KINH TE VI MO
Mot sofvandely luan ve
an toan tai chmh doanh nghiep
CCing v6i qua trinh to^n c^u h6a nen kinh \6 th6 gidi, doanh nghidp 6 cac na6c phai 66\ mat v6i s\j canh tranh gay gat v^ dQng tra6c nhieu nguy cd rOi ro, trong do c6 cac rui ro anh hudng ti^u CLic tdi tinh hinh tai chinh cCia doanh nghiOp. Chinh vi v&y, viec tim hi^u nhOng van de ly luan ve an toan t^i chlnh trong di^u ki6n toan c^u hoa n^n kinh te the gi6i kh6ng ch? la sa quan t^m cCia cac nh^ quan ly kinh t^, nghien cCru kinh te ma con 1^ v^n de dat ra cho c^c doanh nghiOp.
Along with the globalization of the world economy, enterprises in countries are facing a tou^
competition ana many risks with negative impact on financial status of enterprises. Therefore, understanding the theoretical issues of financial safety in the globalization of the world economy is not only the concern of the economic managers, economic researchers, but also a question raised for enterprises.
THS. NGUYfiN TI^N HUNG THS PHAM THI NGUYfiT
T
rong qui ttinh loin elu hda nen kinh tl^thd' gidi, an toan tii chinh doanh nghiep la vin dl quan tam cua ti't c i cac quoc gia, cic doanh ngMdp. Hien nay, khii niem v l an loin lii cMnh doanh ngMdp vin chrfa drfdc nhan thtfc thd'ng nhit va cdn nMlu cich Meu khic nhau vl van de niy.
KhUI niem vii an toan t i l chfnh doanh nghiip
Mdt sd nhi nghien ctfu kinh te eho ring, an toin tii chinh doanh nghidp la srf ^n dinh cfla cic md'i quan he tii chinh doanh nghidp, ttfc l i srf duy tti mdt each binh flirfdng cie mdi quan hd kinh te drfdi hinh flitfe gii tti trong qua ttinh tao lap, phin phdi vi stf dung cic quy tiln td tip ttTmg cfla doanh nghidp. Quan nidm an toin tii chinh doanh nghiep hieu theo nghia on dinii nidi quan hd tii ehinh xuat phit ttf bin chat cua tai chinh doanh nghidp. Quan niem niy mang tinh khii quit cao vi de cip mdt
each ehung nhi't tinh 8n dinh ttong boat ddng tai chinh cfla doanh nghidp. Tuy nhidn, nd chrfa phan inh drfdc ndi dimg bi^u hidn eung nhrf nhtfng y^u to quye't dinh de'n tinh an toan ciia tii chinh doanh nghiep. Ngtua la, chrfa &6 cip drfde cu the trang thai khdng bi nguy hilm nhtfng tic ddng tidu ctfc vi cic yd'u td' quyet dinh d^^n an toin cfla qui ttlnh tao lap, phin phd'i, stf dung cic quy tiln td cfla doanh nghidp.
Theo mpt cich hieu khic, an toan tai chinh doanh nghiep la Irang thii an toan cfla tai chinh doanh nghidp trrfdc nhtfng rfli ro trong boat ddng san xuat, kinh doanh cua doanh nghidp. Quan nidm niy xua't phit ttf nhin thtfc v l v i n d l rfli ro ddi vdi doanh nghiep. Tii chinh cfla doanh nghidp ttong nin kinh tl^ flii trrfdng rl't nhay cam, moi bien ddng bl^t Idi ciia nen kinh te - xa hdi din nhanh chdng tic ddng dd'n boat ddng nay, ed the gay nen nhffng xio Iron bit ngd va lam hieu qui sin xult, kinh doanh cfla doanh nghiep giam stft. Hoat ddng kinh doanh cua cic doanh nghiep ludn ehtfa drfng nhffng rui ro Ulm an vi cd th^ xiy ra bat ctf Iflc nio. Rfli ro ^^^ '^^^ doanh nghidp cd
nhieu loai: Rui ro v l gii ca, rui ro ve lai suat, rui ro ve ty gii hd'i doii, nii ro v l cdng nghd ky thuat, vv... Cic rdi ro n i y t i c ddng tieu crfc tdi tai chinh doanh nghidp ttf cac gdc do khac nhau, vdi nhtfng mtfc dd khic nhau, do nhtfng nguydn nhan khac nhau. Mtfc dp inh hrfdng cfla eic loai nii ro den tai chinh doanh nghidp khdng chi phu thupc vao mtfc do tac ddng cua cic rfli ro ma cdn phu thude ra't Idn vao kha nang trf bao ve cua doanh nghidp. Ne'u kha nang d l khang cua doanh nghidp ldn hdn hoae bang mtfc dp anh hrfdng cua cac rui TO thi t i i chinh doanh nghidp gitf drfdc an toan, nghia li dam bao drfdc an toin t i i chinh doanh nghidp. Ngrfdc Iai, neu kha nang de khang cfla doanh nghidp nhd hdn mtfc dp anh hrfdng cua cac rui ro thi t i i ehinh doanh nghidp khdng an toan. Quan nidm nay da d l cip dd^n nhffng l i c ddng cua cic loai rui ro den stf an toan eua t i i ehinh doanh nghidp. Tuy nhidn, nd chrfa phan anh drfdc npi dung cung nhrf tinh ^n dinh eua t i i chinh doanh nghiep.
