تلاوََ
َ ّ ْن ِ نيو نكَِاسََّ
ةِ
أَ
حْ
َ اك م نلا
ّو ِ ن لا
HUKUM-HUKUM NUN PAEH SARENG TANWIN (
ــٌـ ــٍ ــً
/ن ْ)Hukum nun paeh sareng tanwin aya opat: 1. izhhar (2,(راهظإ. idghom (ماغدإ), ءافخإ(
) ikhfa` 4 .
بلاقإ,(
) iqlab 3 .
* Qoidahna :
لِ ُ ن ّلون ِ
إ ْن ِ ْ تَ
ُ س ن َ ك ْ تَ ْ ولِل ن ِ ِن يو َأ * برَ ْ َأ ُع َ ْح ك فَ „م ْذ خُ
تَ ْ ِ ب ِن يي
Ari
hukum nun paeh rejeung tanwin * Aya opat hukum anu entos yakin 1. Izhhar (jelas)
Nyaeta dimana-mana aya nun paeh mayunan salah sahiji huruf idzhar kudu maka di baca jelas. Hurufna aya 6 nyaeta :
* Qoidahna idzhar :
فَا ْ
َلْ َ إ ْ ل ّو ُ
لْ ْ ِ ُر اَهظ ْب قَ
ل َ إ ْ َ لْ ْ ُر ح ف ِ * لِلْ
لحْ َ ق ِ س ِ ُ تٌ
ترِ
بَ r ت ْ لْ َ فَ
ت ْ ع ِ ر ِ ف
Nukahiji nyaeta idzhar ngarana * hurufna teh ngan aya genep- genepna 1
م ََ
ن ْ
~ أ م َ ن َ
: contona أ
a .
أ ْ ََ
e نَْا ر
: contona bـه
.
م ْ َِ
ِ ن ْ ع ل „
: contona ع
عََ
ِ يز e َ ز ِ ح e ك ي
: contona d ح
.
ل „ r غ ِ ن م ْ َِ
:
contona eغ
.
* Qoidahna huruf idzhar :
eء اخََ َّثُ َُ
غََ
ي eْ
هم َ َُْ
لمَ
َت ْ ِيْ
اح ََ
eء
*
َّثُ َُ
عََ
ي eْ
ْهَ ََ
e ز فََ
e هَا ء
Hiji
hamzah dua Ha katilu ‘ain * opat Ha kalima kho kagenepna ghin
2
2. Idghom (ngasupkeun)
Ari idghom eta kabagi 2 : (a) Idghom bighunnah/ma’al gunnah ( / ماغدإةنغب ةنغلا
,(عم )
3 ) Idghom bilaghunnah (ماغدإلابةنغ). Huruf idghom aya 6 nyaeta ,ي
,ر ,م ,و ,ل
ن dikumpulkeun dina pangucap َ ن
يَ
ْ َر ـ ْلـم و
* Qoidahna idghom
إ ْ َِ
eم غدَا ṣِ ِ.س
ت د ُ ن َ ع ْ ِ َن ُول رَم يَ ْ فِ ِ * ت ْ َتأ ة َ ّ „ ه
قَ ْ ثَ د تَ َب ت ْ
إول ََ
اَث ِ نِ
Nu kadua nyaeta idghom ngarana * dina lafadz َ ن
و ْلم َ ر ْي َ kumpulna Nu a. Idghom bi ghunnah/ ma’al ghunnah
Nyaeta ngasupkeun sora nun paeh/ tanwin kana salah sahiji huruf idghom bari make dengung. Huruf idghom bigunnah aya 4 nyaeta
ي)َ ْ ن (وم ,ي ,ن ,م :و
م ْ ََ
يَ ُ ن ُ وق ل
contohna :
1ي .(
م ِ ََ
„ ع يْ
contohna :
3م .(
ام ََ
ء „ و ََ
r ِ ل „
contohna :
4و
.(
ِم ْ
ن
„ وُن ر
contohna :
2ن .(
م ْ َِ
ن
* Qoidahna idghom ma’al gunnah /bigunnah :
َِبيَ
نْ ُ عُ وم
َام ِل َِب
غُن
ّ „ة
َِيف
ِه َِق ْ س eم
يُ ْ َاغَ د َ
*
ْ َِق س
َام ِ
ن
ِك لَ ََّ
Tapi idghom kabagi dua bagian * disebut idghom bigunnah sabagian b. Idghom bilaa ghunnah
Nyaeta ngasupkeun sora Nun paeh/tanwin kana salah sahiji huruf idghom bilaa gunnah bari teu make dengung. Huruf idghom bilaa gunnah aya 2 nyaeta :
1) ل contohna:
َ ك
ََ
لن
َِ
م
ْن
ِر ََ
r ِ ْ بّ
م
contohna :
2ر (
م ْ َِ
ن
* Qoidahna idghom bilaa gunnah
إول ََ
ثَ نِ ّا ِ
إ ْ ِ ا غدَ
َغبِ eم ْ يِْ
ُغ نَ
ّ ْة * فِ ِ
لإ َ
ل ّ َ ِم لإو َ
َ ّإر ْ
ء ُ َُ
َ ث rِر ك
َ نر
َ ّ هْ
Kaduana idghom nu teu make gunnah*Di bacana teu ngahiung sing merenah
CATETAN
Lamun nun paeh nyanghareupan huruf-huruf idghom dina hiji kalimat maka kudu dibaca jelas nun paehna, ieu disebut izhhar wajib, dina Al Qur’an contohna aya opat:
َ اي دُنْ
3. Iqlab (nukerkeun )
, ن
e ,ن e بُنْيَا
َِنقْ
َإو
, ن
e
ص َِ
َإو ْن
Nyaeta nukeurkeun sora nun paeh/ tanwin kan mim dimana-mana mayunan ba`. Hurufna aya hiji nyaeta ba` (ب) ,contohna:
ِ م ِ ن ْ بَ ْع د
* Qoidahna iqlab :
إولاَث ََ
ِل ث ُ ِ إ ْ ْق لْ
َ َ ُ ل
ِ ب ْن ع إلْ َ دَ
اب ِ ء
ِميم * ا ِ ب
غُنَ إ ْ ع م َ ة َ ّ „ لْ ِ
