I l l . 1 SEJARAH SINGKAT PERUSAHAAN
P e r u s a h a a n " X " ini b e r g e r a k di b i d a n g i n d u s t r i paku, l o k a s i p e r u s a h a a n t e r l e t a k di J a l a n R a y a B a m b e , K e c a m a t a n D r i y o r e j o , K a b u p a t e n G r e s i k S u r a b a y a J a w a T i m u r . P e r u s a h a a n " X " i n i d i d i r i - k a n p a d a t a n g g a l 16 J u l i 1 9 7 3 b e r d a s a r k a n a k t e n o t a r i s n o . 15- P a d a s a a t i t u p e r u s a h a a n m a s i h b e r s t a t u s P M A ( P e n a n a m a n M o d a l A s i n g ). P a r a p e m e g a n g s a h a m t e r b a g i m e n j a d i 3 y a i t u :
1. 5 0 % d i p e g a n g o l e h M a r u b e n i C o r p o r a t i o n 2. 2 5 % d i p e g a n g o l e h NV. D j a w a I n d a h 3- 2 5 % d i p e g a n g o l e h P T . J a s i n c o J a y a
K e m u d i a n p a d a t a n g g a l 21 A g u s t u s 1985. s t a t u s p e r u s a h a a n b e r u b a h m e n j a d i P M D N ( P e n a n a m a n M o d a l D a l a m N e g e r i ) diraana s a h a m s e l u r u h n y a dipegjans o l e h NV. D j a w a I n d a h d a n d e n i s b a r a n g d a g a n g a n b e r t a m b a h s e r t a j e n i s k e g i a t a n u s a h a n y a t e t a p u n t u k p e r d a g a n g a n d a l a m n e g e r i d a n e k s p o r . A d a p u n k e g i a t a n p e r u s a h a a n i n i a d a l a h :
- M e n g usahakan pembuatan kawat paku, kawat seng
III. 2
d a n k a w a t b e t o n
- M e m p e r d a g a n g k a n h a s i l - h a s i l t e r s e b u t di a t a s d a n b e r g u n a u n t u k u s a h a t e r s e b u t d i ata s, d e n g a n t i d a k m e n g u r a n g i k e t e n t u a n - k e t e n t u a n y a n g b e r l a k u .
S T R U K T U R O R G A N I S A S I
Di d a l a m p e r u s a h a a n " X " i n i a d a 3 b a g i a n y a n g u t a m a , y a i t u b a g i a n P r o d u k s i , b a g i a n K e u a n g a n d a n b a g i a n U r u s a n U m u m . D a n u n t u k m e n j a l a n k a n o p e r a s i p e r u s a h a a n d i p i m p i n o l e h s e o r a n g d i r e k t u r d a n d i b a n t u o l e h s e o r a n g w a k i l d i r e k t u r . S e c a r a s i s t e m a t i s , s t r u k t u r o r g a n i s a s i p e r u s a h a a n ini d a p a t d i l i h a t p a d a g a m b a r 3 - 1 h a l a m a n 30. A d a p u n p e m b a g i a n t u g a s d a n w e w e n a n g d a r i m a s i n g - m a s i n g b a g i a n a d a l a h s e b a g a i b e r i k u t :
a. D i r e k t u r U t a m a
b e r t i n d a k s e b a g a i p e n a s e h a t d a n p e n g a w a s p e r u s a h a a n
M e n e t a p k a n k e b i j a k a n u m u m p e r u s a h a a n b. D i r e k t u r
M e m b e r i k a n b i m b i n g a n d a n p e n g a r a h a n k e p a d a s t a f u t a m a p e r u s a h a a n
Henentukan k e bijaksanaan perusahaan
Mengawasi jalannya perusahaan dan sebagai koordinator dari seluruh kegiatan perusahaan
- Bertanggung jawab atas keseluruhan produksi baik pengendalian mesin, gedung, peralatan maupun pengclahan material yang meliputi pembelian, penyimpanan, t r a n s p o r t a s i , ekspedisi dan rencana produksi
