Slotsom

NOTAS

Maansiek 1: Haar nageslag sal jou kop vermorsel

5. Slotsom

Poskaartesehanteringvan“postmodemisme”isbruikbaar

maar

eensydig^-en kanleitotoppervlakkige, foutieweentendensieusegevolgtrekkings,asookiets veel

meer

gevaarlikas’nmodemistiesewaan-objektiwiteit,naamlik’npseudo-

objektiwiteit.

’n Gedemokratiseerde oorsig van poëtiese aktiwiteit is egter

nou

dringend noodsaaklik en Poskaarte is ’n tydige publikasie. Slegs ’n fraksie van Afrikaanse gebare het tot dusver die voorreg van die slypsteen geniet. Dis

ook

van kardinale belang dat ^’n versamelbundel wat astreknetvirdiepoësiewildienindiemedia-eeuinvoelingis

met

die populêre,

soos

hier.

Die

boek dek

’n breëveld. ’n

Mens

kan dit gebruikas ’n kermisbed en almal word verwelkom! Bring net jou eie kritiek saam. En los

maar

die sykouse.

Ría Smuts

Teleskoop en

bril:

van William Herschei tot

Hennie Aucamp

1

Dit sal moeilik

wees om nog

^’n verhaal binne die oeuvre van Hennie

Aucamp

^uitte

wys

wat

so

gelaaiis

met

intertekstesoos

“Armed

vision"uit

‘n Bruidsbed vir tant Nonnie (1970).

Benewens

die opvallende intertekstuele skakeling wat deurdie verhaaltitel geaktiveer

word —

en wat in sigself ’n historiese ketting van literêre assosiasies skep

— kom

daar

ook

talleanderverwysingsvoor.

Die verteller integreer byvoorbeeld reëls ult die Afrikaanse poësie. "’n Sonstraal tasdeurwater

na

’n anemoon’’ is ’n taamlikaangepaste,

maar

duidelikherkenbaregreepuit

Opperman

se gedig “Negesteren stedelig’’

u\XNegester oor Ninevé

(Opperman

1947:26).Die oorspronklikelui“’nsee-

anemoon waar

geel spirale/^lig deurwaterinjouvan ’nOersondaal”. "’n Korrelskaafdie oesterdier’’is’neffeverkortereël uitErnstvanHeerden se gedig “Die digter" uit Verklaardenag. Die oorspronklike reëls is “’n korrel skaaf/dieslymvliesvandieoesterdier”(VanHeerden1963:1^4).''

Die siotreël van die verhaal begin

met

die

woorde

"Waste land en Grysland",watrespektiewelikverwys

na

Eliotse

bekende

gedig“Thewaste

land’’watin1922verskyn heten

Opperman

se "Balladevandie Grysland’’

uitNegester oorNinevé. Inalbei hierdiegedigteisdie ingeslotenheidvan die

mens

binne diestadsbestaan ’n

kemgegewe.

Eliot(1957: 65) haal

op

sy beurt aan uit The Tempest: “Those are pearls that were his eyes’’

(Alexander 1958:7).Dié verskuildeverwysing

word ook

geaktiveerdeurdie Aucamp-verteller se reaksie

wanneer

die

Van

Heerden-reël ⁱⁿ sygedagte

opkom.

Voortsisdaarindieverhaal’nsitaatuitdieBybel: “in

U

ligsienonsdielig’’

(Psalm 36:10) en

ook

^’n indirekteverwysing na Saulus se sienvan “’n lig

vandiehemelaf’’endie"skille”watlatervansy

oë

afgevalhet(Handelinge 9: 3, 18).Verderisdaar’naanhaling uit Marlowe se Thetragical history of D.Faustus

—

die

woorde

van Faustusbydieaanskouingvan Helena van Troje:

“Was

thisthefacethatlaunched a thousandships?” (Ridley 1958:

154). Die

name

van twee

bekende

skrywers, Etienne Leroux en Saul Bellow,

word ook genoem —

aan Leroux

met

sy

“bewapende

visie’’word daartrouens’nheleparagraafgewy.

Dieverwysingsbly niebeperktot literêrevoorbeeldenie:

ook

dieterreinvan diebeeldendekunste

word

geïntegreerbinnedieverwysingsraamwerk van dieverhaal. Dieskilder Jules Pascin se werk

word

betrek, en ditaktiveer 118

skakeling

met

dieSuid-AfrikaanseskilderJeanWelz.

