6 Hakcipta, Paten dan Cap Dagangan 241212

(1)

TM3923

(2)

Hak cipta: hak istimewa yang diberikan kepada penulis atau pencipta dari sebuah karya asli, termasuk hak untuk menyalin, mengedar dan menyesuaikan karya. Bersifat eksklusif yang mengawal penggunaan sesuatu

pernyataan idea atau maklumat.

Paten: hak eksklusif yang diberikan terhadap suatu reka cipta sama ada suatu produk atau proses untuk

menghasilkan cara baru bagi membuat sesuatu, ataupun penyelesaian teknikal bagi sesuatu masalah. Hak paten selalunya diberikan oleh kerajaan kepada seseorang

pencipta atau pereka sesuatu ciptaan yang memberikan kepadanya hak sepenuhnya untuk membuat, mengguna dan menjual rekaan tersebut.

Cap Dagangan: sejenis tanda atau penunjuk tersendiri yang digunakan oleh seorang individu, syarikat atau entiti lain untuk mengecam sumber barangan atau

(3)

HAKCIPTA

Hak lindungi hasil karya/ hasil kerja yg

dihasil melalui usaha intelektual drp

disalin

(4)

APAKAH KARYA YG DILINDUNGI?

(5)

(6)

Dilema Perlindungan Hakcipta

ARTIKEL 27 DEKLARASI SEJAGAT HAK ASASI MANUSIA

Setiap org berhak ambil bhg/terlibat secara bebas dlm kehidupan budaya komuniti, nikmati seni,

kongsi kemajuan saintifk & faedahnya

Setiap ind. berhak dilindungi kepentingan moral & material bagi setiap karya yg

(7)

TIMBUL KONFLIK ANTARA

Beri perlindungan kpd hasil karya

Membenarkan orang ramai capai bahan utk tingkatkan kesejahteraan masy, promosi

(8)

Hakcipta beri pengecualian ke atas

hak monopoli pengarang jika bahan

digunakan utk tujuan:

_{Penyelidikan bukan komersial/ kajian}

persendirian (terhad kpd 1 salinan shj).

_{Kritikan & ulasan. Salinan berganda dibenar.} Melaporkan peristiwa semasa (tak termasuk

(9)

Pengarang

Majikan

SIAPA PEMILIK HAK

CIPTA?

Karya bertulis (buku dsb)

Hasil kerja lain (jika dihasilkan oleh

pekerja yg dibayar gaji

Bolehkah kontraktor mendapat hak milik hakcipta?

(10)

Naskhah asal

Naskhah karya dikeluarkan kpd

umum

Karya yg dipinjam & disewa kpd

umum an kpd hasil karya

Hak Ekonomi

(11)

Hak Eksklusif Pemilik Hakcipta … samb

Hak integriti. Hak mencegah / tolak anggapan yg blh

bawa maksud penghinaan kpd

karyanya

Hak tolak anggapan memiliki sst yg palsu

Hak Moral

(12)

BERAPA BANYAK BOLEH

Buku Karya pendek

10 % dgn syarat

keseluruhan ekstrak tidak

(13)

Jika menyalin untuk

tujuan buat kritikan

(petikan)

Boleh salin hingga 400 perkataan

300 perkataan bagi setiap ekstrak dan tak lebih 800

secara keseluruhan Jika 1 ekstrak

(14)

PERLINDUNGAN

UNDANG-UNDANG BAGI PROGRAM

KOMPUTER

Program komputer dilindungi sbg hasil karya – mendapat

(15)

PERLINDUNGAN DATA

_{Prinsip pengendalian data Menurut Data}

Protection Act 1998 (UK)

_{Data diproses dgn adil & sah selaras dgn}

undang-undang. Pemilik dimaklumkan mengenai identiti pengawal data, tujuan maklumat diproses dan maklumat lain yg diperlu bagi pastikan pemprosesan yg adil

_{Data diperoleh utk tujuan tertentu shj. Pemilik}

dimaklumkan tujuan data dikumpul. Jika data turut berguna utk tujuan lain, pemilik mesti

(16)

PRINSIP KENDALI DATA

(DATA PROTECTION ACT

1998)

_{Data perlu mencukupi, relevan & tak}

berlebihan bagi tujuan pemprosesan. Kumpul data yg diperlukan sahaja

_{Tepat dan kemas kini. Bersedia memenuhi}

permintaan pemilik data jika minta tukar/mansuh data yg salah

_{Melakukan proses data sejajar dgn hak}

(17)

_{Simpan data dgn selamat. Lindungi}

pemprosesan data peribadi drp pemprosesan tak sah

_{Data tak dipindah ke negara lain tanpa}

langkah perlindungan yg mencukupi (bagi sykt transnasional)

PRINSIP KENDALI DATA

(DATA PROTECTION ACT

(18)

PATEN

_{Berasal dari istilah}_Patere_(Latin) _–

disediakan utk pemeriksaan org ramai.