Cic quan nidm v l an toin t i i ehinh doanh nghidp tren da de cap de'n srf dn dinh v i an loin dd'i vdi til chinh. Dtfng trdn nhffng gdc dd khic nhau, mdi quan niem dinh gii van de nay d mdt khia eanh.
Hien nay, mdt sd' nhi nghien ctfu kinh tl' Vidt Nam da lie'p can.khii nidm an loan tai chinh doanh nghiep mot cich trfdng ddi day du, toan didn: An toin tii chinh doanh ngliidp l i khai nidm dtfng d l chi irang thai giff drfde dn dinh v l tinh hinh tai cbinh doanh nghidp ttong gidi ban an toin cho phep theo cac tieu chuin dinh gii cua nhtfng ngtfdi bd vdu diu trf vao doanh nghidp. Tuy nhien, quan niem trdn cd thi eln drfdc ttd'p tuc nghidn cfl^. Bdi vi, gidi ban an toin cho phep theo cac tieu chuin danh gia phai la chimg cho t i t ca e i c dd'i trfdng ehtf khdng theo eac tieu chuin dinh gii drfdi gdc dp cua
KHA NANG THANH TOAN LA DAU HlEU TAP TRUNG BIEU HIEN THUG TRANG AN T O A N TAI CHINH CLJA DOANH NGHIEP. M O T D O A N H N G H I E P C 6 T H I HOAT D O N G KINH DOANH CO 1^1 NHUNG C6 TH^ K H O N G C6 K H A N A N G THANH T 0 A N . ^ B 6 | Vl, DOANH NGHIEP KHONG CO DU s6 TIEN C A N T H I E T D E TRA C A C K H O A N NO DEN HAN.
rieng ngrfdi bd vdn diu trf vao doanh ngiiiep
Ttf nhtfng phin tich mot so' quan dilm v l an toan tai chinh doanh nghiep ndu trdn, theo quan diem cfla t i c gii cho rang: "An loan lai chinh doanh nghidp l i khai nidm cd ban d l chi mdt trang Ihii dn dinh ve linh hinh t i i chlnh doanh nghidp irong gidi ban an loin theo c i c chi tieu, phrfdng phap danh gia nhl^t dinh".
Hol dung an toan tai chinh doanh nghiep
An loan tai chinh doanh nghiep bao gom ba va'n di cd ban sau:
Kha ning ihanh loin, hidu qua sin xua't kinh doanh va can bang tai chinh. Cic ndi dung trdn l i cd sd de drfa ra nhtfng chl lieu, phrfdng phap danh gia an toin t i i chinh doanh nghidp. Ba npi dung an toan tii chinh doanh ngliidp t i e ddng lan nhau, anh hifdng den linh hinh vi kha nang tai ehinh cfla doanh nghiep. Nghien ctfu va^n de an toan tii chinh doanh nghidp ddi hdi phai xem xet dong bp va thd'ng nhat ca ba ndi dung nay.