Wanneer

dieverteller

aan die einde van die verhaal, nie

meer met

dieselfde akkuraatheid as voorheen nie,sybeeldeen verwysingsoproep, leidiestroom assosiasies ook tot ’n verwysing

na

die musiek in 'n kontaminasie van die frases

“soetste

naam"

uit’n Hallelujalied ("Die dierb’reJesusisnaby") en"jouhet eklief

bo

^{alles’’uit}

"0

Boereplaas",’nlieduitdieF.A.K.-sangbundel.

Aucamp

sluitdeursyverwysingsnetwerkdeurgaansaan bydiewêreldvan die estetiek, ietswatdeeglikuit die

tema

van dieverhaal gemotiveer kan word,wantdit

gaan

hieroordieformuleervansyliterêrewerkwyse.^

Ditis’n

bekende

verskynseldat skrywershulleuitlaatoordieaardvan die literatuurenindiéprosesin meerdereofmindere

mate

hulleeievoorkeure enwerkwysebeskryf.

Om

^slegsenkelevoorbeeldete

noem:

Insyinleiding totJephta

maak

Vondel uitsprake oor die tragedie wat

met

sy werk in

verband gebringkan word. Kloos hetⁱⁿ vansyopstelleTagtigerbeginsels geformuleerwatdirekbetrekking het

op

syeiewerk. Nijhoffse "De pen

op

papier" bied ’n belangrikesleutel totsy literêre procédé, soos

ook

Henry

James

se vooiwoorde tot sy romans. T.S. Eliot het

hom

nadruklik uitgespreekoordiepoësie,insluitendsyeie, in The useofpoetry

and

the useofcriticism,

maar ook

insyvoorwoordetotdiewerk van anderdigters, in essays en voordragte (Hayward 1955). In Afrikaans het onder

meer Opperman met

syopstelle"Kunsisboos!"en "Kolporteurenkunstenaar’’

(opgeneem

in onderskeidelik Wiggelstok en Naaldekoker) en

Van Wyk Louw

in

Rondom

eiewerkveelseggende

kommentaar

oorhulle

werkwyse

gelewer.

Ook

by

Aucamp

kan soortgelyke geskrifte

genoem word

waaruitvan sy

literêrevoorkeureblyk. Diedriebelangrikstesissybundelopstelle oordie kortverhaal,Kortvoorlank,ensytweeskryfhandleidings,Diebiote storieen Dieblote storie2.

In

"Armed

vision’’

gaan Aucamp

egteranderstewerk asindié drieboeke.

Hy

formuleer syliterêrecredohierinestetieseterme;versteekditas ’tware binne ’nverhaal.

So word "Armed

vision’’een van diebelangrikste vroeër metafiksionele tekste in Afrikaans; een van die bríje tussen die opdraggedigtevan die Dertigersen die stroom metafiksionele tekstewat dieafgelopetwee

dekades

so’ngroot

segment

vandieAfrikaanseliterêre produksievorm. Binne

Aucamp

se literêreoeuvre

— om

ditte onderskei van sy

meer

kritiesewerk

—

^is dit

ook

die opvallendste teksvan hierdie aard.

Vervolgens

word

daareersvolledigeringegaan

op

die intertekstewat reeds

uitgeligisvoordatdaar

meer op

dieverhaalselfgekonsentreerword.

2

Dietitelvandie verhaal,

“Armed

vision", skakel

met

sowel literêreasliterêr- teoretiese tekste. Ditis’n

dekade

voordat

Aucamp

severhaalverskynhet, inAfrikaans binne dieterrein van die literêre gevestig deurN.P. van

Wyk Louw met

sygelyknamigegedig. Diégedig is in1962in Trístia

opgeneem, maar

dithetreedsin 1960inNederland,ⁱⁿ die

Van

Oorschot-uitgaweN.P.

van

Wyk

Louw:'nkeuruitsygedigte,verskyn. ’nBruidsbedvirtantNonnieis inApril1970gepubliseer,

maar

diemanuskripisaldievorigejaarvoltooi.

Reeds

in die geval van die Louw-gedig het die Engelse titel die leser gewaarsku dat_]yhier

met

’n verwysing te

make

het. Dié titel lei na twee bronneinEngels.

Teneersteisdaar

Samuel

TaylorColeridgeseBiographiaLJterariauit1817.