خ ْ ِء َاف
Nu
katilu nyaeta iqlab ngarana * ganti Nun kana Mim dina sorana 4. Ikhfa` (nyamarkeun)
Nyaeta dimana mana aya nun paeh / tanwin mayunan salah sahiji huruf ikhfa` maka dibaca samar. Huruf ikhfa` aya 15 nyaeta:
,ق
كٍ َ
ف ,
,ظ َ َ ,ط ض ٍ
#
ص , َ ش
,
َ س
,
زَ , ذٍ
# ,
د َ ج ,
َ ث ,
,ت َ
* Qoidah ikhfa` :
لإو ََ
َ ّإر ِ ب ُ ع إ ْ
لْ ِ
ْخ َ اف ُ
ِع ْ ء ن دَ
َاف لإْ
ض ِ ِ ل
ِم َ * ن ُ لإْ
ح ُ ِ ور َإو ف e ِج
ب لِلْ
ِ َاف لض
Nu
kaopat nyaeta ikhfa` ngarana * tina huruf-huruf nu wajib punjulna
* Qoidahna jumlah huruf ikhfa` aya 15:
َ ََ
ْن ضَ
ُُ
تََا
َِ
ت قََ ْ د
ََ
ه
َذإ
إل
َبي
َِ
ْكِ
ِم
َِ
ف رْم ََ
ُز اهَ
*
ََ
ع
ْ
„ ش
م َِ
ْن بََ
ْع
ِد
ََ
س
„ ة
ََ
َْ
خ
َِ
فِ
Dina lima belas anu dirumuskeun * di kalimah ieu bet geus dikumpulkeun
* Qoidahna huruf-huruf ikhfa` anu 15:
ِل ََاظ
َام ََ
ض
ْع
َِ
فِ
قُتمى
َِ
ز دْ
ََ
ط r
ي ا مب
َُ
د
ْم
ََ
* َسَا
e ص
ْد قَ
ََ
ش
ََ
اج دَ
ََ
ْكَ
إذ ََ
ثَنَا
ص َِ
ف ْ
Shod,dal,syin,kaf,jim,sin,qof,tsa dalapana*dzal,ta,zay,fa,dho,dzo lima belasna Ikhfa` kabagi 3 :
a. Ikhfa` Aqrob )برقأ(
Nyaeta dimana-mana nun paeh/ tanwin mayunan huruf :
1)
تcontohna:
َ ب
2)
طcontohna:
َ ل
b. Ik hf a`
A b’
ad )
بأ ع د (
تَََ َ
اط م ََ
ْن
َم
ْن
3) د contohna:
ِ لله
ِ ودَُ
ن ن م ْ َِ
Nyaeta dimana-mana aya nun paeh mayunan huruf :
1)
قContohna:
َ ل ن ْ ََم قَا
2
ََ
(َ كَ
ن
Contohna ك :
م ْ ََ
ن
c. Ikhfa` Autsath (طسوأ)
Nyaeta dimana-mana aya nun paeh mayunan huruf : 1) ث contohna:
2) ج contohna:
3) ذ contohna:
4) ز contohna 5) س contohna:
1) ش contohna:
2) ص contohna:
3) ض contohna:
4) ظ contohna:
5) ف contohna:
ماكحأ ْ ا ل ِميمِ
لا
َ ّاس نكَِ
ة
HUKUM-HUKUM MIM PAEH )ْم (
Ari hukum mim paeh eta aya 3 : ءافخإ(
) يوفش Syafawi Ikhfa` 1 .
ماغدإ( نيلثامتم ) Mutamatsilen Idghom 2 .
راهظإ( ) يوفش Syafawi Izhhar 3 .
* Qoidahna mim paeh kabagi 3:
و ََ
ِ إ ْ اَهظ e
ر َ فَ
ق aْ
إ َِ
غدَْ
ا eم
َْ
خ
َفا
e ء
َ ضََ
ب aْ
ِ * إ
َِل
َم ْن
ََ
م ا ث
َ َ e لثََ
ة
أ ْ ََ
َ ح ك
1. Ikhfa` Syafawi
Nyaeta Nyamarkeun sora
ْم
dimana-mana mayunan huruf ب bari make
dengung. Contohna :
َ رِ ة
ِخ
َِبِ ْلْ
~ ْكُ لَ ُ
* Qoidahna Ikhfa` Syafawi :
Hukum Mim paeh tilu ceuk aturan * Ikhfa,idghom,idzhar kitu palenggeran
فَا ْ َلْ
ّو ُ ل ِ إ ْ
ْخ َ لْ
اف ُ قَ ْ ء
َل ب َاب إلْ
ِء َ * ِ و َ س rَ
ِه ش َ ف َ ِو
اًّ
ي لِلْ
ُق
ّإر ِ
ء
Nu
kahiji ngaran ikhfa` safawina * dina huruf-huruf ceuk ahli quro’na 2. Idghom Mutamatsilen
Nyaeta dimana-mana م˚
mayunan huruf mim hidup bari make dengung.
ثمْ َِ
لِ ِ ِ
:
Contohna
ْكَ ََ
*Qoidahna idghom mutamatsilen :
ََيًّ
فَ
تَ م
ْ
ي إ
ََ
ص
ِغ
إ َِ
ا غدَْ
مام
َِ
r س
ََ
و أ ََ
َتَ
*
بَِ ِم ثْ
ِاَهل َِ إ غدَْ
ا eم
إول ََ
اَث ِ
نِ
Nu
kadua nyaeta idghom ngarana * dina ngaran MITSLEN SHOGIR kasebutna 3. Izhhar Syafawi
Nyaeta Ngajelaskeun maca م˚
dimana-mana mayunan salah sahiji huruf
hijaiyyah anu 26 salian ti م jeung ب . Contohna :
َ ْهُ و وَِقنَُ يَُ ن ُ
* Qoidahna Izhhar Syafawi :
إولاَث ََ
ِل ث ُ ِ إ ْ اَهظ لْ ْ ِ ُر فِ
لْ َ إ
ب َش rَاَهس ِ و َ َ ف „ ِيقَ ُر ح ْ أَ ْن ِم * ّ ْة ف ْ
ِيوَ ّ ْة
Nukatilu nyaeta idzhar ngarana * Ngaran syafawi hurufna sasesana CATETAN
* Idzhar Syafawi Syiddah
Lamun aya م˚ mayunan huruf و jeung ف eta disebut idzhar safawi siddah.
