Con ®−êng ®èi tho¹i cña Vatican qua 4 n¨m d−íi triÒu Gi¸o hoµng Benedicto XVI
¸ch ®©y 4 n¨m, lóc 17h50 ngµy 19/4/2005, chu«ng ®Òn thê Th¸nh Phªr« ®æ håi dµi b¸o tin ®· cã vÞ Gi¸o hoµng thø 265 thay thÕ Gi¸o hoµng Gioan Phaol« II míi qua ®êi (ngµy 2/4/2005). VÞ t©n Gi¸o hoµng - ®óng nh−
lêi ®ån ®o¸n tr−íc khi c¸c Hång y vµo mËt viÖn lµ Hång y ng−êi §øc J.
Ratzinger, nguyªn Bé tr−ëng Bé Gi¸o lÝ
§øc tin. C¶ n−íc §øc h©n hoan v× gÇn 1000 n¨m nay kÓ tõ Gi¸o hoµng Damasus II (n¨m 1048), nay míi l¹i cã ng−êi §øc ngåi vµo ngai tßa Phªr«. Thñ t−íng §øc khi ®ã lµ «ng Gehard Schouder nãi: “§©y lµ vinh quang cña n−íc §øc vµ lµ ng−êi thõa kÕ xøng ®¸ng Gi¸o hoµng Gioan Phaol« II”.
1. Tõ vÞ “Hång y thiÕt gi¸p”…
Hång y Joseph Ratzinger ®−îc vinh th¨ng bËc Hång y n¨m 1981 vµ gi÷ chøc Bé tr−ëng Bé Gi¸o lÝ §øc tin cña Tßa Th¸nh suèt d−íi triÒu Gi¸o hoµng Gioan Phaol« II næi tiÕng lµ ng−êi cøng r¾n ®Ó b¶o vÖ nh÷ng quan ®iÓm truyÒn thèng cña Gi¸o héi C«ng gi¸o. ¤ng kh«ng hÒ khoan nh−îng víi bÊt cø t− t−ëng cÊp tiÕn nµo ®ßi hái Gi¸o héi ph¶i c¶i c¸ch.
Ng−êi ta cßn nhí m·i vô Linh môc Tissa Balasurya thuéc Dßng TËn hiÕn
§øc MÑ v« nhiÔm (OIM), mét thÇn häc gia næi tiÕng ë Ch©u ¸ vµ lµ Gi¸m ®èc Trung t©m nghiªn cøu x· héi vµ t«n gi¸o ë Colombo, Sri Lanca. Trong cuèn s¸ch
“§øc Maria vµ c«ng cuéc gi¶i phãng con
Ph¹m Huy Th«ng(*) ng−êi”, Linh môc T. Balasurya cho r»ng,
®Ó ®èi tho¹i ®−îc víi c¸c t«n gi¸o l©u ®êi vµ cã ¶nh h−ëng réng lín ë Ch©u ¸ th× kh«ng thÓ nãi chØ cã m×nh §øc Giªsu lµ Thiªn Chóa. Hång y J. Ratzinger ®· hai lÇn triÖu Linh môc T. Balasurya vÒ R«ma b¾t kÝ vµo
“B¶n tuyªn x−ng ®øc tin”. Linh môc T.
Balasurya tõ chèi. MÆc dï th¸ng 1/1996, 80 thÇn häc gia ®· häp t¹i Philippine vµ th¸ng 12/1996, HiÖp héi c¸c thÇn häc gia Ên §é ®· kÝ vµo b¶n kiÕn nghÞ xin Tßa Th¸nh ®õng khai trõ Linh môc T.
Balasurya khái Gi¸o héi nh−ng «ng vÉn kh«ng tr¸nh ®−îc v¹ tuyÖt th«ng.
Råi ThÇn häc Gi¶i phãng ë Ch©u Mü Latinh ra ®êi víi cha ®Î lµ linh môc ng−êi Pªru, Gustavo Gutierrez, còng ®· bÞ Tßa Th¸nh yªu cÇu ph¶i tõ bá viÖc l«i cuèn gi¸o d©n vµo c¸c ho¹t ®éng c¸ch m¹ng gi¶i phãng x· héi trÇn thÕ. Mét sè thñ lÜnh cña nhãm ThÇn häc Gi¶i phãng hoÆc ph¶i kÝ vµo “B¶n tuyªn x−ng ®øc tin”
hoÆc ph¶i rêi bá Gi¸o héi C«ng gi¸o.