Diasaskan kpd perkataan letters patent yg lambangkan dekri (arahan rasmi pihak

berkuasa perundangan) diraja utk jamin hak eksklusif kpd ind/bisnes tertentu

_{Mula diguna di Itali (1474) utk lindungi}

reka ciptaan (invention) baru peranti drp diceroboh

(19)

_{Satu set hak eksklusif indi. yg dijamin negara}

utk tempoh tertentu sbg tukaran kpd

pendedahan umum perincian sst peranti, kaedah, proses/komposisi bahan yg dikenali sbg reka ciptaan baru

_{Reka ciptaan ini mesti berdaya cipta, berguna}

dan boleh diaplikasi kpd industri

_{Hak eksklusif beri jaminan sipemunya paten}

(20)

_{Produk bahan/benda yg memiliki ciri/sifat}

berdaya cipta (inventive) – tidak mudah

difkirkan oleh org lain w.pun pakar dan mahir dlm bidang tersebut

_{Peralatan yg diguna dlm proses}

mengeluarkan produk mesti novel (baru, asli dan belum diketahui sebelumnya)

_{Mempunyai ciri istimewa yg belum}

didedahkan kpd umum & belum ada konsep yg serupa diterbitkan

_{Berguna atau boleh diaplikasikan untuk}

industri

(21)

MENGAPA PATEN

DIPERLUKAN?

_{Memudah & m’galak pendedahan inovasi}

kpd domain awam untuk kebaikan bersama. Tanpa paten pereka cipta cenderung utk merahsiakan reka

ciptaannya. Paten m’bolehkan perincian kpd teknologi baru didedahkan utk

dieksploit oleh ssp shj selepas tamat tempoh p’lindungan

_{M’jadi dorongan bagi lakukan R&D yg}

(22)

DILEMA PATEN PERISIAN

BANTAH

SOKONG

Beri p’lindungan kpd pencipta

Elakkan idea dicuri

Beri pulangan kewangan kpd pencipta

Paten perisian boleh gugat p’kembangan TMK

Sykt gergasi perlekeh sykt kecil- boleh

lumpuhkan proses inovasi

Lumpuhkan

p’gaturcaraan sumber terbuka

(23)

Dakwaan bahawa paten hanya diberi jika babitkan proses, barangan yg dihasilkan oleh kilang dan

ramuan bahan. Program komputer dan p’ciptaan berkaitan program komputer bukan satu proses – tak boleh dipatenkan

Prosedur permohonan paten rumit dan mahal (yuran pendaftaran, semakan paten, tahunan, perkhidmatan agensi paten)

Paten yg dipohon hanya terpakai dlm negara yg dipohon shj. Negara lain bebas tiru reka ciptaan

tersebut. Jika mahu dpt perlindungan, kena mohon paten lain

(24)

APA PERLU BUAT SEBELUM

MEMOHON PATEN?

Semakan paten bagi elak:

_{Bazir wang, masa, tenaga & sumber utk}

mereka cipta sst yg difkirkan blh dipaten ttp hakikatnya tidak

_{Mereka cipta sst ciptaan dgn guna bahan,}

proses & peralatan yg sudah dilakukan oleh org lain kerana tidak mengetahui

mengenainya

_{Kecewa hasrat miliki paten musnah setelah}

(25)

Dapatkan maklumat lanjut seperti:

_{Apakah teknologi baru yg diguna dlm}

paten tsbt?. Nak guna teknologi yg serupa?

_{Bagaimanakah rupa bentuk produk yg}

dipaten. Nak guna reka bentuk serupa?

_{Apakah bahan yg diguna? Bahan berbeza}

nak diguna?

_{Apakah kaedah pengeluaran yg diguna?}

Kaedah yg sama nak diguna?

APA NAK BUAT BILA TAHU

OBJEK YANG HENDAK DIUSAHA

SUDAH PUN DIPATEN OLEH

(26)

BERAPA LAMA TEMPOH

PATEN DI MALAYSIA?

_{15 tahun selepas tarikh pemberian paten}

Apa jadi bila tamat tempoh?

_{Sesiapa sahaja boleh guna reka ciptaan}

(27)

CAP DAGANGAN

Apa shj yg m’bolehkan pengguna

membezakan produk sst syarikat dari sykt yg lain. Boleh dalam bentuk:

_Logo

_{Reka bentuk p’bungkusan}

_{Frasa (755 25 25, the dream come true)} _{Perkataan (Acer, Dell, Apple)}

(28)

CAP DAGANGAN MESTI:

_{Berbeza sepenuhnya – simbol tak boleh beri}

sebarang keterangan berkaitan dgn produk

_{Tak mengelirukan – cap dagangan yg dipilih}

tak serupa dgn cap dagangan yg lain

sehingga kelirukan pengguna e.g Adidas, Abibas, Arcopal, Decopal, Panasonic,

Pensonic

(29)

(30)

Pembentangan:

Masih ramai yang kurang peka mengenai isu kerahsiaan dan kebersendirian. Ini

dapat dilihat dalam aplikasi social networking. Mengapa isu ini perlu

diambilberat dan dipantau dari masa ke semasa.

KUMPULAN: BRAVO

AHLI KUMPULAN:

Suzali bin Abdul Halim Saadiah binti Arifn Marliana binti Omar Rafdah binti Aznan