Khi nSng thanh toan Kha nang thanh toan la mdt ndi dung quan Irpng gitfp cho cac ddi trfdng cin n i m thdng lin dinh gii drfdc mdt phin thrfc ttang an toin tii chinh doanh nghiep d^ cd nhffng bidn phap, ke^ hoach boat ddng cho minh. Doanh nghiep lam vio tinh trang khdng cd kha nang thanh toan irong ngin ban chtfng to tinh hinh tM chinh dang gap khd khan. Nen keo dii thi nguy cd pha sin la khdng thi trinh khoi. Khi khdng cd nguon vdn de tra cac khoan nd de^n han, doanh nghidp
mat kha nang thanh toan hoin loin, an toin t i i ciiinh cfla doanh nghiep khdng drfdc dam bao, kha nang lim vio tinh ttang p h i sin cua doanh nghiep la khdng the tranh khdi. V i ngrfdc lai, khi doanh nghiep cd du ngudn vdn de tra cac khoan nd dd^n ban thi an toin tii chinh drfdc bao dam.
Kha nang thanh toan li di'u hidu tip tmng bilu hidn thrfc ttang an toin t i i chlnh ciia doanh nghiep. Mdt doanh nghidp cd thi hoat ddng kmh doanh co Iai nhimg cd the khdng cd kha nang thanh toan. Bdi vi, doanh nghidp khdng ed dfl sd' ttin can thiet de tra cac khoan nd den han.
Hidu qui sin xui't kinh doanh Hieu qua s i n xuat kinh doanh la ndi dung phan inh kd^l qui hoat ddng san xual kinh doanh cua doanh nghidp theo muc tidu da de ra. Hidu qua sin xua't kinh doanh the hien tnnh dd stf dung cac ngudn ltfc cua doanh nghidp d l dat drfdc kd^l qua cao nhat vdi cbi phi Ihap nhat Dl^u hidu tip trung nhat d l dinh gia npi dung niy Ii Idi nhuan - muc tidu cua doanh nghiep.
Kinh doanh cd hidu qui vdi ldi nhuan cao l i ndi dung quan ttpng ddi vdi an toin t i i chinh doanh nghiep. Nd cd anh hrfdng dl^n cac ndi dung khac cua au toan t i i chinh doanh nghiep. Doanh nghidp kinh doanh cd hieu qui se tao dilu kien eho viec bd sung chdnh Idch ddng tien di v i o Idn hdn ddng tien di ra khdi doanh nghiep, qua do gdp phin tao nen cin bang t i i chinh doanh nghiep.
Ben canh dd, quy md vdn chu sd hihi phu thude rat ldn vao mtfc dp
Q U A N L t N G A N O U Y Q U 6 C G I A I S6 148 I 10/2014
KINH TE VI MO
ttf tich tu vd'n ttf Idi nhuan cfla doanh nghidp. Ldi nhuin ciia doanh nghidp cing idn flii kha ning eua tich tu vdn ttf Idi nhuan cang cao, quy md vdn ehfl sd hffu cing ldn, doanh nghidp cing ed dfl ed sd vit chat d l dam bao cho eic khoin vay va ddi vdi ngtfdi cho vay. Dong thdi, khi kinh doanh cd hieu qua, uy tin cfla doanh nghiep tren thi trtfdng ting cao, doanh nghidp ed khi ning huy ddng vd'n tin dung, huy ddng vdn thdng qua phit hinh cd phieu, trai phid'u...
Tilm Irfc tii chinb cfla doanh nghidp drfdc tang crfdng, doanh nghidp cd drfdc nhieu ngudn vdn d l thanh toin cic khoan nd ddn ban, khi nang thanh loin cua doanh nghiep drfde bao dim. Nhrf viy, kinh doanh cd hieu qua li mpt ydu td quan trpng ling crfdng khi nang thanh toin va cin bang cfla doanh nghidp. Ngrfdc Iai, viec kinh doanh kdm hieu qui khdng nhffng khdng tich luy drfde vd'n, viec thu hflt vdn diu trf ttf ben ngoai gip khd khin m i cdn lam eho doanh nghidp cd nguy cd rdi vio tinh ttang thidu vd'n d l thanh toin nd.