In die openingsparagraaf van hoofstuk 7 bespreek Coleridge die

skeppende

krag van ’n

mens

se waarneming. Metverwysing

na

musiek verduidelikhy dat harmonie niks andersis as 'n

vorm

van verhouding nie {"’n

mode

ofrelation") en datdie essensiedaarvan die

waarneming

is. In jou persepsie van ’n bepaalde verhouding, bring _jy dit tot stand ^("... by perceivingcreatesit").

Daarna

volgdiereël: “Therazor’s

edge becomes a sawto

the

armed

vision".Engell

&

Bate(1983: 118)verduidelik “the

armed

vision’’as“theaidedeye as

opposed

totheunaidedeye".

Coleridge is klaarblyklik die oerbron waaruit daar geput is deur al die skrywerswat(The)

armed

visionastitelgebruikhet.Inwerklikheid hetook Coleridge egter sy bronne gehad. Engell

&

Bate ₍₁₁₈₎

wys

daarop dat

“Bewaffnetes Auge’’ ’n Duitse uitdrukking is en dat Coleridge se beeld moontlik ontleenisaanSchiller,wat verwyshet

na

dieblikwat

bewapen

is

om

ⁱⁿ die absolute in te tuur ^(“... ihren Blick ins Unbedingte bewaffnet hátte") ofaanJ.J. Engel,watdiefrase “mitunbewaffnetemAuge’’gebruik het.’n

Nog

waarskynlikerbronisJ.G.E.

Maass

(nawieColeridgeuitdruklik verderaan in die betrokke hoofstuk verwys) wat melding

maak

van

“Herschels bewaffnet(t)es Auge". Sowel Schiller as

Maass

gebruik die beeld van "die

bewapende

oog’’ (met verwysing

na

William Herschel se ontdekkingsin dieruimte

met

behulp van ’n teleskoop) as ’nmetafoor vir

watbereikkan

word

deursuiwerintellektuelemiddele.

Die eersteskrywerwatdiebetrokkesitaatuitColeridgeastitelgebruikhet,

was

die AmerikanerStanley Edgar

Hyman

(1919^- 1970) wat in 1947 ’n

werk onder dietitel The

armed

vision:

A

studyinthe

methods

of

modern

literarycriticismgepubliseerhet.

Hyman

isdieenigstevandieskrywerswat duidelik skatpligtigheid virsy

gekose

titel erken.

Op

die titelblad haal hy naamlikdie

genoemde

sinuitColeridgeseBiographiaUterariaaan.

Ditval

op

hoe

hoog Hyman

virColeridge aanslaan.

Hy

bestempel

hom

as

“thefirstreallygreat

modern

critic ...in England’’enbeskoudieBiographia Uteraria as "almost the Bible of

modern

criticism’’

(Hyman

1947: 11).

Hy

oordeeldatColeridgese werk sytyd'neeuvooruit

was

en dathy,

met

die

120

uitsondering van Aristoteies, die belangrikstevooriopervan die

moderne

kritiekwas

(Hyman

1947:11).

Hyman

se werkis’nliteratuurteoretiesestudiewaarin hy

hom

driesaketen doel stel: ’n studievan die

moderne

kritiese metode, die

nagaan

van die oorsprong van dietegniekeen proseduresvan dieeietydse kritiek,en die formulering van ’n geïntegreerde en praktiese metodologie waarin die besteaspektevandieeietydsekritiekversoenword.

By

die lees varL

Hyman

se

boek word

dit duidelik

hoekom

hy hierdie metaforiese titel gekies het.

Sy boek

is daarop uit om, deur die metodologieseuitgangspuntewatdaaringestelword,die leser te

bewapen

deurdatdit

hom

toerus

om

dieliteratuur

op

’nbepaalde maniertelees.

“Armed

vision’’, d.w.s.

bewapende

visie, kan egter

ook meer

ietterlik geïnterpreteer word. Dit kan naamlik in verband gebring

word met

die visier,dieklapvan’nhelm waaragterdieMiddeleeusesoldaatsygesigkon verskuilindiegeveg

met

dievyand. Dievisierbieduiteraard nienetfisieke beskermingnie,

maar

stel jou

ook

in staat

om

jou gesig, en

daarmee

jou identiteit,teverberg. Ditaktiveer

ook

^’n idioomsoos "met

oop

visierveg", m.a.w.

om

ietsopenliktedoen,sonderskuilnaam.

DitisduidelikdatdietweeAfrikaanseskrywers

Louw

en

Aucamp,

ofditvia

Hyman

isofdalkdirek,

met

Coleridgeby’ngerespekteerdewerk énkritikus binne die tradisie van die literêre teorie aansluit. Veral in die geval van

Aucamp, waar

ditspesifiek

gaan

oor’n skrywerwat

hom

in sy verhaal

op

artistieke

wyse

uitspreek oor sy skryfkuns, is hierdie aansluiting by ’n

gekanoniseerdeteoretiese

model

vanbesonderebelang.