و َُ
وج ُ
ِهه ِ ْم
:
Contohna
َِ
ف .س َِ
يَا
ُ ْهُ
ََ
ي ,
ضََ
ا
ِلr
و ََ
َلْ
إل
ْ ِ عَلَ
ي ْ م
* Qoidahna Izhhar Syafawi Syiddah :
إو ََ
ح ْ ْر َذ َ ىلََ
إو َ و َ „ ِ فوَا إ ْ َ ْ ن َت ت ِيف ِل * ْبِرَ ُق ا َ ِ إو ْ ِ لْ
r
َتّ
ا ِ فَا ْ د ِر ع فِ ِ
Kudu sieun anjeun dina nyamarkeuna * dina huruf WAU FA sing samestina
ََ
ش َ د َ د ْيتََ
ن ِ نَِ
ل ا ْ م
ََ
نلاوُّ
و
ْح ك م ْل ا م ِ ي ِ م
HUKUM MIM SARENG NUN ANU DITASYDID )م/ (ن
Ari huruf ن (nun) sareng م (mim) anu ditasydidan eta disebut ghunnah musyaddadah. Cara macana ghunnah kedah nganggo dengung. Panjang macana 2 harokat. Contohna :
َ ّ ن
ِ إ
* Qoidahna :
م َِ
ّ,ام
ح ََ
ر ْ ف َ
غُنََّ
ة „ بََ َ دإ
َُ
اكُلّ َِ
r س
ََ
و ش َُ
rِ
د إدَ
*
َّثُ َُ
نَُو م نً
َِ
مي ما
ََ
ّ
ن غو ََ
ُ
Pek
gunnahkeun mim jeng nun nu ditasydidan*nu dingaranan gunnah ceuk peraturan
ماكحأ ْ ا َل م ِ د
HUKUM-HUKUM MAD
Ari Mad eta kabagi 2 : Mad Asli/ Mad thobi’i far’i دملايعرفلا
1. Mad Thobi’i (Asli)
mad jeung دملا ,
/يعيبطلا يلصلأا
Nyaeta Dimana-mana aya: ا saba’da fathah/ jabar ( ي ,( ـَ saba’da kasroh/ jeer ( و (ـِ saba’da dhommah/ pees ( ـ )
* Qoidahna Mad Thobi’i:
و ََ
ْ هُ
و ط ََ
ِبي ِعياا
ََ
أ r
و لْ م
َِ
r س
ََ
و
ََ
ُلَ
* فوَ ََ
ْر
ِع ّي
أ ََ
ْص
ٌلِ
لإو ََ
ْ َم ّد
Ari
mad aya nu asli jeung far’i * Pek ngaranan nu kahiji mad Thobi’i 2. Mad Far’i (Cabang)
Ari mad far’i eta aya 13 bagian nyaeta :
a. Mad Wajib Muttashil b. Mad Ja`iz Munfashil c. Mad ‘Aridh lissukun d. Mad Badal
e. Mad ‘Iwadh f. Mad Len g. Mad Shilah
h. Mad Tamkin i. Mad Farqi
j. Mad Lazim Mutsaqqol Kilmi k. Mad Lazim Mukhoffaf Kilmi l. Mad Lazim Mutsaqqol Harf m. Mad Lazim Mukhoffaf Harf يِ ع ِر فلَ ْ ْ اد ِ م َل ْ ام اك َحْأَ
HUKUM-HUKUM MAD FAR’I
Ari hukum mad far’i eta kabagi 3 bagian : 1. Mad Wajib ) بجاودم (
2. Mad Jaiz (دمزئاج) 3 . دم( )مزلا Lazim Mad
*Qoidahna :
لإوُ ََ
ّل ُ
ْم وز ج ََ
َإو ُز
ََ
إو لْ
و ََ
ْ َهْ
ُو لإْ
ُوج ُ ب
ك ََ
م e ث
َ َ e لثََ
ة تََ ُ و ْ د م
*
ََ
أ
ْح
َم لِلْ
rِ
د
Sakabeh mad far’i eta aya tilu * Mad wajib jeung jaiz lazim nu katilu Ari wincikan mad far’i anu 13 nyaeta:
1. Mad Wajib Muttashil )دمبجاولصتم(
Nyaeta Dimana-mana aya mad thobi’i kapayuna aya hamzah (ء) bari
sakalimah. Panjang macana 5 harokat. Contohna:
َ ء
َاج
*Qoidah mad wajib muttashil :
ََ
ك ,
وأل َُ
ئِ
فَ َ ِ إو e ج ِ ب إ ْ َ ن َء اج َ ْهَ
e بَ ْ ز دَ ع
َم ْ د
* ِ ِ ْ فِ
َم كِ
ة َ „ و َ إذ ِب
ُم تَ
ّ ِ ص ل ْ يُ
عو َ ْد
Ari
mad wajib eta ayana hamzah * sakalimah nu paantel kade salah دم)
زئاج (لصفنم Munfashil Ja`iz Mad 2 .
Nyaeta Dimana-mana aya Mad ashli kapayuna aya hamzah bari teu sakalimah/ 2 kalimah. Panjang macana 2/4/5 harokat. Contohna:
أ ََ
ُ ُ يَا إ
ِ َ لي َ ن
يًّ ََ
*Qoidahna mad Jaiz munfashil :
و َ ََ
ئاج ِ َم eز
ٌ ّد َ قوَ ْ eْ ص إ ْ ِ
ن ِ فُ
ْ ص ل
* ُ
ٌ ّكُ ِب ِ ْ كِ َم „ ة َ و إذ ُ tه َ
فنمَ ْ ص ِ ل ْ
Mad jaiz bisa panjang reujeung pendekna * mun pisan mad reujeung hamzah kalimahna
دم) ضراع (نوكسلل Lissukun ‘Aridh Mad 3 .