c. Wakil Direktur
Membantu direktur dalam mela k s a n a k a n peker- jaan sehari-hari
Mewakili direktur dalam hal yang menya n g k u t teknis operasional bilamana- direktur berhalangan hadir
M e ngendalikan pelaksanaan policy perusahaan d. Bagian Produksi
- Melaksanakan proses produksi untuk mengha- silkan produk jadi dalam memenuhi permintaan
Mengawasi kualitas dari barang yang diha- silkan
Membuat laporan produksi bulanan
Bertanggung jawab pada direktur atas jumlah dan kualitas dari produk yang dihasilkan
e. B a g i a n K e u a n g a n
M e l a k s a n a k a n perabayaran a t a s p e r i n t a h d i r e k t u r
B e r t u g a s dan b e r t a n g g u n g j a w a b u n t u k m e n o a - tat s e g a l a s e s u a t u ke d a l a m neraca, b a i k y a n g b e r h u b u n g a n d e n g a n p e n d a p a t a n , p e n g e l u a r a n m a u p u n h u t a n g
B e r t u g a s dan b e r t a n g g u n g j a w a b u n t u k m e m b e - r i k a n l a p o r a n k e u a n g a n s e c a r a b e r k a l a k e p a d a d i r e k t u r
f. B a g i a n U r u s a n U m u m
M e n a m p u n g dan m e n g k o o r d i n i r s e g a l a p e k e r - jaa n dan t u g a s p e r u s a h a a n s e r t a m e m b e r i t a h u k a n k e p a d a p i m p i n a n - p e r u s a h a a n - M e n g k o o r d i n i r p e r e k r u t a n k a r y a w a n
A d a p u n b ag a n dar i s t r u k t u r o r g a n i s a s i p e r u s a h a a n
” X " ini d ap a t d i l i h a t p a d a h a l a m a n beri k u t .
I l l . 3 SEGI PERSONALIA PERUSAHAAN
D a l a m h a l ini p e r u s a h a a n l e b i h s e r i n s m e r e k r u t k a r y a w a n raelalui s u m b e r i n t e r n a l d a r i p a d a s u m b e r e k s t e r n a l . A r t i n y a k a r y a w a n b a r u k e b a n y a k a n a d a l a h t e m a n d e k a t a t a u s a u d a r a d a r i k a r y a w a n y a n g lama. K a r y a w a n y a n g t e l a h d i t e r i m a a k a n m e n g a l a m i m a s a p e r c o b a a n s e l a m a e n a m b u l a n . D a r i m a s a p e r c o b a a n t e r s e b u t a k a n d i e v a l u a s i d e n g a n p e d o m a n a n t a r a l a i n :
- K e a k t i f a n - K e r a j i n a n
- I n i s i a t i f d a n k e r j a s a m a / t e a m w o r k
A d a p u n j u m l a h k a r y a w a n PT " X " b a g i a n P r o d u k s i a d a l a h :
a. M e s i n T a r i k
t e r d i r i d a r i U0 o r a n g t e r m a s u k 3 m a n d o r d a n 3 w a k i l m a n d o r
b. M e s i n P o t o n g
t e r d i r i d a r i 39 o r a n g t e r m a s u k 3 m a n d o r d a n 3 w a k i l m a n d o r
c. M e s i n P a k u
t e r d i r i d a r i 38 o r a n g t e r m a s u k 3 m a n d o r d. P e m b a k a r a n /' A n n e a l i n g
t e r d i r i d a r i U o r a n g t e r m a s u k 1 m a n d o r
e. P e n g a s a m a n
t e r d i r i dar i 5 o r a n g t e r m a s u k 1 m a n d o r f. Q C ( Q u a l i t y C o n t r o l )
t e r d i r i dar i 7 o r a n g t e r m a s u k 1 m a n d o r g. B e n g k e l d a n G e n e r a t o r
