Thyrc t i i n - Kinh nghifm Tpp chf COng s d n
TAY NINH DAY MANH PHAT TRIEN
C 6 N G NGHIEP - TliU, THU CONG NGHIEP THEO HUONG N A N G CAO CHAT LUONG
VA sue CANH TRANH
•
VO VAN PHU6NG *
Ld tinh thudn ndng, xudt phdt diim thdp so v&i cd nu&c, Tdy Ninh chu trpng phdt triin kinh tid^ vdo ndng nghipp, tiiu, thu cdng nghipp ditiin hdnh cdng nghipp hda, hipn dpi hda. Ddnh gid dung thuc ti-ang, tranh thu tdi da Igi thi di ndng cao chdt lugng, sue cpnh tranh cua cdc sdn phdm hdng hda Id mpt trong nhung bu&c dpt phd di din ndm 2020, vi ca bdn,
Tdy Ninh tir& thdnh tinh cdng nghipp.
l/u tien d i y manh cong nghiep hoa, hoang, phuc hda, md rdng didn tich trdng hien dai hoa nong nghiep, nong thon trgt, thim canh, ting vu vi ning cao ning suit ciy trdng. Ddn nay, Tay Ninh vfta tao Xuit phit dilm li mdt tinh thuan ndng, j-^ duge ngudn luong thyc dli dio, vfta hmh ndng nghifp chilm din 89% trong co cau thinh duge cic vimg nguydn lifu tip trung, GDP, CO sd vat chit cdng nghifp thip kem, quy md Idn tring cac cay cdng nghifp ngin chua cd tich luy, d giai dogn khdi diu, cdng ngiy cd gii tri kinh tl cao phyc vy cho nghifp cua Tay Ninh chi cd mdt nha miy phit tiiln cac nginh cdng nghifp chl biln nhift difn, mdt nhi miy nudc vi mgt vii co ndng, lim sin bing cic giii phip ding bf sd to nhin sin xuit ggch, chl biln tinh bf t vd gilng, ky thuat tham canh, diu to kit ciu sin, dudng tan... Trdn co sd phin tich Igi thl hg ting, ip dyng co gidi hda... dl ting ning so sinh va tilm nang phat tiiln, Tinh uy Tay suit, chit lugng ciy ti-lng, chu dfng nguon Ninh da ra nghi quylt tiln hinh cdng nghifp nguydn lifu vi kl hogch sin xuit, bio dim hda, hifn dai hda theo hudng uu tidn cdng phit tiriln nhanh, bin vftng. Nhd dd, nginh nghifp hda, hifn dai hda ndng nghifp, ndng edng nghifp chl biln di tiiyc sy phit tiiln, thdn. chilm hon 90% gia tii sin xuit vi khoing
^i * . , . , . 91% gia tri ting thdm trong toin nganh V6i dieu kite khi Hu, m d^ ftu^ 9., ^^;; « p J ^ ^4 „ 4 h ^ 7^000 ddng thdi duge Trung uong dau to cong e & vi-
tiinh thuy Igi Diu Tiing - mft cdng tiinh thuy ndng ldm nhit nudc, Tay Nmh da tan
dyng trift d l c a sd vat chit s i n ed d l khai * Uy vien Tnmg uong Dang, Bi thu Tinh uy Tiy Ninh s l 834 (thing 4 nam 2012) 87
Thyc tiin - Kinh nghifm Tpp chf COng sdt lao dfng, ddng gdp trdn 3/4 ting gii tri xuit khf, chl biln sin cu vi chl biln ndng - lam khiu hing nim trdn dia bin. thuy sin. Mft sl sin phim thu cdng di phi