Mét sè ng−êi khëi x−íng phong trµo vËn
®éng phong chøc linh môc cho phô n÷, ®ßi bá luËt ®éc th©n (celibacy) ®èi víi linh môc hoÆc ñng hé viÖc ph¸ thai, li h«n, dïng bao cao su ®Ó ng¨n chÆn ®¹i dÞch HIV/AIDS còng ®Òu bÞ lªn ¸n gay g¾t nh−
thÕ. N¨m 1996, Bé Gi¸o lÝ §øc tin do Hång y J. Ratzinger ®øng ®Çu còng ®· ra lÖnh ®ãng cöa mét chñng viÖn ë Mªhic«
*. TS., ñy ban §oµn kÕt C«ng gi¸o Hµ N«i.
C
v× ®· cho gi¶ng d¹y chñ nghÜa M¸c cho chñng sinh.
Khi Huynh ®oµn Th¸nh Pi« X do Tæng Gi¸m môc Marcel Lefevre thµnh lËp tõ n¨m 1970 vµ lËp chñng viÖn Ec«ne ë Thuþ SÜ cã khuynh h−íng quay vÒ víi c¸c nghi lÔ truyÒn thèng tr−íc C«ng ®ång Vaticano II vµ ®Ønh ®iÓm lµ lÔ phong chøc cho 4 gi¸m môc cña Huynh ®oµn ngµy 30/6/1988 mµ kh«ng ®−îc sù ®ång thuËn cña Vatican, sau vµi cuéc gÆp gì cña Uû ban hçn hîp kh«ng thµnh, Hång y J Ratzinger ®· kh«ng thÓ kiªn nhÉn h¬n n÷a vµ ngµy 1/7/1988 c¸c gi¸m môc cña Huynh ®oµn Th¸nh Pi« X ®· bÞ ¸n v¹ tuyÖt th«ng, ®Èy Huynh ®oµn nµy thµnh li gi¸o víi nh÷ng ph¶n øng gay g¾t.
Trong bµi gi¶ng t¹i Lille ngµy 25/8/1976, Tæng Gi¸m môc M. Lefevre ®· tè c¸o Gi¸o héi C«ng gi¸o vµ Gi¸o hoµng Phaolo VI lµ “gian d©m víi c¸ch m¹ng”.
Mét Tæng Gi¸m môc kh¸c lµ Emanuel Milinggo ë gi¸o phËn Lusaka, Zimbabue håi th¸ng 5/2001 còng bÞ Tßa Th¸nh gäi vÒ ®e däa rót phÐp th«ng c«ng do ch¹y theo gi¸o ph¸i Moon v× mét ng−êi phô n÷
Hµn Quèc. Sau ba th¸ng hèi c¶i, «ng l¹i mét lÇn n÷a rêi R«ma qua Hoa Kú vµ chÝnh thøc bÞ trôc xuÊt khái Gi¸o héi.
