Tap chi THONG TIN YDUQC So 9 nam 2012
DANH GIA VE D|IUH DANG CUA CAC TAP CM Y HOC VIET NAM, NAM 2D11
Lu'dng Chi Thinh% Le VSn Hpf, Dinh VSn Tif\ Hoing Thi Thanh Nhan"
T O M TAT
Muc tiiu: dinh gii dinh dang oJadct^p dii'(TC) y hoc VIk Nam. DoS tuphg vi phu'dng phip:
dinh gia dinh dang TC difi trin 2 s6'xuit bin ^n nhit cua 35 TC y hqc dut^ d^ tra, ty thing 8/2010-11/2011. Kit qui: phin Idn cic TC cd n$i dung vi hinh inh trang bia thdng nhat glui cic s6. Rit it TC CO day du cic thong tin trin bia 1. Chi 1/10 so TC cd bo cue hdp ly vi khong CO lol In. Hiu het cic TC diu niu ro linh vi^ quan tim cua TC, dinh d^ng bil bio theo loai bai, ky ning chui'n bf bin thio, md ti tdm tit. Hiu hit cic TC diu cd tdm tSt khdng thdng nhat giOS cac bil vi cd iSl. GSn 1/7 sd' TC khdng cd hudng din vi trich din vi sip xep TLTK. Hdn 1/3 so TC cd kiiu b-fch din dung theo hudng din. Chi 1/10 sd' TC khdng cd lol d bing. Kit luan: hau hit cic TC cd dinh d^ng thing nhit giCiS cic ^ , cd hudng din viit vi ding bai cho cgng tic vien. Chit lupng In cua cic TC chui cao. Da si cic TC cd khudn kho, bi cue khdng thing nhit vi cd iSl d ndi dung; trinh biy bing, hlnh anh, hinh ve va bii'u chu^ thfch hdp.
SUMMARY
E v a l u a t i o n o n f o r m a t o f m e d i c a l j o u r n a l s in V i e t n a m 2 0 1 1
Objective: to evaluate format of medical journals In Vietnam. Metiwds: a cross-sectional desaiph've study was conducted basing on expert opinion on 2 latest issues of each joumal paper from August to Novemt)er of 2011. Results: l^ost of journals trad appropriate content and illustration. Few of them gave adequate information in the Hrst cover. Only 1 out of 10 had appropriate layout and no printing mistake. . f4ost of journals pointed out ttieir specific areas of concern, fyrmat specified fbr each article, manuscript preparation skill and brief description. Alm<xt journals fiad ununified attracts and mistakes among articles. Around 1/7 tiad no instruction (^
quotations and referen(^s. floe than 1/3 fiad at/stracts amiplylng with Instructicffi. Only 1/10 had no mlsiske in tables. O>ndusions: most ofpumal fiad unified format among issues. Instructions fyr a^iabomtar. Printing quality was not so good. Majority had ununified shape, size and fyrmat as well as mistakes in contsnt; lathes, illustrations, figures and diagrams were still inapprc^ate.
I . DAT V A N DE
Cung vdi su phat trien manh me cua khoa hpc ky thuat y dudc hpc, cung nhu vdi si/ ra ddi, budng tiianh aia cac ddn v| y dudc tiung nginh y te, cac cdng trinh nghien cull w Pnh vut y du'dc hpc ngiy cang nhleu. Vdi tren 90 d i u tap chf y hpc cua Viet Nam hien cd trong oJ sd du' ligu (CSDL) cua Tnjng tam Thwig tin tiiu" vien y hpc tiiudc Vien Cdng nghe thdng tin - Thu' wen y hpc Tmng u'dng (CHITI), tiong do cd 12 TC da dudc chpn duS vao CSDL Tliu' muc Y hpc T i y TTial Binh Du'dng (WPRIM) va hien Viet Nam dang de xuat tiiem 14 TC vao WPfUM n i m 2012 [5].