Hf thing cic nhi miy d Tiy Ninh du ^riln thinh "die sin" cua Tiy Ninh dugi cdng suit chl biln ndng sin chii yiu (dudng, " f ^» ^'f" ^^"8 ^'•^"g' "g*'^^ ""^^ ^^ ^^°
tinh bf t sin, mu cao-su) d ci quy md cdng ^ ^ "^"^> <^' ''^"^ tring, cic sin pham miy nghifp vi quy md nhd. Hifn tinh dang din ^'^ *^,«"- ^^^^ ^^' P^^^c, phit tiien cac linj diu ci nudc vl cdng suit dp mfa dk sin xuit "8*^^ ^hu cdng di gdp phin rit Idn tgo vifc dudng, vdi ting cdng suit chl biln 12.500 '^"^' " ^ g ^^° ^^' «^"g ^"^ g^" ^ ^ - ^ }^' tin mfa ciy/ngiy, sin lugng dudng chl biln ^^"g "^"8 ^hdn vdi gii tri sin xuat hing chilm khoing 8,2% ting sin lugng cua ci "^'^ ^^\ ^^"g ^^"^ l^ <^^"g- ^V"8 ^ ^ ^'^
nudc (giai dogn 2008 - 2010). Ning suit sin P^^^ t"^" ^^"g "g^^^ t'^y^" thong, tinh di cua tinh xIp vio hgng cao nhit ci nudc, dgt ^^^y "^^"^^ ^^"g ^^^ ^uydn truyin, quing U binh quin 25 26 tin^a, ci bif t, mf t sl noi hinh inh cic ling nghe tiuyin thong gin vdi dgt 50 tin/ha. Tfnh din culi nim 2010 trdn ^""^ ^oanh du Hch de thu hut du khich dka dia bin tinh cd 80 nhi miy chl bidn tinh ^^^ '^"g "g^^' g'"P ^"^ " ^ "<*»^"1 " ^ ^ " ^ bft sin vdi ting cdng suit thyc tl dgt 3.070 'J^^ f^^ f^ ^^" ^^^^ f ^ s^" P ^ ^ ^" ^jc^
tin/ngiy, ti-ong dd 14 nhi miy cd cdng suit ^^y^" thing. Sy lidn ket niy li hudng phit chl biln trdn 80 tin tinh bgt/ngiy, dgt tiinh ^rien mdi, thuc day ling nghe vi du Uch cua df cdng nghf tidn tiln so vdi cic nudc trong '^^y ^inh cd budc phit tiien mgnh md.
khu vyc. Cong nghifp chl biln cao-su va Chuyin djch ctf cau kinh te theo cic sin phim tft ciy cao-su cung li mft hihhig khai thiic t6t c i c 1^ thl thl mgnh, nhihig nim gin diy difn tich ciy uji^j triln
cao-su phit triln theo hudng ting din. Sin
lugng mu cao-su dgt 116.530 tin/nim, toin Dinh hudng cua tinh li phit tiiln cdng tinh cd 21 doanh nghifp vdi 25 nhi miy chl nghifp chl biln ndng sin d cic huyfn phia biln, ting cdng suit thilt kl 154.000 tin sin bic, noi cd cic viing nguydn lifu tgp trung phim/nim, trong dd sin phim xuit khiu vi phit triln cac nginh cdng nghifp, ti-ong chilm trdn 50% ting lugng chl biln. Khdng dd cd cdng nghifp ky thugt cao d phia nam, chi don thuin xuit khiu sin phim thd mdi noi tilp giip vdi Thinh phi Hd Chi Minh qua so chl, tinh di phit tiiln duge mft sl ciing cic tinh thugc vung kinh tl ti-gng dilm nginh cdng nghifp sin xuit sin phim tft phia Nam dl tranh thu thi tiirdng trong nudc cao-su, chu yiu li vd, ruf t xe dgp, xe gin cung nhu xuit khiu.