Nyaeta dimana-mana aya mad mayunan huruf sukun anyar-anyaran kusabab waqof (eureun di tung-tung kalimah). Panjang macana 2/4/6 harokat. Contohna:
* Qoidahna :
ر َ ََ
قنََا ز ْ ُ ْ هُ
يَُ ْ ن ِ ف ُق َ و ن
و ِ ََ
م
ّام
ِم ََو ُ ثْ
َإذ ل إ ْ ِ
َع َ ن ر َ ض ل إ
ُ ّس ُ وك ُ ن * َ و ْ فقما َ ك َ ت لعَ ْ
وم ُ نَ َن .س ْ ت َ ُ ِع يْ
Ari
nu ngarana mad ‘aridh sukun * aya huruf sukun anu diwaqofkeun 4. Mad Badal ) لدبدم (
Nyaeta pakumpulna hamzah sareng huruf mad dina sakalimah, hamzahna tipayun, huruf madna tipengker )Dimana-mana aya jabar
nangtung luhureun hamzah(. Badal didieu hartosna ngagantikeun hamzah kana huruf mad. Contohna :
tإ
َم َن
asalna
َ ن
ََ
أ
ْأ َم يإْ َ َِ
ام نًم
,
asalna
ِ ,
َام ئإْ
نًم
َُ
أ
ْوتُ و
أ ْ َُ
وُتؤ
asalna
* Qoidahna mad badal:
قو ََ
َ rِد إ ِم َْهل َز ْم َ عَ
ل َم لإْ
َ rِد و َ إذ بَ دَ * ل ْ tَك َ َم ُ َ إون يمإو َا نًم َإذ خُ
ِِ
Mun tipayun hamzah huruf mad panderi * Eta namina mad badal tos kaciri
5. Mad ‘Iwadh ) ضوعدم (
Nyaeta tanwin jabar (ـــً) digentoskeun kana mad kusabab Waqof.
Panjang macana 2 harokat. Contohna :
إدم
َبأَ
6 دم) . Len Mad(نيل
لع َِ
ْ م
ام
,
Nyaeta Dimana-mana aya و atawa ي sateuacana harokat jabar,syaratna lamun Tapi
ِر
.ح ْ ل َ َ ل إ r ِ َات .ش
َ ِء
إو ل
ّ ص
ي ْ ف ِ
: Contohna waqof/eureun. nalika kudu
dina nalika washol (nyambung) mah namina haraf len. Contohna:
َ ََلْ
يرْ
ب ِ َ يف ِ ه
* Qoidahna :
نكَا َُ ََ
„ r ك
أَ ْ م
ح e قََ ْب
َل
إ ِن َِ
نإْ ِتفَا
س ََ
َنكَا
*
و ََ
َإو
و e م َِ
ْ َ نََا إلَْ
َيا
َُ
ْ
ي
لإو ََ
ِل r
Ari
huruf len eta jumlahna dua * Huruf wawu jeung yaa nujabar tiheula
7. Mad Shilah ) ةلصدم (
Ari Mad Shilah eta kabagi kana dua bagian :
a دم) . ةلص (ةريصق Qoshiroh Shilah Mad
Nyaeta dimana-mana aya ha’ dhomir (هـ) anu diharokatan ( هـ) atawa harokat (ِ هـ ) bari huruf sateu acana diharokatan, kapayuna teu aya hamzah (ء). Panjangna 2 harokat. Contohna:
- ẽ Z
,
b دم) . ةلص (ةليوط Thowilah Shilah Mad
Nyaeta dimana-mana aya ha` dhomir (هـ) anu di harokatan ( هـ) atawa harokat (ِ هـــ ) bari huruf sateu acana diharokatan, kapayuna aya hamzah (ء). Panjangna 2/5 harokat.
Contohna:
o
دم) (نيكمت Tamkin Mad 8 .
Nyaeta Dimana-mana aya dua ي salah sahijina sukun sateu acana kasroh bari di tasydidan. Panjang macana 2 harokat. Contohna:
ْ ي rِ ي ُ ت ح ُ
9. Mad Farqi (دم قرف)
Nyaeta Dimana-mana aya lafazh anu minculak/ beda tina lafazh lain dina Al Qur’an (aya mad badal nyanghareupan alif lam syamsiyah).
Contohna :
ِ
ن أ~ ل ْ قُ
ّ َ ل َ
َرْ ك ي
Dina Al-qur’an aya dina 4 tempat mad farqi.
2 lafadz dina surat al An’am ayat 143 jeung 144:
1 lafadz dina surat Yunus 59:
1 lafadz dina surat An-naml 59:
دم( مزلا قثمّ ل )يملك Kilmi Mutsaqqol lazim Mad 10 .
Nyaeta huruf mad kapayuna aya huruf anu di tasydidan dina sakalimah. Panjang macana 6 harokat. Contohna:
دم( مزلا فخمّ ف )يملك Kilmi Mukhoffaf Lazim Mad 11 .
ََ
ْ
ي اضََ
ِلr ََو َلْ لإ
Nyaeta dimana-mana aya mad badal nyanghareupan alif lam qomariyah. Panjang macana 6 harokat.
Tempat mad lazim mukhoffaf kilmi ngan aya dua nyaeta dini surat Yunus ayat 51 jeung 91. Lafazhna:
َ أ ~ لْ ْ ن
دم( مزلا قثمّ يفرر ل ) Harf Mutsaqqol Lazim Mad 12 .
Nyaeta dimana-mana aya huruf dina mimiti surat. Jeung hurufna lamun diejah jadi 3 huruf, huruf tengahna teh mad, oge saba’da mad aya huruf nu di idghomkeun. Contohna :
r لإ
ejahana:
ْ ي
دم( مزلا فخمّ ف )يفرر Harf Mukhoffaf Lazim Mad 13 .
َِ
r م
ََ
ل
ْم
أ ِل ََ
ف ْ
Nyaeta dimana-mana aya huruf dina mimiti surat, lamun diejah teh hurufna aya 3. Tengah-tengahna huruf mad, huruf katiluna sukun anu
َ ص لإو ْ ُ ْ ق ِ إر ,ن َ ن لإو ْ َ َ ِ ق ل
: Contohna diidghomkeun. teu
Huruf mad lazim harf aya 8: ك, م,ع,س, ل,ن,ق, ص Dikumpulkeun dina pangucap :
ُْ ك ُ
َ لس
ُ َع
CATETAN
ل َْ
َق نََ
ْ ص
/ نََ َ ق َ ص
ََ
ع
َس
ْكَ ََ
Huruf-huruf dina awal surat anu ejahana dua huruf eta panjangna dua harokat/ saalif, disebutna Mad Thobi’i Harf (دميعيبطيفرر)*.