Cic TC y hpc hien nay phat tiien nhanh \ « sd ludng, tiiong khi cac he thong danh g i i tap chi y hpc ve khia canh ngl dung v i djnh dang tap chi cua Viet Nam chu^ dudc trien khai, i p dung mpt each hjdng xutig. Chinh dieu dd din tdi moi TC od mdt
d c h trinh biy, the hien khic nhau va khdng thong nhat tiieo nhuhg tieu chl od ban ve xuat bin. Dieu nly cd the khien cac nha nghien cuti klid khin kl^
tiep can de cdng bo, ding tai cic cong trinh nghign cuti tren cic TC y hpc v i phan nao Inh hudng ^ chat ludng chung cua cic TC [4]. E)e od dudc mdt buc tranh tong quit ve (finh dang cac TC y hpc Viet Nam, tCr dd duS ra mot sd khuygn nghi, giai phap nhlm d i thien (^nh dang va diat l u t ^ chung cua d c TC Trong khudn khd hdp t i c nghign aiti vdi Td chiit Y te The gidi (WHO), C H m da tien hanh nghien cuti nay nhlm dinh gia djnh dang cua d c TC y hpc Viet Nam nlm 2011.
I I . D O I T U g N G VA P H l / O N G PHAP 1. DSi Mpng nghiin ah/
2 so xuit bin gan nhit cua 35 TC y hpc thudc Bd Y IB v i Tdng hdi Y hpc Viet Nam dudc digu ba, ttr tiling 8/2010-11/2011.
'TS; "ThS., \fiSn Cong nghe tiiong tin - Thu" vien y hpc Tmng uWig, Bp Y te
28
Tap ChiTHdNG TIN YDVQC So 9 nam 2012
2. Phu'dng phip nghiSn cut/
2.1. Thiit ki nghiin cuV: d i n h g l l dinh dang TC qua 2 sd xuat ban gan n h i t cOa mSl TC du'dc dieu tra.
2.2. Tien hinh:
- Thu t h | p TC:
+ Vdi nhiJng TC d ngoii khu vu'c Ha Ndi:
tap hdp TC g i i n tl§p (t^p chi' du'dc gui qua du'dng buti dien)
+ Mdt sd TC d khu vu'c H i Ndi: c i n b$
tn/c tiep den nh^n tai tda soan.
- Phudng phip ttiu th^p sd li^u:
+ Cdng cu: Bang kl^m g5m 30 c l u dudc CHITI phat trien, thich iTng vdl dieu kien thi/c tien cua Viet Nam duS tren bd cdng cu Dinh g i i cdng t i e xuat b i n cac TC y hpc cua Hiep hdi d c n h i bien tap TC y hpc cua Han Qudc (KAMJE Korean Association of Medical Journal Editors) [6],
+ Nhdm d i n h g i i : gom cac n h i nghien ciiu thudc CHFTI cd kinh nghiem ve nghign cufu khoa hpc v i kinh nghiem ve xuat ban.
+ To chu'c d i n h g l l ; d i n h gia tren tdrig cudn TC cua 35 TC du'dc i ^ u tra theo Bing kiem tiiiet ke s i n .
- Mdt sd bien so nghien aiU: trinh biy trang bia; lol In, hu'dng dan viet va dang b i l cho CVJ; khudn khd, tieu de, tac gia, tdm t i t , bd cue v i npi dung; b i n g , hinh I n h , hlnh ve/bleu do trong tap chf [1,2,3,6].
2.3. Xu'ly so lieu: bang phan mem Epi Info 3.5.3 va SPSS 15.0.
I I I . KET QUA 1. Thing tin Chung
Bang 1: Thdng tin ve cic ddn vi diiu tia ot Quan chii auin
BOn vi true thuoc B6 (Vu, Cue,...) Vien
Tm4(ng OH, CD Y DUdc, Trang tam Benli vien TW
T6ng hoi va Hoi chuyen idioa TW Sdvte
Tona
SL 5
e
3 4 17 0 35n%j
14,3 17,1 8,6 11,4 48,6 0 100 1 SS tap chf t r u t tinupc Tong hdi va cac H6i chuyen l<hoa chiem t/1$ cao nhft (48,6%), riSng nhom Sd y te khong c6 TC nao.