Deurdat

Hyman, Louw

en

Aucamp

opeenvolgendfeitlikdieselfdepassasie

uitColeridgeas titelgebruik, skakelaldrie uiteraard

met

Coleridgeen

—

deur

hom — met

sy oerbron(ne).

Louw

isegter

ook met Hyman

verbind,en

Aucamp

se verhaal, watdie laaste ontstaan het, is uiteraard die hegste geskakelen

word

die sterkste

gevoed

deurdieanderintertekste.

Aucamp

se leser

moet dus

intermevan dietitel

met

minstens drieander tekste rekening hou.

Oor

Coleridge,

Hyman

en hul voorgangers is reeds ietsgesê,

maar

ditis

ook

nodig

om

^kortliksby

Louw

se gedigstiltestaan.

Louw

se

“Armed

vision’’ handel oor

hoe

die

mens

se kwesbare siel, sy innerlike visie, homself bewapen. Dié visie bevat ’n element van die Goddelike(vergelyksy gebruikvan hoofletters).

Om

diesensitiewe kernis

daardieliggaam seeie organiese materiewatditbeskut: brein,

kopbeen

enhuid, (watdeurdieoë endie

mond

ietsvandie innerlike blootstel).Die volgendelaevandiepantser isvan dieveloppervlakafbuitentoe. Hulleis die

mens

sepersoonlikemaskers

waarmee

hy/syspeel:verskillendesoorte letterlikemaskers,

maar ook

figuurlikemaskers,beskuttingslaewat van die vel af uitkring: grimering, glimlag, koketterie en die spel van ontwyking.

Paradoksaal veroorsaak die uitdyende konsentriese kringe nie al sterker beskutting nie,

maar

juis ’n gevoel van blootgesteldheid, sodat die

kem

hom

opnuut vanbinneafbeginbewapen.

Die sprekerwatdie bewapeningsproses beskryf, se fokus volg die in-en- uitkringendebeweging vandiesieiafbuitentoeenterugtotbydiedrumpel (van die bewussyn?).

Daama word

die beskuttingslaeweer van binne na

na

buite beskryf en laastens

word

die oopgelate, ontstelde

wese

gesien waar hyaftuurin ’nleegteen

nuwe

bewapeningsoek.Die openingsreëlen die slotreël van die gedig sluit by

mekaar

aan en suggereer die sikliese

gang

vandiebewapeningsproses.

3

In

Aucamp

severhaal

gee

reedsdieeerste reël’n aanduiding dat dithier oor die metafiksionele gaan: die deur wat

toegemaak

word, is van kunsleer. Kunsleerisnienetkunsmatigeleernie, ditis

ook

dieleervandie kuns; die ars poetica. Hierdie aanwysing

word

spoedig bevestig as die verteller virdieoogartssê hyis’nskrywervanberoep.

Die skuifdeur bieddiemoontlikheid

op

beskutting,

maar

dit sluitdokteren pasiëntafvandiewêreld daarbuitewatjuisvirdieskrywer belangrikis.Dit plaasterselfdertyd diedokterin ’ngesagsposisieteenoor sy pasiënt

--

_’n

situasie wat die skrywer ongemaklikstem, want hy verwys, al is dit dan spottend,daarna as’nteregstelling.

Die skrywer ervaar dieinlig en inkyk in sy

oog

endie pas van die harde kontaklense astraumaties. Dit leitot ’n ironiese situasie,wantdiespreker wilkontaklensedra

om

betertekansien,

maar wanneer

hydielense

op

het endiebeskuttingvansybrilwatas’twaretotkledingstukvergroeihet,

moet

aflê, voel hy blootgestel. Hy, wat ánderwil sien en

waarneem,

besef hy

gaan

nou deur anderⁱⁿsy naaktheidbekykword.-^

Die dubbelsinnige formulering "Ek wil

my

beeld behou’’ is besonder betekenisvol, want daardeur

gee

die spreker te kenne dat hy nie sy waardigheidwilkwytraakvoordiedokternie.Dit

gaan

duseerstensoordie moontlikeverliesvandiebeeldwatdiedoktervan

hom

het.