MÆc dï biÕt rÊt râ Ch©u ¸ lµ quª h−¬ng cña §øc Giªsu nh−ng tÝn ®å C«ng gi¸o ë ch©u lôc nµy ch−a ®Õn 3% d©n sè v× n¬i ®©y cã rÊt nhiÒu t«n gi¸o lín tån t¹i l©u ®êi vµ “Kit« gi¸o ®−îc coi nh− mét nÒn v¨n hãa vµ mét t«n gi¸o xa l¹, ®ang
®øng ngoµi cöa nhµ m×nh vµ chùc thay thÕ v¨n hãa vµ t«n gi¸o m×nh”(1) thÕ nh−ng Hång y J.Ratzinger døt kho¸t kh«ng chÊp nhËn kh¸i niÖm “héi nhËp v¨n hãa”(inculturation) mµ chØ chÊp nhËn kh¸i niÖm “giao thoa v¨n hãa” (inter culturality) vµ tuyªn bè: “Dï Gi¸o héi vui s−íng nh×n nhËn bÊt cø ®iÒu g× lµ ch©n thËt vµ th¸nh thiÖn trong c¸c t«n gi¸o truyÒn thèng PhËt gi¸o, Ên gi¸o vµ Islam gi¸o nh−ng nh− thÕ kh«ng cã nghÜa lµ
Gi¸o héi ph¶i bít ®i nhiÖm vô vµ quyÕt t©m cña m×nh tøc lµ tuyªn bè mét c¸ch døt kho¸t §øc Giªsu Kit« lµ ®−êng ®i, lµ sù thËt vµ sù sèng”(2). §iÒu nµy ®· g©y ph¶n øng d÷ déi tõ c¸c gi¸o héi kh¸c t¹i Ch©u ¸ lµm ¶nh h−ëng tíi c«ng cuéc ®èi tho¹i gi÷a c¸c t«n gi¸o trong ®ã cã c¸c cuéc chiÕn tranh dai d¼ng gi÷a c¸c nhãm Islam gi¸o ë ®¶o Min®anao víi qu©n chÝnh phñ Philippine - mét n−íc mµ h¬n 90% d©n sè theo C«ng gi¸o.
Víi c¸c chñ thuyÕt t− b¶n chñ nghÜa hay x· héi chñ nghÜa, vÞ Hång y Bé tr−ëng Bé Gi¸o lÝ §øc tin còng ®· kh«ng Ýt lÇn ®Ých danh phª ph¸n, kÕt ¸n. C¸c tæ chøc gi¸o héi theo m« h×nh “Tam tù” ë Trung Quèc hay c¸c héi ®oµn C«ng gi¸o yªu n−íc t¹i c¸c n−íc x· héi chñ nghÜa kiÓu nh− Uû ban §oµn kÕt C«ng gi¸o ViÖt Nam còng bÞ lªn ¸n nÆng nÒ. Ngµy 20/5/1992, Tßa Th¸nh ®· cã v¨n th− göi Gi¸m môc NguyÔn Minh NhËt, Chñ tÞch Héi ®ång Gi¸m môc ViÖt Nam lóc ®ã, bµy tá sù lo l¾ng vÒ “mét tæ chøc võa cã tÝnh chÊt c«ng d©n võa cã tÝnh chÊt chÝnh trÞ cã nguy c¬ g©y lÉn lén gi÷a Gi¸o héi vµ c¸c tæ chøc chÝnh trÞ”. Göi kÌm l¸ th−
trªn lµ bµi x· luËn cña b¸o L’Observatore Romano, c¬ quan ng«n luËn b¸n chÝnh thøc cña Tßa Th¸nh, ngµy 18/4/1982, víi lêi lÏ cøng r¾n h¬n: “C¸c héi ®oµn nµy trong thùc tÕ còng g©y ra hoÆc khoÐt s©u chia rÏ trong ®êi sèng cña Gi¸o héi. Hä muèn chèng tÊt c¶ c¸c gi¸m môc vµ râ rµng lµ hä muèn xen vµo tÊt c¶ c¸c ho¹t
®éng cña Gi¸o héi. Hä rao gi¶ng thø hßa b×nh kh«ng ph¶i lµ nÒn hßa b×nh cña Phóc ¢m”…
Ng−êi ta vÉn gäi c¸c cÇu thñ bãng ®¸
cña §øc lµ “nh÷ng cç xe t¨ng” v× lèi ch¬i r¾n, l¹nh lïng cña hä nªn ®· cã tê b¸o 1. Hång y J.Ratzinger. NiÒm tin vµo §øc Kit« tr−íc nh÷ng th¸ch ®è cña c¸c nÒn v¨n hãa, B¶n tin HiÖp th«ng sè 5-1999, tr. 194.
2. T«ng huÊn Ecclesia in Asia, B¶n tin HiÖp th«ng sè 7-2000, tr. 63.
Anh gäi Hång y J. Ratzinger lµ “Hång y thiÕt gi¸p” (Panzer Kardinal). Cßn t¹i Ph¸p, ng−êi ta còng g¸n cho vÞ Hång y nµy nhiÒu danh hiÖu nh− “mét hung thÇn” (bªte noir) hay “mét tiªn tri næi giËn” (Angry Prophet).