2. Bdnh giA ve dinh dang cua t^p chi Bang 2: Ttinti tliiy trang bia
TranQ bia NQi dung vd hinh dnh thdng nh^t qJQci cac sS
Chat iu*(?ng in va b5 cue:
- LSI in, t]d cgc chu^ h<;fp iy - Kh6ng ifiiin, iDd cyc chuS h(?p iy - Kh6nq i8i in, l » cue hdp Iv Du thonq tin tren bia 1 N$i dung qudng cdo phu hdp vdi tieu chl hoat d6nq aJa TC Thong tin day du (ndi in, sc ludnq in,..,)
In vudt s6 tranq theo qidy phep n 30 30
30 30 30 20
C6\Kh6ng 22 8
6 21 3 4 29 8 11
26 1 22 9 Phln Idn czc TC cd ndi dung va hinh anh trang bia thdng nhat glu^ d c sd. Chi 1/10 sd TC cd bd cue hdp ly va khdng cd loi In. Rat it TC cd d i y du che thdng tin tren bia 1. Ndi dung quing d o cua d c TC deu phii hdp vdl tieu chf hoat dpng. Gan 1/4 sd TC cd du tiidng tin ve ndi In, sd lu'dng In, nop luti chieu,... Hdn 1/2 sd TC in vUdt sd trang theo giay phep.
Bing 3: Loi in, hudng dan viet va ding bii cho CTV
Not dunq Loi in trong muc tieu, hu'dng dan, muc iyc va chat lu'dng in:
- Co ioi, in Item
- Khong ioi, in kem/co i5l, in tot - Khonq ioi, in t5t 1^0 ta cd bdn:
- IJnh vut quan tam - Tan suat xuat ban - Djnh dang bdi bdo theo loai ba - Ky nSnq chuan bi ban thdo Mo ta bdn thdo:
- TiSu de - T6m tdt -TCrichda - Thult ngff, ddn vi do - Cdch trinh bdy bdnq, bi^u Quy trinh gCtI bai va xet duyet:
- Bang kiem tru'dc khi gui - Qui trlnh dgc bdn in thii' - Chu^n bj trang bia vd bdn thao - DO' ki?n ve tac gid - Du' kien ve bdn thdo dien tCr
n 21
21
21
19 Co\Khdng
1 10 10 19
9 21 21 16 20 12 6 14
0 4 4 16 16
2 12 0 0 5 1 9 15 7 19 15 15 3 3
Tfp chi THdNG TIN YDlfQC Sd V nam 2012
Gan 1/2 so TC khong c6 l5i vd chSt iu'flng in tot trting myc d^u, hutfng d i n , myc lyc vd chfft iming in. HSu hgt cdc TC deu n6u ro Tnh vyc quan tSm cua TC, dinh d^ng bdi bdc theo lo^i bdi, ky ndng chuSn bj bdn thdo, md td tdm tdt.
Hdn 3/4 sd TC md td li§u dS, hdn 1/2 sS TC md ta lir khda, gSn 1/3 sfi TC md td ttiu^t ngU vd ddn vi do. 2/3 sd TC huttng dSn cdch tilnh bdy bdng, b i & . TSt cd cdc TC deu khdng ygu cHu o6 bang ki^m tnitSc khi gyl bdi. Hdn 4/5 sd TC nSy cdc du'kl#n v§ tdc gid vd bdn thdo dl^n by.
B^ng *• Kiiudn idiS, tiSu di, tic gii, tdm tit. tjdci^ vi n^idung
Nfildung Khudn khd, OSu dS, t i c g i i : - Khdng c6 iSl trong tieu de - Thong nhat ve khudn kh6 glijia d c bai b^ng 1 sd - Day du thdng tin ve t i c gia (hoc ham, hoc vi,...) Tdm t i t :
- ICiong thong nhElt gua d c bai, CD loi - Khdng thdng nhat, khdng l5i/Th6ng nhat, cd loi - Thonq nhat, khdnq lol Bdcucva npi dung:
- Khdng thdng nhit vg bd cue, lol ndi dung
- Khdng tiidng nhat v i bd eye.
khdng lol/Thdng nhat, ed loi - Thdng nhat vg bd cue, khdng loi d ndi dung
Kieu trich din va sip xep tai ll^u tham khio (UTK):
- Khdng ed hu'dng dan v§ trich dan v i sip xep TLTK - Kieu trich d i n khac hu'dng dan d ft nhat 1 b i i
• Kieu trich dan dung theo hu'dng dan
n 17
26
30
19
^
7 9
7 KhSno
10 8
10
19 7
0
22 7
1
3
9
7 Hdn 1/2 so TC cd sir thdng nhat ve khudn khd giiJa d c bai trong 1 so, hdn 1/3 sd TC cd
d i y dO thdng tin vg t i e g l l . H l u hgt c i c TC di3u cd tdm t i t khdng thdng nhat glu^ d c bai v l cd l6l. GiSn 1/7 sd TC khdng cd hudng dan vS trich d§n v i s i p xgp TLTK. Chi > l / 3 s5 TC cd kiSu trich d§n dung theo hu'dng dSn.
