ANH HirdNG CUA DA DANG HOA VA QUY MO DEN HIEU QUA KINH DOANH
Pham Thi Thanh Huwng lOioa Kinh ti, Vien Dgi hoc M& Ha Ndi
Email: [email protected] Nguyen Minh Ngoc
Vien Nghien cuu Kinh ti vd Phdt triin. Dgi hgc Kinh te Qudc ddn Email: ngocieds^mailcom
Ngay nh?n: 29/6/2016 Ngay n h ^ ban siia: 18/10/2016 Ngay duyft dang: 25/12/20! 6
T o m t a t :
MtAC dich cua bdi bdo la phdn tich dnh hu&ng cua da dgng hda vd quy md doanh nghiep den hieu qud kinh doanh cua cdc doanh nghiep. Nghien ciru sir diJng phuang phdp phdn lich ANOVA v&i dir lieu tir 565 doanh nghiep duac niem yet tren HNXvd HOSE trong th&i gian 5 ndm (2010-2014). Ket qud nghien ciru cho thdy logi hinh da dgng hda, quy md doanh nghiep vd sir tucmg tdc giira hai yiu td ndy cd dnh hudng den hieu qud kinh doanh cua cdc doanh nghiip. Ngodi viec lam ro han cdc vdn di ly thuyet, bdi bdo cung cung cdp mdt sd hdmy giitp cdc doanh nghiip xdc dinh hap lyphgm vi ngdnh nghi kinh doanh.
Tir khoa: Da dang hda, lien quan, khdng lien quan, quy md, hieu qua, ANOVA.
Effects of diversification and firm size on business performance Abstract:
In order lo analyze the effects of diversification and firm size on business perfonnance, in this paper He use the ANOVA method with data fi-om 565 firms listed on Hanoi Slock Exchange and Ho Chi Minh Slock Exchange during period of five years (2010-2014).
Tlie findings show thai the type of diversification, the firm size, as well as the interaction between these two factors have affected business performance. In addition to further clarify theoretical issues, this study also provides practical implications in determining suitable business scope of firms.
Keywords. Diversification; related; unrelated; firm size; business perfonnance, ANOVA.
.. GiOT thieu hep ITnb vuc kinb doanb khi boat dong kinb doanh Da dang hda ngdnh nghe kinh doanh la mot trong cd bieu qua thdp. Vi vdy, cdu hdi dat ra Id da dang nhung each thtic giup cac doanb nghiep phat tnin. hda tac ddng nbu tha nao din Yk qua kinh doanh Tuy vdy, da dang hoa ngdnh ngh6 kinh doanh cGng cua doanh nghiep, chien luge da dang hda cua doanh cd nhung tac ddng khac nhau din kit qua kinb nghiep cdn thay ddi nbu tbi ndo kbi doanb nghiep doanh. Tren thuc ti. mdt sd doanh nghiep dang phat phdt trien din nhihig quy md nhdt dinh. Tai \ie[
tnen theo hudng tang cudng da dang hoa, mdt sd Nam, da cd mdt sd nahien cuu ^i tac ddns cua da doanh nghiep khdc Iai dang ed gdng tai cdu tnic tbu dang hda din bieu qud kmh doanb nhung cd rdt it S6 235 thdng 01/2017 50 VwtWAU iM
nghien cixu thuc nghiem dugc th\rc hien dl frd ldi cdc cau hdi tren.
Vi vdy, muc ti6u cua nghien cim nay la phdn tich anh hudng cua da dang hda va quy md din hi8u qua kinh doanh bang phuang phdp phdn tich ANOVA bai chieu b> dii li$u cua 565 doanh nghiep cd cd philu dugc niem yIt Hen tuc trong thdi gian 5 ndm (2010- 2014) tai Sd giao dich chung khodn Hd Noi vd Sd giao dich chung khoan Thanh phd Hd Chi Minh.
Cdc phdn tiep theo cua bdi viet ndy se tdng quan cdc ly thuyet vd kSt qua nghien cuu ve quan be giiia loai hinh da dang hda, quy md vd hi?u qud kinb doanh; phuang phdp nghien cuu, ket qud nghien ciiu. Phan cudi ciing la ket luan va khuyen nghi cho cac doanh nghiep tu kit qud nghien cuu.
2. Moi quan h^ giua da d^ng hoa, quy mo va hieu qua kinh doanh ciia doanh nghifp
2.1. Da dang hda, quy mo vd hieu qud kink doanh
2.1.1 Da dgng hda ngdnh nghe kinh doanh Theo Ansoff (1957), da dang hda boat dgng kinb doanh d cdc doanh nghiep dugc xac djnh dua tren hai tieu chi chinh la sdn phdm vd thi trudng. Tuy nhien, cac ngbien cihi ve sau chu yeu tap trung vao khia canh da dang hda sdn phdm hodc linh vuc kinb doanh. Weichieb & Tsang (2015) dinh nghTa da dang hda san phdm la viec mgt cdng ty kinb doanh d nhilu hon mdt san phdm hoac Hnh vuc kinb doanh.
Grant & Jordan (2015) coi da dang hda Id viec md rgng hoac da dang boa boat ddng kinh doanh sang Hnh vuc khdc. Tuong tu, theo Montgomery (1982), da dang hda la viec gia tdng sd lugng nganh nghe kinb doanb d doanh nghiep. Cac ngdnh cdng nghiep (Jacquemin & Berry, 1979), ITnh vuc hodc nganh nghi kinb doanb (Montgomery, 1982) thudng dugc xac dinh tir he tbdng pban loai cdc hoat ddng bdi cdc CO quan thdng ke. Mdt doanb ngbiep dugc xdc dmh Id doanh nghiep da dang hda neu cdc sdn phdm ciia doanb nghiep nay duac xac dinh d nbieu hon mdt ma sdn phdm cdp 4 sd theo bang phdn nganh chudn qudc te ISIC.