Hurufna aya lima dikumpulkeun dina lafazh:
ْ ر
ََهط
Contohna:
هط, سي
ٌّ ََ
ح
*
Sapalih ulama sapertos Syeikh Muhammad Al Mahmud dina Kitab Hidayatul Mustafd nganamian ieu mad “mad lazim mukhoffa harf”,sedengkeun anu ejaana tilu huruf numutkeun anjeuna disebat mad lazim harf musyba’.
َِ
ف َ لاو
َ
ِّلّ
م
أَ
َحْ
اك م ْ ا ِلَ
ل
HUKUM-HUKUM ALIF LAM
Alif lam kabagi 2:
1. Alif lam Qomariyyah ( Idzhar Qomariyah ) Nyaeta
لا anu di baca jelas lamna, bari kapayuna teu aya huruf anu di tasydid. Hurufna Aya 14 nyaeta dikumpukeun dina pangucap :
ح ََ
ّج َ َ ك و ْ خَ
ف
َع ِق يَ
هْ
َِبإْ
غِ
س َْ
ِ ِ ج د
Contohna :
م َِ
َن إل
َم
ََ
ح
ْم ُ,د لإْ ََ
*Qoidahna لا Qomariyyah :
َِل َ َ ِم ل ْ َإ َ ل َلْ اح ن ِ ْب قَ
ل َ َلْ إ ْ ح ْ ِ ُر ف ُ * لوأَ
ىه ُ َ ِ ام اَهظ إ ْ اهَ ُر لْ َ فَ
ت ْ ِر ع ف ِ
Pikeun Lam Al eta aya dua tingkah * Hiji idzhar memeh huruf Hijaiyah 2. Alif Lam Syamsiyyah ( Idghom Syamsiyah )
Nyaeta لا
anu diasupkeun kana huruf saba’dana, tegesna huruf saba’dana teh ditasydidan. Contohna:
ِ
لله
َِ
م
َن
.ش ََّ
ي ْ
َاط ُ
,ن
ََإ ل
* Hurufna Al syamsiyyah aya 14 dikumpulkn dina pangucap :
ك ََ
ر َ
ْم ََ
فم ِشَي ا ل ْل
َُ
زْ
ر
ََ
ظ r
„ ن
س َُ
و
َء
ََ
د
ْع
َِن َ ع
ْم *
ََ
ذ إ
ض َِ
ْ ف ََ ر ْ
حْ م ا ت
ُف ْ
ز
َِ
ص
ْل
ط َِ
ب ْ ُ
ّثُ
* Qoidahna لا syamsiyyah :
ِن ََثَ
ي ِ ام َ إ ِ ا ُ غدَْ
ِ اَهم َأ فِ
عبِ ْرَ
*
َو َ ع ْ َ
„ة شْ
َيأْ
َ اضم و َ م ُ ر ْ ز فَعِ اهَ
Nukadua Idghom dina Alif lam * dina opat belas huruf masing faham
أَ
َحْ
اك م لا
َ ّار ء ِ
HUKUM-HUKUM RO`
Hukum ro` kabagi tilu: 1.Tafkhim ميخفت ( kandel ), 2. Tarqiq قيقرت (ipis), 3. Jawazul Wajhain زاوج نيهجولا (wenang dua wajah).
1. Ro` Tafhim, nyaeta :
a. Ro` Diharokatan ku harokat jabar/pees, contoh :
َ ر يو ْ ُ َ إد بَ ,َر
ّنَا
b. Ro` sukun asli atau sabab waqaf sateuacana harokat jabar/pees,
قَ ْ ير َ e,ة ْر قُ
e,ن َبِ
لإو َ
ْ َ ف ج ْ ,ر ِ ص ُ رف ْ
: Contoh
c. Ro` sukun sateuacana harokat jeer (Kasroh) bari saba’dana aya huruf isti’la. Huruf Isti’la nyaeta : خ , ص , ض , غ , ط , ق. Dikumpulkeun
م ْ َِ
ر َ م داص ,إ ِ ْ ف قر َ
„,ة ق ْ ِ ر َ
„ اط س
Contohna
,
:خُ
ّ ص
ضَ
ْ
„غ ِ a
ْظق
: pangucap dina
d. Ro` sukun saba’da kasroh ‘aridiyah (nyaeta kasroh anu anyar datang saperti kasroh dina hamzah washol jeung huruf anu asalna sukun).
ِ َِإ إ ْ ن بَتر ْ ُ ْ ت
: Contoh
2. Ro` Tarqiq, nyaeta :
أ ََ
ِبي
, ْكُ
َِ
إ
َلَ
ْر َِإ
ج ِ
ع ُ
ْإو
a. Ro` diharokatan ku harokat jeer. Contoh :
ْ ي
ََ
ك
ِر
ر َِ
م,ا ْقز
b. Ro` sukun sateuacana jeer bari saatosna sanes huruf isti’la.
م ْ َِ
ير َ
„,ة ف ِ َ ْر َ وع ن
: Contoh
c. Ro` sukun sabab waqof saba’da jeer naha langsung atawa dipisah.