2. ... ®Õn vÞ Gi¸o hoµng ®èi tho¹i Kh«ng biÕt cã ph¶i do lÊy tªn hiÖu lµ Benedicto v× muèn noi g−¬ng hßa gi¶i cña Gi¸o hoµng Benedicto XV (1914-1922) trong cuéc ChiÕn tranh ThÕ giíi lÇn thø nhÊt hay muèn theo ®uæi con ®−êng ®èi tho¹i cña ng−êi tiÒn nhiÖm Gioan Phaol«
II mµ tõ khi lªn ng«i ®Õn nay, Gi¸o hoµng Benedicto XVI ®· cã rÊt nhiÒu ho¹t ®éng thóc ®Èy tiÕn tr×nh ®èi tho¹i cña Tßa Th¸nh trªn nhiÒu lÜnh vùc.
Tr−íc hÕt lµ ®èi víi c¸c t«n gi¸o. Ngay sau lÔ ®¨ng quang vµo ng«i gi¸o hoµng th¸ng 4/2005, vÞ T©n Gi¸o hoµng ®· cã cuéc gÆp gì víi ®¹i diÖn c¸c t«n gi¸o nh− Islam gi¸o, ChÝnh Thèng gi¸o, Do Th¸i gi¸o, Tin Lµnh gi¸o cïng cam kÕt ®Èy m¹nh tiÕn tr×nh ®èi tho¹i ®Ó kiÕn t¹o hßa b×nh thÕ giíi.
§iÒu nµy ®· g©y thiÖn c¶m víi nhiÒu ng−êi.
Mét cuéc th¨m dß d− luËn t¹i Hoa Kú c«ng bè ngµy 28/4/2005 cho thÊy cã 81% sè ng−êi
®−îc hái hi väng vµo tiÕn tr×nh ®èi tho¹i cña Gi¸o hoµng Benedicto XVI. ChØ cã 13% thÊt väng. Uû ban hçn hîp ®èi tho¹i gi÷a Vatican vµ Islam gi¸o bÞ ng−ng ho¹t ®éng tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2007 ®· ®−îc kh«i phôc trë l¹i víi nhiÒu phiªn häp th¶o luËn vÒ con ®−êng ®èi tho¹i cña hai t«n gi¸o nµy.
Uû ban do Hång y J.L Taurant - Chñ tÞch Héi ®ång Gi¸o hoµng vÒ liªn t«n vµ GS. Ali .Shehata - Tæng Th− kÝ Häc viÖn Nghiªn cøu Islam gi¸o ë Cair«, ®ång chñ tÞch. B¶n th«ng c¸o chung cña Uû ban håi th¸ng 1/2009 lµ mét b−íc tiÕn khi ghi nhËn nh÷ng tiÕng nãi chung: “Kit« gi¸o vµ Islam gi¸o
®Òu coi hßa b×nh lµ quµ tÆng cña Th−îng
§Õ, ®ång thêi còng lµ thµnh qu¶ vµ nç lùc cña con ng−êi. Kh«ng thÓ ®¹t ®−îc mét nÒn hßa b×nh ®Ých thùc vµ l©u dµi nÕu kh«ng cã c«ng lÝ vµ b×nh ®¼ng gi÷a con ng−êi vµ con
ng−êi cña céng ®ång”(3). Víi Héi ®ång §¹i kÕt quy tô 342 Gi¸o héi Kit« víi 400 triÖu tÝn h÷u, dï C«ng gi¸o ch−a ph¶i lµ thµnh viªn chÝnh thøc nh−ng còng céng t¸c kh¸
chÆt chÏ. Uû ban Quèc tÕ thÇn häc gi÷a C«ng gi¸o vµ ChÝnh Thèng gi¸o thµnh lËp tõ n¨m 1979 nh−ng gi¸n ®o¹n tõ th¸ng 7/2002 do vÊn ®Ò “chiªu dô tÝn h÷u” ë Nga,
®Õn th¸ng 11/2005 ®· ®−îc kh«i phôc l¹i sau cuéc gÆp gi÷a Gi¸o hoµng Benedicto XVI víi Th−îng phô Batholomeo I.