Theo Palepu (1985) da dang boa sdn pbani bao gdm da dang hda lien quan (cdc san phdm trong mot ngdnh kmh tl) va da dang boa kbong Hen quan (cac sdn phdm thugc cac nganh kmh te khdc nhau). Da dgng hda cd lien quan la su md rdng hoat dgng kinb doanh sang san pham/ITnh vuc mdi cd lien quan vdi
boat ddng kinb doanh hifn tai cua cdng ty ve mdt sdn xuit, tilp thi, hoac cdng nghe (Robins & Wiersema, 2003). Da dgng hda khdng lien quan Id sir da dang hda vdo ITnh vuc kinh doanh mdi ma khdng cd su kit ndi vdi bdt kj' Hnh vuc kinh doanh hi6n cd ndo cua cdng ty (Hoskisson & cdng sir, 1993).
2.1.2. Quy md doanh nghiep
Quy md doanh nghiep la tdng sd cdc nang lire sdn xuit vd khd ndng kbac nhau ma doanh nghiep sd hiJu bode toan bd cdc loai dich vu md doanh nghi$p cd thi cung cdp ddng thdi cho khach hdng. Vl mat bdn chit, quy md the hien khd ndng san xuit sdn phdm va cung cdp dich vu cua doanb nghiep. Do dd, quy md doanh ngbifp thudng dugc do bdng tdng tdi sdn, gid tri vdn boa tbi trudng, sd Iao ddng, doanb tbu...
Tuy vdy, trong ngbien cuu ndy, doanh sd dugc sit dyng de phan loai quy md doanh nghi$p do doanb sd khdng chi phan dnh dugc quy md cdc ngudn luc thuc sir dugc su dung d cac doanh nghiep (nhu cdc cbi tieu khac) md cdn phan anh dugc cd quy md ket qua kinh doanb cua doanh nghiep.
2.1.3. Hiiu qud kinh doanh
Hieu qud kinh doanb pban anh trinh dd su dpng cac ngudn luc nham dat dugc muc tieu ma doanh nghiep dd de ra. Cdc cbi tieu tdi chinh (ROA, ROE...) va cdc du Heu dua tren thi trudng nbu P/E vd Tobin'Q Id nhimg cbi tieu phd biln dugc su dyng de do ludng bieu qud kmh doanb (Neely, 2002). Tuy vdy, cdc chi sd tai chinh dugc sir dung phd bien nhat de do ludng hieu qua kinb doanh Id ROA vd ROE (Mohammed
& Abdullah, 2014). Cdc chi tieu ROA vd ROE pban anh cbinh xac hieu qua su dung cac ngudn luc tdi chinh cua doanb nghiep vd kbdng phu thudc vdo sir bien dgng hang ngdy tren thi trudng chung khodn.
Trong klii do. cae chi tieu P/E va chi tieu Tobin'Q Iai cd tinh tbdi diem nbieu ban vd ddi kbi phan dnh ky vgng cua cac nha ddu tu ban la bieu qua kinh te cua doanb nghiep. Vdi nhung Iy do tren, trong ngbien cuu nay, cbiing toi su dung chi tieu ROA va ROE dc pban anb hieu qua kinh doanh ciia cac doanh ngbiep.
2.2. Tdc ddng cua da dang hda vd quy md din hiiu qud kinh doanh
Cac ket qua thuc nghiem tu cac nhd ngbien cuu cho thay sir khac nhau ve quan be giira da dang boa va bieu qud kinh doanh. Cdc nha nghien ciru theo quan diem quyen luc tbi trudng cbo rdng da dang hda va bieu qua cd mdi quan he tuyIn tinb tich cue
S6 235 thdng 01/2017 hiiililiyiiiiririi'ii
Mdt sd nghien cuu khac lai cho kit ludn fi^i ngugc:
da dang boa cd anh hudng tieu cue den hieu qua kinb doanh d cdc qudc gia cd mdi trudng the che phdt diln ban (Chakrabarti & cdng sir, 2007).
Nhilu nghien cuu ket luan rdng cd mdi quan he dudng cong U ngugc gifta da dang hda vd hieu qua (Santarelli & Tran, 2015). Khi da dang hda tang din mdt muc do vua pbai (da dang hda lien quan), hieu qua kinb doanb tang len nbd khai thdc siic manh tdng hgp cua kinh te pham vi vd quy md. Tuy nhien, khi da dang hda vugt qud muc do nay (da dang hda khdng Hen quan), bieu qud kinh doanh lai gidm do nhiing chi phi phdt smh hi su phdi hgp giua cdc dan vi kinb doanh vd su phiic tap trong viec quan ly mgt sd lugng Idn cdc ITnh vuc khac nhau.