t e r d i r i da r i o r a n g t e r m a s u k 3 m a n d o r dan 3 w a k i l m a n d o r
h. G u d a n g
t e r d i r i dar i 9 o r a n g t e r m a s u k 1 m a n d o r
S e d a n g k a n u n t u k J a m k e r j a k a r y a w a n a d a 2 m a c a m y a i t u u n t u k sta f dan k a r y a w a n b a g i a n p r o d u k s i . U n t u k staf, J a m k e r j a n y a a d a l a h d a r i p u k u l 0 8 . 0 0 s a m p a i 1 7.00 d e n g a n J a m i s t i r a h a t 1 Jam ( p u k u l 1 2 .00 - 1 3 .00 ). S e d a n g k a n u n t u k k a r y a w a n b a g i a n p r o d u k s i t e r d i r i da r i 3 s h i f t y a i t u :
- S h i f t I : p u k u l 0 7 - 0 0 - 1 5 - 0 0 - S h i f t II : p u k u l 1 5 - 0 0 - 2 3 - 0 0 - S h i f t III : p u k u l 2 3 - 0 0 - 0 7 . 0 0
S h i f t - s h i f t ini s u d a h t e r m a s u k 1 d a m i s t i r a h a t d a n s e t i a p m i n g g u t e r j a d i p e r g a n t i a n d a m k e r j a karyawan, a r t i n y a s h i f t III m e n j a d i s h i f t I, s h i f t I m e n j a d i s h ift II, s h i f t II m e n j a d i s h ift III.
III. H. CARA PENGUPAHAN DAN PEMBERIAN PREMI LEMBUR
* Pengupahan basi karyawan produksi ada 2 macam, yaitu :
a. Gadi pokok b. Tunjangan
- tu.ijangan kemahalan - tunjangan jabatan Contoh :
Gadi pokok karyawan A = Rp 1.600,- / hari Tunjangan kemahalan Rp 21.000,- / bulan Tunjangan jabatan Rp 0
Pada bulan ini karyawan A tidak lembur dan jumlah hari kerja = 25 hari.
Jadi :jpah k a ry a w a n A - Rp 1,6 3 S ,- ;; 25 Ru 2 1 .3 0 3 , -
33
T O T A L Rp 5 7 . 5 0 3 , -
diiastesii 1 jas Iemb-jr- I - ( 3 / 23 x upah 1,5 ) s 25
up ah - Rp 1.600 + ( 2 1 . 3 0 3 : 25 ) = 2 . 4 4 3
Jadi upah h i nb u r = ( 3 / 23 ;; 2.-140 x 1,5 ) x 25 - Rp 1 3 .7 2 5 , -
TotaI upah k s s s 1uruh a n Rp 7 1 , 2 2 5 , -
* P e r h i t u n g a n u p a h l e m b u r h a r i biasa.
1 j a m I = 3/2 0 x u p a h x 1,5
1 j a m II = 3 / 2 0 x u p a h x 2
1 j a m I I I d a n s e t e r u s n y a = 3 / 2 0 x u p a h x 3 C o n t o h :
T o t a l l e m b u r S jam.
P e r h i t u n g a n : 1 j a m x 1 j a m I 7 j a m x 1 j a m 11
* P e r h i t u n g a n u p a h l e m b u r p a d a h a r i l i b u r / b e s a r C o n t o h :
T o t a l l e m b u r 8 ja m
P e r h i t u n g a n : 7 j a m x 1 j a m II 1 j a m x 1 j a m 11
B e r i k u t ini a d a l a h t a b e l t o t a l u p a h d a r i t a h u n 1 9 9 0 s a m p a i d e n g a n 1992.
T a b e l 3-1
P e r i n c i a n J u m l a h T e n a g a k e r j a
TAHUN JUMLAH KELUAR TOTAL
1 9 9 0 1 . 1 1 5 3 1 . 1 1 2
1 9 9 1 1 . 2 6 0 1 1 . 2 5 9
1 9 9 2 1. 300 2 1 . 2 9 8
J umlah 3. 6 6 9
Rata - rata 1. 2 2 3
i__________________________________________________________________________________________________________ i
Sumber : Intern perusahaan
Tabel 3■2
Perincian Jumlah Hari Kerja
r TAHUN TOTAL ABSEN ( dim orang) HARI
KERJA S M
1 Sc
1 9 9 0 309 100 1 2 3 33 31
1 9 9 1 312 96 1 6 3 13 51
1 9 9 2 316 110 1 81 45 43
J umlah 937 3 0 6 4 67 98 1 2 5
Rata-rata 312, 3 102 156 33 42
j______ i_______ i Keterangan : S = sakit
M = mangkir I = i j i n
S o = S C O T ’S
Sumber : intern perusahaan.