Maar

tweedens beteken dit

ook

datdieskrywerniein diéstadium reedsdie

moed

het

om

diebeeld wat hy van homselfhet, kwytteraaknie

—

hyvrees klaarblyklik datwat hyindie spieël

gaan

sien,

hom gaan

onthuts. Derdens sêhy

met

diéreël

ook

datditvir

hom

belangrikis

om

die beeld, d.w.s. diemetafoor, die vernuftige formulering wat by

hom opgekom

het, te

behou —

klaarblyklik

met

die

oog op

moontlikegebruikinsyskryfwerk.letshiervanis

terug te vind in die slotfabel van

Aucamp

se bundel

Rampe

indie ruigte (1996; 57)

waar

dieskrywervirdie

meeu

omtrent sy

werkmetode

sê "...ek

onthougoed”.

Diebeeldis’nherskeppingvan’nervaringdeurdiekreatieweaanwending van

woorde

enditis indiespel

met woorde

datdie skrywersyervaringvir

homselfhanteerbaar

maak

en afstandskep tot anderpersone. ^In hierdie opsig diendiegebruikvantaalaseen vandiemaskers

waarmee

die

mens

speel, soos

Van Wyk Louw

dit uitbeeld in

"Armed

Vision”. In die kliniese situasie binne die spreekkamer is die skrywer se toerusting egter

ontoereikend: die dokter reageer nie volgens verwagting

op

sy humoristiese beeldvandie elektriese stoel nieenbestempelsy verbeelding asdie oorsaak vansy

vermeende

pyn. Die opdrag

om

uitte

gaan

in die stad ten eindetebepaalofhydielensekanverduur, hetvirdiedokterbloot fisieke implikasies; virdieskrywer

word

dit 'n toets ofhy

mense

ⁱⁿ dieoë kankyk. Diebetekenuiteraarddathulle

hom ook

indieoësalkyk,datdie soortblootstellingwat hy bydieoogarts ervaarhet,voortgesit

gaan word

in

sy kontak

met

mense.Dievraagisofhy sonderbeskuttingkanvoortgaan:

as mens,

maar

veralasskrywer.

Aucamp

^ontwikkeldiesprekerseervaringvansy blootgesteldheid deur’n

reekstoetssituasies. Die eersteis ’n

besoek

aan ’n klerewinkel

waar

hy ’n

hemp

wil

koop

wat sy kindertyd en ’n vertroude

omgewing

oproep. Die winkelassistentesien albeidathynie’n “regular" isnie

—

virhullebloot’n fisieke feit

— maar

in hierdie stadium

waar

hy so ontsenu is deur sy andersheid, sy buitestanderskap,^is daar by

hom

’n sterk behoefte

om

^’n

standaardpersoontewees,

iemand

wat (metafories) in

gewone

klere pas.

Binne diekonteksvan

Aucamp

sewerk

—

vergelykbyvoorbeeld “Portret van ’n ouma", “Steven en Fay’’ en

“Nag

van die ooms’’

moet

hierdie kondisie van buitestanderskapgrotergesien

word

as watdie situasies in

"Armed

vision’’ laatvermoed. Dit

gaan ook

oor ’n andersheid in aard en oriëntasie wat ’n voortsetting van die familietradisie

op meer

as een vlak onmoontlikmaak.

Dieonvermydelike selfaanskouingsonderdie

“bewapende

visie’’watbinne die afgeslotenheid van die kleedkamer plaasvind, bring ’n

nuwe

onthutsende insig,naamlik datdie

ouderdom

nieafgelêkan

word met

die afleggingvan ’n bril nie. (Diestygende spanning

word

gesuggereer deur die eenderse sinspatrone ⁱⁿ hierdie passasie. Dit val

ook oop

dat die skrywerironie, d.w.s.’n spel

met

dietaal, opnuut as verweergebruik.) Die uiterlike ontbloting van die verteller lei dus ^{tot innerlike} afstroping en genadelose (self)blootlegging.

Sy

belewing van ouerword staan in teenstellingtotdie

verkoopdame

indieboekwinkelwat

oud geword

het"...

stil,

byna ongemerk

en sonderpaniek.’’

Die laaste toetssituasie is die kroegepisode. Die verteller raak

meer gespanne

en uitgesproke: “Elke

mens word

vir

my

^’n toets: kan ek deurbreeksonder masker?"Indiegesprek

met

die

man

wat soos^’nbokser

lyk, Henry

de Goede

(’nsametrekkingvandie

name

van tweekaraktersuit die werk van Etienne Leroux: Henry van

Eeden

en

Demosthenes

H.

de Goede) gaan

dievertellerassosiatiefoor

na

Etienne Leroux, ’nskrywer wie se skryfkuns ondeursigtig is, wat

bewapende

visie bied én verg in die betekeniswat

Hyman

se

boek

daaraanheg. Leroux

was ook

^letterlik,soos diesprekerindiéstadium, agter’ndonkerbrilverskans.