miy vi d-td vdi lugng xuit khiu chilm din ^. „ ^ ^^^ ^^ ,^^ ^ ^ ^ tranh, tinh tgn 95% tong lugng sin xuat, 65% gii tii xuit ^^ng tiift dk Igi till vl tai nguydn. di xiy khau cua toan nginh. ^ ^ ^ ^^ ^^^^ ^^^ ^^^^ ^ ^ ^ ^^^^ ^^j^-^p Trong phat tiiln tilu, thu cdng nghifp, khoing sin, ti-ong dd nii bgt la nim 2010 ling nghi tmyln thing, toin tinh cd khoang di dua Nhi miy xi ming Fico Tay Ninh di 30 nginh nghi khic nhau thufc 12 nhdm vio hogt dfng, cd mftc diu to Idn nhit tinh nginh nghi: lam binh ti-ing, muli dt, chl vdi ting vln Idn din gin 3.000 ti ding, cdi^
biln sin phim may ti-e, huong, mfc gia suit 1,5 trifu tin/nim, gdp phin diy ty trgng dyng, ndn la, rdn, may, sin xuit ggch, co cua nginh cdng nghifp khoing sin trong 88 s l 834 (thing 4 nim 2012)
Thuc tiin - BCinh nghiem Tpp chf COng s d n ting gii tii cdng nghifp ti-dn dia bin ting to di lidn tyc phit triln theo hudng In dinh, 1,8% nim 2005 Idn din 13,06% nim 2010. ddng gdp quan trgng cho sin xuit hing hda Nhilu doanh nghifp hogt dgng ti-ong ITnh phyc vy tidu dung vi xuit khiu, tgo vifc lim vyc khai khoang cung duge chii ti-gng diu to cho ngudi lao dfng. Bin thin tiimg doanh dli mdi cdng nghf vi ti-ang thilt bi, md rfng nghifp, ehu co sd sin xuit di cd y thftc hon quy md sin xuit, ndn chit lugng sin phim trong vifc img dyng, dli mdi cdng nghf, khdng ngung duge ning cao, dip ftng duge nang cao ning suit vi chat lugng sin phim, cac nhu ciu xay dyng ti-ong tinh. Ridng sin da dgng hda sin phim, tich cyc xay dyng vi phim ggch di md rdng thi tiirdng tidu thy d quing bi thuang hifu. Hing hda sin xuit mft sl dia phuang lin can, nhu Binh Phude, ra di duge ngudi tidu dung vi khich hing Long An vi Thinh phd Hd Chi Minh. chip nhgn, mft sl sin phim di ed cho dftng Ngoii ra, tinh cung xic dinh tip timng thu ^ ^^i ^ ^ ^ g trong nudc vi nudc ngoii nhu hut diu to, tgo ndn cic hgt nhin thuc diy <5"ong c^t, cao-su thinh pham, cao-su cdng chuyin dich ca ciu kinh tl tiieo hudng cdng nghifp, hing dft, may Sy phit triln mgnh nghifp, phit tiiln cic khu, cym cdng nghifp. ^^^ I'^n tyc eua nginh cdng nghifp (binh Din nay, trdn dia bin tinh di hinh thinh 22 q«^n 17,6%/nim) gdp phin chuyin dich khu, cym, dilm cdng nghifp. Cd 4 khu cdng tich cyc co ciu kinh te cua tinh theo hudng nghifp duge thinh lip, tix)ng dd hai khu da ting ty ti-gng cdng nghifp, dich vy, giam ty di vio hogt dfng li Khu cdng nghifp Tring h-gng ndng nghifp. Ty ti-gng cua nginh cdng Bang vi Khu chl xuit Linh Trung 3 ddng nghifp dich vy trong GDP cua tinh nim gdp han 50% ting kim ngach xuit, nhgp 2005 dgt 61,8%, din nim 2010 di ting Idn khiu hing nim cua tmh, giii quylt vifc lim 73,2%. Sl lugng cac dy in cdng nghifp cd cho hon 33.000 lao ddng, ti-ong dd han 2/3 vln diu to nude ngoii ngay cing ting, dua lao dfng li ngudi dia phuang. Trong toang gia tii sin xuit cdng nghifp cd vdn diu to lai gin, khi hai dy in: Khu lidn hgp cdng nude ngoai chilm 42,8% ting gii tii sin nghifp dd thi - dich vy Phude Ddng Bdi xuit cdng nghifp ti-dn dia bin.
