error (HB: without squeezing)INGA
INGAT KALIBT KALIBRASIRASI
INGAT FAKTOR KOREKSI INGAT FAKTOR KOREKSI
WH
WHO u
O unt
ntuk
uk He
Hema
mattol
olog
ogii
•• PMIPMI
–
– Duplicate test on patient specimenDuplicate test on patient specimen
–
– Check TestCheck Test
–
– Delta TestDelta Test
–
– Replicate test of control specimenReplicate test of control specimen
–
– Control ChartControl Chart
–
– CUSUM ControlCUSUM Control
–
– Patient DataPatient Data
–
– Correlation CheckCorrelation Check
•• PMEPME
–
– Consensus methodeConsensus methode
–
– AsignAsigneded VValue Mathodalue Mathodee
•• KALIBRASIKALIBRASI
–
– Volumetric pipetVolumetric pipet
– – MicropippetMicropippet – – AutodiluterAutodiluter – – photometerphotometer
M
•
• Use Of Patient Data For QCUse Of Patient Data For QC
-- tto so sttarart tt thihis ps prrogogrramamme me it it is is 11stst necessary tonecessary to assay samples from at least 300-500
assay samples from at least 300-500 patients inpatients in an automated blood counter and to establish the an automated blood counter and to establish the means of
means of MCVMCV, MCH , MCH and MCHCand MCHC
-- AnaAnalylyse se ththe e reresusultlts is in n susuccccessessivive e babattchches es of of 2020 specimens
specimens
-- By By ploplotttting ting this rhis resulesults on ts on grgraphaph, an, any dry drift ift frfrom 3om 3 indices can be
indices can be readily recognizreadily recognized and used ed and used toto identify instruments faults
identify instruments faults
-- ThiThis ms metethohod apd appepearars ts to bo be ae as as accuccurratate ae andnd
precise as the of preserved blood controls and is precise as the of preserved blood controls and is especially sensitive to changes in RBC
PROFISIENSI TESTING (PME)
PROFISIENSI TESTING (PME)
••
ISO/IEISO/IEC Guide 17C Guide 17025:025:1999 unt1999 untukuk laborlaboratoatoriumrium penguji, poinpenguji, poin 5.9.b.”partisipasi5.9.b.”partisipasi dadallamam uujjii bbananddiingng an
anttarar lalaboborratatororiuiumm atatauau prprogogrram am ujujii prprofofisisieiensnsii””
se
sesusuaiai ISISO GO Guiuide 4de 433
••
ISO 1ISO 15185189:9:2002003 untu3 untukk labolaborratatorioriumum medmedis/is/kliklinisnis,, poinpoin 5.6.3.a. “participation in a suitable5.6.3.a. “participation in a suitable programmeprogramme of interlaboratory
of interlaboratory comparisons”comparisons” sesesusuaiai ISISO O GuGuididee 43
Uj
Ujii Pr
Prof
ofis
isie
iens
nsii
••
ISO Guide 43:1997, (
ISO Guide 43:1997, (
Proficiency testing by
Proficiency testing by
int
interlab
erlaborat
oratory
ory comp
compariso
arisons
ns
). Uji
). Uji
Pr
Prof
ofis
isie
iens
nsii ad
adal
alah
ah
““
p
p
e
e
ne
ne
n
n
tu
tu
an
an
u
u
nj
nj
uk
uk
k
k
e
e
rj
rj
a
a
pe
pe
ng
ng
uj
uj
ia
ia
n
n
la
la
bo
bo
r
r
a
a
t
t
or
or
iu
iu
m
m
de
de
ng
ng
an
an
c
c
ar
ar
a
a
pe
pe
mb
mb
an
an
di
di
ng
ng
an
an
an
an
t
t
ar
ar
la
la
bo
bo
r
r
at
at
or
or
iu
iu
m
m
””
atau
atau
““
determination of laboratory testing
determination of laboratory testing
performanc
performance by means of in
e by means of interlaborat
terlaboratory
ory
comparisons
PME Nasional
PME Nasional
••
PePenynyelenggelenggararaanaan PePemantmantapanapan KUKUALITALITAS EkAS Ekststernalernal ssaaaatt iinnii ddiiaattuurr ddaallaamm ““PPedomanedoman PePenynyelenggelenggaraaraanan PePemantmantapanapan KUKUALITALITAS AS EksEksternternalal LaborLaboratatoriumorium Kesehatan
Kesehatan” yang” yang didikkeleluauarkrkanan ololeheh DDirirekekttoorraatt Je
Jendndereralal PPelelaayyanananan MMedediikk DeDepKpKeses ttahahunun 2020004.4.
••
DeDengnganan pepengngerertitianan babahhwwaa prprogogrram iam inini didilalakkukukanan ununtutukk memeninilalaii pepenanampmpililanan pepememeririkksasaanan la
laboborraattororiuiumm papadada sasaaatt ttererttenentutu seseccararaa pepeririododikik,, sere
serentntak, ak, dandan berkberkesinamesinambungbunganan yayang ng dilakdilakukaukann o
olleehh ppihihakak lluuaarr llababoorraattoorriuiumm ddeennggaann jjaalalann me
membmbanandidingngkkanan hahasisill pepememerikriksasaanan lablabororatatorioriumum p
PROGRAM NASIONAL PE
PROGRAM NASIONAL PEMANTMANTAPAPAN MUTAN MUTU EKSTERNALU EKSTERNAL BIDANG HEM
BIDANG HEMOSTAOSTASISSIS HASIL EVA
HASIL EVALUASI LUASI SIKLUS II SIKLUS II TTAHUN 2011AHUN 2011
NO.
NO. KODE KODE PESERTA PESERTA ::
P PTT AAPPTTTT FFiibbrriinnooggeenn Jumlah Peserta Jumlah Peserta 112266//112255 112266//112233 112266//8866 Kode Methode Kode Methode 9999 9999 ****** Kode Alat Kode Alat 9999 9999 ****** Kode reagen Kode reagen 441111 441111 ****** Kode Pemeriksa Kode Pemeriksa 0066 0066 ****** Hasil Anda Hasil Anda D
Deettiikk IINNRR KKeessaann DDeettiikk KKeessaann mmgg//ddLL KKeessaann
2
222,,99 22,,3399 ****** 4466,,55 ****** ****** ******
Rujukan Peserta
Rujukan Peserta 2222,,8844 11,,4499 MMeemmaannjjaanngg 5500,,1100 MMeemmaannjjaanngg ---
---Penyimpangan
Penyimpangan 00,,0066 00,,9900 33,,6600
---SD
SD 33,,0011 00,,2244 66,,9999