Da dang hda Hen quan thudng cd nghTa Id cdc don vi kinh doanh cua doanh nghiep cd su tuong ddng ve ngudn lire, thi trudng, cong nghe, san phdm. Su tuong ddng ndy cbo phep doanh ngbiep tao nen sire manh tdng hgp do da dang hda. Theo Gary (2005), siic manb tdng hgp Id kit qua true tiep cua viec chia se cac ngudn lire giiia cdc bg phdn chiic ndng cua bai bay nbieu dan vi Idnh doanh trong mdt cdng ty duy nhdt. Porter (1987) lap luan, nlu cdc don vi kinh doanh ciia mpt doanh nghiep cd du tuong ddng, thi nhiing ky nang quan trgng se dugc cbia se giiia eac dan vi kinh doanh, vi vay tao ra Igi thi canh tranh cbo todn doanh nghiep. Tuy vdy, theo Zhou (2011), da dang boa nham vao tinh kinb tl vl pham \ i cbi CO the dat dugc khi cd nhiing lien kit dang kl vl cdc chirc ndng tao gid tri giua cdc hoat dpng mdi vdi eac boat ddng kinh doanh hien tai.
Theo Amit & Livnat (1988), cac tap doan (da dang hda khdng lien quan) cd thi giup cac doanh nghiep frong tap dodn cdn bdng dong doanh thu theo chu ky giira cdc nganh c6 ciu tnic tuong quan dl giara tdng Rii ro. Tuang tu, Wilhamson (2007) cho rdng thi trudng vdn ndi bd cho phep cdc doanh nghiep cdt giam chi phi giao dich Uong \iec ndng cao va phdn bd vdn. Tuy vdy, viec quan ly diy du cua mpt danh muc ddu tu kinb doanh khdng ben quan tao ra mgt thdch thiic Idn. S6 hrong danh muc nganh nghi kinh doanh cang ldn cany gdy nhilu khd klian ban cbo cac nba quan ui cdng ty ndm bdt thong tin \k quan Iy cac boat dong kinh doanh Han nua, chi phi giao djch thdp cua mot thi trudng v6n npi bo cho cac cdng ty da dang hoa khdng ben quan dudng nhu da khdng cdn id igi thi. khi thi trudng v6n ben n"oai Sd 235 thdng 01/2017
dang phat trien tdt va do dd hi?u qua hon (Klein &
Lien, 2009).
Anh hudng cua quy md den hieu qud kinh doanh dugc nghien ciiu trong cac nghien ciiu ve tfnh hieu qua nhd quy md bdi cac nha kinh te hgc cdng ngbiep.
Cac lap ludn thudng dugc sii dung de gidi thicb eho tinh kinb tl nhd quy md la doanh nghiep cd doanh sd Idn ban thudng sd huu ngudn tai nguyen vd ca hdi thi trudng Idn ban. Ngoai ra, cac doanh nghiep Idn han ciing cd ndng lire dam phdn vdi khach hang va nha cung cap, vd de dang ban trong viec tf ep can tbi trudng (Lopez & cdng su, 2016). Cdc nghien ciiu khdc nhau cbi ra rdng quy md doanh nghiep co thi ddn din ty le lgi nhuan tren tai sdn (Chaddad &
Mondelli, 2013) hodc ty le Igi nhuan tren vdn chii scr hiiu cao ban (Adenaeuer & Heckelei, 2011).
Cdc lap ludn tren ggi y rdng, nlu mgt cong ty da dang boa qud muc khi quy md chua du Idn thi hieu qud kinh doanh se gidm. Trong khi do, mdt cdng ty khi quy md da dat den muc do nhat dinh, hieu qua kinb doanh cua cdng ty cd the dugc duy tri hoac cdi thien khi nd tien hdnh da dang hda boat dong kinb doanh sang cdc sdn pham hay nganh nghe kinh doanh mdi.
Ket hop cdc lap ludn tren, ngbien ciiu nay de xuat cdc gia thuyit sau:
Gid thuyet HI: Hieu qua kinh doanh ciia cac doanb ngbiep dp dung cac chiln luge da dang hoa khac nhau Id khac nhau;
Gia thuyet H2: Hieu qua kinh doanb cua cac doanh nghiep cd quy md khac nhau la khdc nhau:
Gid thuyet H3: Hieu qua kinb doanh cua cac doanb nghiep Id kbac nhau tiiy thudc vao ca loai hinh da dang hda ma doanb nghiep dp dung vd quy md doanh ngbiep.
3. Phuong phdp nghien ciru 3.1. Ngudn so liiu
Ngbien ciru nay dugc thuc hien tren co sd sl lieu ve toan bd cdc doanh nghiep cd cd philu niera \ei lien tuc trong khoang thdi gian tir nam 2010 din nam 2014 tai sd giao dich chiing khodn Ha Ndi \a Thanli phd Hd Chi Mmh. do Co sd dii lieu cua IJ\ ban chimg khodn Nhd nude, Cong t> Cd phin Tdi Met (Vietstock, 2010-2015) cung cip. Co 2477 quan sat dugc giii lai de tien hdnh phdn ticb tren ca sd tong sd 2825 quan sat dugc thu thap tir 565 doanh ngbiep trong 5 nam sau khi loai trir cac outliers (cdc quan
(riPD
sat cd Z scores cua cac bien sd nghien cuu, doanh sd, ROA, ROE ldn 3.2 hodc nhd hon -3.2).
3.2. Cdc Men so vd thang do 3.2.1. Hieu qua kinh doanh
Higu qua kinh doanh ciia cdc doanh nghiep dugc thi hi?n bdng 2 chi tieu ROA va ROE, thu thdp tir bao cdo hdng nam cua cac doanh nghi?p niem yIt.