Tabel 3-3
Perincian Pengeluaran Biaya Tenaga Kerja
( dalam Rupiah )
| TAHUN :
:
;JP2H/ l e m b u r j FPEfll i
; ;1rNhN / HMijiK
TQT U UP5-H
1 1440 75,264,033 61,363,203 136,32’ ,330
i 149] 65,534,933 5b,692,980 122,217,383
1
vm
61,173,343 ; 5a,978,903 life,152,443| Jualdii
; " a ~ a- * a t a
374.697,370 124,Sc o ,123,3
Sumber : Intern perusahaan.
D a l a m p r o s e s p r o d u k s i ini p e r u s a h a a n m e m b u t u h k a n b a h a n b a k u y a i t u : w i r e rod. A d a p u n b a h a n b a k u w i r e r o d ini h a n y a d a p a t d i s u p p l a i d a r i s a t u - s a t u n y a s u p p l i e r y a i t u : I S P A TINDO. W i r e r o d ini t e r d i r i dar i b e r b a g a i u k u r a n y a i t u d e n g a n d i a m e t e r a n t a r a 5.20 - 1 2 , 5 0 m m d a n b i a s a n y a d i g o l o n g k a n k e d a l a m b e r b a g a i k e l a s s e p e r t i
1. S W R C H ( S t e e l W i r e R o d f o r C o l d H e a d i n g ) b i a s a n y a d i g u n a k a n u n t u k m e m b u a t bau t d a n mur.
2. S W R S b i a s a n y a d i g u n a k a n u n t u k k a w a t - k a w a t
■ piano.
3. S W R M ( t e r m a s u k d a l a m g o l o n g a n L o w Carbon, s t eel w i r e rod )
4. S W R H ( t e r m a s u k d a l a m g o l o n g a n H i g h C a r b o n s t e e l w i r e rod )
A d a p u n P r o s e s P r o d u k s i t e r d i r i dar i t i g a t a h a p yaitu:
1. P r o s e s P a c k l i n g / P e n g a s a m a n
P r o s e s ini d i l a k u k a n d e n g a n t u j u a n u n t u k m e n g h i l a n g k a n K a r b o n s c a u d a n k a r a t ( k o t o r a n y a n g m e n e m p e l p a d a k a w a t ) w a k t u y a n g d i b u t u h k a n d a l a m p r o s e s ini + 1-2 jam.
D a l a m p r o s e s p e n g a s a m a n d i b u t u h k a n b e r b a g a i b a h a n s e p e r t i : H 2 S 0 4 + Hcl (de n g a n k a d a r + II I . 5. PROSES PRODUKSI
15%), Air, G a m p i n g / k a p u r d a n sabun.