Cuéc viÕng th¨m lÞch sö vïng ®Êt Trung §«ng cña Gi¸o hoµng Benedicto XVI tõ ngµy 11 ®Õn 15/5/2009 võa qua lµ minh chøng cho tiÕn tr×nh ®èi tho¹i ®ã.
Ai còng biÕt tranh chÊp ë ®©y c¨ng th¼ng, khèc liÖt mÊy chôc n¨m qua. ChØ riªng con sè 80.000 nh©n viªn an ninh ®−îc huy ®éng ®Ó b¶o vÖ chuyÕn th¨m viÕng nµy ®· nãi lªn sù phøc t¹p cña t×nh h×nh.
GÆp gì ®¹i diÖn c¸c t«n gi¸o ë vïng Th¸nh §Þa còng nh− c¸c nhµ l·nh ®¹o cña Israel hay Palestine, Gi¸o hoµng Benedicto XVI ®Òu ®−a ra lêi kªu gäi hßa b×nh: “Xin cho phÐp t«i ®−îc kªu gäi tÊt c¶ d©n chóng c¸c l·nh thæ nµy: Xin ®õng
®æ m¸u n÷a! Xin ®õng ®¸nh nhau n÷a!
§õng khñng bè n÷a! §õng chiÕn tranh n÷a! Tr¸i l¹i chóng ta h·y ph¸ vì c¸i vßng b¹o lùc luÈn quÈn. H·y ®Ó cho hßa b×nh ®−îc hiÓn trÞ l©u dµi ®Æt trªn c«ng lÝ.
H·y thùc hiÖn hßa gi¶i ch©n thµnh vµ ch÷a lµnh. Mäi ng−êi h·y nh×n nhËn quèc gia Israel cã quyÒn hiÖn h÷u, ®−îc h−ëng hßa b×nh vµ an ninh. Vµ còng h·y nh×n nhËn d©n téc Palestine cã quyÒn ®−îc mét quª h−¬ng ®éc lËp, ®−îc sèng trong phÈm gi¸”(4).
Víi c¸c quèc gia, Gi¸o hoµng Benedicto XVI tiÕp tôc lªn ¸n chÝnh s¸ch cÊm vËn cña Hoa Kú víi Cuba vµ coi ®ã lµ chÝnh s¸ch tÊn c«ng vµo nh÷ng ng−êi nghÌo.
Ngay ®èi víi Trung Quèc, Gi¸o hoµng ®·
cã mét bøc th− göi nh©n d©n Trung Quèc 3. Theo Vietcatholic News, 25 Jan 2009.
4. Theo Vietcatholic News, 13 May 2009.
ngµy 24/5/2007 vµ ®óng hai n¨m sau, ngµy 24/5/2009 l¹i phª chuÈn b¶n tãm l−îc (Compendium) b»ng c¶ tiÕng Anh vµ tiÕng Hoa. Trong c¸c v¨n b¶n trªn, Gi¸o hoµng
®· kh«ng hÒ chØ trÝch “Gi¸o héi yªu n−íc”
mµ chØ kªu gäi “sù hßa hîp víi gi¸o huÊn C«ng gi¸o”. Vatican còng ®· chÊp thuËn viÖc phong chøc Gi¸m môc Th−îng H¶i cho Linh môc Huúnh V¨n Chi, 42 tuæi, thuéc C«ng gi¸o yªu n−íc ngµy 28/6/2005 vµ tÕ nhÞ phong chøc hång y cho Gi¸m môc TrÇn NhËt Qu©n - ng−êi Hoa cña Hång K«ng vµ mêi Hång y nµy lµm cè vÊn cho Tßa Th¸nh vÒ t×nh h×nh Trung Quèc sau khi nghØ h−u míi ®©y. Gi¸o hoµng Benedicto XVI còng ca ngîi Linh môc Mattheo Ricci thuéc Dßng Tªn tõ thÕ kØ XVI khi ®Õn truyÒn gi¸o t¹i Trung Quèc “lµ khu«n mÉu ®èi tho¹i vµ t«n träng tÝn ng−ìng cña ng−êi kh¸c, lu«n t×m kiÕm sù hµi hßa cã thÓ gi÷a nÒn v¨n minh cao quý hµng ngµn n¨m ë Trung Quèc vµ sù míi mÎ cña Kit« gi¸o”(5).