Logi hinh da dgng hda: Nghien ciiu ndy su dyng He tbdng nganh kinh t l ^^let Nam 2007 (VSIC) dugc phat hien bdi Tdng cue Thdng ke hi nam 2007 1dm CO sd de xdc dinh tinh chdt da dang hda cua doanh nghiep. Theo he thdng nay, mdi boat ddng kinb doanh dugc gdn vdi mgt ma nganh gdm 4 chu sd. Cac doanh nghiep dugc coi Id da dang hoa lien quan khi cac nganh nghe kinb doanb cua cdc doanh nghiep chi khac nhau 2 chii sd cudi cua ma ngdnh.
Cac doanh nghiep dugc coi la da dang hda khdng lien quan khi cac hoat ddng kinh doanb cua doanb nghiep ndy cd hai chii sd dau cua ma nganh kinb doanh kbdc nhau. Ket hgp hai ti6u chi tren, nghien ciiu nay pban loai miic do da dang bda kinh doanh ciia cac doanh ngbiep tbanb bdn nhdm: (i) khdng da dang hda; (ii) cbi da dang bda hen quan; (iii) chi da dang bda khdng lien quan; (4) cd da dang hda ben
quan va da dang hda khdng lien quan.
3.2.2. Quy md doanh nghiep
Quy md doanh nghiip cd 3 gid tri, dugc xac dinh dua vdo doanh tbu, cu thi nhu sau: (i) NHO (doanh thu <100 ty VND/nam); (ii) VLXA (doanh thu ttong khodng 100 ty din 1000 ty VND/ndm); (iii) LCiN (doanb thu > 1000 ty VND/nam).
3.3. D0c 0im mdu
Theo loai hinh da dang hda, ttong tdng sd 2477 quan sat dugc gift lai, cd 24.3% khdng da dang hda (KHONG DDH); 40.5% chi da dang hda Hen quan (Cffl DDHLQ); 8.8% cbi da dang hda khdng lien quan (CHI DDHKLQ); va 26.3% da d^ng hda ca lien quan va kbdng liSn quan (DDHLQ & KLQ).
Theo quy md doanh nghiep, cd 18.53% quan sat cd quy md nhd (NHO), 55.18% quan sat cd quy md vira (VITA) vd 26.28% quan sat cd quy rad Idn (LCiN).
3.4. Phuang phdp phdn tich
Phuong phdp phdn ticb ANOVA bai chieu 4x3 da dugc dp dung de ddnh gia tac dgng ciia (loai hinh da dang bda x quy md doanh nghiep) din hieu qua kinh doanb. Kiem dinh nay dugc thuc bien theo mo hinh sau:
Bdng 1. Hieu qua kinh doanh cua cac loai hinh da dang hda vd quy mo LO.\I HiNH OA DANG HOA
KHONG BDH
CHi DDHLQ
CHi DDHKLQ
DDHLQ&KLQ
Toan bo
QUY MO NHO Vl/A LdN Total NHO VCTA LCiN Total NHO VUA L(3N Total NHO VITA LC(N Total
ROA 0.054 0.077 0.059 0.063 0.056 0.066 0.068 0.063 -0.013 0.022 0.039 0.016 0.035 0.055 0.072 0.054 .049
ROE 0.090 0.150 0.149 0.138 0.085 0.132 0.161 0.133 -0.020 0.048 0 087 0.035 0.049 0.123 0.166 0.121 .102
SS 235 thdng 01/2017
kinll lyiiiil Iril'll
Bang 2. Kilm dmh phirong sai hSng nhau Biln phu thupc: ROA
F 2.084
dfl 11
d£2 2465
Sig.
0.018
Biln phu thupc: ROE F
1.388 dfl
11 de 2465
Sig.
0.171 a. Thiet ke: Hang so + LHDDH + SIZE + LHDDH'SIZE
ROA/ROE. = B„ -f B -t B. + B.. -I- a.
ijt 1^0 r",! Kji Fm "ijt
i: phan anh loai hinh da dang hoa i ( K H 6 N G DDH, CHi DDHLQ, CHi DDHKLQ, DHLQ&BCLQ)
j : phan anh quy mo doanh nghigp j (NHO, L(3N, VtTA)
t: nam (2010,2011,2012,2013,2014) 4. Kit qua nghien cvu va thSo luan Trong phSn nay, nhom tac gia phan tich va thao luan vi viec lieu co su khac biet v6 hieu qua kinh doanh khi cac doanh nghiep co quy mo Ithac nhau ho$c ap dyng cac chien Iiroc da dang hoa nganh nghi kinh doanh khac nliau. Nlu co, co nghia la cac loai da dang hoa vi tuong tac giua cac loai da dang hoa a cdc miic quy m6 khac nhau co aiih hu4ng ldn din hi?u qua hoat ddng kinh doanh cua doanh nghiSp;
neu khong, co nghia la cac loai da dang it co tac dOng din hiSu qua kmh doanh cua doanh nghi?p.