C^n b^ng tai cbinh
Srf can bang gitfa dong ttin di vio vi ddng din di ra khdi doanh nghidp dtfdc the hien ci luu chuyen tiln thuin trong kJ vl lrfu chuyin liln ihuin itf boat ddng sin xult kinh doanh cfla doanh nghidp. Nhtfng lrfu chuyin tien nay ttong thdi gian dai cin drfdng thi doanh nghiep mdi ed khi ning tdn tai, the hien tien thu bin hang Idn hdn chi phi mi doanh nghidp bd ra ttong k^ (boat ddng san xuat kinh doanh cua doanh nghidp cd hidu qua); the hidn ddng tien di vio ldn hdn ddng tien di ra Ichdi doanh nghidp. Day se Ii ed sd d l duy tri hoat ddng cfla doanh nghiep diln ra hen luc, k^o theo eic hoat ddng diu trf, tii ttd. Ngrfdc lai, nhu^g lrfu chuydn thuin cfla ddng tten niy ndu bi i m kdo dii se giy khd khin cho doanh nghiep ttong vide thanh toan cic khoan nd, thanh toin cic hda ddn mua hing vi do do cic ehfl nd se co thi kien ra tda vi sd lim cho doanh nghiep bi pha sin.
Cic cbi tieu tmh toin dS dim bao an toin tii cbinb
Xui't phit ttf nhffng nhin id inh hrfdng ddn an toin tii chinh cfla doanh nghidp nhrf da trinh biy d tren. D l dam bao an toin tii chinh doanh nghiep eln thidt dim bio cic chl tidu dinh gia mtfc dp an toin tai chinh:
Cic chi tieu bilu flii ning Itfc thanh toan
* Ty suit iuan chuyen tii sin ngan ban - IChi ning thanh toan hien hinh (The current ratio - Re)
Re = Tii sin ngin ban / Cie khoan nd ngin han (1-1)
* Vdn ngan ban rdng
Vdn ngan ban rdng = Ting iii sau nglu han Tdng nd ngan ban (1-2)
* Ty sd thanh toin nhanh (The quick Ratio - Rq) Rq = (Tii sin ngan ban - Ring tdn kho) / cic khoin nd ngan han (1-3)
Cie ehi tieu bilu thi ning Itfc cin ddi vdn
* Ty suat nd (Debt Ratio - Rd)
Rd = Tong sd nd / Tdng tii san binh quin (1-4)
* Kha nang thanh toin lii vay - sd lan cd thi iri lii ( Times Interest Earned Ratio - Rt )
Rl = EBIT / Chi phi tri lai vay (1-5) Nhdm chl tidu vl ning Irfc kinh doanh
* Ty sui't vdng quay hing tdn kho - vdng quay dtf tti? (Inventory Ratio - Ri)
Ri = Doanh thu thuin / Hang tdn kho (1-6)
* Ky thu tien binh quan ( Average Collection Period - ACP)
AC? = Cic khoin phai thu / Doanh thu binh quin mdt ngiy (1-7)
Doanh thu binh quan ngay = Tong doanh ihu / 360 (1-8)
* Hieu qua stf dung tii sin ed dinh (The Fixed Assets Utilization - FAU)
FAU = Doanb thu thuin / Gii tri tii san cd dinh binh quan (1-9)
* Hidu qua stf dung toan bp tai san (The Total Assets Utilization - TAU)
TAU = Doanh thu fliuIn / Tdng tii san binh quin (1-10)
Nhdm chi tidu ve ning ltfc thu Idi
* Tf sual Idi nhuin tiiuin ttdn doanh thu (Net Profit Margin on Sales - Rp)
Rp = (Ldi nhuan thuin / Doanh fliu thuin) x 100 (1-11)
* Ty sui't ldi nhuin thuan tren tdng tai sin (Net Return on Assets Ratio - Re)
Re = (Ldi nhuin thuin / Tdng tii san binh quin) x 100(1-12)'
* Ty suat Idi nhuin thuan tren vdn cd phin ihrfOng (Re)
Re = (Ldi nhuin thuin / Vd'n ed phin ihrfdng) x 100 (1-13)
* T^ suat Idi nhuan sau thue trdn vdn ehfl sd hffu (Doanh Idi vdn chfl sd htfu - ROE)
ROE = Ldi nhuin sau thud / Vdn ehfl sd hffu (I- 14)
* Doanh Idi tai sin ( ROA )
ROA = Thu nhip sau thud / Tong tii san binh quin(1-15)
Cac nhan tif anh htiSno din an toan tai ohinh doanh nghlap
An toin tai ctiinh doanh nghidp l i mdt pham trii rdng v i phtfc tap ndn cd nhilu nhin td anh htfdng ddn an toin tai ehinh doanh nghidp. Vide nam bit ro cic nhin to anh hrfdng, mtfc dd anh hrfdng cfla ttfng nhin td khdng ehi giflp cic nhi quan Ii kinh td, cic ehfl doanh nghidp cd thd drfa ra cic bidn phip fliich hdp nham tang etfdng an toan tii chinh doanh nghidp mdt eieh hidu qui v i lau dai. Xdt ve pham vi inh htfdng den an toan tii chinh doanh nghidp c6 thi chia thinh hai nhdm: nhdm nhin td^ bdn trong vi nhdm nhan td^ bdn ngoii.