لَ َ ِد اق ,ر e يلَ ِ ِ ح ِ ج ْ ر „
Contoh :
d. Ro` paeh saba’da ي paeh naha sateu acan ي harokat jeer atawa jabar. Contoh :
رe
ْ ََ يخَ
eْ
,ي َ ذِ
لِ
لَ َ خ بِ
3. Jawazul Wajhain (wenang dua cara), nyaeta:
a. Ro` sukun saba’da jeer bari saba’da ro` huruf isti’la anu jeer. Contoh:
ف َِ
ر ْ
„ ق
b. Ro` sukun sabab waqof sateuacana aya harokat jeer bari kapisah ku
َ عَ ْ يْ
ِ لإْ
ْ ق ِ ط ,ر إ دْ
ُ خُ
ِ إول َ م ْ صْ
Contoh: isti’la. huruf
Tabel Hukum-hukum Ro’
No Hukum Ro` Sabab Contoh
1 A
Tafkhim
/رَ
ر
رب ََ
ّنَ,ا ُر َ
يوْ
إدَ
B رْ +ـ / ـَ
ج ْ ف َ لإوْ e,ة َ يرَ قَ ْ
ِر
C ءلاعتسا فرر+ر ْ+ـِ
س رقََ „ ف ْ ا , ِ ط دإ َ م ر ْ صا ِق َ ة, ر „ م ْ َِ
D ر ْ+ةيضراعةرسك
إ ن ِإ ِ ,إو ْ ُع ج ِ ْر َِإ
ْبَترْ
ُ ْ ت
2 A
Tarqiq
رِ
ي ر ْ َك ِ ,ا قزم ْ َِر
B ءلاعتسا فرر+ ْر +ـِ
ر ْ ِف ة, „ ريََ م ْ َِ
َع
َ و ن
C (فقو) ر ْ+ ـِ
ج ْ ح ِ يلَ ِ ِ ,ر e ِد اق لَ َ
„
ر
D رْ +يْ
خَ لِ َ ذِ ,ي eْ ِب خَ لَ
eْ
ي
3 A Jawazul Wajhain
ـِ
ْر + + ءلاعتسا
(رج)
ق „ ر ْ ِف كُ ُّ َُ
B (فقو)ر ْ+ءلاعتسا+ـِ
إو لخُُ دْ إ ,ر ِ ط ْ ق ِ لإْ َيْ عَ ْ
ِم ْ َ
صْ
ماكحأ ْ ا ْقلَقلَ
لَ
ِة
HUKUM-HUKUM QOLQOLAH
Huruf-huruf qolqolah eta aya 5 Nyaeta :
No Huruf Contoh
Shugro Kubro
1 ق
ن و َ ع ْ َط ُ ق يَ ْ ق „ َلَ خَ ن م ْ َِ
2 ط
ن َ ْو ع ُ َم ط يَ ْ ط ِ إصْ r َ ِ لإ ِء إو َ س ََ
3 ب
ن و َ لبَ ْ ت ْ لَ ُ بِ َإذ عَ إو قوذُ ُ يَ
4 ج
ن َ و لَُ ْ َع ْيَ ََ ج „ ي ْ َ ِبّ „ جو ز ْ ََ
5
> ن َ ْو ع د ُ يَ ْ د „ يدْ ِ ش َ ن „ ْك َُر
Dikumpulkeun dina pangucap : ٍد ج Qolqolah kabagi 2 :َ
ْ ق ط ب
1 . ةلقلق( )ىرغص Shugro Qolqolah
Nyaeta Dimana-mana Aya huruf qolqolah sukuna teh asli/ditengah- يَ
ج ْ عم َ نو ْ : Contohna kata. tengah
ةلقلق( )ىربك Kubro Qolqolah 2 .
Nyaeta Dimana-mana aya huruf qolqolah sukun anyar-anyaran kusabab waqof. Contohna : ٍ
ق خَ
لاَ نْ مِ جََ
للَّ َ
ة ِ ل ْ اظ ِف ْلَم اك َحْأَ
HUKUM-HUKUM LAFADZ JALALAH (لله)
Hukum Lafadz Allah kabagi 2 : (1) Tafkhim /kandel, (2) Tarqiq / ipis
1. Tafhim nyaeta lafadz Allah sateuacana harokat jabar/pees, dibacana kandel, contoh :
ُ
لله َُ
ه
َو
َِ
ه , للا
ر ُ ََ
ُ وس ل
2. Tarqiq nyaeta lafadz Allah sateuacana harokat jeer, dibacana ipis,
لله َِ
: cont oh
َِ
ع
ْن ِد
َِ
م
ْن
َِ
ه للا ,
ṣ ْ َِ
ِم س
أَ ْ ح اكَ
م ا ْ َل ْو
ِ ق ف
HUKUM-HUKUM WAQOF
No. Ciri Waqof Makna Keterangan
1 م
مزلْ فقو
Kudu waqof2 ج
زَئاج فقو
Wenang waqof3
ل َْ فقولإ عونمم
Teu wenang waqof, kajaba akhir ayat4
لق لَوأ فقولإ
Leuwih hade waqof5
لص لَوأ لصولإ
Leuwih hade washol6
ةتكس/س ةتكس
Eureun sakedap bari teu ambekan7
ةقناعم
Menang waqof dina salah sahiji ciriأَ
َحْ
اك م ْ ِ ا ْل َد ِاغ م
HUKUM – HUKUM IDGHOM
Idghom nyaeta nyampurkeun dua huruf jeung ngasupkeun huruf nu kahiji kanu kadua. Idghom ieu kabagi tilu:
ماغدإ( نيلثامتم ) Mutamatsiain Idghom 1 .
Nyaeta lamun papanggih dua huruf anu sarua makhroj jeung sifatna.
Contohna:
َ ب
ََ
ّذ
هَ
َِ
إ
ْذ
لخََ ُ ,إو
ََ
ّد
ََ
يافَُ
َ و ن, ق
ْد
ََ
ّْ
ل ,كََ
بَ ْ
ل ب َِ
r
َع َصا
إ ْ َِ
ضْ ِ ب ْ
ماغدإ( نيسناجتم ) Mutajanisain Idghom 2 .
Nyaeta lamun papanggih dua huruf anu sarua makhrojna tapi beda sifatna. Contohna:
ب َْ
َم َ عنَا ذ r
َلِ
إ ْ , ر
َك
لظَ ََّ
,إوم ُ يَلْ
َه
ْث َِ
إ
ْذ
ََ
له ل ,ا
ََ
ع
َإو
ََ
ّد ََثأْ َ لقَ
ْت
ئاطِ ََّ
َف ُ
,ة
قوَ ََ
لاَ
ْ ت
ماغدإ( نيبراقتملا ) Mutaqoribain Idgom 3 .
Nyaeta lamun papanggih dua huruf anu padeukeut makhrojna tapi beda sifatna. Contohna:
َُ
ّ ْكُ
ََ
ْنَلَُ
ْق
ََلأَ
ْم
ر ََّ
r ِ ب
, ق
ُ ْ
ل
ا ْ ْلَ
ِفلَا ظ ْ ا ِغلَ
بيرَ
ة
BACAAN-BACAAN GHORIB
Dina Al Qur’an aya bacaan-bacaan aneh anu teu bisa disaruakeun kana qaidah-qaidah qiroah, di antarana:
1. Huruf (ص) anu diluhurna atawa dihandapna aya tanda huruf (س) alit.
يَ
;ُ بْ
ََس aُ
jadi macana 245 Baqoroh: Al QSيَ ْ
.ُ ب
ََص aُ
a.