4.1. Thffc trfng hilu qua kinh doanh cia cdc doanh nghiip
Ket qua * Bang 1 phan anh hieu qua kinh doanh (chi tiSu ROA va ROE) cua cac doanh nghiSp theo lo?i hinh da d^ng hoa va quy mo. Toan bp cac doanh nghiep du(ic nghien cim co ROA binh quan la 0.049
(4.9%) va ROE bmh quan la 0.102 (10.2%). Cac doanh ngbiep thu6c nhom khong da dang hoa vi chi da dang boa lien quan c6 bieu qua kinh doanh cao horn so vdi nhom da dang hoa khong iign quan va nhom ap dung ca hai binh tbiic da dgng h6a. Dac biSt, nhom doanh nghiep chi ap dung hbih thiic da dang hoa kbong lien quan co hieu qua kinh doanh thdp nhat
Trong nhom cac doanh nghiep kh6ng da dang h6a,cacdoanhnghiep quy mo viia la boat dtog hi|u qua nhat, tilp den la cac doanh nghi€p quy mo ldn va kem hieu qua nhit la cac doanh ngbiep quy mo nho. 6 cac nhom doanb nghiep khac thi cic doanh nghiip quy m6 ldn co hieu qua kinh doanb cao nhit, ti6p den la cac doanh ngbipp quy mo viia va culi cuoi cung la cac doanh nghiep quy m6 nho.
4.2. Anh hit&ng cua da dang hoa din hiiu qua kinh doanh
4.2.1. Ket qud kiim dinh cdc gid thuyit Kit qua kilm dmh su kbac nhau v l hiSu qua Mnh doanh giSa cac loai hinb da dang hoa va cac nh6m quy m6.
Ket qua kilm dinb Levene (vcM biln ddc IJp
Biln phu thupc: ROA
Bang 3. Mo Mnh ANOVA v»H biln phu thuSc ROA Kiem dmh anh huoiig cia cic biln s6 flea ROA
Nguon- Tinh loan tirsd lieu ciia Vietstock (2010-2015)
So 235 thdng 01/2017
kiDlileJIiattriH
Bang 4. M6 hlnh ANOVA voi biln phi) thu$c ROE Dependent Variable: ROE Tests of Between-Subjects Effects
Source Corrected Model Intercept LHDDH SIZE LHDDH « SIZE Error Total Corrected Total
Type i n Sum o Squares
4.139"
14.779 1.163 1.712 0.19 33.22 74.354 37.359
df 11 1 3 2 6, 2465 2477' 2476
Mean Square
0.376 14.779 0.388 0.856 0.032 0.013
F 27.92 1096.6 28.769 63.512 2.353
Sig.
0.000 0.000 0.000 0.000 0.029
a. R Squared = .111 (Adjusted R Squared - .107)
Kit qua diem dinh
GT HI: duac chip nhan GT H2: dugc chap nhan GT H3: dupe chip nhan
Ngudn; Tinh todn tir sd lieu cua Vietstock (2010-2015) ROA) cd p ^ . 0 1 8 < 0.05 nen phuong sai giiia cac loai hinh da dang hda va cac nhdm quy md khac nhau la khac nhau. Trong khi dd, ket qua kiem djnh Levene (vdi biln ddc lap ROE) cd p -0.I7I > 0.05 nen phuong sai giira cac loai binh da dang hda va cac nhdm quy md khac nhau la gidng nhau.
Bang 3 va Bang 4 phan anb tac ddng cua loai binb da dang hda va quy md den ROA va ROE.
MSc dil kiem dinb Levene {vdi ROA) cho k8t qua la phuong sai khdng ddng nhat giita cic nhdm nhung tit ca cac kiem dinh vl tac dgng cua cac bien ddc lap theo cac co che khac nhau (true tiep va tuong tac) den ROA d Bang 3 deu cd y nghia thdng ke vdi p £0.001. Vi viy, md hinh ANOVA (vdi bien phu thudc ROA) van dugc chap nhan (Stevens, 1999).
Do kiem dinh Levene (vdi ROE) cho ket qua la Bang 5. Su* khac biSt v£ hi£u quS kinh doanh giira cac nhom doanh nghiep &p dung cac chiln luge
da dang hoa khdc nhau LSD Multiple Comparisons
(I) LOAI HiNH DA DANG HOA KHONG SDH
CHi DDHLQ
CHi DDHKLQ
DHLQ&KLQ
(J) LOAI HINH DA DANG HOA CHi DDHLQ CHi DDHKLQ DHLQ&KLQ KHONG DDH CHI DDHKLQ DHLQ&KLQ KHONG DDH CHi DDHLQ DHLQ&KLQ KHONG DDH CHi DDHLQ CHI DDHKLQ
ROA Mean Difference (I-J)
.003037 .053760**
.011835**
-.003037 .050723**
008798**
-.053760**
-.050723**
-.041925**
-.011835**
-.008798**
.041925**
ROE Mean Difference (I-J)
0.005068 .102969**
0.016469*
-0.005068 .097900"
0.011401 -.102969**
-.097900**
-.086499**
-0.016469*
-0.011401 086499**
The mean dijference is significant at the .05 level The mean difference is significant at the 01 level.
Ngudn- Tinh todn tie so lieu cita Vietstock (2010-2014)
Sd 235 thdng 01/2017
kinll ((yii
Bang 6. S^ khac bift \h hiSu qud kinh doanh giiia c^c nhom doanh nghi|p c6 quy md khdc nhau LSD Multiple Comparisons
(I) QUY MO NHO
V f A
L6N
(J) QUY MO VLTA L(3N NHO L(3N NHO VLTA
ROA Mean Difference (I-J)
-.021200"
-.025427"
.021200"
-.004227 .025427"
.004227
ROE Mean Difference (I-J)
-.063657"
-.093052"
.063657*
-.029394"
.093052"
.029394"
'. The mean difference is significant at the .05 level.
'*. The mean difference is significant at the Ml level.
Nguon: Tinh todn tit s6 lieu ciia Vietstock (2010-2014)
va quy md doanh nghiep) ddu dugc chSp nh§n. CM tiSt v8 cac tac dgng nay se dugc trinh bay d cdc muc tiep theo.