Ldi (cd ting difn tich 2.838 ha) vi Khu cdng xuy nhidn, nlu so vdi ydu ciu dip ung nghifp dd thi Bourbon - An Hda (cd ting ^ho tiln tiinh cdng nghifp hda, hifn dgi hda difn tich 1.020 ha) di vio hogt dfng se tgo thi van cdn nhidu hgn chl, bit cgp, vi cic ndn dfng lyc mdi, to Idn thuc diy phit tiiln ^ginh cdng nghifp cua Tiy Ninh toy ting cdng nghifp vi chuyin dich co ciu kinh tl ^^u^g j ^ ^ nhung chua cd duge budc dft mgnh me hon theo hudng cdng nghif p hda. ph^ n i u hit co sd sin xuit diu d quy md Bdn cgnh dd, hogt dfng cua Khu kinh tl cfta j^hd, sft dyng nhilu lao dfng, cdng nghf Igc khiu Mfc Bii vi Xa Mat cung dang ky vgng hiu, giy d nhiem mdi tiirdng. Gia tii sin se tgo ndn nhumg "cu hich" quan ti-gng thuc ^^4^ ^^ ^ trgng cdng nghifp tiong co ciu diy chuyin dich co ciu kmh tl theo hudng Q^p tuy cd ting nhung van cdn thip. Phit dich vy ti-ong thdi gian tdi, nhim khai thic jnln cic khu, cym cdng nghifp cd mit chua tilm ning cua kinh tl bidn miu gifta Vift ^^^^g ^^ Q^^^ j^j^g ^^ thuong hifu cua cic Nam vi Cam-pu-chia. g^jj ph^m i^ng nghi chua duge diu to diing Nhm chung, hogt ddng cdng nghifp, tilu, mftc, ngudn nguydn lifu phuc vu sin xuit thu cdng nghifp cua Tiy Ninh thdi gian qua chu yiu phii nhgp khiu tir bdn ngoii. Ridng s l 834 (thing 4 nam 2012) 89
Thyc tien - Kinh nghifm T p p chf COng sdn
cdng nghifp chl biln mfa dudng cdn gip khd khin, chua dgt duge myc tidu nang cdng suit che bien mfa dudng len 20.500 tin mfa cay/ngay theo ke hogch di dinh.
Tilp tuc diy manh ph^t triln cdng nghifp - tieu, thu cong nghifp theo hvdng nang cao chit Ivpug v^ sire canh tranh
Nghi quyet Ding bf tinh nhifm ky 2010 - 2015 d i de ra myc tidu phin diu "Xdy dtmg Tdy Ninh co bdn tr& thdnh tinh cdng nghipp vdo ndm 2020, tiep tuc chuyin dich
r p t
CO cdu ngdnh kinh ti trong GDP din ndm 2015 theo hu&ng gidm ty trpng ndng nghipp vd tdng gid trf sdn xudt cdng nghipp - xdy dung" Theo dd, ndng lam thuy - sin li 30% 31%; cdng nghifp, xay dyng la 34% - 35% v i dich vy li 34% 35%; phin diu ddn nim 2020 ndng - lim ngu nghifp chi chidm khoang 11% trong co cau kinh td cua tinh. Tinh dd ra kd hoach phit tridn kinh td - x i hfi giai dogn 2011 2015 vdi myc tidu phdt triin cdng nghiip tiiu, thd cdng nghipp theo hu&ng ndng cao chdt lugng, sice cgnh tranh la mft trong nhihig khiu dft phi quan trgng. Be dat duge myc tidu d l ra phii no lyc dgt tdc df ting gii tri sin xuat cdng nghifp binh quan it nhit 21%/nim, c l ging chuydn tu cdng nghifp gia cdng sang cdng nghifp chl biln, khuyin khfch phat triln cdng nghifp sft dyng nhidu lao dfng d vung ndng thdn, bidn gidi, phit tridn cdng nghifp gin vdi phat triln dich vy, phit triln do thi va bao vf mdi trudng sinh thai.