Hoeweldieverteller wil

weet

watdie

man

se

naam

is,ishyniebereid

om

sy eie

naam

te sê nie. Dié situasie

bou

verder aan

Aucamp

se literêre

werkwyse soosditverhaalmatiggestalte kryin

“Armed

vision":dieskrywer

is’n

waarnemer

watwiluitvindvanander,veraldieblootgestelde

mens

(dit

isnie toevalligdat hy

De Goede

as'nafgetakeldepersoon

opsom

nie).Dié

rolkan hyslegsvervulas hyselfbeskutbly.

Hierna

gaan

die verteller terug

na

die dokter \A/at vir

hom

sê dat hy nie dadelikso

goed

salsiensoosge\A/oonliknie,wantdie

oog moet

terugkeer na normaal. Dit is in werklikheid ’n terugkeer na abnormale, effens verwrongevisievanagter’n bril,

maar

vir

hom

isdit normaal. In syeffens dronktoestanddeklameerdievertellersycredoeksplisiet,

byna

strydlustig:

“Armedvision,dis die ding.Metofsonderkontaklense. Metofsonderbril.

Afstandbehou.

Waarneem,

nie

waargeneem word

nie. Nieweerloos

wees

nie.Ander^inhúlweerloosheidinkyk.’’

Wanneer

hy

na

Pascin se naakstudies kyk, besef die skrywer dat hul bekoring geleë is indie sagtheid van die kleureendie gedemptheid van die figure : "...nie

met

naakte

oë

gesiennie,deur’nsluier...vanchiffon".

Ook

die

goue

akker,die kaal stukstadsgrond, lyk

op

daardie oomblikvir

hom

mooi

omdat

dit in sagte lig lê watdie naaktheid daarvanvirsy

oog

effens demp.” Sy slotinsig is dat die verskansing, die sluier, die (metaforiese) bril,noodsaaklikis

om

ervaringvir

hom

betekenisvolen mooi maak.

4

Die

oog

watkyken

waarby

ingekyk

word —

enwat

daarom

bewapening nodig het

— vorm

^’n belangrike

kode

binne die bundel waarin “Armed

vision’’ staan en trouens binne

Aucamp

se oeuvre.

Om

^net

op

enkele voorbeeldein’nBruidsbedvirtantNonnietelet:

Indieopeningsverhaal, ’"n Boer sêtotsiens",ervaardiesterwende

pa

hoe hy

waargeneem word

en

neem

hyself

ook

waar.

Sy

seunkyknuuskierig

na

hom, hyselfkyknasy vrouas sydiegeslagteskaap bewerk en bowenal nadieaardewat hysal

moet

verlaat.Indietitelverhaalisditdievertellerwat tant Nonnie bespied

om

teprobeervasstel ofdaartog één

man was

wat haar kon manipuleer. Die vrou in “Die terras” “laat

niemand

inkykin

my

grystristesse nie’’

— maar

sy hetlankgewerk

om

ditsoteverfyn. In "Ek groetjou Bertien’’houdiesprekerBertien

dop

as hybesef sy isverlief

op

paterLex. Dievertelleras buitestanderen

waarnemer

kry_jy

ook

in “Steven enFay".

In

"Armed

vision’’valdieklemuiteraard sterk

op

oë,

op

sien,

op

waarneem.

Dietitel

gaan immers

oorvisie, endieverhaalhandel oor^’nbesoek aan^’n

oogartsen diepas vankontaklense. Ditisnieverbasenddatdie visueleso

’ndominantefaktorin ’nverhaalvanhierdieaardisnie,wantkunstenaars

is gewoonlik sterk sintuiglik ingestel.

Wat Aucamp

betref, is daar oorvloedigebe\A/yse, onder

meer

insy gepubliseerdedagboeke,dathy^’n besondersintuiglikepersoonis.

Wanneer

_jy

met

^’nskrywerte

make

het,veral

iemand

soos

Aucamp,

isdie akoestiese egter

ook

baie belangrik. Sy werk getuig opvallend van sy opgeskerptheidvirtaal, vir

segswyses

endieidioom.Intallevansy verhale