4.2.2. Tdc ddng eua da dgng hda din hi?u qud kinh doanh
Kdt qua d Bang 5 phan anh su khac biSt v^ hi^u qua kinh doanh cua cac doanh nghiep ap dyng ck chi6n luge da dang hda khac nhau.
Thdng ke cho th§y khdng cd s\r khac bi6t v6 chi tidu ROA, ROE giGa nhdm cac doanh nghiSp khdng da dang hda va nhdm cac doanh nghiep chi da dang hda khdng lidn quan (cd gia tri p=0.371 va p=0.397).
Ngoai ra, ciing khdng cd sir khdc bi8t vg ROE giira cac doanh nghiep cd ap dimg dang hda li6n quan, Hinh 1. Anh hu*ng t u o n g ike cua loai hinh da d a n g hoa v^ q u y mo d o a n h nghi?p
L O ^ H i N H DA DANG HOA
phuong sai ddng nhSt gifta cac nhdm nen md binh ANOVA 2 chifin thda mSn gia thidt vi su ddng ddu ydu can, ddng thdi tdt ck cac ki6m dinh v6 tac dgng cua cac bi6n dgc lap theo cac co ch^ khac nhau (tryrc tidp va hrong tac) din ROE d Bang 4 diu cd y nghTa thdng k6 vdi p<0.05.
Nhu vay, k6t qua ki^m dinh ANOVAcbo thSy cac gia thuydt HI (hieu qua kinh doanh ciia cac doanh nghiep ap dimg cac chiln luge da dang hda khac nhau la khac nhau); gia thuygt H2 (hiSu qua kinh doanh ciia cac doanh nghiSp cd quy rad kbac nhau la khae nhan); gia thuydt H3 (hieu qua kinh doanh cua cac doanh nghiep Id kbac nhau hiy thudc vao ca chi6n lugng da dang hda raa doanh nghi6p ap dung
Ngudn: Tinh todn tir sd lieu cua Vietstock (2010-2014)
So 235 thdng 01/2017
kinfiteJ^tiattrJeii
du cac doanh nghi$p nay cd ap dung chien luge da dang hda khdng hen quan hay khdng. Cac cap nhdm da dang hda cdn Ifii d6u cd su khdc biet giua v6 chi tieu ROA va ROE gifta cac nhdm vdi miic y nghia p < 0.01. Trong khi dd, khdng cd su khac biet \i chi tieu ROE giiia cac nhdm da dang hda khdng lien quan va nhdm viia da dang hda khdng lien quan vita da dang bda lien quan.
4.2 3. Tdc ddng cua quy md doanh nghiip din kit qud kinh doanh
Ket qua d Bang 6 phan anh su khac biSt v8 hieu qua kinh doanh cua cdc doanh nghiep cd quy rad khac nhau.
Kilm dinh cbo ket qua la cd su khae bi8t vi chi tieu ROA giCa cdc nhdm doanh nghiep quy md nbd so vdi cdc nhdm cdn lai. Tuy nhien, khdng cd su kbdc bi?t ve ROA giua nhdm doanh nghiep quy md vua va nhdm doanh nghiep quy md Idn. Trong khi do, cd su khac biet rat rd ve chi tieu ROE giiia cac nhom doanb nghiep quy md khdc nhau.
4.2.4. Tdc ddng tuang tdc cita logi hinh da dgng hda vd quy md den kit qud kinh doanh
Ket qua d Hinb I va Bang 7 pban anb tac ddng tuong tac ciia loai hinh da dang hda va quy md den
ROA va ROE.
Cdc doanh nghiep quy md Idn cd hieu qua cao ban cdc doanh nghiep quy md vijra va nbd khi cdc doanh nghiep da dang bda vdi cac loai binh khac nhau. Tuy nhien, khdng cd su kbac biet ROA va ROE giOa nhdm quy md vira va Idn khi doanh nghifp chi da dang bda lien quan (Sig. khdng cd y nghia thdng ke trong Bang 7). Cac doanh nghi6p chi da dang hda khdng lien quan Iuon cd hieu qua kinh doanh thdp nhdt tai mgi mixc quy md. Ddi vdi cac doanh ngbi?p khdng da dang bda, khdng cd su khSc biet ROA giGa cac doanb nghidp quy md nhd va quy md Idn, khdng cd sir kbac biet ROE giGa cdc doanh nghidp quy md Idn va quy md vGa (Sig. khdng cd y nghTa thdng ke trong Bang 7).