Be thyc hifn tdt nhifm vy ndu trdn, tinh dang no lyc tap trung cao df cic nguon lyc nhim ra sue phat triln cac nganh cdng nghifp - tidu, thu cdng nghifp theo cic dinh hudng sau:
Mpt la, tilp tyc thyc hifn tit md hinh cdng nghifp hda bin vftng tft ndng nghifp, vdi quan diem: "lay ndng nghipp bdi duang, hd trg cho cdng nghipp phdt triin " iTu tidn phit triln cdng nghifp che bidn, phit tiidn cdng nghifp cd trinh df khoa hgc, cdng nghf hifn dgi. Kdt hgp chit chd gifta doanh nghifp nudc ngoii, doanh nghifp vf tinh trong nudc, ndng dan, nhi miy chd bidn;
quy md sin xuit tidu thy nfi dia vi xuit khiu; phit tridn cdng nghifp gin vdi kinh td ndng thdn.
Hai la, xiy dyng ndng thdn mdi dip umg ydu ciu cua ndn kinh td thi trudng vi moi trudng cua ngudi din, dd ndng din cd the
"ly ndng nhung bdt ly huong" Tgo co che, chinh sich thdng thoing de giii phdng mpi ning lyc sin xuit ciia tinh, hd trg phit tridn ddu cic vimg sao cho khdng cdn khoing each ldm gifta thi xi vi ndng thdn, thu hut duoc lyc lugng lao dgng du thfta d ndng thdn, lam cho nhidu hg ndng dan trd thinh hf kiem nhidu nginh nghd; khdng cd sy chdnh Ifch nhidu vd thu nhgp gifta ndng thdn vi thi xa, khic phyc duge xu hudmg di cu tft ndng thdn ra thi xi. Da dgng hda ngudn tai chinh dau to cho phit tridn khu v\rc ndng thdn de thyc thi cic kl hogch d i dit ra. Da dgng hda hoat dfng ddi ngogi thu hut diu to dltgn dyng, trift dd phit huy mgi ngudn lyc vdi phuong chim nguIn lyc trong tinh li chu ydu, ngudn lyc bdn ngoai li quan trgng.
Ba Id, tip trung phit tridn cic nganh cdng nghifp uu tidn, nginh cdng nghiep mui nhgn theo tidu chi cua tinh, bao gdm sin xuat sin pham cao-su, plastic, chd bien ndng - lam - thuy sin, hda chit, co khi che tgo, thilt hi difn, vien thdng va cdng nghe thdng tin. Nang cao hifu qua cdng nghiep chl biln, cdng nghifp khai thae khoing san,
7
cdng nghifp dft may. Uu tidn phat tiidn 90 So 834 (thing 4 nim 2012)
Thuc tien - Kinh nghiem Tpp chf COng s d n cdng nghidp chd bidn cac sin phim tinh chl vat tu sin cd tgo ra nhftng Igi the canh tranh.