Nbdm abin t^bSn trong
Nang life quin liciia ngifdi lanh dao doanb nghidp Ning Itfe quin If eua ngtfdi Ianh dao cd tim quan trpng d i e biet ddi vdi boat dong sin xua't, kinh doanb ndi ehung vi ddi vdi vide dam bao an toin tai chinh ndi ridng cfla doanh nghidp. Nl^u nang Itfc cfla ngtfdi Ianh dao yeu, bd miy td cbtfc khdng hdp Iy, c i c sich Itfdc kinh doanh, chinh sach lii cliinh, din ttf...se khdng phii hdp vdi thtfc td' boat dong san xuat, kinh doanh cfla doanh nghidp... Ttf do, doanh nghidp kinh doanh khdng cd hidu qui, an loin tii chinh khdng drfdc dim b i o vi ngrfdc Iai.
Mian to ve trinh dd ky thuit - cdng nghd sin xui't cua doanb nghidp
Cdng cu lao ddng ludn la yen td' quyl't dinh ning suat lao ddng. Trong dilu kidn kinh te tti thtfc, khi mi h i m Irfdng tri thtfc drfdc vat chl^t hda thinh ky thuat edng nghd thi hidn trong gia tii sin pham ngiy cang cao thi ky thuat, cdng nghe ttd thinh yd'u td then ehd^t trong vide ting ning sul^t lao dong, ha gii thinh san pham. Tff dd nang cao hidu qua sin xul't kinh doanh cfla doanh nghidp, li cd sd dam bio an toin tai ciiinh doanh nghiep.
TiSm life tii cbinb
Tiem Irfc tii chinh cho phep doanh nghidp md rdng quy md sin xul't, thrfe hidn sin xult hing loat, tdi fliieu hda chi phi de tan dung ldi the theo quy md, cho phdp doanh nghidp thrfe hidn da dang hda nginh nghl kinh doanh, da dang hda thi trrfdng de tdi da hda ldi nhuin, san se rfli ro. Qua dd, gdp phin dim bao an toin t i i ehinh doanh nghiep.
Cd cau nguon vd'n
Xdl tff gdc dd hinh thinh, tdng ngudn vdn trong doanh nghidp drfdc chia thinh hai loai: Vd'n ehfl sd hi?u va c i c khoin nd phii tra.
Cd ciu ngudn vd'n la the hidn t^ ttong cfla ttfng ngudn vdn ttong tdng ngudn vdn ma doanh nghidp huy ddng, stf dung vio boat ddng kinh doanh, Quydt dinh ve cd d u ngudn vd^n li vl^n d l tii chinh het stfe quan trpng efla doanh ngludp, l i mdt trong nhffng ydu td^ quyd't dinh ddn chi phi stf dung vdn binh quan cfla doanh nghiep; Inh htfdng den t^ suit ldi nhuin vdn chu sd hihi vi rui ro boat ddng tii chinh cfla doanh nghidp.
NbiSm nbitt tSbBn ngoii CMnh sicb pbip luit cia Nbi nifdc Chinh sich, phip luit cfla Nhi ntfdc Ii mdt trong nhttng nhin td' quan ttpng tic ddng manh md ldi an loin t i i chinh doanh nghidp. Bcii vi, Nhi ntfde quin 1^ xa hdi bing phip luil, e i c ehinh sich cfla Nhi ntfdc, irong dd cd ehinh sich kinh te, tii chinh nhrf chinh sich tai khda, chinh sich tien td, chinh sich t^
gii, ehinh sich lii suit vv... anh hrfdng siu sic tdi c i c doanh nghiep. Srf dn dinh, rd ring, cu thi efla cic loai chinh sich niy tao dilu kidn thuin ldi cho boat ddng san xul^t kinh doanh ndi chung vi tinh hlnh tai chinh ndi ridng cfla doanh nghidp. Ngtfdc lai, stf thay
ddi flitfdng xuyen cac chinh sich cfla Nhi nrfdc se tao ra nhilu rfli ro cho doanh nghidp vi eung vdi do, vi'n de dam bao an toan tii ehinh doanh nghidp se trd ndn khd khan.