K8t qua nghien cuu cho thay cd su khac biet dang ki gitta cac doanh ngbiep cd quy md khac nhau vi chi tieu ROA va ROE khi cac doanh nghiep nay thuc bien chien luge da dang hda khac nhau. Cy the, khi cac doanb nghiep khdng da dang bda, cac doanh nghiep quy md vira cd hieu qua kinh doanh cao nhat, cac doanb nghiep cd quy md nhd cd bieu qua kinh doanh tbap nhdt. Tuy nhien, cac doanh nghiep quy md Idn Iai cd hieu qua kinh doanh cao nhat va cac Bang 7. Sir khae bi^t ve hifu qua kinh doanh giira cac nhom doanh nghifp
CO loai hmh da dang boa va quy mo khac nhau LOAI HINH DA
DANG HOA
KHONG DDH
CHi DDHLQ
CHi DDHKLQ
DHLQ&KLQ
(I) QUY MO NHO VITA NHO VUA NHO VUA NHO VUA
(J) QUY MO L6N NHO LQN LQN NHO LQN LQN NHO LQN LQN NHO LQN
ROA Mean Difference (I-J)
-.008 .023"
.015' -.008 .010 .002 -.052"
.035"
-.017 - 0 3 3 "
.020"
-013'
ROE Mean Difference (I-J)
-.059"
.060"
.001 -.071"
047"
-,024"
- 107"
068"
-039 -.108"
.074"
-.034"
• Tiie mam differ
•• Tiie mean differ \s significant at the .0! level
\gii<'m Tinh roan li> sS lieu cua Vietstock (2010-20!4)
Sd 235 thdng 01/2017
Kinll IcJIiiillm
doanh ngbiep cd quy md nhd vdn cd hieu qud kmh doanh thdp nhdt khi thyc hien da dang hda. Su khdc biet vh hieu qud kinh doanh la ro rang nhat khi cdc doanh nghiep chi ap dung chiln luge da dang hda khdng lien quan hoac viia dp dung chidn luge da dang hda khdng lien quan viia dp dung cbien luge da dang hda lien quan.
Ket qud tren cung cho thdy da dang bda lien quan khdng cd nhieu tac ddng den hieu qud kinh doanh trong truong hgp cac doanh nghiep khdng thuc hien da dang hda kbdng lien quan. Khdng cd sy kbdc biet vd hieu qua kinh doanh giiia cdc doanh nghiep khdng da dang hda vd doanh nghiep chi da dang bda lien quan. Da dang bda lien quan cd anb hudng dang ki den kit qud kinb doanh trong trudng hgp doanh nghiep cd da dang hda khdng lien quan. Cdc doanh nghiep chi da dang bda khdng lien quan cd hieu qud thip bcm ddng ke so vdi cac doanh nghiep vua da dang hda khdng lien quan va da dang bda Hen quan.
5. Ket iuan vk ham y 5.1. Kit luan
Kit qua nghien cuu cbo thay loai hinh da dang hda, quy md doanb nghiep \ a su tuong tac ciia hai yeu td nay cd tac ddng den bieu qua kinh doanh cua cac doanb ngbiep.
Cdc doanb ngbiep kbdng da dang hda hoac ehi cd da dang bda lien quan cd Men qud kinh doanh tdt nhat. Cdc doanh ngbiep cbi da dang hda khdng lien quan co bieu qud kinh doanh tbap nhdt. Ket qud nay cbo thay su da dang hda cua cac doanh ngbiep cd the chua tao ra dugc sue manb mdi ciia doanb nghiep (cgng budng giira cac nganh kinh doanb) hoac cac doanh nghiep chua cd md binh to chuc, quan Iy hoac cac nguon luc khac phii hop de quan ly bieu qua nhieu ITnh \TJC kinh doanb, dac biet la kbi cac doanb nghiep chi thuc hien chien luge da dang bda kbdng ben quan.
Theo quy rad, cac doanh nghiep quy mo nhd cd bieu qua kinh doanh thap nhat va tbap hon dang ke xet uen ca hai cbi tieu ROA va ROE. Cac doanh nghiep Idn co hieu qua kinh doanb cao nhit. Tuy
\ a\. khdng co su kbac biet dang ke \ c cbi tieu ROA giiia cac doanb ngbiep quy mo ldn va quy md vira.
Ket qua nay tilp tuc cung c6 ly tbuylt lgi thi nhd quy md. tiic la quy md cua doanh nghiep cang Idn thi bieu qua kinh doanh cang cao.
Nghien cuu cung phdt hien rang c6 anh hudng tuong tdc giGa loai hinh da dang hda va quy mo doanh nghiSp din kit qud kinh doanh. Khi cac doanh nghiep khdng da dang hda, cdc doanh nghigp quy md vira cd hieu qua kinh doanh cao nhdt, cac doanh nghiep cd quy md nhd cd hi6u qua kinh doanh thdp nhdt. Cac doanh nghi$p quy md ldn Iai cd hi§u qua kinh doanh cao nhdt va cac doanh nghiep co quy md nhd vdn cd hieu qua kinh doanh thap nhat khi thyc Men da dang hda. Su khdc biet ve hieu qua kinh doanh la ro rang nhat khi cdc doanh nghifp chi ap dyng da dang hda khdng lien quan. Kit qud nay phan anb ring tdc dgng cua cac loai binh da dang hda din kit qua kmh doanb sS phy thudc vao quy md doanh ngbiep, tdc dgng tieu cue cua da dang hoa se ylu hon khi doanh nghiep cd quy md ldn ban.
5.2. Hdmy cho cdc nhd kinh doanh Da dang hda la each thuc giup cac doanh nghiep phat triln va ban chi rui ro trong boat ddng kinh doanh. Tuy nM6n, de cd mot su tang trudng Meu qua, cac doanb ngbiep nen lua chgn da dang hoa lien quan va ban che dp dung chien luge da dang hoa khdng lien quan. Ngoai ra, cdc doanh ngbiep ciing nen dp dung con dudng da dang bda theo hudng tii kinb doanh don nganh sang da dang bda lien quan, sau dd vira da dang hda lien quan vira da dang hoa khdng lien quan. Cac doanh nghiep cbi nen md rgng da dang hda kinh doanh khi da xay dung dugc cac nang luc cdt Idi chung cbo cdc ITnb vuc kinh doanh cua doanb ngbiep, dac biet trong dieu kien moi trudng canh tranh ngay cdng trd nen quyet liet hon.