A d a p u n l a n g k a h p e r t a m a y a i t u ; H 2 S 0 t d i p a n a s k a n k u r a n g l e b i h 60 d e r a j a t c e l c i u s d a n H c l ( d i s e s u a i k a n d e n g a n t e m p e r a t u r r u a n g a n ) l a l u w i r e r o d d im asukkart k e d a l a m c a i r a n t e r s e b u t + 1/ 2 j a m s e t e l a h i t u d i m a s u k a k a n k e d a l a m a i r p e n o u o i a n , k e m u d i a n d i m a s u k k a n k e d a l a m c a i r a n s a b u n d a n k a p u r / g a m p i n g s e t e l a h i t u d i k e r i n g k a n . ( S a b u n d a n k a p u r i n i b e r t u j u a n u n t u k m e n c e g a h a g a r j a n g a n t e r j a d i p e n g a r a t a n p a d a w i r e r o d u n t u k s e m e n t a r a w a k t u )
2. P r o s e s D r a w i n g / P e n a r i k a n
D a l a m p r o s e s ini d i b u t u h k a n m e s i n t a r i k a t a u D r a w i n g d i m a n a p a d a a k h i r n y a d a p a t d i h a s i l k a n k a w a t p a k u ( n a i l w i r e ) , pak u, k a w a t b e t o n ( A n n e a l i n g W i r e ) d a n k a w a t s e n g (GI) j i k a k o n s u m e n i n g i n h a s i l a t a u u k u r a n y a n g l e b i h k e c i l l a g i m a k a d i l a k u k a n p r o s e s p e m b a k a r a n . D a l a m p r o s e s ini a d a a l a t p e n e n t u u k u r a n y a n g m a n a d i s e b u t D i e s y a i t u d e n g a n m e n g g u n a k a n r e d u c t i o n r a t e s e b a g a i p e r h i t u n g a n n y a .
3. P r o s e s P e m b a k a r a n
P r o s e s i n i d i g u n a k a n u n t u k m e m e n u h i p e r m i n t a a n
kadar kelunakan dari setiap jenis pesanan konsumen ( dalam hal ini terutama untuk kawat beton ( annealing wire ). Dalam proses ini menggunakan alat pembakaran atau suatu tungku yang dilengkapi dengan alat penunjuk
temperatur, dimana tungku ini bersuhu antara 680 derajat celcius sampai 720 derajat celcius dengan waktu ± 1 7 - 1 9 Jam, dan hasilnya disebut annealing wire. Sedangkan proses GI wire adalah dari proses pembakaran ini kemudian dimasukkan kedalam larutan HcL lalu dimasukkan kedalam air dan larutan Flue (Pb, Zn,A1 ) yang pada akh i r n y a dapat dihasilkan jenis GI wire y a n g sesuai dengan permintaan konsumen. Mengenai hasil produksi ada standart tertentu yang harus dipenuhi yaitu : - BWG ( B irmingham wire gauge )
- ASWG ( American Steel wire gauge )
- SWG ( British imperial standart wire gauge ) dan ada Toleransi untuk hasil produksi
± 0 , 0 5 mm atau t ergantung pada perjanjian
kontrak dengan konsumen.
Untuk lebih jelasnya, bagan proses produksi dapat dilihat pada gambar 3.2.
I I I . 6. TARGET dan REALISASI PRODUKSI
T a b e l 3- 4
T a r g e t d a n R e a l i s a s i P r o d u k s i T a h u n 1 9 9 0 ( d a l a m T o n )
PRODUKSI TARGET REALISASI
Nail wire
8
. 4 8 58
. 7 4 5 , 6 Annealed wire2
. 2 2 52
.2 9 2 , 5
Steel Rod8
. 2 7 08
.5 2
a, 6
Total 1 8 . 9 8 0 1 9 . 5 6 2 , 7S u m b e r : i n t e r n p e r u s a h a a n .
T a b e l 3 . 5
T a r g e t d a n R e a l i s a s i P r o d u k s i T a h u n 1 9 9 1 ( d a l a m T o n )
PRODUKSI TARGET REALISASI
Nail wire 7.^75 7 .1 1 8 , 2
Annealed wire 2. 210 2.105,3
Steel Rod 5. 790 5-514,5
Nail 1. 265 1.203,2
Total 1 6.7^0 15•941,2
Sumber intern p e r u s a h a a n .
T a b e l 3-6
T a r g e t dan R e a l i s a s i P r o d u k s i T a h u n 1992 ( d a l a m Ton )
P R O D U K S I T A R G E T R E A L I S A S I
Nai l w i r e 5. 607 5 . 3 3 9 . 8
A n n e a l e d w i r e 1. 961 1. 871
S t e e l Rod 3. 510 3- 3^3
Nail 3. 323 3 . 1 3 4 , 7
T o t a l I k . H 0 1 1 3 . 6 8 8 , 5
S u m b e r : i n t e r n p e r u s a h a a n .