Slf bidn ddng cua tbi tnfdng trong nifdc vi gudctS^
Hoat ddng cua doanh nghidp Udn quan de'n nhieu loai thi trrfdng khic nhau nhrf thi trtfdng hang hda vi dich vu, thi trtfdng t i i ehinh vv... Trong bd'i eanh kinh tl' hidn nay, cic thi trtfdng niy ludn ed stf bid'n ddng nhtf bie'n ddng v l gii ci diu vao, din ra, lai suit, ty gii, v l ddi thu canh tranh, vl ngtfdi cung ca'p vv...
Nhffng bidn ddng niy Inh hrfdng trtfc tidp vi giin tidp tdi kd't qua hoat ddng kinh doanh, linh hinh tai chinh cua doanh nghidp. Ttf dd, se tic ddng tdi an toin t i i chinh doanh nghidp.
Slf bdi nhap vio kinb t^kbu vifc va the gidi Srf hdi nhip cfla nin kinh td qud'e gia ngay cang sau rdng vao kinh te' khu vtfe va the gidi cd nhifng tic ddng tdi boat ddng sin xui't kinh doanh ndi chung va an toan tai chinh doanh nghidp ndi ridng. Qui tilnh hdi nhip kinh td' efla Vidt Nam ed tic dpng tdi nhieu linh VU'C, nhilu yen td, trong dd ed eie nhin id anh hrfdng de'n hoat ddng sin xull kinh doanh ndi chung vi tdi srf dn dinh, an toin efla doanh nghidp ndi rieng, die biet Ii cic nhan td bdn ngoii doanh nghidp nhrf srf bid'n ddng efla thi trrfdng, srf bid'n ddng cfla gii c i , chinh sich phip luit cfla Nhi ntfdc vv...
Till tnfdng tii cbinh vi bd thong eic trung gian tai cbinb
Hoat dpng cua doanh nghidp gin tiln vdi thi trtfdng tai cliinh vi c i c hd thdng trung gian tai chinh, ndi ma cac doanh ngludp cd thi huy ddng gia tang vdii, ddng thdi cd the diu trf cic khoan tai chinh tam thdi nhin rdi d l ting thdm mtfc sinh ldi efla vdn hoic cd the de dang hdn Ihtfc hien din ttf dai ban giin tid'p. Stf phit ttiln cfla thi trtfdng lii chinh vi cic irung gian tii chinh lim da dang hda cac cdng eu, hinh thtfc huy dpng vdn cho doanh nghidp va doanh ngludp ed thi tidp ein, stf dung ngudn vdn tin dung vdi cbi phi thap hdn. Do dd, doanh nghiep se cd kha ning bao dim kha ning thanh toin, kinh doanh cd hidu qua vi an toin tii chinh doanh nghidp dtfdc bao dam.H
Tii li^u tham Idtio
Ldu Thi Huang - Vu Duy Hko (2006). Quin trj tii chlnh doanb nghidp. Nxb Tki chink Hi Ni}i
Vi$n nghiSn aJu Tki cbinh 12003), Nghi&n cdu ea sd II luin vk tfiyc tiSn eda hS thing giii phip dim bio an ninh tki chlnh eda ViSt Nam trongphit tnin vk hdi nhkp quic ti, DS tki khoa hqc dp Nhk ndde.
Hi N$i.
Reference
Ldu Thj Huang - Vu Duy Hio (2006), Enterprise Finance Administration, Finance Publishing House, Hanoi
Institute of Finance Research (2003), Research into theoretical and practical a^ects of solutions to ensure financial security of Vietnam in the context of its development and international integration. State- level scientific research, Hanoi
Q U A N L V N G A N Q U ? Q U 6 C G I A I stf n e I 10/2014