Ngay víi Hoa Kú, mÆc dï kh«ng t¸n thµnh víi nhiÒu quan ®iÓm x· héi cña Tæng thèng Barack Obama, nh−ng Gi¸o hoµng vÉn chóc mõng khi «ng ®¾c cö.
Trong cuéc viÕng th¨m Hoa Kú cña Gi¸o hoµng håi th¸ng 4/2008 còng ®· ®em l¹i cho hai bªn nhiÒu tiÕng nãi chung. Mét ng−êi C«ng gi¸o ®−îc bæ nhiÖm lµ Bé tr−ëng Bé Y tÕ vµ mét thÇn häc gia theo khuynh h−íng thÇn häc gi¶i phãng ®−îc cö lµm ®¹i sø Hoa Kú t¹i Vatican.
Víi khoa häc, Vatican còng cã mét thay ®æi lín. C¸c nhµ khoa häc nh−
Darwin, Galileo ®· mét thêi k× dµi bÞ Gi¸o héi phª ph¸n nay ®−îc xem xÐt,
®¸nh gi¸ l¹i. Nh©n 445 ngµy sinh cña Galileo, Tßa Th¸nh ®· cho ph¸t hµnh cuèn s¸ch “Galileo vµ Tßa Th¸nh” do GS.
M.Artigar vµ Gi¸m môc M. Sanchez de Toca - Thø tr−ëng Héi ®ång V¨n hãa Tßa Th¸nh lµ ®ång t¸c gi¶. Trong ngµy ra m¾t cuèn s¸ch, Hång y Paul Poupard nãi:
“§øc Gi¸o hoµng ®· quan t©m ®Õn viÖc tÈy s¹ch nh÷ng t× vÕt vµ qu¸ khø ®¸ng
buån, ®· dÉn tíi sù hiÓu lÇm bi th−¬ng cho c¶ hai bªn”. Trong th¸nh lÔ cÇu nguyÖn cho nhµ thiªn v¨n ë V−¬ng cung Th¸nh ®−êng §øc MÑ c¸c thiªn thÇn ë R«ma h«m 17/2/ 2009, Gi¸o hoµng ®· göi
®iÖn v¨n ca ngîi Galileo “lµ mÉu mùc biÕt c¸ch häc vµ nghiªn cøu khoa häc qua con m¾t ®øc tin”(6). Tr−êng hîp cña Galileo, Gi¸o hoµng Gioan Phaol« II ®· cã lêi xin lçi c¸ch ®©y 17 n¨m, song vÉn cßn nhiÒu
®iÒu ph¶i nãi cho ®óng víi thùc tÕ. Ch¼ng h¹n truyÒn thuyÕt nãi r»ng «ng bÞ Gi¸o héi cÇm tï vµ tra tÊn d· man. Víi Darwin, n¨m 2009 còng kØ niÖm 200 n¨m ngµy sinh cña «ng vµ 150 n¨m cuèn
“Origin of the Species” (Nguån gèc c¸c loµi) ®−îc ph¸t hµnh, håi th¸ng 3 n¨m nay, Tßa Th¸nh còng ®· tæ chøc cuéc héi th¶o vÒ thuyÕt tiÕn hãa. C¸c b¸o c¸o cho r»ng, ch−a bao giê c¸c t¸c phÈm cña Darwin bÞ ®−a vµo môc s¸ch cÊm cña Gi¸o héi vµ thuyÕt tiÕn hãa cña Darwin kh«ng chèng l¹i ch−¬ng tr×nh S¸ng thÕ mµ cßn bæ tóc cho nhau. Trong tham luËn göi tíi héi nghÞ, Gi¸o hoµng Benedicto XVI viÕt: “§iÒu g©y tranh c·i kh«ng ph¶i
®Õn tõ thuyÕt tiÕn hãa theo ®óng nghÜa cña tõ nµy nh−ng do viÖc biÕn mét sè yÕu tè cña thuyÕt nµy thµnh mét thø triÕt häc phæ qu¸t ®Ó lÝ gi¶i tÊt c¶ thùc t¹i”(7).