ṣَ
;ََس ْ ط َ ة م
jadi macana 69 A’rof: Al QS
بَ ْ
.َ ََص م ط ة
b .
ََس ََ
ي ْ ط ِ ور ُ ن َ
dibaca wenang 37 Thur: At QS
إ
.لْ ُ م َ ْ ََص ِ ي ط
ُ ور ن َ
c .
إ
;ُم لْ
ََص َ ي ْ ط ِ ور ُ ن َ
َُ م لْ إ
atawa tetepَِب ُ م َ ْ ََص ي
ِط
„ ر
d.
QS. Al Ghosyiyah: 22 macana tetep
ِ ب ِ ُم ََص َ ْي رط
. ہ2. Shifr Mustadir/ Nol buleud ( ) nuduhkeun yen huruf anu ditandaanana teu dibaca dina nalika washol jeung waqof. Contoh:
Surat/ Ayat Lafazh Surat/ Ayat Lafazh
7:103, 10:75, 11: 97 ه ِ ْلائِ َ م َوَ 18:23 ءٍي ْاشَلِ 25: 38, 29:38 ادْ َوم ثوَ َ 30:39 َاوْبرْيلَِ
3:144, 21:34 نْ ئِ اْأَفَ 47:4 َاوْ لبْيلَِ
12:87 او ْس ئـَ اـْي تـَلاَ 47:31 ْا َو لبََْنو 13: 30 َاوْ تْلِتلَ 76: 4 ْلا َ سِلا َسَ
18:14 اوْ َع دَنن ْلَ 76: 16 ارْ َير ِاو َقَ
Lafazh anu ditandaan shifr mustadir ieu macana dipendekkeun, وَ
لمَ َ ئِ
ه ِ jadi dibacana و َ
م َ
ْ َ ئلاِ ِ sapertosه :
Dina sapalih cetakan Al Qur’an aya huruf anu teu dibaca nalika washol oge waqof mung teu ditandaan shifr mustadir. Biasana dikosongkeun tina tanda baca sukun ( ). Cara macana teu dimadkeun, sapertos lafazh اصَ
ر ِ يلِو ْلأِ
لأاَ
ب
dina QS. 3: 13 macana jadi اصَ رِ
لأِ. ِ يل لأاَ
ب
Surat/ Ayat Lafazh Surat/ Ayat Lafazh
2:5, 16, 27, 39, dll كئل أو 7:145, 21:37 ْمك يْر ِ وأسَ
2:269, 3:7, 4:8, dll اولوأ 65:6 تلاوأ
2:179, 197, 4:95, dll يل ِوأ
3. Shifr Mustathil/ Nol lonjong ( 0 ), nuduhkeun huruf anu ditandaanana teu dibaca dina nalika washol tapi dibaca dina waqof. Nyaeta dina:
Surat/ ayat Lafazh Cara Baca
Washol Waqof
Al Kahf: 38 ل
ّاِنكَ
ِل ك
َ نّ
ل
ّاِنكَ
Al Ahzab: 10 لا
ُ نظّ اَنو
لاُ نظّ َو ن
لاُ نظّ اَنو
Al Ahzab: 66 لا
َ رّ َوس لا
لا
َ رّ َوس ل
لا
َ رّ َوس لا
Al Ahzab: 67 لا لا
َ
لا
َ
ّبسِ
َلاي
ي ّبسِ
َل َ
ّبسِ
َلاي Al Insan: 15 ار َير ِاو َقَ ر َير ِاو َقَ ار َير ِاو َقَ
Al Kafrun: 4, dll أَاَن نَأَ أَاَن
4. Lafazh (
َ م َ ج ْ ــىر َ اه
) QS. Hud: 41 dibaca imalah kubro, nyaeta maca tengah-tengah antara harokat fathah jeung kasroh.
5. Lafazh (
َنم َ تَ ّا أْ َ
لا
) QS Yusuf: 11 bisa dibaca tilu wajah:a. Isymam harokat, nyaeta nyampurkeun harokat nun sukun kana harokat dhommah, carana lambei dimonyongkeun jiga bade maca dhommah ngan anu kaluar sora nun sukun;
b. Ikhfa` harokat (ikhtilas), nyaeta nyamarkeun bari nyepetkeun harokat dhommahna nun ku cara ngurangan sapertilu harokat.
c. Idghom bighunnah biasa.
6. Lafazh (
ي عْ
جَ
ِ م
َآء ) QS. Fusshilat: 44 dibaca tashil (ngentengkeun) nyaeta
hamzah anu kadua dibaca tengah-tengah antara makhrojna hamzah jeung makhrojna alif.
7. Lafazh ( -
) QS. Al Furqon: 69 ha’ dhomirna dipanjangkeun saperti mad shilah sanajan huruf sateu acana sukun.8. Lafazh
سئب مسلاا
QS. Al Hujurot: 11 dibacanaب ¸˚ لسئ ¸ ˚ مس
, ku mindahkeun´
(naql) harokat hahzah washol kana lam ta’rif.
ح ور
ِ
ف
ج ا ْ ل
ََ
َ م ا ِخ ر
TEMPAT-TEMPAT KALUAR HURUF
Makhorijul huruf kalawan ringkes aya 5, sedengkeun wincikanana 17:
No.