Bing 5: Bing, hinh inh, hinh ve/bieu do trong t^p chf
NSlduno Bdng:
- Khdng l3l - Trlnh bdy thdng nhSt - KIch thu'dc, cdfu tnic hdi hda Hlnh dnh:
- Rd, sde ndt - Chu thich ddy dii - Trinh bay thfch hdp Hlnh ve/biSu dd:
• Kleh thudc chu'thich hdp - KIch thudc hinh ve thich hdp - Trlnh bay thfch hdp
n 11
21
11 C6
1 7 5 17 13 5 9 8 7
Khdna 10 4 6 4 8 16 2 3 4 Chi 1/10 sd TC khdng cd lol d b l n g , g i n 2/3 so TC cd b i n g dude trinh bay thdng nhat Gin 4/5 sd TC cd hinh i n h rd, sic net. Da sd cd b i n g bleu vdl kfch thu'dc chu* thfch hdp va hinh ve thlch hdp.
I V . BAN LUAN
Sau khi khio s i t , chung tdi thay viec djnh dang b i l b i o d d c TC y hpc Viet Nam od mdt sd dl^m sau:
- TC eua Tdng hdi v i d c hdi chuyen khoa trung u'dng, vien nghien o j t i chiem ty le nhigu n h i t , tiTjng khi khdng cd tap chf n i o thudc d e sd y te. Oleu n i y cho thay phan Idn d e tap chf se cd npi dung theo hticfrig khoa hpe han lam v i d c chuyen nglnh s l u , do dd d c h trinh b i y n^i dung chl tigt llgn quan tdi ket qua nghien cuU se rat da dang theo tiJYig chuyen nganh.
- Phan Idn d e TC ed npi dung va hinh i n h trang bia thdng nhat gliJci d c sd. R l t ft TC d day du thdng tin tren trang bia (ndi In, so lu'dng in, npp lull chieu,...), (Keu nay g i y Wid k h i n eho vIgc kiem tra, kiem s o i t ciia ed quan q u i n ly t}lo chf cung nhu" thieu thdng tin dio ngu'di sir dung khi d n .
- Hau het c i c TC cd djnh dang thdng nhat giCiS CSC so, cd hulSnq riSn vis- \ih rtSnn hai 30
i ap cm THONG TIN Y DlfQC So 9 nam 2012
cho cOng t i e vien. Ben canh dd, van cd mdt sd TC cd djnh dang ehu'a thdng nhat glij^ d c sd, ehu'a cd Hu'dng dan cho cdng t i c vien. Tuy nhien, khi tim hieu s l u hdn tren d c TC, thi ngay d ddi vdi nhOrig TC cd hu'dng dan eung chi hu'dng dan d miTc sd s l l , dieu nay ed the khien t i c gia khd k h i n khi viet bai v i I n h hu'dng den kha n i n g viet, chii dpng gui bai ding ciia cie t i c g i i . Vile djnh dang chu^
thdng nhat khdng ehi x i y ra d d c TC khdng cd hudng dan, m i cdn d d d e TC ed hudng dan, dan den viec cac b i i khdng ed eung khudn khd, lam g l i m tinh khoa hpc, thdng nhat ciia mdt TC khoa hpc.
- Hau het d c TC dgu neu rd ilnh vu'c quan tam ciia TC, djnh dang bai b i o theo loai b i l , ky nang chuan bi b i n t h i o , md t i tdm tSt. Tuy nhign, d mdt vai TC, md ta chu^ chl tiet va cu the, ngn cd the g i y lung tiing eho d e t i e gia khi chuan bj \yhn thao d mdt so muc d n si/
chuan m u t nhat djnh. Qiat lu'dng In ciia cac TC chu^ cao, cd the 11 do ldnh phf cho In an cdn han ch& D i y ludn la yeu t d khd khin ddi vdl d c TC chf sijr dung ngin sich n h i nu'dc.