Ngay víi nh÷ng tæ chøc li khai víi gi¸o héi nh− Huynh ®oµn Th¸nh Pio X, Gi¸o hoµng Benedicto XVI còng cã th¸i ®é mÒm dÎo khoan dung sau khi cã cuéc gÆp gì t¹i Castel Gandolfo th¸ng 8/2005 gi÷a Gi¸o hoµng vµ Gi¸m môc Bernard Fellay - ng−êi ®øng ®Çu Huynh ®oµn. Ngµy 21/1/2009, Gi¸o hoµng ®· c«ng bè tù s¾c
“Ecclesia Dei” tha v¹ cho c¸c gi¸m môc cña Huynh ®oµn Th¸nh Pio X. Trïng hîp
®óng lóc khi Gi¸m môc Williamson - mét thµnh viªn cña Huynh ®oµn ®−îc tha v¹ v× cã ph¸t biÓu k× thÞ chèng ng−êi Do Th¸i 5. Theo Vietcatholic News, 16 May 2009.
6. Theo Vietcatholic News, 21 Apr 2009.
7. Theo Zenit.Org, 17 Mar 2009.
g©y nªn ph¶n øng d÷ déi kh¾p trong vµ ngoµi Gi¸o héi C«ng gi¸o khiÕn Gi¸o hoµng ph¶i göi mét th− dµi ngµy 10/3/2009 cho c¸c gi¸m môc toµn thÕ giíi
®Ó gi¶i thÝch. Trong bøc th−, Gi¸o hoµng
®· nhËn ®Êy lµ “sai lÇm mµ t«i ch©n thµnh hèi tiÕc… v× ®· kh«ng gi¶i thÝch minh b¹ch vµ tháa ®¸ng” viÖc ®Æc c¸ch tha v¹ trªn. Nh−ng Gi¸o hoµng còng ®−a ra c©u tr¶ lêi cho hµnh ®éng cña m×nh:
“LiÖu chóng ta cã thÓ bá mÆc hoµn toµn mét céng ®oµn bao gåm 491 linh môc, 215 chñng sinh, 6 chñng viÖn, 88 tr−êng häc, 2 c¬ së gi¸o dôc ®¹i häc, 117 nam tu sÜ, 164 n÷ tu, 215 chñng sinh vµ hµng ngµn tÝn h÷u?”(8).
Riªng ®èi víi ViÖt Nam, d−íi triÒu cña Gi¸o hoµng Benedicto XVI còng cã nhiÒu sù kiÖn ghi nhËn b−íc ph¸t triÓn quan hÖ gi÷a hai n−íc. Ngµy 25/1/2007, Gi¸o hoµng ®· tiÕp Thñ t−íng NguyÔn TÊn Dòng t¹i Vatican. B¶n th«ng c¸o b¸o chÝ b»ng tiÕng Anh vµ tiÕng Italia viÕt: “Tßa Th¸nh nãi lªn niÒm vui m·n nguyÖn vÒ chuyÕn viÕng th¨m ghi dÊu b−íc tiÕn míi vµ quan träng tiÕn ®Õn sù b×nh th−êng hãa nh÷ng quan hÖ song ph−¬ng. Trong nh÷ng n¨m qua, nh÷ng t−¬ng quan nµy
®· nhËn ®−îc nh÷ng tiÕn bé cô thÓ mong
®−îc më ra nh÷ng kho¶ng réng h¬n vÒ tù do t«n gi¸o cho Gi¸o héi C«ng gi¸o ë ViÖt Nam. Trong khi trao ®æi víi nhau, hai bªn ®· nãi vÒ nh÷ng vÊn ®Ò cßn bá ngá mµ hai bªn mong ®−îc bµn vµ gi¶i quyÕt nhê qua nh÷ng con ®−êng ®èi tho¹i hiÖn h÷u”(9). Vatican tiÕp tôc duy tr× nh÷ng cuéc lµm viÖc th−êng niªn gi÷a ph¸i ®oµn ngo¹i giao cña