Makhroj
Huruf
Wincikan Ringkesan
1 Bongbolongan cangkem jeung genggerong فوجلا
Huruf- huruf mad
,آ( ,يئ )وأ 2 Puhu genggerong (pang jeronana)
قلرلا
,ء ـه
3 Tengah genggerong ح,ع
4 Tungtung genggerong (pang luhurna) خ,غ
5 Puhu letah jero sarta lalangit luhureunana
ناسللا
ق 6 Puhu letah tengah sarta lalangit
luhureunana ك
7 Tengah letah sarta lalangit luhureunana ي,ش,ج
8 Gigir letah jero sarta gugusi luhur ض
9 Gigir letah hareup sarta gugsi luhur ل
10 Tungtung letah sarta gugusi luhur ن
11 Tungtung letah jero sarta gugusi luhur ر 12 Tungtung letah sarta puhuna waos payun
anu luhur د,ط ,ت
13 Tungtung letah sarta tungtung waos
payun anu handap ص,س,ز
14 Tungtung letah sarta tungtung waos
payun anu luhur ظ ,ذ ,ث
15 Biwir handap jero sarta tungtung waos
hareup anu luhur نيتفشلا
ف
16 Antara biwir handap jeung luhur ب ,م,و
17 Puhu irung موشيخلا Huruf-huruf
ghunnah ح
ور
ِ
ف
ت ا ْ ل
فصَِ
َا
SIFAT-SIFAT HURUF
Ari sifat-sifat huruf eta aya 17, kabagi kana dua bagian:
A. Sifat-sifat anu ngabogaan lalawanan, nyaeta aya 10 sifat:
1. لا ج َ˚ره(nafas katahan) >< 2. لا َه˚سم(ngadesis) 3. لاkatahan) (sora
ّ'
دش
ّة
>< 4. لاlepas) (sora
ّ'ر خ˚ ةو َ 5. ءلاعتسلاا (letah naek kana lalangit)
>< 6. لافتسلاا (letah turun tina lalangit)
7. قابطلإا (letah paantel jeung
lalangit) >< 8. حاتفنلاا (letah teu paantel jeung lalangit)
9. قلاذلإاgampang)
ngecapkeuna) >< 10. تامصلإا (hese ngecapkeuna)
B. Sifat-sifat anu teu ngabogaan lalawanan, nyaeta aya 7 sifat:
1.
يرفصلا
(nyiul) 5.ريركتلا
(ngageleter)2.
ةلقلقلا
(mantul) 6.فتلا ¹ يش
(nyebar angin ti jero) 3.ين للاَ
(leuleuy) 7.ةلاطتسلاا
sora) (manjang4.
ارنحرلاا
(doyong tina makhroj)Salian sifat-sifat anu tjuh belas tadi, aya deui sifat-sifat anu sanes, diantarana:
1. Ghunnah (ngadengung) 2. Mad (panjang)
3. Tawasshuth (pertengahan antara syiddah jeung rikhwah)
Rincian tumerapna sifat-sifat eta kana huruf aya dina tabel dihandap ieu:
No. Huruf Sifat-sifat
1
ء jahr Syiddah istifal Inftah Ishmat
2
ـه
hams Rikhwah istifal Inftah Ishmat3
ع jahr Tawasshuth istifal Inftah Ishmat
4
ح hams Rikhwah istifal Inftah Ishmat
5
غ jahr Rikhwah isti'la Inftah Ishmat
6
خ hams Rikhwah isti'la Inftah Ishmat
7
ق jahr Syiddah isti'la Inftah Ishmat qolqolah
8
ك hams Syiddah istifal Inftah Ishmat
9
ج jahr Syiddah istifal Inftah Ishmat qolqolah
10
ش hams Rikhwah istifal Inftah Ishmat tafassyi
11
ي jahr Rikhwah istifal Inftah Ishmat lain
12
ض jahr Rikhwah isti'la Ithbaq Ishmat istitholah
13
ل jahr Tawasshuth istifal Inftah idzlaq inhirof
14
ن jahr Tawasshuth istifal Inftah idzlaq
15
ر jahr Tawasshuth istifal Inftah idzlaq inhirof Takrir
16
ت hams Syiddah istifal Inftah Ishmat
17
ط jahr Syiddah isti'la Ithbaq Ishmat qolqolah
18
د jahr Syiddah istifal Inftah Ishmat qolqolah
19
ز jahr Rikhwah istifal Inftah Ishmat shofr
20
س hams Rikhwah istifal Inftah Ishmat shofr
21
ص hams Rikhwah isti'la Ithbaq Ishmat shofr
22
ث hams Rikhwah istifal Inftah Ishmat
23
ذ jahr Rikhwah istifal Inftah Ishmat
24
ظ jahr Rikhwah isti'la Ithbaq Ishmat
25 hams Rikhwah istifal Inftah idzlaq
26
و jahr Rikhwah istifal Inftah Ishmat lain
27
م jahr Tawasshuth istifal Inftah idzlaq
28
ب jahr Syiddah istifal Inftah idzlaq qolqolah
DAFTAR PUSTAKA
As Syeikh Husaini Syeikh Utsman, Haqqut Tilawah, Darul Manaroh, Jeddah, Arab Saudi, 1997 M. / 1418 H.
As Syeikh Muhammad Mahmud, Hidayatul Mustafd.
As Syeikh Muhammad Makki Nashr, Nihayatul Qoulil Mufd, Darul Hikmah, Jakarta.
As Syeikh Sulaiman Al Jamzuri, Tuhfatul Athfal.
KH. Muhammad Mundzir Nadzir, Tanwirul Qori` Fi Tajwidi Kalamil Bari`, Maktabah Ashriyah, Surabaya.
KH. Ahmad Sanusi, Burhanus Syibyan, PP. Assnusiyyah, Cianjur.
LPTQ Kab. Cianjur, Buku Panduan Kegiatan Sertifkasi Dewan Hakim MTQ/ STQ Tingkat Kabupaten, 2015.
MPQ PP. Al Falah Ploso Mojo Kediri, Panduan Pengajaran Al Quran, 2011.
Daftar Isi
Hukum Nun Paeh Jeung Tanwin ……….. 1
Hukum Mim Paeh ……….. 5
Hukum Mim jeung Nun anu Ditasydid ……… 7
Hukum Mad ……… 8
Hukum Mad Far’i ……… 9
Hukum Alif Lam ……… 14
Hukum Ro` ……….. 15
Hukum Qolqolah ………. 17
Hukum Lafazh Jalalah (لله) ………. 18
Hukum Waqof ……….. 19
Hukum Idghom ……… 20
Bacaan-bacaan Ghorib ……… 21
Tempat-tempat Kaluar Huruf ……… 24
Sifat-sifat Huruf ……… 26
ِديِوْج َتلا ُباَتِك□
BUKU TAJWID RINGKES
KU BASA SUNDA
Disusun jeung diterbitkeun ku
دهعملا يملاسلإا ةمطفلا
PONDOK PESANTREN AL FATMAH
Pertigaan Pasirhayam no. 32 Cianjur Kode Pos 43285 Telp. (0263) 282291