- Da sd d c TC cd khudn khd, bd cue khdng thdng nhat v i cd lol d npi dung, b l n g , hinh i n h , hinh ve v i bleu do,... h l u het l i do trong q u i trinh bign tap, s o l t b i n thio,... chu^ du'dc kiem duyet c h i t che v i ky nang ciia b i l n tap vien chuS cao. He q u i nay cd the gay phan d m cho ngu'di dpc, tiilm chf cd nhijVig loi cd t h ^ gay hieu nham ve thdng tin du'dc dua ra.
Oly la mdt trong nhuHg yeu t» i n h hudng tdi c h i t lu'dng cdng bd ciia d e cdng trinh khoa hpc, ddng thdi cung lam g i l m ti'nh hap dan ciia mdt tap chf khoa hpc.
V. KET LUAN
Sau khi nghien cud, chung tdi riit ra mdt sd kgt iuan sau:
- Phan Idn cac TC cd ndi dung v i hinh I n h tiang bia thdng n h i t giiJa d c sd. R l t it TC ed dSy du thdng tin tren trang bia.
- Hau het ckc TC cd djnh dang thdng nhat giCiei d c sd, cd hu'dng dan vigt v l d i n g bai cho cpng t i c vign, tuy nhien, hu'dng dan ehu'a day dii v l chl tiet.
- Chit lu'dng In ciia cac TC ehu^ cao. Oa sd cic TC cd khudn khd, bd cue khdng thdng nhat v i cd lol d n$l dung.
- Phan Idn d c TC deu cd lol v l trinh bay chua thfch hdp d bing, hinh i n h , hinh ve v i bleu do.
* Khuyin nghr. d c tap chf d n bo sung day du thdng tin tren trang bia theo quy dinh v l thdng tin hu'dng d i n d i n g b i l ; bd cue giu^ d c b i l trong tap chf can du'dc ehii tnang va theo djnh dang chung; t i n g cu'dng kiem soat loi v i d i thien chat lu'dng in.
T A I LIEU THAM KHAO
1 B9 Van h6a - Thong t i n : Quy che xuat ban ban tin. Ban fianti ldm tiieo quyei dinii so 53/2003/QD- BVHTngay 04/9/2003.
i.. Chinh phu: Nghi djnh 110/2010/ND-CP su^ &o\, bo sung mot so dieu cua Nghi dinh s5 lil/2005/N£)-CP ngay 26 thang 8 nSm 2005 ciia Chinh phii quy dinh chi t'et va hu'c'ng din thi hanh mot so dieu cua Luat Xuat ban da du'dc su^ doi, bo sung bang Nghi djnh so 11/2009/NO-CP ngay 10 thang 02 nam 2009 cua Chinh phu. Ban tianti ngay 09/11/2010.
3. Qudc h$i: \y\%\ silm doi, bo sung mot so diSu ciia Luat xuat ban cua Quoc hoi khoa XII, ky hop thu" 3, so 12/2008/QH12. TTKW? qua ngay 03/6/2008.
4. V i f n Cdng n g h | thong tin-ThiT v i f n Y hoc Trung i/dng-WHO: Danh gia cong tac xuS't ban mdt so tap chi y sinh Viet Nam. Bao cao tong ket du' an TSng cuftng he thong thdng tin y hoc Viet Nam. Di/6n tidp ^c vdi To diut YlsThigidi, tai i(t}6a 2010-2011, 2012, ^.13.
J. V l | n Cdng n g h | thdng tin-Thu' vien Y hoc Trung u'dng-WHO. De xuat danh sach cac tap chi y hpc Vi§t Nam &\ia vao W/PiyM n3m 2012. H&
nghi ptiat trien cong tac xuat tian cac t^p chiy hgc cua VietNam, ngiy25/7/2012
6 Korean Association of Medical Joumal Editors.
Evaluabon Cnteria of Korean Medical Joumais.
Soutxss: hap://www.l(anije.Of.lcr.. The fyurth revision:
l>1arch 28,2006. Aaxssed: Jul 30 2012.61