Quan be giua quy md va bieu qud doanb nghiep cung ggi y rang, md rdng quy md doanb nghiep cung la mgt each tbiic de nang cao bieu qua kinh doanb. Dieu nay cung ggi y rang, bieu qua kinh doanb ciia cac doanh ngbiep cd the dugc cai thien neu cac doanb nghiep trong ciing nganh nghe sap nhap vdi nhau de tao ra cdc doanb nghiep co quy md Idn hon. Ngoai ra, cac doanh nghiep nhd va vira kbdng nen thuc bien da dang hda kinh doanh. Trong trudng bop cd the, cac doanh nghiep nay nen tbu hep ITnh vuc kinh doanb vao cac nganb nghe /san pham cd Igi the canh tranb. Hieu qua kinh doanh ciia cac doanh ngbiep Idn cd the dugc cai thien kbi hp thirc hien da dang hda ben quan hoac vira da dang hoa lien quan vira da dang bda khdng lien quan.
So 235 thdng 01/2017
kinll [lUtil Irien
T a i lieu t h a m k h a o
Adenaeuer, L. & Heckelei, T. (2011), 'Foreign dhect investment and the performance of European agribusiness fkms', Joumal of Agricultural Economics, 62 (3), 639-654.
Amit, R. & Linvat, J. (1988), 'Diversification and risk-return trade off, Aeademy of Management Joumal, 31,154-166.
Ansoflf, H.I. (1957), 'Strategies for DiversificaUon'. Harvard Business Review, 35(5), 112-124.
Chaddad, F.R. & Mondelli, M.P. (2013). 'Sources of fimi performance differences in the US Food Economy', Joumal of Agricultural Economies, 64 (2), 382-404.
ChakrabarU, A., Kulwant, S. & Ishtiaq, M. (2007), 'Diversification and performance: evidence from East Asian firms'.
Strategic Management Joumal, 28(2), 101 - 120.
Gaiy, M.S. (2005), 'Implementation Strategy and Performance Outcomes in Related Diversification', Strategic Management Journal, 26(7), 643-664.
Grant, R.M. & Jordan, J.J. (2015), Foundation of Strategy, Second Edition, John Wiley & Sons Press, 234-260.
Hoskisson, R., Hitt, M., Johnson, R. & Moesel, D. (1993), 'Construct Validity of an Objective Entropy Categorical Measure of Diversification Strategy', Strategic Management Joumal, 14, 215-235.
Jacquemin, A.P. & Berry, C H . (1979), 'Entropy Measure of Diversification and Corporate Growth', The Joumal of Industrial Economics. 27(4), 359-369, DOI: 10.2307/2097958.
Klein, P.G. & Lien, L.B. (2009), 'Diversification, industry structure, and Firm strategy: An organizational economics peispeTtivs\ Advances in Strategic Management, 26, 289-312.
Lopez, V.E., Gomez, C J . & Femandez, R.T. (2016), 'Firm Size and Financial Performance: Intermediate Effects of Indebtedness', Agribusiness, retrieved on June 20"' 2016, from <http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/
agr.21458/ftill>.
Mohammed, t . & Abdullah, O.Y. (2014), 'The Measurements of Firm Performance's Dimensions', Asian Journal of Finance & Accounting, 6(1), retrieved on August 2"''2016, from <http://dx.doi.org/10.5296/ajfa.v6ii.4761>.
Montgomery, C A . (1982), 'The measurement of firm diversification: Some new empirical evidence'. Academy of Management Journal, 25(2), 299-307.
Neely, A. (2002), Business Performance Measurement. Theory and Practice, Cambridge University Press, Cambndge, NY.
Palepu, K. (1985), 'Diversification Strategy, Profit Performance and the Entropy Measure', Strategic Management Joumal, 6, 239-255.
Porter, M.E. (1987), 'From CompeUtive Advantage to Corporate Strategy', Harvard Business Review, 65 (3), 43-59 Robins, James A. & Wiersema, Margarethe F (2003), 'The measurement of corporate portfoho strategy: Analysis of the
contentvalidityofrelateddiversificationindexes'.Sfro/eg/cMjttagemewfJoumi^/, 24(1), 39-59, DDL 10 1002/smj 2S2 Santarelli, E. & Tran, H.T. (2015), 'Diversification Strategies and Firm Performance in Vietnam Evidence from
parametric and semi-parametric approaches', Economics of Transition, 24(1), 31-68, DOI. 10 II ll/ecot. 12082 Stevens, J. (1999), Intermediate statistics. Seventh Edition, Lawrence Erbaum Associates, Inc. Publishers, New Jersey, Vietstock (2010-2015), Nien gidm doanh nghiep niem yet, Nha xuat ban Thong tan, Thanh pho Ho Chi Mmh.
Weichieh, S & Tsang, E.W.K. (2015), 'Product Diversification and Financial Performance: The Moderating Role of Secondary SizkehoiAsr?.', Academy of Managrment Journal, 58(4), 1128-1148, doi: 10.5465/amj 2013.0454.
Williamson, Oliver E. (2007), 'Transaction Cost Economics; An Introduction', Etonomic Discussion Paper 2007-3, University of California, Berkeley, retrieved on Ma\ 6"'2016, from <http://hdl handle net/10419/l7926>.
Zhou, Y.M. (2011), "Synergy, coordination costs, and diversification choices', 5/ra/cg/cWaHage/weM/Jo«ma/, 32(16), 624-639
Sd 235 thdng 01/2017 59 kinlilfJ'Iiiillii^n