tft nguydn lifu mfa, sin, cao-su. Tao dilu Phyc hdi vi phit trien ling nghe truydn kifn phat tridn cdng nghifp tidn tiln, cdng thing, khai thae thd mgnh cua hg gia dinh nghifp sach. Khuydn khich phat tridn mgnh sin xuit cdng nghifp - tidu, thu cdng nghifp;
cac nganh cdng nghifp bltrg, cdng nghifp xay dyng tidu chf ling nghd vi xet duyft sin xuat cic sin phim tilt kifm ning lugng. cdng nhgn ling nghd; quan tam diu to phat Chuan bi cic didu kifn timg budc phit tridn tridn cac nganh nghe duge coi li "die sin"
cdng nghifp cdng nghf cao. Chuydn giao cua Tay Ninh de diu to xay dyng thuang khoa hgc ky thuit tdi nhihig vung ndng hifu. Thu hut cic dy an diu to cd cdng nghf thdn, ddng thdi kdt hgp khoa hgc ky thuit tidn tien nhim bio dim mdi trudng sach vdi kinh tl. Kd hogch trgng tam ciia chuang vi bio dam chfnh sich "di tit, ddn diu"
trinh la phit tridn sin xuat gin vdi thi trudng; Ting cudng hoat dfng khuyen cdng, hd trg diu to tft vdn ty cd kdt hgp vdi vay ngan cic doanh nghifp vfta va nhd dau to phat hing; huy ddng mgi lyc lugng khoa hgc - ky tridn cdng nghidp ndng thdn, tidu, thu cdng thuit dl diy mgnh phit triln cdng nghifp, nghifp vi ling nghd, tao nghd mdi, gdp phan
T t r r r
tidu, thii cdng nghifp. chuydn dich co cau kinh td, co cau lao ddng Bdn Id, diy manh diu to phit triln kit ^ ^dng thdn. Tidp tuc quan tim quy hoach, - I - * - • *u- >*- \.- \.- ' ' phat tridn vung nguyen lidu cho cdng nghiep
cau hg tang giao thong dong bg, hang rao cac ^ . ^ &&./ & o . r khu, cum cdng nghidp, khu kinh td cua khau.
Tiln hinh ri soat, bl sung vi dinh hudng quy Sdu Id, tap trung diu to phat triln ngudn hogch phit triln giao thdng van tai phu hgp lyc con ngudi, diy manh cdng tic dao tao, quy hoach nginh, kit ndi vdi vimg kinh tl day nghi. Cung cl, diu to vi ning cao chit ti-gng dilm, cac khu cdng nghifp, du Uch,... lugng dio tao tai cic trudng cao ding, tiimg Tip timng diu to, tiiln khai nhanh cic khu, cip chuydn nghifp, co sd day nghi cdng cym cdng nghifp duge duyft, nhit la cac lap. Khuyin khich phat tiiln cic tiirdng cao khu cdng nghifp dang ti-iln khai (Khu lien ding, trung cip chuydn nghifp, day nghi hgp cdng nghifp - do thi dich vy Phude ngoii cdng lap. Diy manh xi hfi hda ti-ong Ddng Bdi Ldi, Khu cdng nghifp - dd thi phit triln mang ludi dgy nghi; gin dio tgo Bourbon An Hda, Khu cdng nghifp Cha nghd vdi nhu ciu sft dung lao ddng ciia Li), cic cym cdng nghifp thudc Khu kinh tl doanh nghifp, cua thi tiirdng lao dfng trong cua khiu Mdc Bai, Xa Mat. Ddng thdi, diy vi ngoii nudc; quan tim dio tao nghi cho nhanh tiln do triln khai cic khu cdng nghidp lao dgng ndng thdn.
da duge Chinh phu ddng y bd sung thinh j j | ^^y ^^^h phat tiiln nhanh, bin vftng lap ti-ong giai dogn 2011 - 2015. Quan tam ^^j hdi lanh dgo cip uy, chinh quyln tu tinh xay dung ddng bf hf thing nha d diing tidu ^x^ ^^ ^^ ^^^ «j)^^ ^^^ ^j^^ ^^^^t phit to chuin, chit lugng ddi sdng cho cdng nhan d thyc tidn vi thudng xuydn tdng kit thyc cac khu cdng nghifp tap timng. tidn, phat hifn nhan tl mdi, tiing budc tim ra Ndm la, ti-ong qua tiinh chuyin dich co quy luit phat tiiln" vi coi diy la chia khda ciu kinh tl phii tiift dk tan dyng Igi thl so cua sy thinh cdng ciia tinh ti-dn budc dudng sinh, phat huy tdi da ngudn lyc va ngudn diy mgnh cdng nghifp hda, hifn dgi hda.a
S6 834 (thing 4 nira 2012) 91