Tßa Th¸nh víi ChÝnh phñ ViÖt Nam tõ n¨m 1990 vµ cuéc häp Tæ chuyªn gia hçn hîp hai bªn do Thø tr−ëng ngo¹i giao Vatican vµ Thø tr−ëng ngo¹i giao ViÖt Nam dÉn ®Çu ®· häp phiªn ®Çu tiªn t¹i Hµ Néi håi cuèi th¸ng 2/2009. KÕt qu¶ buæi lµm viÖc thÓ hiÖn râ qua th«ng c¸o b¸o chÝ: “Hai bªn ghi nhËn chiÒu h−íng ph¸t triÓn ®¸ng khÝch lÖ cña
mèi quan hÖ gi÷a ViÖt Nam vµ Tßa Th¸nh tõ n¨m 1990 tíi nay. Hai bªn cho r»ng, cuéc häp ®Çu tiªn cña nhãm c«ng t¸c hçn hîp lµ mét b−íc tiÕn quan träng trong quan hÖ gi÷a ViÖt Nam vµ Tßa Th¸nh, vµ nhÊt trÝ tiÕp tôc nç lùc h¬n ®Ó thóc ®Èy quan hÖ song ph−¬ng”. Theo xu thÕ ®èi tho¹i nµy, Vatican ®· trùc tiÕp tham gia gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò næi cém trong quan hÖ gi÷a Gi¸o héi vµ Nhµ n−íc. VÝ dô, khi mét sè gi¸o d©n tËp trung cÇu nguyÖn trong gi¸ rÐt ë khu vùc 42 Nhµ Chung (Hµ Néi) cuèi n¨m 2007
®Çu n¨m 2008, Hång y T. Bertone - Quèc vô khanh Tßa Th¸nh ®· göi v¨n th− ngµy 30/1/2008 cho Tæng Gi¸m môc Hµ Néi yªu cÇu gi¸o d©n “trë l¹i cÇu nguyÖn b×nh th−êng”, gãp phÇn chÊm døt h¬n mét th¸ng lén xén ë khu vùc nµy. HoÆc khi thÊy c¸c gi¸m môc ViÖt Nam kh«ng ñng hé vô Linh môc NguyÔn V¨n Lý, mét sè ng−êi còng ph¶n øng víi Tßa Th¸nh. §øc
«ng NguyÔn V¨n Ph−¬ng - Vô tr−ëng Vô Ch©u ¸ Th¸i B×nh D−¬ng cña Bé TruyÒn gi¸o ®· tr¶ lêi: “C¸c gi¸m môc ViÖt Nam chñ tr−¬ng ®èi tho¹i víi nhµ cÇm quyÒn, kh«ng biÓu t×nh, kh«ng la lèi rÇm ré, dïng t×nh th−¬ng vµ phóc ©m th× bÞ nh÷ng ng−êi nµy chöi bíi, bëi v× nh÷ng ng−êi nµy muèn c¸c gi¸m môc ph¶i lªn tiÕng ñng hé Linh môc NguyÔn V¨n Lý nh− hä. Th¸i ®é bÊt bao dung nµy kh«ng h¬n g× chÝnh s¸ch ®éc tµi bÊt bao dung cña mét sè chÝnh quyÒn trªn thÕ giíi”(10).
Bèn n¨m ch−a ph¶i lµ dµi nh−ng nh÷ng g× Vatican ®ang triÓn khai d−íi triÒu Gi¸o hoµng Benedicto XVI ®ang chøng tá quyÕt t©m theo ®uæi con ®−êng
®èi tho¹i mµ C«ng ®ång Vaticano II ®·
v¹ch ra c¸ch ®©y 45 n¨m./.
8. Theo Vietcatholic News, 13 May 2009.
9. Theo Vietcatholic News , 27 Jan 2009.
10. Th− tr¶ lêi anh NguyÔn V¨n §iÖn ngµy 9/6/2001, Vietcatholic News, 17 Feb 2008.
